REAKS\u0130YON HIZI Birim zamanda reaksiyona girenlerin yada \u00fcr\u00fcnlerin miktarlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fmeye reaksiyon h\u0131z\u0131 denir.
\n N2 + 3H2 \u00ae 2NH3 reaksiyona g\u00f6re; <\/p>\n
H\u0131zlar aras\u0131ndaki ili\u015fki <\/p>\n
Potansiyel Enerji Tepkime Koordinat\u0131 Grafikleri
\n Bir tepkimenin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in,
\nReaksiyona giren molek\u00fcller \u00e7arp\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.
\nHer \u00e7arp\u0131\u015fma reaksiyonla sonu\u00e7lanmaz, uygun \u00e7arp\u0131\u015fma olmas\u0131 gerekir.
\n\u00c7arp\u0131\u015fan molek\u00fcllerin belirli bir enerjiye sahip olmalar\u0131 gerekir. Bu enerji reaksiyonunun ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in gerekli olan minimum enerjidir. (Aktifle\u015fme enerjisidir.)<\/p>\n
Grafi\u011fin yorumu
\nReaksiyona girenlerin enerjisi 0 k.kal\u2019dir.
\n\u00dcr\u00fcnlerin enerjisi -50 k.kal\u2019dir.
\nEai = 70 k.kal Eag = 120 k.kal\u2019dir. DH = -50 k.kal\u2019dir.
\nDH = Eai – Eag
\nY\u00fcksek s\u0131cakl\u0131kta girenler kararl\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131kta \u00fcr\u00fcnler kararl\u0131d\u0131r.
\nH\u0131z \u0130fadesi ve H\u0131za Etki Eden Fakt\u00f6rler
\n Tek kademede ger\u00e7ekle\u015fen bir reaksiyonun h\u0131z\u0131 reaksiyona girenlerin deri\u015fimlerine g\u00f6re yaz\u0131l\u0131r. Her reaksiyonun aktifle\u015fme enerjisi farkl\u0131 olaca\u011f\u0131ndan her reaksiyon i\u00e7in farkl\u0131 bir sabit kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n N2(g) + 3H2(g) \u00ae 2NH3(g)
\nV = k. [N2] . [H2]3<\/p>\n
2X(g) + Y(s) \u00ae Z(g) + T(k)
\nV = k . [X]2<\/p>\n
Not : Kat\u0131 ve saf s\u0131v\u0131lar\u0131n deri\u015fimleri sabit oldu\u011fundan h\u0131z ifadesinde yaz\u0131lmazlar.
\n k: Her reaksiyon i\u00e7in farkl\u0131 olan bir sabittir.
\nDeri\u015fim : Reaksiyona giren maddelerin deri\u015fimleri de\u011fi\u015ftirilirse h\u0131z da de\u011fi\u015fir.
\nBas\u0131n\u00e7 – Hacim : Bas\u0131nc\u0131n de\u011fi\u015fmesi hacmin de\u011fi\u015fmesine ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Hacim de\u011fi\u015firse reaksiyona giren t\u00fcm madde deri\u015fimleri de\u011fi\u015fece\u011finden h\u0131z da de\u011fi\u015fir.
\nS\u0131cakl\u0131k : S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00fct\u00fcn tepkimelerin h\u0131z\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r.
\nS\u0131cakl\u0131k artarsa;
\nMolek\u00fcllerinin hareket h\u0131z\u0131 artar.
\n\u00c7arp\u0131\u015fma say\u0131s\u0131 artar.
\nOrtalama kinetik enerji artar.
\nAktifle\u015fmi\u015f kompleks say\u0131s\u0131 artar.
\nk sabiti b\u00fcy\u00fcr.
\nNot : S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n de\u011fi\u015fmesi ile aktifle\u015fme enerjisinin de\u011feri de\u011fi\u015fmez.
\n Bir tepkimenin farkl\u0131 iki s\u0131cakl\u0131ktaki tanecik say\u0131s\u0131 kinetik enerji da\u011f\u0131l\u0131m grafi\u011fi \u015fekildeki gibidir. <\/p>\n
Kataliz\u00f6r : Ba\u015flam\u0131\u015f bir reaksiyona herhangi bir anda girerek reaksiyonun aktifle\u015fme enerjisini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp reaksiyonu h\u0131zland\u0131ran daha sonra kendisinde hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik olmadan elde edilen maddeye kataliz\u00f6r madde denir.<\/p>\n
Kataliz\u00f6rler bir tepkimeyi ba\u015flatamazlar, ba\u015flam\u0131\u015f tepkimeyi durduramazlar. tepkimenin y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftiremezler, \u00fcr\u00fcn miktar\u0131na etki etmezler, tepkimenin DH\u2019\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremezler. Ancak; tepkimenin aktifle\u015fme enerjisini de\u011fi\u015ftirirler, k sabitini de\u011fi\u015ftirirler ve tepkimenin mekanizmas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilirler.
\nNot : Canl\u0131 organizmalarda kataliz\u00f6r g\u00f6revi yapan enzimler vard\u0131r, bu arada reaksiyonu yava\u015flatan inhibrit\u00f6rler vard\u0131r.
