SODYUM VE SODYUMUN \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130
\n Tabiatta ya deniz suyundan \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f (deniz tuzu) yada toprak i\u00e7inde billurlarm\u0131\u015f olarak (kaya tuzu) klor\u00fcr halinde, bazen nitrat halinde (\u015fili g\u00fcher\u00e7ilesi) veya deniz bitkilerinde organik asitlerle birle\u015fmi\u015f halde \u00e7ok yayg\u0131n olarak bulunan alkali maden.<\/p>\n
Meterol. Sodyum bulutu, \u00e7ok y\u00fckseklerdeki r\u00fczgarlar\u0131, belli bir y\u00fckseltide bir f\u00fcze taraf\u0131ndan yay\u0131lan sodyum k\u00fctlesinden yararlan\u0131larak \u00f6l\u00e7me metodu; yay\u0131lan sodyum k\u00fctlesi fl\u00fcor\u0131\u015f\u0131l hale gelir; bunlar\u0131n yer taraf\u0131ndan izlenen evrimi, atmosferi yer taraf\u0131ndan izlenen evrimi, atmosferin en y\u00fcksek b\u00f6lgelerindeki r\u00fczgarlar\u0131n veya iyonosfer r\u00fczgarlar\u0131n\u0131n evrimini incelenmesini sa\u011flar. (Bu usulle ancak alaca karanl\u0131kta \u00f6l\u00e7\u00fcler yap\u0131labilir. \u0130yonosfer r\u00fczgarlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi i\u00e7in 1964\u2019de ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lan yeni bir usul, \u00f6l\u00e7\u00fcmleri \u201cCentaure\u201d f\u00fczeleri taraf\u0131ndan p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclen trimetil al\u00fcminyum yard\u0131m\u0131yla, gece yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.) <\/p>\n
ANS\u0130KL.Kim. Sodyum (esk.natriyum) atom numaras\u0131 11,atom a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 Na=21,0 olan kimyasal elementtir.Alkali madenler grubunda, lityum ile potasyum aras\u0131nda yer al\u0131r.1807\u2019de, sodyum hidroksidin elektrolizi sayesinde Davy taraf\u0131ndan ke\u015ffedildi.D\u00f6v\u00fclgen ve yumu\u015fak bir madendir; k\u0131r\u0131k y\u00fczeyleri yeni oldu\u011fu zaman parlak beyaz renktedir, fakat havada h\u0131zla oksitlenerek donukla\u015f\u0131r.097, yo\u011funlu\u011fundad\u0131r, 98 derece C\u2019ta erir. 880 derece C\u2019ta kaynar hava etkisinden korumak i\u00e7in vazelin ya\u011f\u0131 veya gaz ya\u011f\u0131 i\u00e7inde saklan\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ok kolay y\u00fckseldi\u011finden ametallerin bir\u00e7o\u011fuyla, \u00f6zellikle hidrojenle, halojenlerle, k\u00fck\u00fcrtle birle\u015fir. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir indirgendir: so\u011fukta, hidrojen ve sodyum hidroksit vererek suyu ve bir\u00e7ok oksijenli ve halojenli bile\u015fi\u011fi ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. \u0130\u00e7inde belirli bir\u00e7ok bile\u015fi\u011fin bulunabildi\u011fi bir malkama vererek civa i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr. <\/p>\n
Ergemi\u015f sodyum klor\u00fcr\u00fcn veya sodyum hidroksitin elektrolizinden veya sodyum karbonat\u0131n k\u00f6m\u00fcrle indirgenmesinden elde edilir. Sodyum, indirgen olarak kullan\u0131l\u0131r, mesela silisyum ve borun haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve organik kimyada bir\u00e7ok uygulamas\u0131 vard\u0131r. Ayr\u0131ca sodyum peroksitin (oksilit) \u00fcretiminde de kullan\u0131l\u0131r. Malgamas\u0131 hidrojenleyici olarak i\u015fe yarar.<\/p>\n
Sodyum bile\u015fikleri. Sodyum, oksijeni birle\u015ferek NaO protoksid\u2019ini ve NaO peroksit\u2019ini verir. Sodyum protoksit veya sutkostik NaOH veren bazik bir oksittir. Sodyum peroksit oksijen vererek su etkisi ile ayr\u0131\u015f\u0131r (Bk.Oksilit) ve asitlerle oksijenli su (Hidrojen peroksit) verir.
