Hava,su,da\u011flar,hayvanlar,bitkiler,k\u0131sacas\u0131 en a\u011f\u0131r\u0131ndan en hafifine kadar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ,dokundu\u011fumuz ,hissetti\u011fimiz her\u015fey atomdan meydana gelmi\u015ftir.Elinizde tutu\u011funuz kitab\u0131n herbir sayfas\u0131 milyarlarca atomdan olu\u015fur.Atomlar \u00f6yle k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alard\u0131r ki,en g\u00fc\u00e7l\u00fc mikroskopla dahi bir tanesini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.Bir atomun \u00e7ap\u0131 ancak milimetrenin milyonda biri kadard\u0131r.
\n Bu k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc bir insan\u0131n g\u00f6z\u00fcnde canland\u0131rmas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.O y\u00fczden bunu bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:
\n Elinizde bir anahtar oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Ku\u015fkusuz bu anahtar\u0131n i\u00e7indeki atomlar\u0131 g\u00f6rebilmemiz m\u00fcmk\u00fcn degildir.Atomlar\u0131 mutlaka g\u00f6rmek istiyorum diyorsan\u0131z,elinizdeki anahtar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n boyutlar\u0131na getirmemiz gerekecektir.Elinizdeki anahtar d\u00fcnya boyutunda b\u00fcy\u00fcrse,i\u015fte o zaman anahtar\u0131n i\u00e7indeki her bir atom bir kiraz b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ula\u015f\u0131r ve sizde onlar\u0131 g\u00f6rebilirsiniz.
\n Yine bu k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fcg\u00fc kavraya bilmek ve herseyin nas\u0131l atomlarla dolu olabildigini g\u00f6rebilmek i\u00e7inbir \u00f6rnek daha verelim:
\n Bir tuz tanesinin t\u00fcm atomlar\u0131n\u0131 saymak istedigimizi d\u00fcs\u00fcnelim.Saniyede bir milyar (1.000.000.000) tane sayacak kadar eli\u00e7abuk olduguuzuda varsayal\u0131m.Bu dikkate deger beceriye kars\u0131n bu ufac\u0131k tuz tanesi i\u00e7indeki atom say\u0131s\u0131n\u0131 tam olarak tesbit edebilmek i\u00e7in besy\u00fcz y\u0131ldan fazla zamana ihtiyac\u0131mz olacakt\u0131r.
\n Peki bu kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir yap\u0131n\u0131n i\u00e7inde ne vard\u0131r?
\n Bu derece k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131na ra\u011fmen atomun i\u00e7inde evrende g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz sistemle k\u0131yaslayabilece\u011fimiz derecede kusursuz bir sistem bulunmaktad\u0131r.
\n Her atom, bir \u00e7ekirdek ve \u00e7ekirde\u011fin \u00e7ok uza\u011f\u0131ndaki y\u00f6r\u00fcngelerde d\u00f6n\u00fcp-dola\u015fan elektronlardan olu\u015fmu\u015ftur.\u00c7ekirde\u011fin i\u00e7inde ise proton ve n\u00f6tron ismi verilen ba\u015fka par\u00e7ac\u0131klar vard\u0131r.
\n\u00c7EKIRDEK
\n \u00c7ekirdek,atomun tam merkezinde bulunmaktad\u0131r ve atomun niteli\u011fine g\u00f6re belirli say\u0131da proton ve n\u00f6trondan olu\u015fmu\u015ftur.\u00c7ekirde\u011fin yar\u0131 \u00e7ap\u0131,atomun yar\u0131\u00e7ap\u0131n\u0131n onbinde biri kadard\u0131r.Rakam olarak erilirse;atomun yar\u0131\u00e7ap\u0131 10-8cm, \u00e7ekirde\u011fin yar\u0131\u00e7ap\u0131 ise 10-12cm kadard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ekirde\u011fin hacmi atomun hacminin 10 milyarda biri eder.
\n Bu k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc yine g\u00f6z\u00fcm\u00fczde canland\u0131ramayaca\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, kiraz \u00f6rne\u011fimizden devam edebiliriz. Biraz \u00f6nceki sayfada bahsetti\u011fimiz gibi elinizdeki anahtar\u0131 d\u00fcnya boyutuna getirdi\u011fimizde ortaya \u00e7\u0131kan kiraz b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki atomlar\u0131n i\u00e7inde \u00e7ekirde\u011fi arayal\u0131m.Ama bu aray\u0131\u015f bo\u015funad\u0131r,\u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir \u00f6l\u00e7ekte de \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck olan \u00e7ekirde\u011fi g\u00f6zlemleme olana\u011f\u0131m\u0131z kesinlikle bulunamaz.Ger\u00e7ekten bir \u015fey g\u00f6rebilmek i\u00e7in yine \u00f6l\u00e7\u00fc de\u011fi\u015ftirmek gerekecektir.Atomumuzu temsil eden kiraz yeniden b\u00fcy\u00fcy\u00fcp ikiy\u00fcz metre y\u00fcksekli\u011finde kocaman bir top olacakt\u0131r. Bu ak\u0131l almaz boyuta kar\u015f\u0131n atomumuzun \u00e7ekirde\u011fi yine de \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir toz tanesinden daha iri duruma gelmeyecektir.
