Anne ve babalar\u0131n, \u00e7o\u011fu \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011fitimi i\u00e7in bedensel olmayan tembihlerden istifade etmektedirler. Mesela \u00e7ocu\u011fu karanl\u0131k bir odaya, bodruma, ambar veya evin sand\u0131\u011f\u0131na ve hatta tuvalete kapat\u0131rlar. Bazen de k\u00fcfreder, sert \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131r ve k\u0131zarlar. Elbette bunlara benzer vah\u015fice tembihlerin zarar\u0131n\u0131n bedensel tembihlerden daha az olmad\u0131\u011f\u0131nda teredd\u00fct etmemek gerek.
\nHz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyurur: “\u00c7o\u011fu s\u00f6zler hamleden daha serttir.”(340)
\nBelki de bu tembihler daha zararl\u0131d\u0131r. Bu \u015fekildeki tembihler \u00e7ocu\u011fun \u015fahsiyetini sars\u0131p korku ve \u0131st\u0131raba sebep olmaktad\u0131r. Bir yere kapat\u0131lan \u00e7ocu\u011fun, korkmas\u0131 sonucu sinirlerinin zay\u0131flamas\u0131, \u0131st\u0131rap ve heyecana kap\u0131lmas\u0131 ve \u00f6m\u00fcr boyu onun etkilerinden kurtulamamas\u0131 \u00e7ok\u00e7a rastlan\u0131lan \u015feylerdir. Bazen korkudan kalp krizi ge\u00e7irdi\u011fi de olmu\u015ftur. Bunun i\u00e7in anne ve babalar\u0131n ger\u00e7ekten bu tembihlerden uzak durmalar\u0131 gerekir. K\u00fcf\u00fcr etme ve k\u00f6t\u00fc s\u00f6yler s\u00f6ylemek haram oldu\u011fu gibi \u00e7ocu\u011fa k\u00f6t\u00fc \u015feyler \u00f6\u011fretir ve onu da bu k\u00f6t\u00fc \u015feyleri yapmaya al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.
\nAma baz\u0131 bedensel olmayan tembihlerin bu zararlar\u0131 yoktur. \u00c7ocuktan k\u00fcsme, onu gezi ve dinlenmeden mahrum etmek, misafirli\u011fe ve yokulu\u011fa g\u00f6t\u00fcrmemek, bir \u00f6\u011f\u00fcn yemek veya meyveden mahrum etmek, har\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermemek veya azaltmak, oyuna b\u0131rakmamak, \u00f6dev veya baz\u0131 ev i\u015flerini yapt\u0131rmak ve buna benzer onlarca kolay ve tehlikesiz tembihler. \u00c7o\u011fu anne ve babalar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 cezaland\u0131rmak i\u00e7in b\u00f6yle tembihlerden istifade ederler. Bu tembihler okullarda da az-\u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. Bu tembihler ak\u0131ll\u0131ca ve do\u011fru bir \u015fekilde istifade edilirse \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitim ve terbiyesinde faydal\u0131 olmas\u0131yla birlikte pek fazla zarar\u0131 da yoktur. Tembihin eksikli\u011fi \u015fudur: Genellikle \u00e7ocu\u011fun i\u00e7ten ve hakikaten \u0131slah\u0131na faydal\u0131 de\u011fildir; onda \u0131slaha kar\u015f\u0131 bir istek uyand\u0131rmaz. Tembihten korktu\u011fu i\u00e7in g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte k\u00f6t\u00fc i\u015f yapmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ama kusuru k\u00f6kten \u0131slah etmez, aksine, kusuru oldu\u011fu gibi i\u00e7inde kal\u0131r ve ba\u015fka bir yerde ortaya \u00e7\u0131k\u0131verir. Hatta tembih korkusundan kar\u015f\u0131s\u0131ndakini kand\u0131rmaya, yalan s\u00f6ylmeye ve g\u00f6steri\u015fe ba\u015fvurabilir. Ama her durumda bu tembihler yayg\u0131n olarak yap\u0131lmaktad\u0131r ve bir \u00e7aresi de yoktur. Bunlardan daha iyi istifade edilmesi i\u00e7in baz\u0131 noktalar\u0131 hat\u0131rlatmakta yarar var:
\n1- Tembih \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve hesapl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Gerekti\u011finden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmamal\u0131d\u0131r ve i\u015flenen hatadan a\u011f\u0131r olmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fer \u00e7ocuk tembihi kendisine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan bir sava\u015f olarak kabul ederse kar\u015f\u0131l\u0131k vermesi, savunmaya kalk\u0131\u015fmas\u0131, tu\u011fyan edip ba\u015f kald\u0131rmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n2- Tembih \u00f6yle bir \u015fekilde olmas\u0131 gerekir ki \u00e7ocuk anne ve babas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fman bilmemeli ve muhabbetsizli\u011fe u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanmamal\u0131d\u0131r.
