\u00d6ns\u00f6z<\/p>\n
M\u00fcminlerin emiri Ali’nin (a.s) ki\u015filik ve karakteristik yap\u0131s\u0131, bir ki\u015finin kalemi ve bir kitab\u0131n hacmiyle anlat\u0131lamayacak kadar \u00e7ok boyutludur. Bu konuda bir bireyin yapabilece\u011fi azami \u015fey, onun bu fevkalade \u00e7arp\u0131c\u0131 ki\u015fili\u011finin boyutlar\u0131ndan birine veya birka\u00e7\u0131na de\u011finebilmektir.<\/p>\n
Bu muazzam ki\u015fili\u011fin en ilgin\u00e7 boyutlar\u0131ndan biri, insanlar \u00fczerindeki olumlu veya olumsuz etkisi; daha yerinde bir deyi\u015fle onun kendisine has “\u00e7ekicilik ve iticilik g\u00fcc\u00fc”d\u00fcr. Daha da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan\u0131, \u00fczerinden as\u0131rlar ge\u00e7mesine ra\u011fmen bu e\u015fsiz ki\u015fili\u011fin bug\u00fcn de insanlar \u00fczerinde ayn\u0131 etkiyi g\u00f6stermekte olmas\u0131d\u0131r. Elinizdeki kitapta bu konuyu incelemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n
Bireylerin ki\u015filik ve karakteri, di\u011fer insanlar\u0131n ruh ve canlar\u0131nda reaksiyon yaratma a\u00e7\u0131s\u0131ndan yekdi\u011feriyle ayn\u0131 de\u011fildir. Ki\u015filik ne kadar zay\u0131f ve y\u00fczeysel olursa zihinlerden silinmesi de \u00e7abuk olur ve insanlar \u00fczerindeki etkisi de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde zay\u0131flar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k b\u00fcy\u00fck insanlar ki\u015filik ve karakterlerinin b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve ku\u015fat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla orant\u0131l\u0131 olarak insanlar\u0131n kalbinde ve akl\u0131nda f\u0131rt\u0131nalar yaratabilmekte, silinmeyecek izler b\u0131rakmakta, ister olumlu ister olumsuz olsun, yaratt\u0131\u011f\u0131 bu etki ve getirdi\u011fi aksiyon b\u00fcy\u00fck ve kal\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu t\u00fcr etkileyici \u015fahsiyet ve karakterler mutlaka dillere destan olmakta, hakk\u0131nda tart\u0131\u015fmalar ve konu\u015fmalar yap\u0131lmakta, \u00e7e\u015fitli mevzulara konu olmakta, g\u00fcndem yaratmakta; \u015fiir, edebiyat, resim vb. sanat dallar\u0131na konu edilmekte, \u00e7e\u015fitli hadis, hikaye ve kitaplar\u0131n kahraman\u0131 olmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar Ali (a.s) i\u00e7in de ge\u00e7erli olmu\u015f, bu hususta ya benzersiz veya emsaline pek az rastlan\u0131r bir \u00f6rnek sergilemi\u015ftir. 7. y\u00fczy\u0131l \u0130mamiye alimlerinden olan \u00fcnl\u00fc \u0130slam m\u00fctefekkiri Muhammed b. \u015eehra\u015fub-i Mazenderan\u00ee’nin, d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc eseri “Menak\u0131b”\u0131 yazarken evinde bini a\u015fk\u0131n menk\u0131be kitab\u0131 bulundu\u011fu, bunlar\u0131n tamam\u0131ndan faydaland\u0131\u011f\u0131 ve bu menk\u0131be kitaplar\u0131n\u0131n hepsinin, \u0130mam Alinin (a.s) hayat\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Sadece bu \u00f6rnek bile m\u00fcminlerin emiri ve ilim \u015fehrinin kap\u0131s\u0131 Ali’nin (a.s) muazzam ki\u015fili\u011finin \u00f6teden beri ilim ve fikir adamlar\u0131n\u0131n dikkatini ne kadar \u00e7ekmi\u015f oldu\u011funu ve zihinleri ne \u00f6l\u00e7\u00fcde me\u015fgul etmi\u015f bulundu\u011funu anlatmaya yeter san\u0131r\u0131z.<\/p>\n