\n \u00d6yle ki, \u00e7ekirde\u011fin 10-13cm olan ile atomun 10-5cm olan \u00e7ap\u0131n\u0131 k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015f\u00f6yle bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar:Atomu bir k\u00fcre \u015feklinde kabul ederek bu k\u00fcreyi tamamen \u00e7ekirdekle doldurmak istedi\u011fimiz taktirde bu i\u015f i\u00e7in 1015 atom \u00e7ekirde\u011fi gerekecektir.
\n ancak bundan daha \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir durum vard\u0131r;Boyutlar\u0131 10 milyarda biri olmas\u0131na ra\u011fmen, \u00e7ekirde\u011fin k\u00fctlesi atomun k\u00fctlesinin %99.95’ni olu\u015fturmaktad\u0131r.Peki bir\u015fey nas\u0131l olurda bir yandan k\u00fctlesinin yakla\u015f\u0131k tama\u0131n\u0131 olu\u015ftururken,di\u011fer yandan da hemen hemen hi\u00e7 yer kaplamas\u0131n?
\n Bunun sebebi \u015fudur:Atomun k\u00fctlesini olu\u015fturan yo\u011funluk t\u00fcm atoma e\u015fit olarak da\u011f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r, yani atomun b\u00fct\u00fcn k\u00fctlesi atomun\u00e7ekirde\u011fine birikmi\u015ftir. Diyelim ki ,sizin 10 milyon m2 bir evimiz var ve bu evin t\u00fcm e\u015fyas\u0131n\u0131 1 m2 ‘lik bir odada toplaman\u0131z gerekiyor .Bunu yapabilir misiniz? Tabii ki hay\u0131r. Ancak atom \u00e7ekirde\u011fi d\u00fcnyada e\u015fi-benzeri ,olmayan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7le bunu yapabilmektedir.
\n 1932 y\u0131l\u0131na dek ,\u00e7ekirde\u011fin proton ve elektronlardan olu\u015ftu\u011fu san\u0131l\u0131yordu. Ancak yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla elektronlar\u0131n de\u011fil n\u00f6tronlar\u0131n atom \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturdu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131.Atom \u00e7ekirdeine s\u0131\u011fabilen bir protonun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ise 10-15 metredir.
\nELEKTRONLAR<\/p>\n
Elektronlar, \u00e7ekirde\u011fin etraf\u0131nda belirli y\u00f6r\u00fcngelerde durmaks\u0131z\u0131n d\u00f6nen par\u00e7ac\u0131klard\u0131r ve \u00e7ekirde\u011fi elektrik y\u00fck\u00fcnden olu\u015fan bir z\u0131rh gibi ku\u015fat\u0131rlar. Elektronlar\u0131 daha yak\u0131ndan inceleme ve onlara bakabilme imkan\u0131m\u0131z olsayd\u0131, onlar\u0131n t\u0131pk\u0131 d\u00fcnyam\u0131z gibi hareket ettiklerini g\u00f6r\u00fcrd\u00fck. Evet; elektronlar t\u0131pk\u0131 d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015f \u00e7evresinde d\u00f6nerken ayn\u0131 zamanda kendi \u00e7evresinde d\u00f6nmesi gibi d\u00f6nerler.
\n Ancak ku\u015fkusuz, elektronlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. E\u011fer bir k\u0131yas yapmak gerekirse; bir atomu d\u00fcnya kadar b\u00fcy\u00fctsek, bir elektron sadece bir elma boyutuna gelecektir.
\n En g\u00fc\u00e7l\u00fc mikroskoplar\u0131n bile g\u00f6remeyece\u011fi kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir alanda d\u00f6n\u00fcp-duran onlarca elektron, atomun i\u00e7inde \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k bir trafik yarat\u0131r. Ancak, elektronlar atomun i\u00e7inde en ufak bir kazaya yol a\u00e7mazlar. \u00dcstelik atomun i\u00e7inde ya\u015fanacak en ufak bir kaza atom i\u00e7in felaket olabilir ama atom, kendi sonunu getirecek bu felaketi hi\u00e7bir zaman ya\u015famaz ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.
