Elektron al\u0131\u015f-veri\u015finin oldu\u011fu tepkimelere y\u00fckseltgenme-indirgenme yada redoks tepkimeleri denir.<\/p>\n
Y\u00fckseltgenme Bir maddenin elektron vermesi olay\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Zn0 –> Zn+2 + 2e- burada Zn0 dan Zn+2 ye 2 e- vererek y\u00fckseltgenmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130ndirgenme Bir maddenin elektron almas\u0131 olay\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Cu+2 + 2e- –> Cu0 Cu0 bu olayda Cu+2′ den 2e- alarak Cu0 a indirgenmi\u015ftir.<\/p>\n
*Bu iki tepkimenin tek ba\u015f\u0131na olmas\u0131 imkans\u0131zd\u0131r. Redoks tepkimelerinde mutlaka en az bir indirgenen ve birde y\u00fckseltgenen madde olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5Fe+2 + MnO4-1 + 8H+ –> 5Fe+3 + Mn+2 + 4H2O
\n y\u00fckseltgenme indirgenme y\u00fckseltgenme indirgenme<\/p>\n
Yukar\u0131daki tepkime incelendi\u011fi zaman Fe+2 iyonu Fe+3 iyonuna y\u00fckseltgenirken Mn+5 iyonu da 3 elektron alarak Mn+2 iyonuna indirgenmi\u015ftir. Burada Fe+2 iyonu indirgendir; \u00c7\u00fcnk\u00fc Mn+5 iyonunu Mn+2 iyonuna indirgemi\u015ftir. MnO4- iyonu ise y\u00fckseltgendir; \u00c7\u00fcnk\u00fc Fe+2 iyonunu Fe+3 iyonuna y\u00fckseltgemi\u015ftir.<\/p>\n
*Yukar\u0131daki ifadeye g\u00f6re y\u00fckseltgenen madde inidirgen, indirgenen madde y\u00fckseltgen \u00f6zellik g\u00f6sterir diyebiliriz.<\/p>\n
* Elektron veren madde y\u00fckseltgenir.(indirgendir)
\n * Elektron alan madde indirgenir.(y\u00fckseltgendir)
\n * En iyi elektron veren metaller en aktiftir.<\/p>\n
Pil Redoks tepkimelerinin elektrik enerjisi \u00fcretebilecek \u015fekilde d\u00fczenlenmesiyle yap\u0131lm\u0131\u015f sistemlere elektrokimyasal pil denir. Elektronun ak\u0131\u015f y\u00f6n\u00fc<\/p>\n
Zn Cu<\/p>\n
Anot Katot
\n (elektrot) (elektrot)
\n 1 M Zn+2 1 M Cu+2
\n Tuz k\u00f6pr\u00fcs\u00fc
\n Elektrot Y\u00fckseltgenme ve inidirgenme olaylar\u0131n\u0131n oldu\u011fu k\u0131s\u0131mlard\u0131r.
\n Elektrolit Elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 ileten iyonik \u00e7\u00f6zeltilerdir. Yukar\u0131daki pilde Zn+2 ve Cu+2 \u00e7\u00f6zeltileri birer elektrolittirler.<\/p>\n
Yukar\u0131daki pilin \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in anottan katota s\u00fcrekli bir elektron ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekir. Burada Zn(k) \u00e7ubu\u011fun \u00e7\u00f6z\u00fcnerek Zn –> Zn+2 + 2e- Zn elektron verecek ve zamanla Zn \u00e7ubu\u011fun k\u00fctlesi azalacak, 2. Kaptaki Cu+2 iyonlar\u0131 da bu elektronlar\u0131 alarak Cu+2 + 2 e- –> Cu tepkimesine g\u00f6re Cu \u00e7ubu\u011fun \u00fczerinde toplanacak ve katotun k\u00fctlesi zamanla artacakt\u0131r.<\/p>\n
Zn0 –> Zn+2 + 2e- Anot yar\u0131 tepkimesi (y\u00fckseltgenme) E0= 0,76 volt<\/p>\n