\n Sodyum hidroksit veya sud kostik NaOH. 320 derece C\u2019te a eriyen beyaz bir kat\u0131d\u0131r; akkor derecede u\u00e7ucudur, suda \u0131s\u0131 yayarak \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr ve nem kaparak bozunur. Potasyum hidroksitle ayn\u0131 \u00f6zellikleri g\u00f6steren fakat ondan daha az yak\u0131c\u0131 olan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bazd\u0131r. Sodyum klor\u00fcr \u00e7\u00f6zeltisinin elektrolizi ile elde edilen, maddelerin birbirine etki etmesinden sak\u0131narak, klor ile birlikte haz\u0131rlan\u0131r. Kirecin sodyum karbonata etkilemesiyle de elde edilebilir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan solvey usul\u00fcnde , deri\u015fik sodyum klor\u00fcr \u00e7\u00f6zeltisi amonyum hidrojen karbonatla (veya bile\u015fenleri olan karbon dioksit veya amonyakla) birle\u015ferek erimi\u015f amonyum klor\u00fcr ve \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc az olan sodyum ikarbonat verir; dibe \u00e7\u00f6kelen sodyum bikarbonat kavrularak n\u00f6t\u00fcr karbonat halinde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu tepkimeler form\u00fclle \u015f\u00f6yle g\u00f6sterilebilir. <\/p>\n
NaCI + CO + HO = NH<\/p>\n
\u00ae NaHCO + NHCI;
\n 2NaHCO \u00aeNaCO+HO + CO<\/p>\n
Amonyum klor\u00fcr\u00fc kire\u00e7le i\u015fleyerek amonya\u011f\u0131 toplamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kire\u00e7, i\u015flem i\u00e7in karbon dioksit gerekti\u011fi zaman, kire\u00e7 ta\u015f\u0131n\u0131n kavrulmas\u0131 ile elde edilebilir. <\/p>\n
Sodyum karbonat 10 mol su alarak, havada \u00e7i\u00e7eklenen klinorombik prizmalar halinde billurla\u015f\u0131r. Ayr\u0131\u015fmadan erir. Sudaki \u00e7\u00f6zeltisi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir alkali tepkime verir. Ayr\u0131ca sodyum karbonat, sanayide daha pahal\u0131 olan sodyum hidroksidin yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Camc\u0131l\u0131kta ve bir\u00e7ok sodyum bile\u015fi\u011finin \u00fcretiminde, \u00e7ama\u015f\u0131rc\u0131l\u0131kta, boyac\u0131l\u0131kta, sular\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Sodyum hidrojen karbonat veya bikarbonat\u2019a NaHCO \u201cVichy tuzu\u201d da denir. Ve karbon dioksidin n\u00f6t\u00fcr sodyum karbonata etkimesi ile haz\u0131rlan\u0131r. Is\u0131t\u0131l\u0131nca not\u00fcr sodyum karbonat ile karbon dioksidin ayr\u0131\u015f\u0131r. T\u0131pta ve seltz haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. <\/p>\n
N\u00f6t\u00fcr sodyum s\u00fclf\u00fcr NaS ve asit sodyum s\u00fclf\u00fcr Na HS, k\u00fck\u00fcrtl\u00fc hidrojenin sodyum hidrokside etkimesi ile meydana gelir. K\u00fck\u00fcrt ile \u0131s\u0131t\u0131l\u0131nca, suni k\u00fck\u00fcrt banyolar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131lan polis\u00fclf\u00fcrleri verir. <\/p>\n
