Sofratuzu, kimyada sodyum klor\u00fcr (NaCl) ismiyle bilinen beyaz kristal yap\u0131l\u0131 bir bile\u015fiktir. Genellikle sofra tuzu olarak adland\u0131r\u0131lan sodyum klor\u00fcr, hayvanlar\u0131n beslenmesinde b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yan temel bir madde ve pek \u00e7ok \u00f6nemli kimyasal s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in bir ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesidir. En zengin sodyum klor\u00fcr\u00fcn kayna\u011f\u0131 deniz suyudur; deniz suyunun a\u011f\u0131rl\u0131k\u00e7a y\u00fczde 3’\u00fcn\u00fc sodyum klor\u00fcr olu\u015fturur. Deniz suyunun y\u00fczde 1’lik bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de \u00e7e\u015fitli magnezyum, kalsiyum ve potasyum tuzlar\u0131ndan olu\u015fur. L\u00fbt G\u00f6l\u00fc ve ABD’nin Utah eyaletindeki B\u00fcy\u00fck Tuz G\u00f6l\u00fc gibi baz\u0131 tuzlu g\u00f6llerin sular\u0131nda, deniz suyundakinin 4-8 kat\u0131 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen oranlarda tuz bulunur.
\n Sanayide ve evlerde kullan\u0131lan tuzun \u00e7o\u011fu, eski zamanlarda var olmu\u015f baz\u0131 denizlerin buharla\u015fmas\u0131ndan artakalan, \u00fcstleri \u00e7amur ve kumla \u00f6rt\u00fcl\u00fc yeralt\u0131 \u00e7\u00f6kellerinden elde edilir. Baz\u0131 yerlerde, y\u00fczeye \u00e7\u0131karken bu t\u00fcr bir tuz katman\u0131ndan ge\u00e7en tuzlu su kaynaklar\u0131na da rastlan\u0131r.
\n Bol g\u00fcne\u015f alan \u00fclkelerde tuz, tuzla denen geni\u015f alanlara al\u0131nan deniz suyunun buharla\u015fmaya b\u0131rak\u0131lmas\u0131 yoluyla elde edilir. \u0130ri taneli ve olduk\u00e7a kat\u0131\u015fk\u0131l\u0131 olan bu tuzdan et ve bal\u0131k salamuralar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda yararlan\u0131l\u0131r.
\n Yeralt\u0131 kayatuzu d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde kal\u0131n katmanlar halinde bulunur. Mineral ad\u0131 halit olan kayatuzu, genellikle a\u00e7\u0131lan kuyulardan a\u015fa\u011f\u0131 su pompalanarak elde edilir. Su, tuzu \u00e7\u00f6zer ve olu\u015fan salamura (tuzlu su) y\u00fczeye pompalan\u0131r. Daha sonra buharla\u015ft\u0131r\u0131-lan salamuradan geriye tuz kal\u0131r.<\/p>\n
Sofra Tuzunun \u00d6zellikleri ve Kullan\u0131m Alanlar\u0131
\nKat\u0131\u015fk\u0131s\u0131z sodyum klor\u00fcr k\u00fcp bi\u00e7imli kristallerden olu\u015fan beyaz bir kat\u0131 madde\u00addir. 800\u00b0C’de erir. Ar\u0131 su 0\u00b0C’de donar, ama salamura (sofra tuzunun sudaki \u00e7\u00f6zeltisi) \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klarda donar; bu s\u0131cakl\u0131k, salamuradaki tuz oran\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u201420\u00b0C’ye kadar d\u00fc\u015febilir. Bu y\u00fczden k\u0131\u015f\u0131n, kar ve buzu eritmesi i\u00e7in yollara kayatuzu serpilir; kayatuzu kar ve buzla birle\u015ferek, normal suyun donma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda donmayan bir salamura olu\u015fturur.
\n Sodyum klor\u00fcr b\u00fct\u00fcn hayvanlar\u0131n beslenmesinde ya\u015famsal bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Midede salg\u0131lanan sindirim sular\u0131ndaki hidroklorik asidin olu\u015fumu i\u00e7in gerekli olan klor\u00fcr iyonlar\u0131 bu tuzdan gelir. Sodyum ise v\u00fccuttaki ana katyonlardan biridir; sinir ve kas h\u00fccrelerinin i\u015flevlerini do\u011fru bir bi\u00e7imde yerine getirebil\u00admeleri ve v\u00fccuttaki su dengesinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesinde bu katyonun temel bir i\u015flevi vard\u0131r. Hayvan besi yerlerinde tuz yalaklar\u0131 bulundurulur; yabani hayvanlar ise bir par\u00e7a kayatuzu bulabilmek i\u00e7in uzun s\u00fcre dola\u015f\u0131rlar.
\n Sodyum ve klor \u00e7ok \u00f6nemli maddeler oldu\u011fundan, tuz kimya sanayisinin ba\u015fl\u0131ca hammaddelerinden biri haline gelmi\u015ftir. Klor, sodyum, hidrojen ve sodyum hidroksit (sudkostik), eritilmi\u015f sodyum klor\u00fcrden, yani salamuradan elektrik ak\u0131m\u0131 ge\u00e7irilerek elde edilir. Bu kimyasal maddeler a\u011fartma tozu, sabun, yapay ipek (reyon) ve cam gibi \u00fcr\u00fcnlerin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Tuzun kendisi de yiyecekleri tatland\u0131rmak; et, bal\u0131k, sebze ve ham derileri tuzlama y\u00f6ntemiyle saklamak; sulan yumu\u015fatmak; seramik e\u015fyalar\u0131 s\u0131rlamakta kulla\u00adn\u0131l\u0131r. Tereya\u011f\u0131, margarin ve buz \u00fcretiminde de tuzdan yararlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sofratuzu, kimyada sodyum klor\u00fcr (NaCl) ismiyle bilinen beyaz kristal yap\u0131l\u0131 bir bile\u015fiktir. Genellikle sofra tuzu olarak adland\u0131r\u0131lan sodyum klor\u00fcr, hayvanlar\u0131n beslenmesinde b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yan temel bir madde ve pek \u00e7ok \u00f6nemli kimyasal s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in bir ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesidir. En zengin sodyum klor\u00fcr\u00fcn kayna\u011f\u0131 deniz suyudur; deniz suyunun a\u011f\u0131rl\u0131k\u00e7a y\u00fczde 3’\u00fcn\u00fc sodyum klor\u00fcr olu\u015fturur. Deniz suyunun y\u00fczde …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2136,2265,2428,3239,2268,2267,2266,2178,4543,5296,3000],"class_list":["post-2124","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-hidrojen","tag-kalsiyum","tag-klor","tag-lut-golu","tag-magnezyum","tag-potasyum","tag-sodyum","tag-sodyum-hidroksit","tag-sodyum-klorur","tag-sofra-tuzunun-ozellikleri-ve-kullanim-alanlari","tag-tuz-golu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2124"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2124\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}