Cu+2 + 2e- –> Cu0 Katot yar\u0131 tepkimesi (indirgenme)E0= 0,34volt —————————————————-
\n Zn + Cu+2 —> Cu + Zn+2 (pil tepkimesi) Epil =1,10volt<\/p>\n
Tuz k\u00f6pr\u00fcs\u00fc Zn nun bulundu\u011fu kapta zamanla pozitif y\u00fck fazlal\u0131\u011f\u0131 ve Cu \u0131n bulundu\u011fu kapta da negatif y\u00fck fazlal\u0131\u011f\u0131 olacakt\u0131r. Bu y\u00fckleri iyon ak\u0131\u015f\u0131yla dengeleyebilmek i\u00e7in kurulan i\u00e7i genellikle iyonik tuzlar\u0131n \u00e7\u00f6zeltisiyle dolu olan bir sistemdir.<\/p>\n
Pil gerilimi Elektron al\u0131p verme e\u011filiminin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne pil gerilimi denir.<\/p>\n
Epil = Eanot + Ekatot<\/p>\n
\u0130ki yar\u0131 pil tepkimesinin y\u00fckseltgenme potansiyelleri verildi\u011fi zaman potansiyeli b\u00fcy\u00fck olan her zaman anot, k\u00fc\u00e7\u00fck olan ise katot olacak \u015fekilde tepkimeler d\u00fczenlenerek (k\u00fc\u00e7\u00fck olan ters \u00e7evrilerek) pil tepkimesi ve potansiyeli hesaplanabilir.<\/p>\n
* Bir tepkime ters \u00e7evrildi\u011finde E0 i\u015faret de\u011fi\u015ftirir.
\n * Bir tepkime bir say\u0131yla \u00e7arp\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda E0 bu say\u0131yla \u00e7arp\u0131lmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc E0 pilin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne de\u011fil ortamdaki maddelerin deri\u015fimine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek Zn –> Zn+2 + 2e- E0 = 0,76 volt<\/p>\n
Ag –> Ag+ + e- E0 = -0,80 volt<\/p>\n
pil tepkimesi ve pilin potansiyeli ne olur ?<\/p>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm Y\u00fckseltgenme gerilimlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman Zn>Ag oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. O zaman Zn anot (y\u00fckseltgenecek), Ag ise katot(indirgenecek). Zn tepkimesi aynen al\u0131n\u0131rsa y\u00fckseltgenme olur, Ag tepkimesi ters \u00e7evrilirse indirgenme olur. Redoks tepkimelerinde al\u0131nan elektron say\u0131s\u0131 verilen elektron say\u0131s\u0131na e\u015fit olmal\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden Ag nin oldu\u011fu tepkime 2 ile \u00e7arp\u0131lmal\u0131 fakat E0 bu say\u0131yla \u00e7arp\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Zn –> Zn+2 + 2e- E0 = 0,76 volt<\/p>\n
2Ag+ + 2e- –> Ag E0= 0,80 volt<\/p>\n
Zn + 2Ag+ –> Zn+2 + 2Ag Epil = 1,56 volt<\/p>\n
*Y\u00fckseltgenme gerilimi b\u00fcy\u00fck olan y\u00fckseltgenir, indirgenme gerlimi b\u00fcy\u00fck olan indirgenir.
\n * Epil >0 ise pil kendili\u011finden \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, k\u00fc\u00e7\u00fckse \u00e7al\u0131\u015fmaz.
\n * Elektron daima anottan katota do\u011fru akar.
\n * K\u00fctlesi azalan anottur.