\n Elektronlar, n\u00f6tron ve protonlar\u0131n neredeyse ikibinde biri kadar ufakl\u0131kta par\u00e7ac\u0131klard\u0131r. Bir atomda, protonlarla e\u015fit say\u0131da elektron bulunur ve her elektron her bir protonun ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 art\u0131 (+) y\u00fcke e\u015fit de\u011ferde eksi (-) y\u00fck ta\u015f\u0131r. \u00c7ekirdekteki toplam art\u0131 (+) y\u00fck ile elektronlar\u0131n toplam eksi (-) y\u00fck\u00fc birbirini dengeler ve atom n\u00f6tr olur. Elektronlar\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 elektrik y\u00fck\u00fc itibariyle baz\u0131 fizik kurallar\u0131na uymalar\u0131 gerekir. Bu fizik kurallar\u0131 \u2018ayn\u0131 elektrik y\u00fcklerinin birbirini itmesi ve z\u0131t y\u00fcklerin birbirlerini \u00e7ekmesi\u2019dir. \u0130lk olarak; normal ko\u015fullarda hepsi eksi y\u00fckl\u00fc olan elektronlar\u0131n bu kurala uyup birbirlerini itmeleri ve \u00e7ekirde\u011fin etraf\u0131ndan da\u011f\u0131l\u0131p-gitmeleri gerekir. Ancak durum b\u00f6yle olmaz. E\u011fer, elektronlar \u00e7ekirde\u011fin etraf\u0131ndan da\u011f\u0131lsalard\u0131, t\u00fcm evren bo\u015flukta dola\u015fan, proton, n\u00f6tron ve elektronlardan ibaret olurdu.
\n Bu durum da tabii olarak evrenin sonunun gelmesine sebep olurdu. kinci olarak; art\u0131 y\u00fcke sahip oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7ekirde\u011fin, eksi y\u00fckl\u00fc elektronlar\u0131 kendine \u00e7ekmesi ve elektronlar\u0131n da \u00e7ekirde\u011fe yap\u0131\u015fmalar\u0131 gerekir. B\u00f6yle bir durumda da \u00e7ekirdek b\u00fct\u00fcn elektronlar\u0131 kendine \u00e7eker ve atom i\u00e7ine \u00e7\u00f6ker. Ancak bu olumsuzluklar\u0131n hi\u00e7biri olmaz! Elektronlar\u0131n az \u00f6nce belirtti\u011fimiz (1.000 km\/s) ola\u011fan\u00fcst\u00fc ka\u00e7\u0131\u015f h\u0131zlar\u0131, bunlar\u0131n birbirlerine uygulad\u0131klar\u0131 itici kuvvet ve \u00e7ekirde\u011fin elektronlara uygulad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ekim kuvveti o kadar hassas de\u011ferler \u00fczerine kurulmu\u015ftur ki bu \u00fc\u00e7 z\u0131t etken birbirlerini m\u00fckemmel bir \u015fekilde dengelerler. Sonu\u00e7ta atomdaki bu muazzam sistem da\u011f\u0131l\u0131p par\u00e7alanmadan s\u00fcr\u00fcp gider. Atoma etki eden bu kuvvetlerden birinin olmas\u0131 gerekenden \u00e7ok az daha fazla veya az olmas\u0131 atom diye bir kavram\u0131n hi\u00e7 varolmamas\u0131na neden olurdu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hava,su,da\u011flar,hayvanlar,bitkiler,k\u0131sacas\u0131 en a\u011f\u0131r\u0131ndan en hafifine kadar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ,dokundu\u011fumuz ,hissetti\u011fimiz her\u015fey atomdan meydana gelmi\u015ftir.Elinizde tutu\u011funuz kitab\u0131n herbir sayfas\u0131 milyarlarca atomdan olu\u015fur.Atomlar \u00f6yle k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alard\u0131r ki,en g\u00fc\u00e7l\u00fc mikroskopla dahi bir tanesini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.Bir atomun \u00e7ap\u0131 ancak milimetrenin milyonda biri kadard\u0131r. Bu k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc bir insan\u0131n g\u00f6z\u00fcnde canland\u0131rmas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.O y\u00fczden bunu bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m: Elinizde …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4920,2273,2532,2928,2134,3918,2473,3350,2138,3494],"class_list":["post-1910","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atom-ve-yapisi","tag-bitkiler","tag-cekirdek","tag-daglar","tag-elektron","tag-hava","tag-hayvanlar","tag-mikroskop","tag-proton","tag-su"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1910","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1910"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1910\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}