Organik kimya, kimyan\u0131n bir alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olup karbon-karbon ba\u011f\u0131 i\u00e7eren bile\u015fiklerin kimyas\u0131n\u0131 inceler. Molek\u00fcller organik bile\u015fiklerin temel yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Molek\u00fcller birbirlerine kovalent ba\u011flarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Erime ve kaynama noktalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr, kolay buharla\u015f\u0131rlar.
\nOrganik kimyay\u0131 anlayabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle atomun yap\u0131s\u0131n\u0131 ve kimyasal ba\u011flanmas\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilmek gerekir.
\n01. Atom Yap\u0131s\u0131 ve Orbitaller
\n01.01. Orbitaller
\n01.01.01. s orbitali
\n01.01.02. p orbitalleri
\n01.01.03. d orbitali01.01.04. f orbitali
\n01.02. Lewis Kural\u0131
\n02. Kimyasal Ba\u011flar
\n02.01. \u0130yonik Ba\u011flar
\n02.02. Kovalent Ba\u011flar
\n02.03. Polar kovalent Ba\u011flar
\n02.04. Koordine Kovalent Ba\u011flar
\n03. Hibritle\u015fme
\n03.01. s (Sigma ba\u011f\u0131)
\n03.02. p (pi Ba\u011f\u0131)<\/p>\n
Bir elementin atom numaras\u0131 (Z), proton say\u0131s\u0131 (p) na e\u015fittir. Y\u00fcks\u00fcz atomalarda, proton say\u0131s\u0131 (p) elektron say\u0131s\u0131na (e) e\u015fittir. K\u00fctle numaras\u0131 ( n ) ise proton ve n\u00f6tron say\u0131lar\u0131n\u0131n toplam\u0131nan e\u015fittir.
\nA= p + n
\nA
\nX
\nZ \u015feklinde g\u00f6sterilir.
\nElektronlar\u0131 \u00e7ekirdek etraf\u0131nda bir bulut \u015feklinde g\u00f6stermek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bulutlar\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu yerlerde elektronlar\u0131n bulunma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 fazlad\u0131r ve bulutlar orbital olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Orbitaller s, p, d, f harfleriyle isimlendirilir.<\/p>\n
Ba\u015f kuantum say\u0131s\u0131 (n) orbitalin temel enerji d\u00fczeyini, n2 ise orbital say\u0131s\u0131n\u0131 verir. Her orbitalde en fazla 2 elektron bulunur.
\nn = 1 ise sadece s orbitali
\nn = 2 ise s ve p orbitali
\nn = 3 ise s, p, d orbitali
\nn = 4 ve yukar\u0131s\u0131nda ise s, p, d ve f orbitali bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
01.01. Orbitaller
\n01.01.01. s orbitali
\nS orbitali k\u00fcresel simetrik bir yap\u0131 g\u00f6sterir. En fazla 2 elektron al\u0131r. Ba\u015f kuantum say\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e sorbitalinin enerjisi artar.<\/p>\n
01.01.02. p orbitalleri
\n\u0130kinci veya daha \u00fcst temel enerjid\u00fczeylerinde bulunur. Px, Py ve Pz olarak 3 orbitali vardir ve toplam 6 elektrona sahiptir. <\/p>\n
01.01.03. d orbitali
\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve daha \u00fcst temel enerji d\u00fczeylerinde bulunur. 5 orbitali ve toplam 10 elektronu vard\u0131r. <\/p>\n
01.01.04. f orbitali
\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve daha \u00fcst temel enerji d\u00fczeylerinde bulunur7 orbitali ve toplam 14 elektronu vard\u0131r. <\/p>\n
Elektronlar orbitallere doldurulurken yukar\u0131daki s\u0131ra takip edilir.
\n\u00b7 \u00d6nce cekirde\u011fe en yak\u0131n olan en d\u00fc\u015f\u00fck enerjili olan 1s orbitalinden ba\u015flan\u0131r (Aufbau kural\u0131)
\n\u00b7 Bir orbitalde en fazla iki elektron olabilir. Bu elektronlar\u0131n spinleri (d\u00f6nme y\u00f6nleri) farkl\u0131 olmal\u0131d\u0131r (Pauli kural\u0131)
\n\u00b7 Hund kural\u0131na g\u00f6re e\u015fit enerjili orbitallerin (px, py, pz) herbiri bir elektron almad\u0131k\u00e7a ikinci elektronu almazlar.