\n * + y\u00fckl\u00fc iyonlar tuz k\u00f6pr\u00fcs\u00fc vas\u0131tas\u0131yla her zaman anottan katota do\u011fru akar.<\/p>\n
Deri\u015fim Pilleri Anot ve katotun ayn\u0131 maddelerden yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu pillerdir. Deri\u015fimi b\u00fcy\u00fck olan kap anot k\u00fc\u00e7\u00fck olan ise katottur. Bu piller her iki kaptaki \u00e7\u00f6zeltilerin deri\u015fimleri e\u015fit oluncaya kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, deri\u015fimler e\u015fit olunca pil gerilimi s\u0131f\u0131r olur.<\/p>\n
e- ak\u0131\u015f\u0131
\n Cr Cr<\/p>\n
Anot Katot<\/p>\n
2 M Cr+3 1 M Cr+3<\/p>\n
Deri\u015fim pili<\/p>\n
Elektroliz Kendili\u011finden y\u00fcr\u00fcmeyen redoks tepkimelerinin d\u0131\u015far\u0131dan enerji verilmesiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine elektroliz denir. Elektroliz maddelerin safla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda ve bile\u015fiklerin elementlerine ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan kimyasal bir y\u00f6ntemdir.<\/p>\n
e- ak\u0131\u015f y\u00f6n\u00fc + dan –<\/p>\n
\u00fcrete\u00e7
\n + –<\/p>\n
Anot Cl- Na+ Katot<\/p>\n
2Cl- –> Cl2 + 2e- Na+ + e- –> Na<\/p>\n
\u015eekilden de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi anyonlar anoda, katyonlar katoda giderek a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. E\u011fer ortamda su varsa suyunda elektroliz olaca\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. Suyun elektrolizinde anot ve katot reaksiyonlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.<\/p>\n
Anot reaksiyonu : 2H2O –> 4H+ + O2(g) + 4e-<\/p>\n
Katot reaksiyonu : 2H2O + 2e- –> H2(g) + 2OH-<\/p>\n
Bir tepkimede 1 Faradayl\u0131k ak\u0131m 1 e\u015fde\u011fer a\u011f\u0131rl\u0131kta madde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r.
\n 1 Faraday 1 mol elektron= = 96500 coulomb dur.<\/p>\n
E\u015fde\u011fer A\u011f\u0131rl\u0131k = Atom a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131\/ etki de\u011feri<\/p>\n
\u00d6rnek 1 Faradayl\u0131k ak\u0131mla NaCl \u00e7\u00f6zeltisi elektroliz edilse a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan Na miktar\u0131 = 23\/1 = 23 gram .(Na=23)<\/p>\n
\u00d6rnek 0,5 Faradayl\u0131k ak\u0131mla CuCl2 \u00e7\u00f6zeltisi elektroliz edilse( Cu=64) 1 Faraday = 64\/ 2=32 gram.<\/p>\n
1 Faraday 32 gram a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re 0,5 Faraday 16 gram Cu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n
* Aktif olan element daima kendinden daha az aktif olan elementi serbest hale ge\u00e7irebilir.
\n M= Q= I.t 96500.n<\/p>\n
AS\u0130D\u0130K VE BAZ\u0130K ORTAMLARDA REDOKS TEPK\u0130MELER\u0130N\u0130N DENKLE\u015eT\u0130R\u0130LMES\u0130
\n Redoks reaksiyonlar\u0131 elektron al\u0131\u015f veri\u015fi olan reaksiyonlard\u0131r. Bunlara y\u00fckseltgenme – indirgenme reaksiyonlar\u0131 da denir. B\u00f6yle reaksiyonlarda, genellikle elektronun verildi\u011fi ve al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 elementi bulmak i\u00e7in s\u00f6z konusu reaksiyona giren her elementin y\u00fckseltgenme basama\u011f\u0131n\u0131n bilinmesi gerekir.<\/p>\n
1- Oksijen bir ka\u00e7 istisnayla ( OF2, H2O2, KO2 de -1) b\u00fct\u00fcn bile\u015fiklerinde -2 de\u011ferlik al\u0131r.
\n 2- Hidrojen bir ka\u00e7 istisnayla ( CaH2, UH3 de -1 ) b\u00fct\u00fcn bile\u015fiklerinde +1 y\u00fckseltgenme basama\u011f\u0131ndad\u0131r.
\n 3- Flor b\u00fct\u00fcn bile\u015fiklerinde -1 y\u00fckseltgenme basama\u011f\u0131ndad\u0131r.
\n 4- Cl, Br, I, oksijenli ve kendi aralar\u0131nda verdikleri bile\u015fikler hari\u00e7, b\u00fct\u00fcn bile\u015fiklerinde -1 y\u00fckseltgenme basama\u011f\u0131ndad\u0131r.
\n 5- Alkali metaller (1A) +1, Toprak alkali (2A) metaller +2 y\u00fckseltgenme basama\u011f\u0131nda bulunurlar.
\n 6- Elementlerin y\u00fckseltgenme basamaklar\u0131 s\u0131f\u0131rd\u0131r.