\n3- \u00c7ocu\u011fu yapamad\u0131\u011f\u0131 bir i\u015f i\u00e7in azarlamay\u0131n ve tembih etmeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun bir kusuru yoktur. Bu durumda tembih edilirse ruhunda k\u00f6t\u00fc etkiler b\u0131rak\u0131r.
\n4- Tembihlerin iyi sonu\u00e7 vermesi i\u00e7in ara-s\u0131ra ve istisna bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fer normal ve devaml\u0131 olursa \u00e7ocuk yava\u015f yava\u015f tembihe al\u0131\u015f\u0131r ve art\u0131k hi\u00e7bir etkisi olmaz.
\nHz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyuruyor: “K\u0131nama ve azarlamada a\u015f\u0131r\u0131 gitmek inata neden olur.”(341)
\n5- \u00c7ocuk ni\u00e7in cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamas\u0131 ve ba\u015fka yerlerde ondan \u00f6\u011f\u00fct almas\u0131 i\u00e7in tembih belli \u015feyler hususunda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r, genel \u015feyler i\u00e7in de\u011fil. \u00c7ocu\u011fu genel disiplinsizli\u011fi i\u00e7in de\u011fil de belli ba\u015fl\u0131 bir i\u015fi i\u00e7in cezaland\u0131r\u0131n.
\n6- Kabahat t\u00fcr\u00fcne uygun bir tembih se\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. \u00d6rne\u011fin, e\u011fer matamatik \u00f6devini yapmam\u0131\u015fsa matamatik kitab\u0131n\u0131 ba\u015ftan sona yazd\u0131rmak yerine ona \u00e7\u00f6zmesi i\u00e7in problem verin.
\nE\u011fer elbise ve \u00e7antas\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tm\u0131\u015fsa misafirli\u011fe b\u0131rakmamak yerine elbise ve \u00e7antas\u0131n\u0131 yerine b\u0131rakmaya zorlay\u0131n. E\u011fer yemek haz\u0131rlamada size yard\u0131m etmemi\u015fse oyun ve istirahattan mahrum etmek yerine yemek yemekten mahrum edin. E\u011fer misafirlikte disiplinsizlik ve yaramazl\u0131k yapm\u0131\u015fsa har\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak yerine misafirli\u011fe b\u0131rakmay\u0131n. E\u011fer har\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bo\u015f yere harcam\u0131\u015fsa misafirli\u011fe b\u0131rakmamak yerine har\u00e7l\u0131k vermeyin. E\u011fer kalem ve silgisini dikkatsizli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden kaybetmi\u015fse, kalem ve silgisinin paras\u0131n\u0131 har\u00e7l\u0131\u011f\u0131ndan azalt\u0131n.
\n7- Tembihten sonra \u00e7ocu\u011fun kabahatini unutun, onun hakk\u0131nda konu\u015fmay\u0131n, g\u00f6rmezlikten gelin ve i\u015fi takip etmeyin.
\nAdam\u0131n birisi \u015f\u00f6yle diyor: \u00c7ocu\u011fum hakk\u0131nda \u0130mam Musa b. Cafer’e (a.s) yak\u0131nd\u0131m. Bunun \u00fczerine \u0130mam (a.s), “Onu d\u00f6vme, ondan k\u00fcs, ama k\u00fcsmeyi fazla uzatma” buyurdu.(342)
\n8- E\u011fer \u00e7ocu\u011funu azarlamak istiyorsan onu ba\u015fka \u00e7ocuklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma ve ba\u015fkas\u0131n\u0131 onun ba\u015f\u0131na kakma. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu y\u00f6ntem \u00e7ocu\u011fu e\u011fitme yerine onda k\u0131skan\u00e7l\u0131k duygusunu do\u011furur.