\nDe\u011ferlik Elektron Say\u0131s\u0131: Atomlar\u0131n en son kabu\u011fundaki toplam elektron say\u0131s\u0131d\u0131r. Bu elektronlar \u00e7ekirde\u011fe daha uzak oldu\u011fu i\u00e7in kopar\u0131lmalar\u0131 daha kolayd\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki N (azot) atomunun de\u011ferlik elektronu 5 tir (2s22p3).
\n\u00d6rne\u011fin atom numaras\u0131 7 olan N un elektron da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u015fu \u015fekilde olur.
\n7N 1s2 2s22p3
\n\u015eekilde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi p orbitallerinin elektronlar\u0131 tek tek yerle\u015ftirilir. 20Ca atomunun ise elektron da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 1s2 2s22p63s23p64s2 \u015feklindedir. <\/p>\n
01.02. Lewis Kural\u0131
\nSoygazlar son kabuklar\u0131nda sekiz elektron bulundururlar. Yani de\u011ferlik elektron say\u0131s\u0131 sekizdir ve karal\u0131 bir yap\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Atomlarda, periyodik tabloda kendine en yak\u0131n soygaza benzemek i\u00e7in elektron al\u0131\u015fveri\u015finde bulunurlar veya elektronlar\u0131n\u0131 ba\u011f yapacaklar\u0131 di\u011fer atom ile ortakla\u015fa kullan\u0131rlar. Atomlar\u0131n son kabuklar\u0131nda bulunan elektronlar 4 taneden azsa \u00f6nce bunlar teker teker yerle\u015ftirilir. 4 ten sonraki elektronlar ise e\u015fle\u015fmemi\u015f elektronlar\u0131n yan\u0131na e\u015fle\u015ftirilir.
\n7N 1s2 2s22p3 <\/p>\n
8O 1s2 2s22p4 <\/p>\n
02. Kimyasal Ba\u011flar
\n02.01. \u0130yonik Ba\u011flar
\nElektronegatiflikleri farkl\u0131 olan iki atom aras\u0131ndaki elektron al\u0131\u015f veri\u015fi sonucunda olu\u015fan (+) ve (-) y\u00fckl\u00fc iyonlar birbirlerine iyonik ba\u011flarla ba\u011flan\u0131r. Bu iyonlar aras\u0131ndaki ba\u011f elektrostatik \u00e7ekim kuvvetidir.
\n\u00d6rnek olarak NaCl verecek olursak Na (sodyum) bir elektron vererek Na+ katyonunu olu\u015fturur ve bu elektron Cl (klor) taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131r ve Cl- anyonunu olu\u015fturur. \u0130ki z\u0131t y\u00fckl\u00fc iyon aras\u0131ndaki elektrostatik \u00e7ekim nedeniyle iyonik bir ba\u011f olu\u015fur. Bu kuvvetli \u00e7ekim kuvvetinden dolay\u0131 erime noktalar\u0131 y\u00fcksektir. <\/p>\n
02.02. Kovalent Ba\u011flar
\nElektronegatiflikleri birbirine yak\u0131n veya ayn\u0131 olan atomlar\u0131n elektronlar\u0131n\u0131 ortakla\u015fa kullanmalar\u0131 sonucunda olu\u015fan ba\u011fa kovalent ba\u011f denir.
\nLewis kural\u0131na g\u00f6re
\nCl ile Cl birer elektronlar\u0131n\u0131 ortakla\u015fa kulanarak kovalent ba\u011f olu\u015fturur. Bu elektron \u00e7ifti ba\u011f olarak \u00e7izgi \u015feklinde g\u00f6sterilir. Cl-Cl <\/p>\n
02.03. Polar kovalent Ba\u011flar
\nElektronegatiflikleri birbirinden farkl\u0131 iki atomun olu\u015fturdurdu\u011fu kovalent ba\u011flarda ortak kullan\u0131lan elektron \u00e7ifti e\u015fit olarak payla\u015f\u0131lmaz. Daha elektronegatif olan atom taraf\u0131ndan bu elektron \u00e7ifti daha fazla \u00e7ekilir ve b\u00f6ylece polar kovalent ba\u011f olu\u015fur. Baz\u0131 atomlar aras\u0131ndaki elektronegatiflik s\u0131ras\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir.