\n 7- \u0130yonlar\u0131n y\u00fck\u00fc y\u00fckseltgenme basamaklar\u0131n\u0131n toplam\u0131na e\u015fittir.
\n 8- Molek\u00fcllerde y\u00fckseltgenme basamaklar\u0131 toplam\u0131 s\u0131f\u0131rd\u0131r.<\/p>\n
Asidik Ortamda \u0130yonik Redoks Tepkimelerinin Denkle\u015ftirilmesi :<\/p>\n
1- \u0130skelet reaksiyon \u00fczerinde elementlerin y\u00fckseltgenme basamaklar\u0131 tayin edilir.
\n 2- Al\u0131nan ve verilen elektron say\u0131lar\u0131 belirlenir.
\n 3- Redoks reaksiyonlar\u0131nda al\u0131nan elektron verilen elektrona e\u015fit oldu\u011fundan elektron say\u0131lar\u0131 uygun say\u0131larla \u00e7arp\u0131larak e\u015fitlenir.
\n 4- Yukar\u0131da bulunan say\u0131lar ilgili bile\u015fik yada elementlere katsay\u0131 olarak yaz\u0131l\u0131r.
\n 5- Redoks reaksiyonlar\u0131nda atom say\u0131lar\u0131n\u0131n denkli\u011finden ba\u015fka y\u00fck denkli\u011finin de korunmas\u0131 gerekir. Bunun i\u00e7in de uygun tarafa H+ iyonu oksijenin eksik oldu\u011fu tarafa da H2O eklenmelidir.<\/p>\n
\u00d6RNEKLER
\n 3×2 elektron
\n +6 +3 +5
\n 1. Cr2O7-2 + NO2-1 –> NO3-1 + Cr+3 (asidik ortam)<\/p>\n
Cr2O7-2 + 3NO2-1 –> 3 NO3-1 + 2Cr+3<\/p>\n
Y\u00fck denkli\u011fi -2 + (-1.3) = -5 -3 + (2.3)= +3
\n Y\u00fck denkli\u011finin sa\u011flanabilmesi i\u00e7n sol tarafa 8 mol H+ iyonun eklenmesi gerekir ki sol tarafta +3 olsun. Sa\u011f tarafa da oksijen denkli\u011fi i\u00e7in 4 mol H2O eklenmelidir.
\n 8 H+ + Cr2O7-2 + 3NO2-1 –> 3NO3-1 + 2 Cr+3 + 4H2O<\/p>\n
+7 -1 +2 0
\n 2. MnO4-1 + H2O2 –> Mn+2 + O2 (bazik ortam)
\n \u0130ndirgenme y\u00fckseltgenme \u0130ndirgenme y\u00fckseltgenme ==>5 indirgenme; 2×1 y\u00fckseltgenme
\n 2MnO4-1 + 5H2O2 –> 2 Mn+2 + 5O2 Y\u00fck denkli\u011fi ==>-2= 2×2 (denkli\u011fin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in sa\u011f tarafa 6OH- sol tarafa ve hidrojen oksijen denkli\u011fi i\u00e7in 2H2O eklenmelidir)
\n 2MnO4-1 + 5H2O2 –> 2 Mn+2 + 5O2 + 6OH- + 2H2O<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Elektron al\u0131\u015f-veri\u015finin oldu\u011fu tepkimelere y\u00fckseltgenme-indirgenme yada redoks tepkimeleri denir. Y\u00fckseltgenme Bir maddenin elektron vermesi olay\u0131d\u0131r. Zn0 –> Zn+2 + 2e- burada Zn0 dan Zn+2 ye 2 e- vererek y\u00fckseltgenmi\u015ftir. \u0130ndirgenme Bir maddenin elektron almas\u0131 olay\u0131d\u0131r. Cu+2 + 2e- –> Cu0 Cu0 bu olayda Cu+2′ den 2e- alarak Cu0 a indirgenmi\u015ftir. *Bu iki tepkimenin tek ba\u015f\u0131na …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4474,5159,2134,5106,4475,5160,5158,5157,5105],"class_list":["post-2046","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-anot","tag-anot-reaksiyonu","tag-elektron","tag-indirgenme","tag-katot","tag-katot-reaksiyonu","tag-pil","tag-redoks","tag-yukseltgenme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2046","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2046"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2046\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2046"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2046"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}