\nTemas Y\u00fczeyi : Reaksiyona giren kat\u0131 yada s\u0131v\u0131lar\u0131n temas y\u00fczeyini artt\u0131rmak, reaksiyonun h\u0131zlanmas\u0131na sebep olur. Temas y\u00fczeyini artt\u0131rmak deri\u015fimleri de\u011fi\u015ftirmeyece\u011finden k sabitinin de\u011fi\u015fmesine sebep olur.
\nMaddenin Cinsi
\n\u0130yon reaksiyonlar\u0131 di\u011fer reaksiyonlara g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir.
\nOrganik reaksiyonlar di\u011fer reaksiyonlara g\u00f6re daha yava\u015f ger\u00e7ekle\u015fir.
\nReaksiyona giren madde \u00e7e\u015fidi ve katsay\u0131 artt\u0131k\u00e7a reaksiyon daha yava\u015f ger\u00e7ekle\u015fir.
\nKademeli (Mekanizmal\u0131) Reaksiyon H\u0131z\u0131
\n Bir tepkime tek basamakta de\u011fil de birden fazla basamakta olu\u015fuyorsa b\u00f6yle tepkimelere kademeli reaksiyonlar denir. Kademeli reaksiyonlarda her basama\u011f\u0131n kendine g\u00f6re bir h\u0131z\u0131 vard\u0131r. Ancak net reaksiyonun h\u0131z\u0131n\u0131 en yava\u015f kademe belirler. <\/p>\n
\u00d6rnek
\n Kademeli olarak y\u00fcr\u00fcyen OCl\u2013 + I\u2013 \u00ae Cl\u2013 + OI\u2013
\n tepkimesinin ara basamaklar\u0131
\n OCl\u2013 + H2O \u00ae HOCl + OH\u2013 (h\u0131zl\u0131)
\n I\u2013 + HOCl \u00ae HOI + Cl\u2013 (yava\u015f)
\n HOI + OH\u2013 \u00ae H2O + OI\u2013 (h\u0131zl\u0131)
\n \u015feklindedir. <\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 yan\u0131tlay\u0131n\u0131z?
\n a. Ara \u00fcr\u00fcnler hangileridir?
\n b. Kataliz\u00f6r hangi maddedir?
\n c. Reaksiyonun h\u0131z denklemi nas\u0131ld\u0131r?
\n d. Ortama saf H2O ilave edilirse h\u0131z nas\u0131l de\u011fi\u015fir? <\/p>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm
\nAra \u00fcr\u00fcn reaksiyonun birisinde \u00fcr\u00fcn iken di\u011ferinde reaktif konumun da olan maddelere denir. HOCl, OH\u2013, HOI ara \u00fcr\u00fcnd\u00fcr.
\nKataliz\u00f6r reaksiyona girip de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framadan \u00e7\u0131kan maddelere denir.
\n H2O kataliz\u00f6rd\u00fcr.
\nKademeli reaksiyonlarda h\u0131z denklemi yava\u015f basama\u011fa g\u00f6re yaz\u0131l\u0131r.
\nH\u0131z denklemi J = k. [I\u2013] . [HOCl] dir.
\nKademeli reaksiyonlarda h\u0131z\u0131, yava\u015f basamaktaki maddelerin deri\u015fimlerinin de\u011fi\u015ftirilmesi sonucunda de\u011fi\u015fir. Ancak saf H2O ilavesi \u00e7\u00f6zeltisinin hacmini art\u0131raca\u011f\u0131ndan yava\u015f basamaktaki I\u2013 ve HOCl deri\u015fimleri azal\u0131r ve h\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr.
\nH\u0131z\u0131n Takip Edilmesi ve \u00d6l\u00e7\u00fclmesi
\nRenk de\u011fi\u015fimi olan reaksiyonlarda renk de\u011fi\u015fimiyle h\u0131z takip edilebilir.
\n\u0130yon reaksiyonlar\u0131nda elektrik iletkenli\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fclerek h\u0131z takip edilebilir.
\nGaz reaksiyonlar\u0131nda ise reaksiyon giren mol say\u0131s\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin mol say\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 ise bas\u0131n\u00e7 de\u011fi\u015fimiyle \u00f6l\u00e7\u00fclebilir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
REAKS\u0130YON HIZI Birim zamanda reaksiyona girenlerin yada \u00fcr\u00fcnlerin miktarlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fmeye reaksiyon h\u0131z\u0131 denir. N2 + 3H2 \u00ae 2NH3 reaksiyona g\u00f6re; H\u0131zlar aras\u0131ndaki ili\u015fki Potansiyel Enerji Tepkime Koordinat\u0131 Grafikleri Bir tepkimenin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in, Reaksiyona giren molek\u00fcller \u00e7arp\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Her \u00e7arp\u0131\u015fma reaksiyonla sonu\u00e7lanmaz, uygun \u00e7arp\u0131\u015fma olmas\u0131 gerekir. \u00c7arp\u0131\u015fan molek\u00fcllerin belirli bir enerjiye sahip olmalar\u0131 gerekir. Bu enerji reaksiyonunun …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4970,2158,3570,4584,2161,5002,5001],"class_list":["post-1953","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-aktiflesme-enerjisi","tag-basinc","tag-hacim","tag-katalizor","tag-kinetik-enerji","tag-potansiyel-enerji","tag-reaksiyon-hizi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1953","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1953"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1953\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}