\nF>O>N>Cl>Br>C>I>H
\nCl (klor) atomunun elektronegatifli\u011fi H (hidrojen) atomundan \u00e7ok fazla oldu\u011fu i\u00e7in ortak elektronlar klor atomu taraf\u0131ndan daha \u00e7ok \u00e7ekilir ve hidrojen k\u0131smi pozitif y\u00fckle y\u00fcklenirken, klor k\u0131smi negatif y\u00fckle y\u00fcklenir. B\u00f6ylelikle dipol moment olu\u015fur.
\nDipol momenti olan molek\u00fcller polard\u0131r.
\nH+\u03b4 Cl-\u03b4<\/p>\n
02.04. Koordine Kovalent Ba\u011flar
\nBa\u011f yapmak i\u00e7in elektronlar tek atom taraf\u0131ndan veriliyorsa, bu t\u00fcr kovalent ba\u011flara koordine kovalent ba\u011f denir.
\nN (azot) atomu \u00fc\u00e7 ba\u011f yapabilir. N atomu \u00fczerinde bulunan ortaklanmam\u0131\u015f elektron \u00e7ifti hidrojenle d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ba\u011f yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece bu ba\u011f\u0131n olu\u015fumunda elektronlar azot taraf\u0131ndan sa\u011flanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n
03. Hibritle\u015fme
\nOrganik molek\u00fcllerde ba\u011flanma tamamen kovalent ba\u011fd\u0131r. Bunlar<\/p>\n
03.01. s (Sigma ba\u011f\u0131)<\/p>\n
03.02. p (pi Ba\u011f\u0131) <\/p>\n
P orbitallerinin dikey olarak \u00f6rt\u00fc\u015fmesi ile olur.CH4 molek\u00fclde C (Karbon) atomu ile H (Hidrojen) atomu arasindaki ba\u011flanmay\u0131 \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yabiliriz.
\nKarbon atomunun elektron da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 6C 1s2 2s22p2 \u015feklindedir.<\/p>\n
Bu durumda karbon atomunun ba\u011f yapabilecek 2 tane e\u015fle\u015fmemi\u015f elektronu g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Fakat 4 hidrojen atomu ile ba\u011f yapmas\u0131 bekleniyor. Bu durumda 2s2 deki iki elektrondan biri 2pz orbitaline uyar\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece karbon atomunu 4 tane ba\u011f yapabilecek yar\u0131 dolu orbitali olu\u015fur. <\/p>\n
B\u00f6ylelikle hidrojen atomu 4 tane yar\u0131 dolu orbitale birer elektonunu vererek ba\u011flanma yapar.<\/p>\n
C bir tane s ve 3 tane p orbitalini kullanarak sp3 hibritle\u015fmesini ger\u00e7ekle\u015ftirdi.
\nBu \u00f6rnekle karbon atomunun her zaman 4 ba\u011f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Di\u011fer bir g\u00f6steri\u015f \u015fekliyle C de\u011ferlik ba\u011f elektron say\u0131s\u0131 4 t\u00fcr (2s22p2) Buradaki4 tane elektron C atomu \u00fczerine tek tek yerle\u015ftirilir. H atomunun de\u011ferlik elektron say\u0131s\u0131 1 (1s1) oldu\u011fundan ve 4 tane H atomu bulundu\u011fu i\u00e7in her bir H atomunun elektronu C atomunun elektronu ile e\u015fle\u015fir. <\/p>\n
Ka\u00e7 tane sigma ba\u011f\u0131 varsa bu o molek\u00fcl\u00fcn hibritle\u015fme t\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir.<\/p>\n
Ortaklanmam\u0131\u015f elektronlarda sigma ba\u011f\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Buna da \u00f6rnek olarak NH3 (amonyak) verebiliriz.
