Korozyon geni\u015f anlaml\u0131 bir s\u00f6zc\u00fckt\u00fcr. S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131, paslanma, a\u015f\u0131nma, \u00e7\u00fcr\u00fcme, bozukluk, \u00e7\u00fcr\u00fckl\u00fck \u015feklindedir.<\/p>\n
Teknik a\u00e7\u0131dan ise, \u00f6nceleri sadece metale \u00f6zg\u00fc bir deyim olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f, sonralar\u0131 en sert ta\u015flarla, tahta vb. malzemelerinde korozyonundan bahsedilir olmu\u015ftur.<\/p>\n
Korozyon, nitelik olarak mekanik ve kimyasal olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. Mekanik korozyonda s\u00fcrt\u00fcnmeden kaynaklanan a\u015f\u0131nma, dolay\u0131s\u0131yla madde kayb\u0131 s\u00f6z konusudur, maddenin \u00f6zelli\u011finde de\u011fi\u015fme olmaz sadece \u015fekli bozulur. Kimyasal korozyonda ise, madde de\u011fi\u015ferek \u00f6zelli\u011fini yitirir, metalik k\u00f6kenlidir.<\/p>\n
Metalik korozyonda, metal, kimyasal ve elektro kimyasal reaksiyonlarla iyon haline ge\u00e7erek metalik \u00f6zelli\u011fini yitirir. Bu t\u00fcr korozyon metalin, do\u011fada bulundu\u011fu hale d\u00f6nme eylemi olarak tan\u0131mlan\u0131r. Metaller, do\u011fada saf halde bulunmazlar, genellikle oksit, s\u00fclf\u00fcr ve karbonat cevherleri vard\u0131r. Bu cevherler, metallerin en kararl\u0131 durumlar\u0131d\u0131r, ancak metal, saf haldeyken kendisini cevherden ar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in harcanan enerji kadar bir enerjiyi geri vererek h\u0131zla do\u011fada bulundu\u011fu cevher durumuna d\u00f6nmeye meyleder.<\/p>\n
Kimyasal korozyon, normal ve elektro kimyasal olarak iki k\u0131s\u0131mda yorumlanabilir.<\/p>\n
Normal kimyasal korozyonda, herhangi bir elektrik ak\u0131m\u0131 yoktur. Tekd\u00fcze reaksiyonlar sonucu kimyasal kineti\u011fin temel yasalar\u0131na uygun olarak, d\u0131\u015f etkenler nedeniyle metal yap\u0131lar\u0131nda olu\u015fur. Y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k ortam\u0131nda kuru gazlar\u0131n neden oldu\u011fu korozyon buna \u00f6rnektir. Ayr\u0131ca asit kullanan veya \u00fcreten end\u00fcstri kollar\u0131nda da kimyasal korozyon \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Elektrokimyasal korozyonda ise, mutlaka bir elektrolit ve elektrik ak\u0131m\u0131 vard\u0131r. Nemli havada toprak ve su alt\u0131 yap\u0131lar\u0131nda olu\u015fan korozyon buna \u00f6rnektir.<\/p>\n
Elektrokimyasal korozyon su ve elektrik gibi g\u00f6m\u00fcl\u00fc boru hatlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck zararlar verir. \u00d6rne\u011fin yeralt\u0131ndaki metal su borular\u0131n\u0131n s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131na ve patlaklar\u0131na sebep olur. Sonu\u00e7ta, i\u015fletmede durma, onar\u0131m zorunlulu\u011fu, i\u015f g\u00fcc\u00fc ve parasal kay\u0131plara yol a\u00e7ar.<\/p>\n
Elektrokimyasal korozyona genellikle galvanik korozyon da denir. Zira, korozyona sebep olan ak\u0131m d\u0131\u015ftan de\u011fil, pil olu\u015fmas\u0131ndan has\u0131l olmaktad\u0131r. Pil, bilindi\u011fi gibi bir elektrolit i\u00e7ine dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f anot ve katottan olu\u015fur. Anot ve katot bir iletkenle birbirlerine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda ak\u0131m ge\u00e7er ve anotta korozyon olu\u015fur. E\u011fer anot, bir yap\u0131n\u0131n veya metal bir iletim hatt\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyorsa, sistemde b\u00fcy\u00fck bir korozyon olu\u015fur.<\/p>\n