Ali (a.s) de Allah’\u0131n has kullar\u0131ndan, Hakk’\u0131n nuruyla nurlanan evliyaullahtan biriydi; ancak onu di\u011fer se\u00e7kin m\u00fcminlerden \u00e7ok daha farkl\u0131 k\u0131lan bir nokta, hala belleklerden silinmemi\u015f olmas\u0131, insanlara s\u00fcrekli iman, canl\u0131l\u0131k, zindelik ve taptaze bir iman g\u00fcc\u00fc bah\u015fetmesidir.<\/p>\n
Sokrates, Eflatun, Aristoteles, \u0130bn-i Sina, Descartes gibi filozoflar da insano\u011flunun zihin d\u00fcnyas\u0131nda izler b\u0131rakan ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri me\u015fgul eden isimler aras\u0131ndad\u0131rlar. Hele sosyal ve siyasi ink\u0131laplar ger\u00e7ekle\u015ftiren liderler, bilhassa 19. ve 20. yy’\u0131n siyasi ink\u0131lab otoriteleri bu zihni fethin yan\u0131s\u0131ra taraftarlar\u0131nda bir tutuculuk yaratmay\u0131 da ba\u015fard\u0131lar. Keza, irfan \u015feyhleri de m\u00fcritlerinin kalbini \u00f6ylesine fethetmi\u015flerdir ki “pir-i mu\u011fan” emredecek olsa, seccadelerini meyin al rengine boyamalar\u0131 i\u00e7ten bile de\u011fildir. Ne var ki onlar\u0131n hi\u00e7birinde, tarihin yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 Ali taraftar\u0131ndaki co\u015fku, heyecan ve dinamizmle i\u00e7i\u00e7e bir sevgi, teslimiyet ve ink\u0131labilik g\u00f6rememekteyiz. Hatta Safeviler, Ali (a.s) taraftar\u0131 dervi\u015fleri yenilmez birer sava\u015f\u00e7\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmi\u015f iseler; bunu kendi adlar\u0131na de\u011fil, Ali (a.s) ad\u0131na yapabilmi\u015flerdir ancak.<\/p>\n
\u0130\u00e7tenlik ve sevgi yaratan manevi iyilik ve g\u00fczellikle; sosyal ve siyasi liderlerin meta\u0131 olan \u00fcst\u00fcnl\u00fck, \u00e7\u0131kar ve ya\u015fam maslahat\u0131 veya filozoflar\u0131n meta\u0131 olan ak\u0131l ve felsefe, ya da arifin meta\u0131 olan egemenlik ve ku\u015fat\u0131c\u0131l\u0131k ispat\u0131 yekdi\u011ferinden tamamen farkl\u0131 \u015feylerdir.<\/p>\n
\u0130slam felsefe tarihinde me\u015fhur bir hadise vard\u0131r: \u0130bn-i Sina’n\u0131n bilgi ve zekas\u0131na hayran olan \u00f6\u011frencilerden biri bir g\u00fcn “Bu zeka ve ilimle peygamberlik iddias\u0131nda bulunsan\u0131z pek \u00e7ok taraftar bulurdunuz.” der. \u00dcnl\u00fc bilgin bu cahilane yaltak\u00e7\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda susmaktan ba\u015fka \u00e7are bulamaz. Aradan zaman ge\u00e7er; bir k\u0131\u015f g\u00fcn\u00fc sabah\u0131n ilk vakitlerinde \u0130bn-i Sina, yataktan \u00f6\u011frencisine seslenir ve bir bardak su ister. Havan\u0131n so\u011fuk olmas\u0131 nedeniyle bunu yapmaya \u00fc\u015fenen \u00f6\u011frencisi \u00e7e\u015fitli bahaneler \u00f6ne s\u00fcrmeye ba\u015flar ve yata\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kmaz. Bu s\u0131rada sabah ezan\u0131n\u0131 okuyan m\u00fcezzinin sesi duyulur. \u0130bn-i Sina “Bak dostum.” der, “Bana, peygamberlik iddias\u0131nda bulunsam, inanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordun; halbuki \u015fimdi bir bardak su vermiyor, s\u0131cac\u0131k yata\u011f\u0131n\u0131 bir lahzac\u0131k olsun terk edemiyorsun. \u015eu m\u00fcezzin ise, aradan 1000 k\u00fcs\u00fcr y\u0131l ge\u00e7ti\u011fi halde Peygamberin emrine itaat etmek amac\u0131yla bu so\u011fukta yata\u011f\u0131n\u0131 terk edip minareye \u00e7\u0131karak Allah’\u0131n birli\u011fine ve Resulullah’\u0131n (s.a.a) el\u00e7ili\u011fine \u015fahadet etmektedir. Ne kadar se\u00e7kin de olsa; bir bilginle bir peygamberin s\u00f6zlerinin, zihin ve kalpler \u00fczerindeki etki ve n\u00fcfuzu aras\u0131ndaki fark b\u00f6ylesine k\u0131yaslanamayacak kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr i\u015fte!”<\/p>\n
