Teknoloji geli\u015ftik\u00e7e artan ve yayg\u0131nla\u015fan elektronik cihaz ve sistemler elektromanyetik alan\u0131n art\u0131\u015f\u0131na sebep olmakta bununla beraber gerekli tedbirlerin al\u0131nmay\u0131\u015f\u0131yla bir \u00e7ok sa\u011fl\u0131k sorununu da beraberinde getirmektedir.
\n Maddenin temel yap\u0131s\u0131n\u0131 atomlar meydana getirir. Herhangi bir maddenin atom \u00e7ekirde\u011findeki n\u00f6tronlar\u0131n say\u0131s\u0131, proton say\u0131s\u0131na g\u00f6re olduk\u00e7a fazla ise bu t\u00fcr maddeler karars\u0131z bir yap\u0131 g\u00f6stermekte ve daha kararl\u0131 hale ge\u00e7mek i\u00e7in \u00e7ekirde\u011findeki n\u00f6tronlar alfa, beta, gama gibi \u00e7e\u015fitli \u0131\u015f\u0131nlar yaymak suretiyle par\u00e7alanmaktad\u0131rlar. \u00c7evresine bu \u015fekilde \u0131\u015f\u0131n sa\u00e7arak par\u00e7alanan maddelere “radyoaktif madde”, \u00e7evreye yay\u0131lan alfa, beta ve gama gibi \u0131\u015f\u0131nlara ise “radyasyon” ad\u0131 verilmektedir.
\n Bir elementin en k\u00fc\u00e7\u00fck birimi nas\u0131l atomsa, elektromanyetik radyasyonlar\u0131n da en k\u00fc\u00e7\u00fck birimi fotondur. Elektromanyetik radyasyonlar; Bo\u015flukta d\u00fcz bir \u00e7izgi boyunca yay\u0131l\u0131rlar. H\u0131zlar\u0131 \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na e\u015fittir. Ge\u00e7tikleri ortama; frekanslar\u0131yla do\u011fru orant\u0131l\u0131, dalga boylar\u0131yla ters orant\u0131l\u0131 olmak \u00fczere enerji aktar\u0131rlar. Enerjileri; maddeyi ge\u00e7erken, so\u011furma ve sa\u00e7\u0131lma nedeniyle azal\u0131r, bo\u015flukta ise uzakl\u0131\u011f\u0131n karesiyle ters orant\u0131l\u0131 olarak azal\u0131r.
\n Elektromanyetik radyasyon iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyon ve iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan radyasyon olmak \u00fczere iki guruptad\u0131r. <\/p>\n
\u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyon; madde i\u00e7erisinden ge\u00e7erken enerjisini ortama aktarmak suretiyle, ortamdaki atomlar\u0131 do\u011frudan veya dolayl\u0131 yollarla iyonla\u015ft\u0131ran radyasyon t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. X ve gama-\u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ile \u03b1, \u03b2 ve n\u00f6tron par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliktedir. \u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyonun canl\u0131lar \u00fczerine etkisi a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda belirtilmektedir.<\/p>\n
Doz (rem) Etkileri
\n0-50 Kandaki ufak de\u011fi\u015fmeler d\u0131\u015f\u0131nda bariz etkisi yok
\n80-120 Kusma, bulant\u0131 (ki\u015filerin %5-10 unda), yorgunluk
\n130-170 Kusma ve bulant\u0131 (ki\u015filerin %25 inde), radyasyon
\n180-220 Kusma ve bulant\u0131 (ki\u015filerin %50 sinde), \u00d6l\u00fcm yok
\n270-330 1. g\u00fcn t\u00fcm ki\u015filerde kusma sonra radyasyon hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n 2-4 hafta sonra %20 \u00f6l\u00fcm
\n400-500 1. g\u00fcn t\u00fcm ki\u015filerde kusma, radyasyon hastal\u0131\u011f\u0131 belirtileri, 1 ay i\u00e7erisinde %50 \u00f6l\u00fcm
\n550-750 4 saat sonra t\u00fcm ki\u015filerde kusma, %100’e yak\u0131n \u00f6l\u00fcm
\n1000 1-2 saat i\u00e7inde t\u00fcm ki\u015filerde \u00f6l\u00fcm, kurtulan olmaz