Elektrik enerji tesislerinin \u00e7o\u011funda bu durum g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu tesislerdeki metal b\u00f6l\u00fcmler anot, katot ve ba\u011flant\u0131 iletkeni gibi davranabilir. Toprak i\u00e7indeki su veya nem, pil devresini tamamlayan elektrolit olur. B\u00f6ylece yap\u0131, do\u011fal bir korozyon pili gibi davran\u0131r.<\/p>\n
Demir borular\u0131n suyla temas etti\u011fi bir ortamda, demir + 2 de\u011ferlikli katyon \u015feklinde sol\u00fcsyona ge\u00e7er, arkas\u0131nda 2 elektron b\u0131rak\u0131r, di\u011fer katyonlarla yer de\u011fi\u015ftirir. \u00d6rne\u011fin saf suda H+ iyonlar\u0131yla yer de\u011fi\u015ftirir. H+ iyonlar\u0131 elektronlarla birle\u015ferek H2 gaz\u0131n\u0131 meydana getirirler. Demir 2 katyonunun sol\u00fcsyondan ayr\u0131lmas\u0131 korozyonu do\u011furur :<\/p>\n
2 Fe++ + 1\/2 O2 + H2O + 4 OH- \u00e0 2 Fe(OH)3<\/p>\n
Korozyon h\u0131z\u0131, genellikle hidrojenin \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f oksijenle birle\u015fmesi yani sudaki \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f oksijen konsantrasyonu ile ilgilidir.<\/p>\n
Demiri olmayan metallerde benzer \u015fekilde korozyona neden olabilirse de \u00e7o\u011funun olu\u015fturdu\u011fu oksit veya karbonatlar metali korozyondan korur. \u00d6rne\u011fin al\u00fcminyumun kal\u0131n bir oksit tabakas\u0131, bak\u0131r\u0131n ve \u00e7inkonun karbonatlar\u0131 gibi.<\/p>\n
Korozyon mekanizmas\u0131 oksidered\u00fcksiyon (redoks) ve \u00e7\u00f6zeltilerin elektrolizi teorileriyle gayet a\u00e7\u0131k olarak izah edilebilir.<\/p>\n
02. Korozyon Teorileri<\/p>\n
1. Okside – Red\u00fcksiyon Teorisi : Redoks diye de adland\u0131r\u0131lan okside red\u00fcksiyon teorisi maddenin atom yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 bir kuram \u00fczerine kurulmu\u015ftur.<\/p>\n
Maddenin \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131yan en k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7as\u0131 olan atom bir \u00e7ekirdek ve elektronlardan olu\u015fur. \u00c7ekirdek pozitif, elektronlar ise negatif elektrikle y\u00fckl\u00fcd\u00fcr. Elektriksel bak\u0131mdan n\u00f6tr olan atom baz\u0131 etkiler sonucu elektron verir veya al\u0131r. B\u00f6ylece iyon haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve elektron vermi\u015fse pozitif, alm\u0131\u015fsa negatif olur. Birinci durumda oksidasyon yani y\u00fckseltgenme, ikinci halde red\u00fcksiyon yani indirgenme s\u00f6z konusudur. Oksidasyon durumunda<\/p>\n
Fe \u00e0Fe++ + 2 e-<\/p>\n
Metalik demir 2 elektron kaybederek pozitif iyon haline ge\u00e7er. Bu iyon da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir negatif iyonla birle\u015ferek \u00e7\u00f6zeltiye ge\u00e7er. B\u00f6ylece demir korozyona u\u011fram\u0131\u015f olur. Red\u00fcksiyon durumunda ise,<\/p>\n
Fe++ + 2 e- \u00e0 Fe<\/p>\n
demir 2 elektron alarak metalik demir haline d\u00f6ner. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi metal korozyonuna engel olmak i\u00e7in elektron kayb\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi zorunludur.<\/p>\n
