{"id":2162,"date":"2011-07-14T10:56:15","date_gmt":"2011-07-14T07:56:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=2162"},"modified":"2011-07-14T10:56:15","modified_gmt":"2011-07-14T07:56:15","slug":"reaksiyon-hizina-etki-eden-faktorler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/reaksiyon-hizina-etki-eden-faktorler\/","title":{"rendered":"Reaksiyon h\u0131z\u0131na etki eden fakt\u00f6rler"},"content":{"rendered":"<p>Tepkime verecek taneciklerin belirli d\u00fczende , yeterli enerji ile \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 gerekir .<br \/>\n \u25cf Birim zamandaki \u00e7arp\u0131\u015fma say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131ran etmenler tepkimeyi h\u0131zland\u0131r\u0131r .<br \/>\n\u25cf \u00c7arp\u0131\u015fan taneciklerden aktifle\u015fme enerjisine sahip olanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131ran<br \/>\netmenler tepkimeleri h\u0131zland\u0131r\u0131r .<\/p>\n<p>Kimyasal reaksiyonlar \u00fczerinde yap\u0131lan incelemeler , reaksiyon h\u0131z\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki fakt\u00f6rlerin etki etti\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir ;<br \/>\n1) Madde cinsinin etkisi<br \/>\n2) Deri\u015fimin etkisi<br \/>\n3) S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n etkisi<br \/>\n4) Temas y\u00fczeyinin etkisi<br \/>\n5) Kataliz\u00f6r\u00fcn etkisi<\/p>\n<p>1) Tepkimeye Giren Maddelerin Cinsinin Etkisi :<\/p>\n<p>Tepkimeye giren maddelerin kimyasal ve fiziksel yap\u0131 ve \u00f6zelliklerinin tepkime h\u0131z\u0131na etkisi \u00e7ok \u00f6nemlidir .<br \/>\nTepkimeye giren maddelerin kat\u0131 , s\u0131v\u0131 ya da gaz halinde olmas\u0131 tepkime h\u0131z\u0131n\u0131 etkiler . \u00c7\u00fcnk\u00fc gaz tanecikleri serbest hareket ettikleri i\u00e7in \u00e7arp\u0131\u015fma ihtimali daha fazlad\u0131r . Bu da gaz tepkimelerinin kat\u0131 ve s\u0131v\u0131 fazdaki tepkimelere g\u00f6re \u00e7ok h\u0131zl\u0131 y\u00fcr\u00fcmesine neden olur .<\/p>\n<p>C\u208dk\u208e + O\u2082\u208dg\u208e\u2192 CO\u2082\u208dg\u208e Yava\u015f<br \/>\nC\u208ds\u208e + O\u2082\u208dg\u208e\u2192 CO\u2082\u208dg\u208e H\u0131zl\u0131<br \/>\nC\u208dg\u208e + O\u2082\u208dg\u208e\u2192 CO\u2082\u208dg\u208e \u00c7ok h\u0131zl\u0131<\/p>\n<p>Tepkimeye giren maddeler yap\u0131s\u0131nda kimyasal ba\u011f kopmas\u0131 ve atomlar\u0131n yeniden d\u00fczenlenmesi gerekiyorsa bu t\u00fcr tepkimelerde kopacak ve olu\u015facak ba\u011f say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a tepkime h\u0131z\u0131 da azal\u0131r .<br \/>\na) \u00c7ok say\u0131da ba\u011f\u0131n koptu\u011fu ve yerine yeni ba\u011flar\u0131n olu\u015ftu\u011fu tepkimelerin e\u015fik enerjileri b\u00fcy\u00fck oldu\u011fundan yava\u015f ger\u00e7ekle\u015firler.<\/p>\n<p>\u00d6RNEK : CH\u2084 ve C\u2082H\u2086 gazlar\u0131n\u0131n yanma tepkimelerini inceleyelim<br \/>\nCH\u2084 + 2O\u2082\u2192 CO\u2082 + 2H\u2082O<\/p>\n<p>H \u2013 C \u2013 H + 2 O = O \u2192 O = C = O + 2 H \u2013 O \u2013 H <\/p>\n<p>C\u2082H\u2086 + 7\/2 O\u2082\u2192 2CO\u2082 + 3H\u2082O<\/p>\n<p>H \u2013 C \u2013 C \u2013 H + 7\/2 O = O \u2192 2 O = C = O + 3 H \u2013 O \u2013 H<\/p>\n<p>2. tepkimede daha \u00e7ok ba\u011f koptu\u011fundan daha yava\u015f ger\u00e7ekle\u015fecektir .<br \/>\nTH 1 > TH 2<\/p>\n<p>b) Z\u0131t y\u00fckl\u00fc iyonlar\u0131n elektriksel \u00e7ekimine dayal\u0131 tepkimeler e\u015fik enerjileri \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fundan \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015firler.