Sodyum s\u00fclfata NaSO baz\u0131 inorganik kaynaklarda rastlan\u0131r. 10 mol su alarak renksiz ve hacimli klinorombik prizmalar halinde (Glauber tuzu) billurla\u015f\u0131r ve havada \u00e7i\u00e7eklenir ayr\u0131\u015fmadan erir. Pencere camlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131l\u0131r; t\u0131pta mushil olarakta kullan\u0131l\u0131r. S\u00fclf\u00fcroz asit gibi, bu bile\u015fiklerde indirgen ve renk gidericidir. Sodyum hidrit NaNO sodyum nitrattan haz\u0131rlan\u0131r ve 217 derece C\u2019te eriyen renksiz bir kat\u0131d\u0131r. Diazon boyar maddelerinin haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Boratlar aras\u0131nda, en \u00f6nemlisi borakst\u0131r. NaBO.<\/p>\n
Sodyum tuzlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri. Hemen hemen hepsi suda \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr; az \u00e7\u00f6z\u00fcmlenenler aras\u0131nda, ancak periyodat ile proantimonyat say\u0131labilir. Hepsi Bunsen bekinin alevini sar\u0131ya boyar.<\/p>\n
Biyokim. Sodyum, h\u00fccrelerde ve dokulardaki su metobolizmas\u0131nda ve organik s\u0131v\u0131lar\u0131n asit-bas dengesini sa\u011flamakta \u00f6nemli bir rol oynar. Dokulardakine yak\u0131n bir deri\u015filikte, b\u00f6brekler taraf\u0131ndan organizmadan at\u0131l\u0131r. Potasyum iyonlar\u0131 ile sodyum iyonlar\u0131 aras\u0131nda bir denge vard\u0131r ve bu denge sayesinde potasyum sodyumu etkisiz hale getirir ve sodyumun d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131n\u0131 yol a\u00e7ar: bu sidik s\u00f6kt\u00fcr\u00fcnce etkiden, bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde veya baz\u0131 ila\u00e7 tedavileri s\u0131ras\u0131nda yararlan\u0131l\u0131r. <\/p>\n
Eczc. Tedavide bir\u00e7ok sodyum tuzu kullan\u0131l\u0131r. <\/p>\n
Zay\u0131f asitlerin sodyum tuzlar\u0131 (bikarbonat, karbonat, borat) alkalidir ve alkali olduklar\u0131 oranda kullan\u0131l\u0131r. \u00d6b\u00fcr sodyum tuzlar\u0131n\u0131n t\u0131pta kullan\u0131lma \u00f6zellikleri asit k\u00f6klerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
SODYUM VE SODYUMUN \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130 Tabiatta ya deniz suyundan \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f (deniz tuzu) yada toprak i\u00e7inde billurlarm\u0131\u015f olarak (kaya tuzu) klor\u00fcr halinde, bazen nitrat halinde (\u015fili g\u00fcher\u00e7ilesi) veya deniz bitkilerinde organik asitlerle birle\u015fmi\u015f halde \u00e7ok yayg\u0131n olarak bulunan alkali maden. Meterol. Sodyum bulutu, \u00e7ok y\u00fckseklerdeki r\u00fczgarlar\u0131, belli bir y\u00fckseltide bir f\u00fcze taraf\u0131ndan yay\u0131lan sodyum k\u00fctlesinden yararlan\u0131larak \u00f6l\u00e7me …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5065,5067,2796,2839,5062,4704,5064,2164,5063,5066,5068,4543,5061],"class_list":["post-1982","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-alkali-madenler","tag-amonyum","tag-atmosfer","tag-iyonosfer","tag-kaya-tuzu","tag-klorur","tag-natriyum","tag-oksijen","tag-sodyum-bulutu","tag-sodyum-hidroksid","tag-sodyum-karbonat","tag-sodyum-klorur","tag-sodyum-ve-sodyumun-ozellikleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1982","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1982"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1982\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1982"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}