2. \u00c7\u00f6zeltilerin Elektrolizi Teorisi : Asit, baz ve tuzlar\u0131n sulu \u00e7\u00f6zeltileri i\u00e7ine dald\u0131r\u0131lan ve bir iletkenle ba\u011flanan 2 metalden ak\u0131m ge\u00e7irildi\u011finde, \u00e7\u00f6zeltiyi olu\u015fturan madde pozitif ve negatif iyonlar\u0131na ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Pozitif elektrik y\u00fckl\u00fc iyonlar ak\u0131m\u0131n elektrolitten \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 katot, negatif y\u00fckl\u00fc iyonlar ise ak\u0131m\u0131n elektrolite girdi\u011fi anot denilen metal taraf\u0131ndan tutulur.Katot taraf\u0131ndan \u00e7ekilen (+) iyonlar yani katyonlar, kaynak taraf\u0131ndan yay\u0131lan (-) elektronlarla birle\u015ferek n\u00f6tr olurlar. Yan reaksiyonlar olmazsa katotta bir metal birikmesi veya hidrojen \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olur. Katodun madde durumu de\u011fi\u015fmez.<\/p>\n
Anot taraf\u0131ndan \u00e7ekilen (-) iyonlar, yani anyonlar elektron kaybederek n\u00f6tr olurlar. Kaybedilen elektronlar elektrik kayna\u011f\u0131na d\u00f6nerler. B\u00f6ylece elektrolit anodun madde kayb\u0131na kar\u015f\u0131 yenile\u015fir ve anot korozyona u\u011fram\u0131\u015f olur. <\/p>\n
03. Korozyon \u00c7e\u015fitleri<\/p>\n
Genellikle d\u00f6rt tip korozyonun varl\u0131\u011f\u0131 kabul edilir :<\/p>\n
1. Galvanik Korozyon : H\u0131zl\u0131 paslanmalar, genellikle iki ayr\u0131 metalin aras\u0131ndaki galvanik faaliyet sonucu (galvanik pil olay\u0131) olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Bu faaliyet bildi\u011fimiz bir fla\u015f lambas\u0131n\u0131n pilinde meydana gelen i\u015flemin ayn\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2. Elektrolitik Korozyon : Elektrolitik korozyon ve elektroliz korozyon, tesislerin yap\u0131s\u0131 s\u0131ras\u0131nda insanlar\u0131n sebep oldu\u011fu paslanma olay\u0131d\u0131r. Bu olay\u0131n ba\u015fl\u0131ca kayna\u011f\u0131 elektrikli tren ve tramvaylar\u0131n demir yollar\u0131ndaki elektrik ak\u0131m\u0131d\u0131r. Bu i\u015fletmelerde genellikle bir do\u011fru ak\u0131m kayna\u011f\u0131 mevcuttur. D.C. kayna\u011f\u0131n bir ucu hava hatlar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla elektrikli tren veya tramvaya verilir, d\u00f6n\u00fc\u015f iletkeni olarak da demir raylar kullan\u0131l\u0131r. Raylar\u0131n tekbir par\u00e7adan yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan ek yap\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu ekler de k\u00f6t\u00fc yap\u0131l\u0131rsa, bu k\u00f6t\u00fc ekin sonucu diren\u00e7 artt\u0131\u011f\u0131ndan ak\u0131m ek yerinden devam etmeyip, o noktadaki toprak \u00fczerinden devresini tamamlar. Bu toprak da kablo, boru vs. olabilir, devresini onun \u00fczerinden yapar. Genellikle ak\u0131m\u0131n borulara girdi\u011fi noktalarda de\u011fil, borular\u0131 terk etti\u011fi noktalarda borulardan madeni par\u00e7alar ta\u015f\u0131yarak korozyonu meydana getirdi\u011fi tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n
3. Gerilme Korozyonu : Madenlerin i\u00e7 gerilmeleri, o madenin imalat tekni\u011fine, i\u00e7indeki katk\u0131 maddelerine, su verilmesine ve maden haline geldikten sonra muhtelif tezgahlarda bazen darbe ile d\u00f6v\u00fclerek, bazen ta\u015flanarak vb. i\u015flemlerle i\u00e7 gerilmelerinde farkl\u0131l\u0131klar meydana gelir. Ayn\u0131 cins maden olsalar da i\u015flenmi\u015f bir maden par\u00e7as\u0131yla i\u015flenmemi\u015f aras\u0131nda i\u00e7 gerilme farklar\u0131n\u0131n mevcudiyeti yukar\u0131daki sebeplerden dolay\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 cins metalin biri i\u015flenmi\u015f, di\u011feri i\u015flenmemi\u015f olarak bir konstr\u00fcksiyonda kullan\u0131l\u0131rsa bunlar\u0131n birbirine temas etti\u011fi noktalar aras\u0131nda en az\u0131ndan hava kalacakt\u0131r veya baz\u0131 \u015fartlarda bir elektrolit tabaka i\u00e7inde kal\u0131rlar. Bu halde ise iki plaka aras\u0131nda bir pil te\u015fekk\u00fcl eder, (madenin i\u00e7 gerilme fark\u0131ndan) buda gerilme korozyonu’nu meydana getirir.<\/p>\n