<\/p>\n<p>\u00d6RNEK: Ag\u207a\u208dsuda\u208e + Cl\u207b\u208dsuda\u208e\u2192 AgCl\u208dk\u208e<\/p>\n<p>Tepkimesinde z\u0131t y\u00fckler birbirini \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u00e7ekece\u011finden tepkime \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n<p>c) \u00c7ok say\u0131da taneci\u011fin \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fen tepkimeler genellikle yava\u015f ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n<p>\u00d6RNEK:<br \/>\nCr\u2082O\u2087\u207b\u00b2\u208dsuda\u208e + 6Fe\u207a\u00b2\u208dsuda\u208e + 14H\u207b\u208dsuda\u208e\u2192 2Cr\u207a\u00b3\u208dsuda\u208e + 6Fe\u207a\u00b3\u208dsuda\u208e +7H\u2082O<\/p>\n<p>Tepkimesinin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da \u00e7arp\u0131\u015fmaya ihtiya\u00e7 oldu\u011fundan yava\u015f ger\u00e7ekle\u015fir.<br \/>\nBu tepkimede \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 gereken taneciklerin baz\u0131lar\u0131n\u0131n ayn\u0131 y\u00fckl\u00fc olmas\u0131 da tanecikler aras\u0131 itmeye sebep olaca\u011f\u0131ndan tepkimeyi yava\u015flat\u0131r.<\/p>\n<p>d) Kat\u0131 fazda ger\u00e7ekle\u015fen tepkimeler yava\u015f ; s\u0131v\u0131 fazdakiler kat\u0131lara oranla h\u0131zl\u0131 ; gaz fazdaki tepkimeler ise en h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6RNEK: H\u2082\u208dg\u208e + I\u2082\u208dg\u208e\u2192 2HI\u208dg\u208e H\u0131zl\u0131<br \/>\nH\u2082\u208dg\u208e + I\u2082\u208dk\u208e\u2192 2HI\u208dg\u208e Yava\u015f<\/p>\n<p>\u25cf \u0130yon tepkimeleri , di\u011fer tepkimelere g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmesi beklenir . Z\u0131t y\u00fckl\u00fc iyonlar aras\u0131ndaki tepkimelerin h\u0131zl\u0131 , ayn\u0131 y\u00fckl\u00fc iyonlar aras\u0131ndaki tepkimelerin yava\u015f y\u00fcr\u00fcmesi beklenir.<br \/>\nSulu \u00e7\u00f6zeltide yap\u0131lan iyon tepkimeleri h\u0131zl\u0131 olu\u015fur . Bunun iki nedeni vard\u0131r . Birincisi ; iyonlar sulu \u00e7\u00f6zelti i\u00e7erisinde serbest hareket edebilirler . Serbest hareket ettikleri i\u00e7in \u00e7arp\u0131\u015fma ihtimali fazlad\u0131r . \u0130kincisi ; z\u0131t y\u00fckl\u00fc iyonlar birbirlerini \u00e7ektikleri i\u00e7in en h\u0131zl\u0131 olu\u015fan tepkimeler sulu \u00e7\u00f6zeltide olu\u015fan iyon tepkimeleridir .<\/p>\n<p>\u00d6RNEKLER<\/p>\n<p>1) Ayn\u0131 \u015fartlarda ger\u00e7ekle\u015fen a\u015fa\u011f\u0131daki tepkimeleri olu\u015fma h\u0131zlar\u0131na g\u00f6re yava\u015ftan h\u0131zl\u0131ya do\u011fru s\u0131ralay\u0131n\u0131z<br \/>\nI. 2Fe\u208dk\u208e + 3\/2 O\u2082\u208dg\u208e\u2192 Fe\u2082O\u2083\u208dk\u208e<br \/>\nII. H\u207a\u208dsuda\u208e + OH\u207b\u208dsuda\u208e\u2192 H\u2082O\u208ds\u208e<br \/>\nIII. Fe\u207a\u00b2\u208dsuda\u208e + Ce\u207a\u2074\u208dsuda\u208e\u2192 Fe\u207a\u00b3\u208dsuda\u208e + Ce\u207a\u00b3\u208dsuda\u208e<\/p>\n<p>\u00c7\u00d6Z\u00dcM: I. Tepkime demirin paslanmas\u0131na ait tepkimedir ve bilindi\u011fi gibi \u00e7ok yava\u015f ger\u00e7ekle\u015fen bir tepkimedir.<br \/>\nII . tepkime z\u0131t y\u00fckl\u00fc iyonlar\u0131n \u00e7ekimine dayal\u0131 \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen bir tepkimedir.<br \/>\nIII . tepkime de ayn\u0131 y\u00fckl\u00fc iyonlar aras\u0131 elektron al\u0131\u015fveri\u015fi s\u00f6z konusudur. III . tepkime I . den h\u0131zl\u0131 , II . den yava\u015ft\u0131r.<br \/>\nS\u0131ralama I , III , II \u015feklindedir .