\n5000 Bir hafta i\u00e7erisinde t\u00fcm maruz kalanlar \u00f6l\u00fcr<\/p>\n
\u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan radyasyon; Yeteri kadar enerjiye sahip olamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in iyonla\u015ft\u0131r\u0131 radyasyon kadar etkiye neden olmaz. Radyo dalgalar\u0131, mikrodalgalar, k\u0131z\u0131l \u00f6tesi \u0131\u015f\u0131k, mor \u00f6tesi \u0131\u015f\u0131k (ultraviyole) ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u0131\u015f\u0131k iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan radyasyon olarak isimlendirilirler. Elektrik enerjisi ileten ya da enerjiyle \u00e7al\u0131\u015fan her t\u00fcrl\u00fc ara\u00e7 ve gere\u00e7, \u00e7al\u0131\u015fma durumunda \u00e7evresinde bir elektromanyetik alan olu\u015fturmaktad\u0131r. Enerji nakil hatlar\u0131 ve trafo istasyonlar\u0131, elektrikli trenler TV, bilgisayar ekranlar\u0131, \u0130nd\u00fcksiyon f\u0131r\u0131nlar\u0131 ve ind\u00fcksiyon kaynak makineleri radyo, TV ve telsiz verici istasyonlar\u0131n\u0131n antenleri, radar sistemleri (S\u00fcrekli ve darbeli), uydu ileti\u015fim sistemleri, tedavide kullan\u0131lan t\u0131bbi elektriksel cihazlar, mikrodalga f\u0131r\u0131nlar\u0131, GSM haberle\u015fme sistemi (Temel baz istasyonu anteni ve cep telefonu anteni) iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan elektromanyetik \u0131\u015f\u0131n\u0131m yayan sistem ve aletlerin bir k\u0131sm\u0131d\u0131r. Bu sistemlerin \u00e7evre ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir tak\u0131m risklere yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalara ve sonucunda bir \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. \u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan radyasyon kaynaklar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 manyetik alan, kaynaklar\u0131n yo\u011funlu\u011funa ve frekanslar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 (0 Hz- 10 kHz) elektromanyetik \u0131\u015f\u0131n\u0131mlar\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na etkileri:
\n D\u00fc\u015f\u00fck Frekans alanlar\u0131 insan bedeni \u00fczerinde sa\u00e7 telinin havalanmas\u0131 gibi y\u00fczeysel etkilere neden olmaktad\u0131r. Elektromanyetik \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131n zararl\u0131 etkisinden korunmak i\u00e7in daha az maruz kalmaya y\u00f6nelik k\u0131s\u0131tlamalar verilmektedir. <\/p>\n
Y\u00fcksek frekansl\u0131 (10 kHz-300 GHz) elektromanyetik \u0131\u015f\u0131n\u0131mlar\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na etkileri:
\n \u0130nsan v\u00fccudu y\u00fcksek frekans alanlar\u0131na duyarl\u0131d\u0131r. V\u00fccut taraf\u0131ndan yutulan enerji \u0131s\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Y\u00fcksek frekans alan t\u00fcm v\u00fccut veya belli bir b\u00f6lgede \u0131s\u0131 olu\u015fur. Bu zararl\u0131 etkileri azaltmak i\u00e7in elektromanyetik \u0131\u015f\u0131mas\u0131n\u0131n belirli bir de\u011ferde olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren standartlar geli\u015ftirilmi\u015ftir. Elektromanyetik \u0131\u015f\u0131ma canl\u0131ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, bu canl\u0131 taraf\u0131ndan so\u011furulmaktad\u0131r.
