Potasyum, bir kimyasal elementtir. Simgesi K (Arap\u00e7a: al qalija \u2192 Latince: kalium) ve atom numaras\u0131 25Potasyum ad\u0131n\u0131 izole edildi\u011fi Potas olarak da bilinen potasyum karbonattan alm\u0131\u015ft\u0131r. Potasyum yumusak, g\u00fcm\u00fc\u015f-beyaz renkli alkali bir metaldir. Do\u011fada deniz suyunda ve pek \u00e7ok mineralde di\u011fer elementlere ba\u011fl\u0131 olarak bulunur. Havada h\u0131zla oksitlenir ve suya kar\u015f\u0131 da \u00e7ok aktiftir. Potasyumun pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan sodyuma kimyasal olarak benzese de ya\u015fayan organizmalarda, \u00f6zellikle de hayvan h\u00fccrelerinde, sodyumdan farkl\u0131 muamele g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n
Sudan daha d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu olan potasyum, lityumdan sonra yo\u011funlu\u011fu en d\u00fc\u015f\u00fck miktardan.!<\/p>\n
. Potasyum b\u0131\u00e7akla kesilebilecek kadar yumu\u015fakt\u0131r. Taze kesilen potasyumun parlak y\u00fczeyi havayla temas etti\u011finde matla\u015f\u0131r. Potasyum, metal oksit olu\u015fumu ve hidroksit korozyonunun \u00f6nlenmesi i\u00e7in havas\u0131z ortamlarda saklanmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle potasyum \u00f6rnekleri genelde karosen gibi indirgen ortamlarda depolan\u0131r. Potasyum, di\u011fer alkali metaller gibi su ile \u015fiddetli reaksiyona girip hidrojen gaz\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Potasyumun su ile reaksyionu lityum ve sodyumun su ile reaksiyonundan daha da \u015fiddetlidir, \u00f6yle ki bu reaksiyondan a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan \u0131s\u0131 hidrojen gaz\u0131n\u0131n yanmas\u0131na yetecek kadar \u0131s\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
2 K (k) + 2 H2O (s) \u2192 H2 (g) + 2 KOH (aq)<\/p>\n
Potasyum eser msu ile h\u0131zla reaksiyona girdi\u011finden, NaK ala\u015f\u0131m\u0131 kuru \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc elde etmek amac\u0131yla yap\u0131lan dam\u0131tma i\u015fleminden \u00f6nce kurutucu olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Potasyum ve bile\u015fikleri alevde viole renk verir. Bu \u00f6zelli\u011fi \u00f6rneklerde potasyum olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in alev testlerinde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Potasyumun su i\u00e7indeki y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc K+ iyonunun sudaki y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcnme enerjisine bor\u00e7ludur. Su i\u00e7indeki potasyum iyonlar\u0131 renksizdir. Sudaki potasyum tad\u0131 nedeniyle tespit edilebilir; seyreltik \u00e7\u00f6zeltileri tatl\u0131, deri\u015fik \u00e7\u00f6zeltileri ise ek\u015fi, bazik ve ya tuzludur.<\/p>\n
Bir \u00e7\u00f6zeltideki potasyum deri\u015fimi alev fotometresi, atomik absorbsiyon spektroskopisi, ICP ve ya iyon se\u00e7ici elektrotlarla tayin edilebilir. Ayr\u0131ca potasyumun ay\u0131rma veya \u00e7\u00f6kt\u00fcrme ile tayininde sodyum tetrafenil, dihidrojen hexakloroplatinat (IV) hekzahidrat ve sodyum kobaltnitrit kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Kullan\u0131m alanlar\u0131 <\/p>\n
* Potasyum klor\u00fcr, s\u00fclfat veya karbonat g\u00fcbrelerde kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum hidroksit end\u00fcstride kuvvetli baz olarak kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum nitrat barut yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum karbonat, potas, cam yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyumla i\u015flenen cam normal camdan daha kuvvetlidir.
\n * Potasyum buhar\u0131 manyetikmetrelerde kullan\u0131l\u0131r.