<\/p>\n<p>2) A\u015fa\u011f\u0131daki tepkimelerden hangisinin ayn\u0131 \u015fartlarda en h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmesi beklenir?<br \/>\nA) C\u2083H\u2088\u208dg\u208e + 5O\u2082\u208dg\u208e\u2192 3CO\u2082\u208dg\u208e + 4H\u2082O\u208dg\u208e<br \/>\nB) Na\u207a\u208dsuda\u208e + Cl\u207b\u208dsuda\u208e\u2192 NaCl\u208dk\u208e<br \/>\nC) 2Fe\u207a\u00b2\u208dsuda\u208e + Cu\u207a\u00b2\u208dsuda\u208e\u2192 2Fe\u207a\u00b3\u208dsuda\u208e + Cu\u208dk\u208e<br \/>\nD) H\u2082\u208dg\u208e + 1\/2 O\u2082\u208dg\u208e\u2192 H\u2082O\u208dg\u208e<br \/>\nE) C\u208dk\u208e + O\u2082\u208dg\u208e\u2192 CO\u2082\u208dg\u208e<\/p>\n<p>\u00c7\u00d6Z\u00dcM:Birden fazla ba\u011f\u0131n koptu\u011fu tepkimeler yava\u015f ger\u00e7ekle\u015firler. Verilen tepkimeler i\u00e7erisinde bu nedenle en yava\u015f\u0131 A \u2018 d\u0131r.<br \/>\nE \u015f\u0131kk\u0131ndaki gibi kat\u0131 ve gaz faz\u0131 tepkimeleri de yava\u015f y\u00fcr\u00fcyen tepkimelerdir.<br \/>\nAyn\u0131 y\u00fckl\u00fc iyonlar aras\u0131nda bir itme ve elektron al\u0131p verme s\u00f6z konusu oldu\u011fundan bu t\u00fcr tepkimelerde h\u0131z z\u0131t y\u00fckl\u00fc iyonlar\u0131nkine g\u00f6re yava\u015ft\u0131r.<br \/>\nB \u015f\u0131kk\u0131ndaki gibi z\u0131t y\u00fckl\u00fc iyonlar\u0131n \u00e7ekimi ile ger\u00e7ekle\u015fen tepkimeler ise en h\u0131zl\u0131 y\u00fcr\u00fcyen tepkimelerdir.<br \/>\nCevap B .<\/p>\n<p>2) Deri\u015fimin Etkisi :<\/p>\n<p>Tepkime kab\u0131nda girenlerden en az birinin deri\u015fiminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 birim hacimdeki tanecik say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131na neden olur . Bu durumda tanecikler aras\u0131ndaki \u00e7arp\u0131\u015fma say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 sa\u011flar . \u00c7arp\u0131\u015fman\u0131n artmas\u0131 tepkimenin h\u0131z\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r .<br \/>\nK\u0131saca birim hacimdeki tanecik say\u0131s\u0131 ( deri\u015fim ) artt\u0131r\u0131l\u0131rsa tanecikler s\u0131kla\u015faca\u011f\u0131ndan \u00e7arp\u0131\u015fma say\u0131s\u0131 artar . Bunun sonucunda tepkimenin h\u0131z\u0131 artar .<br \/>\nKimyasal bir tepkimenin h\u0131z\u0131 , tepkimeye giren taneciklerin birim zamandaki \u00e7arp\u0131\u015fma say\u0131lar\u0131 ile do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r .<br \/>\nA\u2082 ve B\u2082 molek\u00fcllerinin bulundu\u011fu bir kapta A\u2082 ile B\u2082 aras\u0131nda,<br \/>\nA\u2082\u208dg\u208e + B\u2082\u208dg\u208e\u2192 2AB\u208dg\u208e<br \/>\nTepkimesi olsun . Kaba bir miktar daha A\u2082 molek\u00fcl\u00fc eklersek , B\u2082 molek\u00fclleri ile \u00e7arp\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla tepkime h\u0131z\u0131 artar . Yani h\u0131z, A\u2082 molek\u00fcllerinin deri\u015fimi ile orant\u0131l\u0131d\u0131r .<br \/>\nTepkime h\u0131z\u0131 \u03b1[ A\u2082]<br \/>\nKaptaki B\u2082 molek\u00fcllerinin say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rsak , bu defa A\u2082 molek\u00fclleri , \u00e7arp\u0131\u015fmak \u00fczere daha fazla say\u0131da B\u2082 molek\u00fcl\u00fc bulabilecekler ve b\u00f6ylece tepkime h\u0131z\u0131 B\u2082 nin deri\u015fimi ile de orant\u0131l\u0131 olacakt\u0131r .