\n… Hat\u0131ralar\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u00c7ocukluk d\u00f6nemimde babam beni \u00e7ok azarlar ve tembih ederdi. Akrabalar ve ya\u015f\u0131tlar\u0131m i\u00e7erisinde utand\u0131r\u0131yor, onlar\u0131n yan\u0131nda bana k\u0131z\u0131yor ve azarl\u0131yordu. Devaml\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n i\u015flerini ba\u015f\u0131ma kak\u0131yor ve beni k\u00fc\u00e7\u00fcms\u00fcyordu. Babam beni k\u00fc\u00e7\u00fcmsedi\u011fi kadar ben de inat ediyordum. Ders okumaya iste\u011fim yoktu. Kendimi kabiliyetsiz bir \u00e7ocuk say\u0131yordum. \u0130\u015f ve dersten soyumu\u015ftum. Her i\u015ften ka\u00e7\u0131yordum. Babam\u0131n s\u00fcrekli azarlamalar\u0131 benim \u015fahsiyetimi k\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi s\u00f6n\u00fck, i\u00e7ine kapal\u0131, i\u015flerden ka\u00e7an, kinli ve k\u00f6t\u00fcmser bir kimseyim.
\n… Mektubunun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u00c7ok yaramaz k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131z karde\u015fim vard\u0131. En k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fey i\u00e7in k\u00fcs\u00fcyordu. Yeme\u011fi be\u011fenmiyor, hemen k\u00fcs\u00fcyordu. Evdekiler onun naz\u0131yla oynuyor ve yemek yemesi i\u00e7in yalvar\u0131yorlard\u0131. Evde yemezse okula g\u00f6nderiyor ve bin bir \u00e7e\u015fit yalvar\u0131\u015fla yediriyorlard\u0131. Ama annem buna kar\u015f\u0131yd\u0131. O diyordu ki: Bu \u00e7ocu\u011fu k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan kurtarabilmek i\u00e7in cezaland\u0131rmam gerekir. Bir g\u00fcn istedi\u011fini yapt\u0131. K\u0131z karde\u015fim k\u00fcst\u00fc ve kahvalt\u0131 yapmadan okula gitti. Annem, hi\u00e7 kimsenin ona yemek g\u00f6t\u00fcrmeye hakk\u0131 yok. B\u0131rak\u0131n a\u00e7 kals\u0131n ve a\u00e7 kalman\u0131n tad\u0131n\u0131 g\u00f6rs\u00fcn, dedi. Hi\u00e7 kimse ona yemek g\u00f6t\u00fcrmedi. \u00d6\u011fleleyin eve d\u00f6nd\u00fc. Yemek yemesi i\u00e7in yalvarmam\u0131z\u0131 bekliyordu. Kimsenin \u0131srar etmedi\u011fi gibi annem yemekleri onun elinin yeti\u015fmeyece\u011fi yerlere b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.
\nHer ne kadar sa\u011f\u0131-solu gezdiyse bir\u015fey bulamad\u0131. A\u00e7l\u0131k bask\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131. Bah\u00e7ede tavuk ve horuz besledi\u011fimiz k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00fcmes vard\u0131. Pencereden bakt\u0131\u011f\u0131mda k\u0131z karde\u015fimin yava\u015fca k\u00fcmese girerek tavuklara d\u00fckt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ekmek par\u00e7alar\u0131n\u0131 yedi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm.
\nO g\u00fcnden sonra k\u0131z karde\u015fimin k\u00fcst\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmedim. Bu tembihle annem, k\u0131z karde\u015fimin bu k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0131slah etmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Anne ve babalar\u0131n, \u00e7o\u011fu \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011fitimi i\u00e7in bedensel olmayan tembihlerden istifade etmektedirler. Mesela \u00e7ocu\u011fu karanl\u0131k bir odaya, bodruma, ambar veya evin sand\u0131\u011f\u0131na ve hatta tuvalete kapat\u0131rlar. Bazen de k\u00fcfreder, sert \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131r ve k\u0131zarlar. Elbette bunlara benzer vah\u015fice tembihlerin zarar\u0131n\u0131n bedensel tembihlerden daha az olmad\u0131\u011f\u0131nda teredd\u00fct etmemek gerek. Hz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyurur: “\u00c7o\u011fu s\u00f6zler hamleden …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[692,693,684,679,681,683,682,680],"class_list":["post-207","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-anne-ve-babalar","tag-bedensel-olmayan-tembihler","tag-cocuk-terbiyesi","tag-islamda-cocuk-terbiyesi","tag-cocuk-terbiyesi-kitabi","tag-cocuk-terbiyesi-kitabi-indir","tag-cocuk-terbiyesi-kitabi-oku","tag-dipnotlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/207","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=207"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/207\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=207"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=207"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=207"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}