\n * NaK, oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda s\u0131v\u0131 olan bir sodyum-potasyum ala\u015f\u0131m\u0131, \u0131s\u0131 iletimi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca hava i\u00e7ermeyen kuru \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc \u00fcretiminde kurutucu olarak kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum bitkilerin b\u00fcy\u00fcmesi i\u00e7in toprakta bulunmas\u0131 gereken bir maddedir.
\n * Potasyum iyonlar\u0131 hayvan h\u00fccrelerinde hayati \u00f6neme sahiptirler (Na-K pompas\u0131).
\n * Potasyum klor\u00fcr sofra tuzu -NaCl- yerine ve ya kalbi durdurmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r (kalp ameliyatlar\u0131 ve ya i\u011fneyle idam).
\n * Superoksit KO2 ta\u015f\u0131nabilir oksijen kayna\u011f\u0131 ve ya karbondioksit tutucu olarak kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum bis\u00fclfit g\u0131da katk\u0131s\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum brom\u00fcr (KBr)fotografik film ve kabartmalarda kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum kromat (K2CrO4) havai fi\u015fek, patlay\u0131c\u0131, kibrit, deri i\u015flemede renk verici (parlak sar\u0131-k\u0131rm\u0131z\u0131 renk) olarak kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum florosilikat (K2SiF6) \u00f6zel cam ve seramik yap\u0131m\u0131nda, ve b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum pirofosfat (K2P207) sabun ve deterjanlarda kullan\u0131l\u0131r.
\n * Potasyum sodyum tartarat, Rochelle tuzu, (KNaC4H4O6)kabartma tozu, ila\u00e7 ve ayna yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Olduk\u00e7a \u00f6nemli Potasyum tuzlar\u0131: potasyum brom\u00fcr, potasyum karbonat, potasyum klorat, potasyum kromat, potasyum siyan\u00fcr, potasyum bikromat, potasyum iyod\u00fcr, potasyum nitrat, potasyum sulfat…<\/p>\n
Tarih\u00e7e <\/p>\n
Potasyum 1807 y\u0131l\u0131nda Sir Humphry Davy taraf\u0131ndan kostik (KOH) potastan elde edilmi\u015ftir. Potasyum elektroliz y\u00f6ntemiyle elde edilen ilk metaldir. Potasyum Roma zaman\u0131nda bilinmedi\u011fi i\u00e7in, ismi klasik latince de\u011fil, neo-latincedir.<\/p>\n
Potasyum d\u00fcnya yerkabu\u011funun a\u011f\u0131rl\u0131k\u00e7a %1,5’nu olu\u015fturur ve bu oran\u0131yla en \u00e7ok bulunan yedinci elementtir. \u00c7ok elektropozitif oldu\u011fundan diger minerallerden elde etmek olduk\u00e7a zordur. Carnallite, langbeinite, polyhalite ve sylvite gibi potasyum tuzlar\u0131 eski g\u00f6l ve deniz yataklar\u0131nda bulunur. Potasyumun elde edildi\u011fi en \u00f6nemli kaynak, Potas, Saskatchewan, Kaliforniya, Almanya, New Mexico, Utah ve d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. 1960 y\u0131l\u0131ndan beri faaliyette bulunan Saskatchewan madenleri d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck rezervlerine sahiptir. \u00d6te yandan okyanuslarda di\u011fer \u00f6nemli potasyum kayna\u011f\u0131d\u0131r. Potasyum, KOH’den Davy prosesine g\u00f6re elektrolizle ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca \u0131s\u0131sal metotlarla da potasyum klor\u00fcrden potasyum \u00fcretimi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
\u00d6nlemler <\/p>\n