<br \/>\nTepkime h\u0131z\u0131 \u03b1[ B\u2082]<br \/>\nTepkime h\u0131z\u0131 hem [ A\u2082] hem de [ B\u2082] ile orant\u0131l\u0131 oldu\u011fundan ,<br \/>\nTepkime h\u0131z\u0131 \u03b1[ A\u2082][ B\u2082]<br \/>\nYazabiliriz . Bir orant\u0131 katsay\u0131s\u0131 ( k ) kullan\u0131l\u0131rsa ,<br \/>\nTepkime h\u0131z\u0131 = k [ A\u2082][ B\u2082]<br \/>\nOlur. Bu e\u015fitli\u011fe h\u0131z denklemi ve e\u015fitlikteki orant\u0131 katsay\u0131s\u0131 k ye h\u0131z sabiti denir. Bu sabit , s\u0131cakl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir . Ba\u011f\u0131nt\u0131dan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi h\u0131z sabiti b\u00fcy\u00fck olan tepkimelerin h\u0131z\u0131 da b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r . <\/p>\n<p>Deri\u015fimi artt\u0131rmak i\u00e7in ya molek\u00fcl say\u0131s\u0131 artt\u0131r\u0131lmal\u0131 ya da hacim k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmelidir .<\/p>\n<p>\u00d6RNEK: 2X\u2082\u208dg\u208e + 3Y\u2082\u208dg\u208e\u2192 2X\u2082Y\u2083\u208dg\u208e tepkimesi tek basamakta ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine g\u00f6re , tepkimede Y\u2082 \u2018 nin deri\u015fimi 2 kat\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131rsa tepkime h\u0131z\u0131 ka\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131kar ?<\/p>\n<p>\u00c7\u00d6Z\u00dcM : Ba\u015flang\u0131\u00e7ta h\u0131z ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 ;<br \/>\nTH\u2081 = k [ X\u2082]\u00b2[ Y\u2082]\u00b3<br \/>\nX\u2082\u2192X\u2082<br \/>\nY\u2082\u2192 2Y\u2082<br \/>\nTH\u2082 = k [ X\u2082]\u00b2[ 2Y\u2082]\u00b3<br \/>\nTH\u2082 = k [ X\u2082]\u00b2[ Y\u2082]\u00b3 2\u00b3<br \/>\nTH\u2082 = 8 TH\u2081<br \/>\nTepkime h\u0131z\u0131 8 kat\u0131na \u00e7\u0131kar<\/p>\n<p>3) S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n etkisi :<\/p>\n<p>S\u0131cakl\u0131k artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tepkime verecek taneciklerin kinetik enerjileri , dolay\u0131s\u0131yla h\u0131zlar\u0131 artaca\u011f\u0131ndan tanecikler birbirleriyle daha s\u0131k \u00e7arp\u0131\u015facaklard\u0131r . \u00c7arp\u0131\u015fman\u0131n daha s\u0131k olmas\u0131 da , tepkimenin daha h\u0131zl\u0131 olmas\u0131 sonucunu verir .<br \/>\nS\u0131cakl\u0131k artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tepkimelerin h\u0131zlar\u0131 da artar . H\u0131zdaki bu art\u0131\u015f\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klayabiliriz ;<br \/>\nI. Taneciklerin h\u0131z\u0131 artaca\u011f\u0131 i\u00e7in birim zamandaki \u00e7arp\u0131\u015fma say\u0131s\u0131 artar ve tepkimenin h\u0131z\u0131 da artar .<br \/>\nII. Enerjisi , e\u015fik enerjisinden y\u00fcksek olan yani aktifle\u015fme enerjisi engelini a\u015fan tanecik say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 nedeniyle etkin \u00e7arp\u0131\u015fma say\u0131s\u0131 artar . Bu da tepkime h\u0131z\u0131n\u0131n artmas\u0131na neden olur .<br \/>\nTepkimeye giren taneciklerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131r\u0131l\u0131rsa , taneciklerin kinetik enerjileri dolay\u0131s\u0131yla h\u0131zlar\u0131 artar . \u00c7\u00fcnk\u00fc kinetik enerji s\u0131cakl\u0131kla do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r .H\u0131z\u0131 artan madde tanecikleri birbirleriyle ;<br \/>\na) Daha \u00e7ok \u00e7arp\u0131\u015fma yaparlar<br \/>\nb) Yapt\u0131klar\u0131 \u00e7arp\u0131\u015fmalar daha etkili olur<br \/>\nBu iki nedenden dolay\u0131 tepkimenin h\u0131z\u0131 artar .<br \/>\nEtkili \u00e7arp\u0131\u015fma olmas\u0131n\u0131n nedeni , s\u0131cakl\u0131k artt\u0131k\u00e7a taneciklerin enerjisinin artmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla aktifle\u015fme enerjisini a\u015fan tanecik say\u0131s\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131d\u0131r . Enerjisi fazla olan tanecikler h\u0131zl\u0131 hareket eder . H\u0131zl\u0131 hareket eden bu taneciklerin \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 ise daha etkili olur .