\n\u00d6zg\u00fcl So\u011furulma H\u0131z\u0131 SAR
\n\u00d6zg\u00fcl So\u011furma H\u0131z\u0131 SAR, elektromanyetik enerjinin v\u00fccut dokular\u0131 taraf\u0131ndan so\u011furulma h\u0131z\u0131d\u0131r. Birimi W\/kg\u2019 d\u0131r. Bug\u00fcne dek yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, insan v\u00fccudunun bir derecelik s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u00fczenleyemedi\u011fini ve sorunlar yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u0130nsan v\u00fccudunda bir derecelik s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in bir kilogram doku ba\u015f\u0131na 4 W g\u00fc\u00e7 so\u011furulmas\u0131 gerekmektedir. \u0130nsanlar\u0131n genel ya\u015fam alanlar\u0131nda 0.08 W\/kg SAR s\u0131n\u0131r\u0131 olarak kabul edilmi\u015ftir. s\u0131n\u0131r de\u011ferlerin belirlenmesinde kolay \u00f6l\u00e7\u00fclebilen ve\/veya g\u00f6zlemlenebilen parametreler kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu parametreler elektrik alan \u015fiddeti, manyetik alan \u015fiddeti ve g\u00fc\u00e7 yo\u011funlu\u011fudur. Uluslararas\u0131 \u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 Olmayan Radyasyondan Korunma Komitesi\u2019nin Klavuzundaki s\u0131n\u0131r de\u011ferler belirlenmi\u015ftir.
\nElektrik \u0130letim Hatlar\u0131ndan Kaynaklanan Elektromanyetik Alan \u015eiddeti ve T\u00fcrkiye\u2019deki Durum:
\n\u00dclkemizde elektrik, genel olarak iki \u00e7e\u015fit hatla ta\u015f\u0131nmaktad\u0131r. \u0130letim ve da\u011f\u0131t\u0131m hatlar\u0131 ve bu hatlar \u00fczerindeki trafo merkezleri de \u00e7evrelerinde elektromanyetik alanlar olu\u015ftururlar. \u00dclkemizde enerji iletim hatlar\u0131ndan kaynakl\u0131 elektrik ve manyetik alanlara ili\u015fkin \u00f6zel bir standart bulunmamaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131na g\u00fcvenli yakla\u015f\u0131m\u0131n sa\u011flanabilmesi i\u00e7in, 22 Kas\u0131m 1978 tarih ve 16466 say\u0131l\u0131 Resmi Gazetede yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren \u201cElektrik Kuvvetli Ak\u0131m Tesisleri Y\u00f6netmeli\u011fi\u201dnde emniyetli yakla\u015f\u0131m mesafe de\u011ferleri tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkemizde T\u00fcrk Standartlar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan, Elektrik \u0130letim Hatlar\u0131n\u0131 (E\u0130H) da i\u00e7ine alan bir standart yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Son y\u0131llarda elektri\u011fin iletimi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 elektrik ve manyetik alanlara maruz kalman\u0131n biyolojik etkileri hakk\u0131nda kayg\u0131lar ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.
\n G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda kullan\u0131lan elektronik cihazlar bir yandan hayat\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131rken di\u011fer yandan sa\u011fl\u0131m\u0131zda tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r Gazi \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Biyofizik Anabilim Dal\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma, elektronik cihazlar\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ne derece etkiledi\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir. Ara\u015ft\u0131rmada kapsam\u0131nda g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z televizyon, bilgisayar ve cep telefonlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok elektronik aletin yayd\u0131\u011f\u0131 radyasyon; bo\u011fazda kuruluk hissi, g\u00f6zde problemler (a\u011fr\u0131 ve g\u00f6rme bozuklu\u011fu), ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, alerji, uykusuzluk, seslere kar\u015f\u0131 hassasiyet, i\u015fitme zorlu\u011fu ve yorgunlu\u011fa neden oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Teknoloji geli\u015ftik\u00e7e artan ve yayg\u0131nla\u015fan elektronik cihaz ve sistemler elektromanyetik alan\u0131n art\u0131\u015f\u0131na sebep olmakta bununla beraber gerekli tedbirlerin al\u0131nmay\u0131\u015f\u0131yla bir \u00e7ok sa\u011fl\u0131k sorununu da beraberinde getirmektedir. Maddenin temel yap\u0131s\u0131n\u0131 atomlar meydana getirir. Herhangi bir maddenin atom \u00e7ekirde\u011findeki n\u00f6tronlar\u0131n say\u0131s\u0131, proton say\u0131s\u0131na g\u00f6re olduk\u00e7a fazla ise bu t\u00fcr maddeler karars\u0131z bir yap\u0131 g\u00f6stermekte ve daha kararl\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4921,4923,2139,4922],"class_list":["post-1912","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-elektromanyetik-radyasyon","tag-iyonlastirici-radyasyon","tag-notron","tag-radyoaktif-madde"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1912"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1912\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}