Do\u011fal radyoaktifli\u011fe,yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn do\u011fal saati denilebilir. \u00d6zellikle radyoaktif yap\u0131s\u0131 olan Karbon-14 (C14) izotopu yard\u0131m\u0131yla,antik testi ve \u00e7\u00f6mleklerden firavun mumyalar\u0131na fosillerden antika ah\u015fap e\u015fyalara kadar her alanda ya\u015f tayini yap\u0131labilir.<\/p>\n
Atmosferdeki CO2 molek\u00fclleri 12C,13C ve14C izotoplar\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedirler. 14C izotopu <\/p>\n
47N + 146C \u2192 146C + 11H <\/p>\n
denklemine g\u00f6re 14C izotoplar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla ,beta bozunmas\u0131 sonucu 14C miktar\u0131 azalsa da ;kozmik \u0131\u015f\u0131nlar taraf\u0131ndan 14C \u00fcretilmektedir. Yani 14C\u2019nun bozunma h\u0131z\u0131 ile 4N izotopundan 14C izotopunun olu\u015fma h\u0131z\u0131 aras\u0131nda bir denge vard\u0131r. Bu denge sayesinde atmosferdeki 14C miktar\u0131 sabit kal\u0131r.<\/p>\n
Bunun sonucu olarak atmosferdeki 14C izotopunun , 12C izotopuna oran\u0131 sabit bir de\u011fer al\u0131r. Bu de\u011fer bir tane 14C atomuna kar\u015f\u0131l\u0131k 7,2.1011 tane 12C atomu \u015feklinde olup 1,4.10-2 dir. Bilindi\u011fi gibi karbon atomlar\u0131 (12C,13C ve14C),CO2 bile\u015fi\u011fi (12CO2,13CO2 ve14CO2) halinde fotosentez ile bitkilere,bitkilerin besin olarak kullan\u0131m\u0131 sonucu hayvan ve insanlara ge\u00e7er. <\/p>\n
Canl\u0131 organizmada CaCO3 gibi kararl\u0131 bile\u015fiklerin olu\u015fumunda kullan\u0131lan karbon atomlar\u0131 kemik ve di\u015f yap\u0131s\u0131na ge\u00e7er. Buna ba\u011fl\u0131 olarak fosille\u015fmi\u015f kal\u0131nt\u0131larda 14C y\u00f6ntemi ile ya\u015f tayin edilebilir.<\/p>\n
Bir bitki canl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bitki dokular\u0131nda 14C miktar\u0131 atmosferdeki miktar\u0131 gibi sabit kalmaktad\u0131r. Ancak bitki \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc anda fotosentez durur bitkinin ,atmosferden CO2 absorblamas\u0131 sona erer. Yani ,d\u0131\u015far\u0131dan 14C al\u0131m\u0131 durdu\u011fu halde bitkinin b\u00fcnyesindeki 14C izotoplar\u0131 bozunmaya devam eder ve 14C izotopunun, 12C izotopuna oran\u0131 bozulur. Bitki ne kadar \u00f6nce \u00f6ld\u00fc ise,i\u00e7erdi\u011fi 14C miktar\u0131da o kadar az olur. <\/p>\n
14C izotopunun yar\u0131lanma s\u00fcresi 5730 y\u0131ld\u0131r. Yani 5730 y\u0131l sonra 12C miktar\u0131 de\u011fi\u015fmezken , 14C miktar\u0131 yar\u0131ya inecektir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak da 14C izotopunun bozunma h\u0131z\u0131 yar\u0131ya inecektir. Ya\u015fayan bir canl\u0131daki 14C bozunma h\u0131z\u0131 1gram karbon i\u00e7in bir dakikada 16 bozunma (16 bozunma\/gram.dakika) olarak bilinmektedir. E\u011fer bir kemik par\u00e7as\u0131nda yap\u0131lan 14C say\u0131m\u0131;<\/p>\n
8 bozunma\/gram.dakika ise sonu\u00e7 canl\u0131n\u0131n 5730 y\u0131l \u00f6nce \u00f6lm\u00fc\u015f oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n
Bu y\u00f6ntem ilk kez Willard Frank Libby adl\u0131 profes\u00f6r taraf\u0131ndan bulunmu\u015ftur.(1960 y\u0131l\u0131)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Do\u011fal radyoaktifli\u011fe,yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn do\u011fal saati denilebilir. \u00d6zellikle radyoaktif yap\u0131s\u0131 olan Karbon-14 (C14) izotopu yard\u0131m\u0131yla,antik testi ve \u00e7\u00f6mleklerden firavun mumyalar\u0131na fosillerden antika ah\u015fap e\u015fyalara kadar her alanda ya\u015f tayini yap\u0131labilir. Atmosferdeki CO2 molek\u00fclleri 12C,13C ve14C izotoplar\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedirler. 14C izotopu 47N + 146C \u2192 146C + 11H denklemine g\u00f6re 14C izotoplar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla ,beta bozunmas\u0131 sonucu 14C miktar\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2796,2498,4992,4994,4993],"class_list":["post-1946","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atmosfer","tag-fotosentez","tag-karbon-14-yontemi-ile-arkeolojide-yas-tayini","tag-kemik","tag-kozmik-isinlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1946"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1946\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}