<\/p>\n<p>UYARI : S\u0131cakl\u0131k art\u0131nca tepkimenin e\u015fik enerjisinin de\u011feri de\u011fi\u015fmez , e\u015fik enerjisini a\u015fan tanecik say\u0131s\u0131 artar .<\/p>\n<p>S\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 hem ekzotermik hem de endotermik tepkimelerin h\u0131z\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r .<br \/>\nAyn\u0131 tepkime i\u00e7in de\u011fi\u015fik iki s\u0131cakl\u0131kta taneciklerin kinetik enerji da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir :<\/p>\n<p>Grafikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi T\u2082 e\u011frisinin alt\u0131nda kalan taral\u0131 alan T\u2081 e\u011frisinin alt\u0131ndaki taral\u0131 alandan daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr . Bu ise s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n e\u015fik enerjisini ge\u00e7en tanecik say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eder .<\/p>\n<p>K\u0131saca s\u0131cakl\u0131k artt\u0131k\u00e7a e\u015fik enerjisini a\u015fan tanecik say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131ndan dolay\u0131 tepkime h\u0131z\u0131 da artar .<\/p>\n<p>\u00d6RNEKLER<\/p>\n<p>1)<br \/>\nYukar\u0131daki grafik bir gaz \u00f6rne\u011finde T\u2081 , T\u2082 ve T\u2083 s\u0131cakl\u0131klar\u0131ndaki kinetik enerji da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir .<br \/>\nBu gaz \u00f6rne\u011fi ile ilgili a\u015fa\u011f\u0131daki ifadelerden hangisi yanl\u0131\u015ft\u0131r ?<\/p>\n<p>A) S\u0131cakl\u0131k y\u00fckseldik\u00e7e e\u015fik enerjisinin de\u011feri b\u00fcy\u00fcr .<br \/>\nB) S\u0131cakl\u0131k y\u00fckseldik\u00e7e e\u015fik enerjisinin de\u011ferini a\u015fan molek\u00fcl say\u0131s\u0131 artar .<br \/>\nC) S\u0131cakl\u0131k d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e ortalama kinetik enerji de\u011feri k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr .<br \/>\nD) T\u2081 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 T\u2082 \u2018 den y\u00fcksektir .<br \/>\nE) T\u2083 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 T\u2082 \u2018 den d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr .<br \/>\n( 1988 \u2013 \u00d6YS )<br \/>\n\u00c7\u00d6Z\u00dcM : E\u015fik enerjisinin de\u011feri s\u0131cakl\u0131kla de\u011fi\u015fmez .Sadece maddenin t\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r .<br \/>\nS\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131 e\u015fik enerjisini a\u015fan molek\u00fcl say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r . S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fmesi ise e\u015fik enerjisini a\u015fan molek\u00fcl say\u0131s\u0131n\u0131 azalt\u0131r .<br \/>\n\u00dc\u00e7 e\u011fri incelendi\u011finde e\u015fik enerjisini ge\u00e7en molek\u00fcl say\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steren e\u011frinin alt\u0131ndaki alanlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiden T\u2081> T\u2082> T\u2083 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<br \/>\nCEVAP A <\/p>\n<p>2) Bir kimyasal tepkimede s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n y\u00fckselmesi ile ;<br \/>\nI. Taneciklerin ortalama h\u0131z\u0131<br \/>\nII. Tepkimenin entalpisi<br \/>\nIII. Kinetik enerjisi<br \/>\nIV. Aktifle\u015fme enerjisini a\u015fan taneciklerin say\u0131s\u0131<br \/>\nNiceliklerinden hangileri artar ?