Kat\u0131 potasyum suyla \u015fiddetli reaksiyon verir. Bu nedenle dikkatli bir \u015fekilde kullan\u0131lmal\u0131, gaz ya\u011f\u0131 gibi mineral ya\u011f alt\u0131nda saklanmal\u0131d\u0131r. Lityum ve sodyumdan farkl\u0131 olarak potasyum ya\u011f alt\u0131nda uzun s\u00fcreler saklanamaz. Alt\u0131 aydan uzun s\u00fcrelerde saklan\u0131lan potasyumun metal y\u00fczeyinde ve kab\u0131n kapa\u011f\u0131nda \u015foka duyarl\u0131 peroksit olu\u015fabilir. Bu kapa\u011f\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131yla peroksitler patlayabilir. Bu nedenle Potasyum, Rubidyum ve ya Sezyumun \u00fc\u00e7 aydan fazla depolanacaksa oksijensiz ve ya vakum ortam\u0131nda depolanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Potasyumun hava nemine temas\u0131ndan sonra y\u00fczeyinde olu\u015fan alkali potasyum hidroksit (KOH) bazik bir tehlikedir. Ciltle temas\u0131nda sodyum metali gibi potasyum metali de sabunsu bir his b\u0131rak\u0131r. Bu ciltteki ya\u011flar\u0131n yumu\u015fak potasyumla olan bazik bozunma reaksiyonu sonucudur. Potasyumla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken dikkatli olunmal\u0131, cilt ve g\u00f6zler korunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Potasyum yang\u0131nlar\u0131 suyla s\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez! Bu t\u00fcr yang\u0131nlar\u0131 s\u00f6nd\u00fcrmekte \u00e7ok az kuru kimyasal etkili olabilir.<\/p>\n
Beslenme ve t\u0131pta potasyum<\/p>\n
Potasyum beslenmede hayati bir mineraldir. Hayvan h\u00fccrelerindeki as\u0131l pozitif katyon oldu\u011fundan, vucuttaki s\u0131v\u0131 ve elektrolit dengesini sa\u011flamak i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Potasyum, ayr\u0131ca hayvanlarda kas kas\u0131lmas\u0131 ve sinir ak\u0131m\u0131 g\u00f6nderimi i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Vucut s\u0131v\u0131s\u0131ndaki potasyum eksikli\u011fi ishal ve kusmaya yol a\u00e7ar, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir (hypokalemia). Potasyum eksikli\u011fi sonucu kas g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, kalp at\u0131\u015f\u0131 anormallikleri ve dola\u015f\u0131m bozuklu\u011fu, refleks yava\u015flamas\u0131 ve nefes almada g\u00fc\u00e7l\u00fck, halsizlik g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n
Yeterli miktarda potasyum alman\u0131n en iyi yolu de\u011fi\u015fik t\u00fcrde yemekler yemektir. D\u00fczenli beslenen insanlar genelde potasyum katk\u0131s\u0131na ihtiya\u00e7 duymazlar. Potasyumca zengin besin maddeleri; Lahana, brokoli, paz\u0131 gibi ye\u015fil yaprakl\u0131 sebzeler, zeytin, bal\u0131k, portakal suyu, patates, muz, hurma, incir, avokado, kay\u0131s\u0131, badem, f\u0131nd\u0131k ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleridir. Ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcksek potasyum i\u00e7eren besinlerle beslenmenin hipertansiyon riskini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Bir yeti\u015fkinin g\u00fcnl\u00fck 4,000 mg potasyum almas\u0131 \u00f6nerilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Potasyum, bir kimyasal elementtir. Simgesi K (Arap\u00e7a: al qalija \u2192 Latince: kalium) ve atom numaras\u0131 25Potasyum ad\u0131n\u0131 izole edildi\u011fi Potas olarak da bilinen potasyum karbonattan alm\u0131\u015ft\u0131r. Potasyum yumusak, g\u00fcm\u00fc\u015f-beyaz renkli alkali bir metaldir. Do\u011fada deniz suyunda ve pek \u00e7ok mineralde di\u011fer elementlere ba\u011fl\u0131 olarak bulunur. Havada h\u0131zla oksitlenir ve suya kar\u015f\u0131 da \u00e7ok aktiftir. Potasyumun …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2261,4131,2215,3059,5076,2267,5078,5079,4965,2126,2266,5077],"class_list":["post-1989","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-element","tag-karbonat","tag-kimyasal","tag-lityum","tag-metal-oksit","tag-potasyum","tag-potasyum-hidroksit","tag-potasyum-karbonat","tag-potasyum-klorur","tag-potasyum-nitrat","tag-sodyum","tag-sulfat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1989"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1989\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}