\n7N 1s2 2s22p3
\nNormalde N (azot) H (hidrojen) ile 3 ba\u011f yap\u0131yor gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ama e\u011fer lewis yap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7izecek olursak, 7N 1s2 2s22p3
\nN’un 3 tane ba\u011f yapabilecek elektronu bulunmaktad\u0131r. Buda H atomunun 1 s1 orbitalindeki bir elektron ile 3 tane ba\u011f yapabilece\u011fini g\u00f6steriyor. <\/p>\n
N \u00fczerindeki ba\u011fa kat\u0131lmayan ortaklanmam\u0131\u015f elektronlarda ba\u011f gibi say\u0131laca\u011f\u0131ndan sp3 hibritle\u015fmesi yapacakt\u0131r. Ortaklanmam\u0131\u015f elektron \u00e7ifti \u00e7ekirde\u011fe daha yak\u0131nd\u0131r. Bu y\u00fczden s karakteri artar dolay\u0131s\u0131yla ba\u011f a\u00e7\u0131s\u0131 artar.
\nBa\u011f elektronlar\u0131 birbirini iter. Ortaklanmam\u0131\u015f elektron \u00e7iftinin itme kuvveti ba\u011f elektronlar\u0131nkinden daha fazlad\u0131r. Ortaklanmam\u0131\u015f elektronlar\u0131n itme kuvveti fazla oldu\u011fu i\u00e7in beklenen 109.5\u00b0 a\u00e7\u0131dan sapma g\u00f6sterir.
\nDi\u011fer bir \u00f6zel durum ise atomlar aras\u0131ndaki \u00e7oklu ba\u011flar tek ba\u011f olarak kabul edilir. Budurum i\u00e7inde en iyi \u00f6rnek etilen verilebilir. <\/p>\n
6C 1s2 2s22p2<\/p>\n
C atomu uyar\u0131larak s orbitalindeki bir elektron p orbitaline uyar\u0131l\u0131r. <\/p>\n
Buradaki hibritle\u015fmeyen C\ufffd un dikey p ba\u011flar\u0131 \u00f6rt\u00fc\u015ferek p ba\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturur. B\u00f6ylelikle C yine 4 ba\u011f\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f olur. C-C aras\u0131ndaki iki ba\u011fdan birisi s (sigma) di\u011ferisi ise p ba\u011f\u0131d\u0131r. Bu iki ba\u011f tek ba\u011f olarak kabul edilece\u011finden sp2 hibritle\u015fmesi yapacakt\u0131r.<\/p>\n
Di\u011fer bir \u00f6rnek ise asetilendir. <\/p>\n
Asetilende C iki s (sigma) ba\u011f\u0131 yapar. Hibritle\u015fmeye kat\u0131lmayan py ve pz orbitalleri ise dikey \u015fekilde \u00f6rt\u00fc\u015ferek 2 tane p ba\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturur. C- C aras\u0131ndaki 2 tane p ba\u011f\u0131 ve birtane s ba\u011f\u0131 tek ba\u011f olarak say\u0131laca\u011f\u0131ndan asetilen sp hibritle\u015fmesi yapmaktad\u0131r. <\/p>\n
Buradaki C-C ba\u011flar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcrekli d\u00f6nme hareketi vard\u0131r. Bu y\u00fczden say\u0131s\u0131z \u015fekilde yap\u0131 vard\u0131r. Buna konformasyon denir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Organik kimya, kimyan\u0131n bir alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olup karbon-karbon ba\u011f\u0131 i\u00e7eren bile\u015fiklerin kimyas\u0131n\u0131 inceler. Molek\u00fcller organik bile\u015fiklerin temel yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Molek\u00fcller birbirlerine kovalent ba\u011flarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Erime ve kaynama noktalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr, kolay buharla\u015f\u0131rlar. Organik kimyay\u0131 anlayabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle atomun yap\u0131s\u0131n\u0131 ve kimyasal ba\u011flanmas\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilmek gerekir. 01. Atom Yap\u0131s\u0131 ve Orbitaller 01.01. Orbitaller 01.01.01. s orbitali …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4252,2134,2236,2136,2232,2229,4465,5093,4461,2139,4592,4564,4464,2138],"class_list":["post-1997","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-amonyak","tag-elektron","tag-hibritlesme","tag-hidrojen","tag-iyonik-baglar","tag-kimyasal-baglar","tag-koordine-kovalent-baglar","tag-kuantum-sayisi","tag-lewis-kurali","tag-notron","tag-organik-bilesikler","tag-organik-kimya","tag-polar-kovalent-baglar","tag-proton"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1997"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1997\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}