<br \/>\nA) Yaln\u0131z I B) Yaln\u0131z II C) Yaln\u0131z III D) I , III , IV E) I , II , III<\/p>\n<p>\u00c7\u00d6Z\u00dcM : S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n y\u00fckseltilmesi ile taneciklerin ortalama h\u0131z\u0131 , kinetik enerjisi , aktifle\u015fme enerjisini a\u015fan taneciklerin say\u0131s\u0131 artar . CEVAP D<br \/>\n3) <\/p>\n<p>2NO\u2082\u208dg\u208e\u2192N\u2082O\u2084\u208dg\u208e denklemine g\u00f6re NO\u2082 gaz\u0131 N\u2082O\u2084 gaz\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir . NO\u2082 \u2018 nin T\u2081 ve T\u2082 s\u0131cakl\u0131klar\u0131ndaki kinetik enerji da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 grafikteki gibidir . S\u0131cakl\u0131k T\u2081 \u2018 den T\u2082 \u2018 ye getirildi\u011finde ;<br \/>\nI. Tepkime h\u0131z\u0131<br \/>\nII. Ortalama kinetik enerji<br \/>\nIII. Enerjisi e\u015fik enerjisini a\u015fan tanecik say\u0131s\u0131<br \/>\nNiceliklerinden hangileri artar ?<br \/>\nA) Yaln\u0131z I B) Yaln\u0131z II C) I ve II D) II ve III E) I , II , III<\/p>\n<p>\u00c7\u00d6Z\u00dcM : Grafik incelendi\u011finde s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n T\u2081\u2019 den T\u2082 \u2018 ye getirilmesi ile y\u00fcksek enerjili tanecik say\u0131s\u0131 ve e\u015fik enerjisini a\u015fan tanecik say\u0131s\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir . \u00d6yle ise \u00fc\u00e7 nicelikte de artma olur .<br \/>\nCEVAP E<\/p>\n<p>4) Temas Y\u00fczeyinin Etkisi :<\/p>\n<p>Kat\u0131 \u2013 s\u0131v\u0131 ya da kat\u0131 \u2013 gaz tepkimelerinde y\u00fczey \u00e7ok \u00f6nemlidir . \u00c7\u00fcnk\u00fc , y\u00fczey art\u0131r\u0131l\u0131rsa taneciklerin \u00e7arp\u0131\u015fma ihtimali artaca\u011f\u0131ndan tepkimenin h\u0131z\u0131 da artar .<br \/>\nKat\u0131 maddeler k\u00fctleleri sabit kalmak \u015fart\u0131yla k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnd\u00fck\u00e7e y\u00fczeyleri artar . Bu y\u00fczeylerdeki taneciklerde \u00e7arp\u0131\u015fma yapaca\u011f\u0131 i\u00e7in tepkime h\u0131z\u0131 artar .<\/p>\n<p>I . kaptaki Zn metalinin y\u00fczeyi k\u00fc\u00e7\u00fck III. Kaptaki Zn metalinin y\u00fczeyi toz halinde oldu\u011fu i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr . Zn metali HCl \u00e7\u00f6zeltisi ile tepkime vererek H\u2082 gaz\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r . Ancak I . kapta Zn\u208dk\u208e + 2HCl\u208dsuda\u208e\u2192 ZnCl\u2082\u208dk\u208e + H\u2082\u208dg\u208e tepkimesine g\u00f6re gaz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 yava\u015ft\u0131r . III . kapta ise h\u0131zl\u0131d\u0131r . Bu da y\u00fczey artt\u0131k\u00e7a tepkime h\u0131z\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir .<br \/>\nII . kaptaki gaz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 I . kaptakinden h\u0131zl\u0131 III . kaptakinden yava\u015ft\u0131r .<\/p>\n<p>\u25cf Tepkimeye giren maddelerin temas y\u00fczeylerinin artmas\u0131 tepkime h\u0131z\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r , e\u015fik enerjisini de\u011fi\u015ftirmez .<\/p>\n<p>\u00d6RNEK : Ayn\u0131 k\u00fctlede b\u00fcy\u00fck par\u00e7a , k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7a ve toz halindeki \u00e7inko \u00f6rnekleri , hacimleri ve molar deri\u015fimleri ayn\u0131 olan HCl \u00e7\u00f6zeltilerine ayr\u0131 ayr\u0131 konuluyor . Olu\u015fan hidrojen hacminin zamana g\u00f6re grafi\u011fi a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir . I , II ve III e\u011frilerin hangisi toz , hangisi k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7a , hangisi b\u00fcy\u00fck par\u00e7a i\u00e7indir ?