Evet, filozoflar \u00f6\u011frenci yeti\u015ftirirler, izci de\u011fil; sosyal ve siyasi \u00f6nderler ba\u011fnaz taraftarlar yeti\u015ftirirler, nefsini her t\u00fcrl\u00fc k\u00f6t\u00fcl\u00fckten ar\u0131nd\u0131rm\u0131\u015f insanlar de\u011fil; irfan \u015feyh ve \u00fcstatlar\u0131 teslimiyet\u00e7i m\u00fcritler yeti\u015ftirirler; enerjik ve m\u00fccahit m\u00fcminler de\u011fil!<\/p>\n
Ali’nin (a.s) ise muazzam bir ki\u015fili\u011fi ve kendisine has bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. Onda hem filozofun \u00f6zellikleri vard\u0131r, hem ink\u0131lab liderlerinin, hem ariflerin ve hem de peygamberlerin \u00f6zelli\u011fi t\u00fcr\u00fcnden bir \u00f6zellik. Ali’nin (a.s) okulu ak\u0131l ve fikir, co\u015fku ve ink\u0131lab, teslimiyet ve disiplin, iyilik ve g\u00fczellik, \u00e7ekicilik ve hareket okuludur!<\/p>\n
Ali (a.s) ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in adil bir imam olmadan \u00f6nce, bizzat kendisi i\u00e7in adil olabilmi\u015f, adaleti herkesten \u00f6nce bizzat kendisine ve kendi yak\u0131nlar\u0131na uygulam\u0131\u015f, insanlar\u0131 davet etti\u011fi “dengeli ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olma” asl\u0131na \u00f6nce kendisi uymu\u015ftur. \u0130nsani kemallerin tamam\u0131n\u0131 kendinde toplayabilmi\u015fti. Hem ula\u015f\u0131lmas\u0131 pek g\u00fc\u00e7 ve derin bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahipti, hem de dakik ve dolu dolusuna duygulara.<\/p>\n
Ali (a.s) beden ve ruh kemalini bir araya toplam\u0131\u015ft\u0131. Geceleri ibadete ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Allah’tan gayri her \u015feyden kopar; g\u00fcnd\u00fczleri halk\u0131n aras\u0131nda, onlardan biri gibi ya\u015fard\u0131. G\u00fcnd\u00fczleri g\u00f6zler onun e\u015fitlik ve fedakarl\u0131k \u00f6rne\u011fi davran\u0131\u015flar\u0131na \u015fahit olurdu; kulaklar bilgece \u00f6\u011f\u00fct ve s\u0131rlar i\u015fitirdi ondan. Geceleriyse y\u0131ld\u0131zlar, Rabbine yakaran Ali’nin (a.s) ya\u015fl\u0131 g\u00f6zlerine \u015fahit olur, g\u00f6kler onun co\u015fkulu dualar\u0131 ve a\u015f\u0131kane m\u00fcnacatlar\u0131n\u0131 dinlerdi mahut bir sessizlikle. Ali (a.s) hem din alimiydi hem bilge, hem arifti hem sosyal lider, hem zahitti hem asker, hem hakimdi hem i\u015f\u00e7i, hem hatipti hem yazar. K\u0131sacas\u0131 Ali (a.s) tam anlam\u0131yla ve b\u00fct\u00fcn g\u00fczellikleriyle kamil bir insand\u0131.<\/p>\n
Elinizdeki kitap hk. 1388 Ramazan\u0131n\u0131n 18-21. gecelerinde H\u00fcseyniye-i \u0130r\u015fad’da yap\u0131lan d\u00f6rt konu\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bir giri\u015f ve iki b\u00f6l\u00fcmden m\u00fcte\u015fekkil bu eserin giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7ekicilik ve iticili\u011fin genel anlamlar\u0131na ilaveten insanlar\u0131n \u00e7ekicilik ve iticilikleri de genel bir \u00e7er\u00e7evede i\u015flenmi\u015ftir. Birinci b\u00f6l\u00fcmde \u0130mam Ali’nin (a.s), onu hakk\u0131yla tan\u0131yan her insanda hayranl\u0131k uyand\u0131ran nadide ki\u015fili\u011finin cazibesini ve bu cazibenin etki ve faydalar\u0131n\u0131 ele almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde de o hazretin kimleri, ne t\u00fcr hasletlere