<\/p>\n<p>\u00c7\u00d6Z\u00dcM : Tepkime ba\u015flad\u0131ktan sonra \u00fc\u00e7 e\u011fri birbirinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re , tepkime h\u0131zlar\u0131 farkl\u0131d\u0131r . 1 dakika sonunda elde edilen H\u2082 gaz\u0131n\u0131n hacmi , I . e\u011fri i\u00e7in V\u2081 , II . e\u011fri i\u00e7in V\u2082 , III . e\u011fri i\u00e7in V\u2083 \u2018 t\u00fcr . V\u2083> V\u2082> V\u2081 oldu\u011funa g\u00f6re , ayn\u0131 zaman aral\u0131\u011f\u0131nda en fazla H\u2082 III \u2018de , en az H\u2082 de I de toplanmaktad\u0131r .\u00d6yleyse h\u0131z\u0131n en fazla oldu\u011fu III . e\u011fri toz \u00e7inkoya , II . e\u011fri k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7inko par\u00e7alar\u0131na , I . e\u011fri de b\u00fcy\u00fck \u00e7inko par\u00e7alar\u0131na ili\u015fkindir . E\u011frilere dikkat edilirse , sonu\u00e7ta \u00fc\u00e7 olayda da elde edilen H\u2082 miktar\u0131 ayn\u0131d\u0131r . Bunun nedeni kullan\u0131lan madde miktar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 tepkime i\u00e7in de ayn\u0131 olmas\u0131d\u0131r . Ancak yine e\u011frilerden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi , III . e\u011fride sabit duruma 2 dakika dolay\u0131nda ula\u015f\u0131l\u0131rken , I . e\u011fride 5 dakika dolay\u0131nda ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r . <\/p>\n<p>5) Kataliz\u00f6r\u00fcn etkisi<\/p>\n<p>Tepkime ortam\u0131na , d\u0131\u015far\u0131dan ilave edilen , tepkime sonunda kimyasal yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fmeden a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan ve tepkime h\u0131z\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren maddelere kataliz\u00f6r denir . Tepkime h\u0131z\u0131n\u0131 artt\u0131ranlara kataliz\u00f6r , yava\u015flatanlara da inhibit\u00f6r denir .<\/p>\n<p>Kataliz\u00f6r\u00fcn genel \u00f6zellikleri ;<\/p>\n<p>\u25cf Kataliz\u00f6rler tepkimenin izledi\u011fi yolu , mekanizmas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek aktifle\u015fme enerjisini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr . Ayr\u0131ca aktifle\u015fmi\u015f kompleksin yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek daha \u00e7ok taneci\u011fin \u00fcr\u00fcnlere d\u00f6n\u00fc\u015fmesini sa\u011flar ve tepkimenin h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r .<br \/>\n\u25cf \u0130leri ve geri tepkimelerin aktifle\u015fme enerjilerini ayn\u0131 oranda d\u00fc\u015f\u00fcrerek tepkime h\u0131zlar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , bir tepkimenin denge konumunu bozmaz .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , tepkimenin mekanizmas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , bir tepkimenin PE de\u011fi\u015fim grafi\u011fini de\u011fi\u015ftirir .<\/p>\n<p>Eai ve Eag kataliz\u00f6rs\u00fcz aktifle\u015fme enerjileri .<br \/>\nEaik ve Eagk kataliz\u00f6rl\u00fc aktifle\u015fme enerjileridir .<br \/>\n\u25b3H = Eai \u2013 Eag = Eaik \u2013 Eagk <\/p>\n<p>\u25cf Kataliz\u00f6r , kinetik enerji da\u011f\u0131l\u0131m e\u011frisini de\u011fi\u015ftirmez . Sadece e\u015fik enerjisinin k\u00fc\u00e7\u00fclmesini sa\u011flar . Kataliz\u00f6rs\u00fcz S\u2081 kadar tanecik e\u015fik enerjisini a\u015farak tepkimeye girdi\u011fi halde kataliz\u00f6r kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ( S\u2081 + S\u2082 ) kadar tanecik e\u015fik enerjisini a\u015farak tepkimeye girer .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , tepkime sonunda de\u011fi\u015fmeden a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , tepkimenin mekanizmas\u0131ndaki ad\u0131mlar\u0131 de\u011fi\u015ftirir .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , aktifle\u015fmi\u015f kompleksin t\u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirir .Genellikle daha d\u00fc\u015f\u00fck enerjili aktifle\u015fmi\u015f kompleks olu\u015fturur .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , tepkimenin e\u015fik enerjisini de\u011fi\u015ftirir .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r h\u0131z denkleminde g\u00f6sterilmez .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , tepkimeyi ba\u015flatmaz . Ba\u015flam\u0131\u015f tepkimenin h\u0131z\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , tepkimeye giren maddeleri , \u00fcr\u00fcnleri ve \u25b3H \u2018\u0131n de\u011ferini de\u011fi\u015ftirmez.<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , tepkimenin y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmez .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , h\u0131z sabitini ( k ) de\u011fi\u015ftirir .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6r , \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc tepkimelerde ileri ve geri h\u0131zlar\u0131 ayn\u0131 de\u011ferde de\u011fi\u015ftirir .<br \/>\n\u25cf Her reaksiyonun ayr\u0131 bir kataliz\u00f6r\u00fc vard\u0131r .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6rlerin reaksiyonda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015fleve kataliz denir . \u00c7ok az\u0131 reaksiyonu katalizlemeye yeter .<br \/>\n\u25cf Kataliz\u00f6rler , net reaksiyon denklemlerinde g\u00f6sterilmez . Ancak kataliz\u00f6r\u00fcn belirtilmesi gereken reaksiyonlarda kataliz\u00f6r \u201c denktir \u201c ( reaksiyon okunun ) i\u015faretinin \u00fczerine yaz\u0131l\u0131r .<br \/>\n2H\u2082O\u2082 2H\u2082O + O\u2082 4NH\u2083 + 7O\u2082 4NO\u2082 + 6H\u2082O<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tepkime verecek taneciklerin belirli d\u00fczende , yeterli enerji ile \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 gerekir . \u25cf Birim zamandaki \u00e7arp\u0131\u015fma say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131ran etmenler tepkimeyi h\u0131zland\u0131r\u0131r . \u25cf \u00c7arp\u0131\u015fan taneciklerden aktifle\u015fme enerjisine sahip olanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131ran etmenler tepkimeleri h\u0131zland\u0131r\u0131r . Kimyasal reaksiyonlar \u00fczerinde yap\u0131lan incelemeler , reaksiyon h\u0131z\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki fakt\u00f6rlerin etki etti\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir ; 1) Madde cinsinin etkisi 2) Deri\u015fimin &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4970,4554,2214,5404,4584,2215,5200,5405,5402,2251,5403],"class_list":["post-2162","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-aktiflesme-enerjisi","tag-derisim","tag-fiziksel","tag-iyon-tepkimeleri","tag-katalizor","tag-kimyasal","tag-kimyasal-reaksiyon","tag-kinetik-enerjisi","tag-reaksiyon-hizina-etki-eden-faktorler","tag-tepkime","tag-zit-yuklu-iyonlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2162"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2162\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}