sahip insanlar\u0131 kendisinden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 boyutunu; iticili\u011fini incelemek istedim. Bu iki b\u00f6l\u00fcmden sonra elde edilen netice \u0130mam Ali’nin (a.s) iki boyutlu ve iki ayr\u0131 g\u00fcce sahip oldu\u011fudur ki, ona uyan ve onun okulunun \u00f6\u011frencisi olmak isteyen de onun gibi olmal\u0131 ve bu iki z\u0131t g\u00fcc\u00fc, yani \u00e7ekicilik ve iticili\u011fi bir arada ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu arada, salt bu iki g\u00fcce sahip olman\u0131n, hem itici, hem \u00e7ekici bir karakter ta\u015f\u0131yor bulunman\u0131n Ali (a.s) okuluna mensup olabilmek i\u00e7in yeterli de\u011fil, gerekli \u015fart oldu\u011funu da hemen belirtelim. \u0130\u015fte bu nedenle elinizdeki eserde Ali’nin (a.s) \u00e7ekicili\u011finin ne t\u00fcr insanlar\u0131 cezbetti\u011fi ve iticili\u011finin ise ne t\u00fcr insanlar\u0131 itip kendisinden uzak tuttu\u011fu konusunu i\u015flemeye \u00f6zen g\u00f6sterdik. Bug\u00fcn Ali (a.s) taraftar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyip de onun cezbetti\u011fi insanlar\u0131 iten ve yine Ali (a.s) taraftar\u0131 olup da onun kendisinden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tipleri kendisine do\u011fru \u00e7eken veya o tiplere meyil g\u00f6steren niceleri var aram\u0131zda.<\/p>\n
Ali’nin (a.s) iticili\u011fini i\u015flerken \u0130slam tarihinin en \u00e7irkin \u00e7ehrelerinden biri olan “Hariciler” g\u00fcruhunu \u00f6rnek vermekle yetindik; ama Ali’nin (a.s) iticili\u011fine maruz kalan yegane tip, Hariciler de\u011fildi elbette. Kitab\u0131n daha sonraki bask\u0131lar\u0131nda, bu ve bunun gibi di\u011fer baz\u0131 eksiklikleri gidermek nasip olur belki de.<\/p>\n
Konu\u015fmalar\u0131n d\u00fczelti ve tamamlama zahmetini de\u011ferli alim karde\u015fim Fethullah \u00dcmidi \u00fcstlendi. Kitab\u0131n yar\u0131s\u0131na yak\u0131n bir k\u0131sm\u0131 benim s\u00f6zlerim ve onun kalemidir asl\u0131nda. Di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 ya oldu\u011fu gibi aktard\u0131k, ya da kendim baz\u0131 d\u00fczeltmelerde bulundum. B\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 umar\u0131m; Allah Teala bizleri \u0130mam Ali’nin (a.s) ger\u00e7ek takip\u00e7ilerinden k\u0131ls\u0131n in\u015faallah. <\/p>\n
\u015eehid Murtaza Mutahhari<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6ns\u00f6z M\u00fcminlerin emiri Ali’nin (a.s) ki\u015filik ve karakteristik yap\u0131s\u0131, bir ki\u015finin kalemi ve bir kitab\u0131n hacmiyle anlat\u0131lamayacak kadar \u00e7ok boyutludur. Bu konuda bir bireyin yapabilece\u011fi azami \u015fey, onun bu fevkalade \u00e7arp\u0131c\u0131 ki\u015fili\u011finin boyutlar\u0131ndan birine veya birka\u00e7\u0131na de\u011finebilmektir. Bu muazzam ki\u015fili\u011fin en ilgin\u00e7 boyutlar\u0131ndan biri, insanlar \u00fczerindeki olumlu veya olumsuz etkisi; daha yerinde bir deyi\u015fle onun …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[668,670,667,671,669,665,557,664,666],"class_list":["post-203","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-aristoteles","tag-descartes","tag-eflatun","tag-huseyniye-i-irsad","tag-ibn-i-sina","tag-isilik-ve-karakteristik-yapisi","tag-muminlerin-emiri-ali","tag-sehid-murtaza-mutahhari","tag-sokrates"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=203"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}