4. Biyokimyasal Korozyon : Biyokimyasal korozyon, bakteri faaliyetleri sebebiyle topra\u011f\u0131n de\u011fi\u015fikli\u011fine sebep olan kimyasal maddelerin meydana getirdi\u011fi olayd\u0131r. \u015eimdilik, toprak ve sudaki bu tip korozyonun ana sebebinin s\u00fclfat azalt\u0131c\u0131 bakterilerin oldu\u011fu bilinmektedir. (Bk.H2S korozyonu)<\/p>\n
04. Korozyona Sebep Olan Etkenler<\/p>\n
1) Metallerin elektrot potansiyellerinin farkl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle, sistemde birbirinden farkl\u0131 metal k\u0131s\u0131mlar\u0131n bulunmas\u0131 halinde potansiyeli daha negatif olan metal b\u00f6l\u00fcm\u00fc iletkenlik sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda anot, di\u011feri katot olur. \u00d6rne\u011fin bak\u0131r – \u00e7elik, bak\u0131r – font b\u00f6l\u00fcmleri olan bir metal yap\u0131da pil olu\u015farak korozyona yol ayar. <\/p>\n
2) Ayn\u0131 cins bir metalin bile\u015fiminin tekd\u00fcze olmamas\u0131 i\u00e7in, yani metal yap\u0131s\u0131ndaki saf olmayan b\u00f6l\u00fcmler, ala\u015f\u0131m bile\u015fiminde yer yer farkl\u0131l\u0131klar, metaller i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli art\u0131k maddelerin bulunu\u015fu, fabrikasyon kusurlar\u0131, metal y\u00fczeyindeki koruyucu kaplama veya oksit tabakas\u0131n\u0131n her yerde ayn\u0131 olmay\u0131\u015f\u0131 pil olu\u015fumuna sebep olarak korozyon has\u0131l ederler.<\/p>\n
3) Metalin haz\u0131rlanmas\u0131 esnas\u0131nda yap\u0131lan i\u015flemlerde farkl\u0131l\u0131klar, tavlama, temizleme, parlatma, cilalama gibi.<\/p>\n
4) Zeminin de\u011fi\u015fen kimyasal yap\u0131s\u0131, oksijen veya nem miktar\u0131ndaki de\u011fi\u015fmeler, litolojik yap\u0131 farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, mikrobiyolojik organizmalar\u0131n i\u015flevleri gibi nedenlerle korozyon kutuplar\u0131 olu\u015fur. <\/p>\n
5) Elektrolit (zemin suyu veya yer alt\u0131 suyu) i\u00e7indeki farkl\u0131 konsantrasyondaki \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f tuzlar, gazlar, elektrolitin ak\u0131\u015f h\u0131z\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar, s\u0131cakl\u0131k de\u011fi\u015fimleri, erimi\u015f oksijen miktar\u0131, suyun pH de\u011feri, alkalinitesi, karbondioksit i\u00e7eri\u011fi gibi \u00e7e\u015fitli etkenler korozyona sebep olabilir.<\/p>\n
05. Korozyondan Korunma Yollar\u0131<\/p>\n
Yap\u0131n\u0131n bulundu\u011fu \u00e7evredeki do\u011fa \u015fartlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek genellikle m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, korozyonu \u00f6nleme veya geciktirme yollar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bu konuda birinci ad\u0131m \u00e7evre \u015fartlar\u0131na dayan\u0131kl\u0131 metalin se\u00e7imidir. \u0130kinci y\u00f6ntem metalin bir koruyucu ile kaplanmas\u0131 yani \u00e7evreye kar\u015f\u0131 izolasyonu, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00f6ntem ise katodik koruma yap\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
1. Uygun Metal Se\u00e7imi : Metal se\u00e7imi, i\u015fin rantabilitesi ile ilgili oldu\u011fu i\u00e7in her yeralt\u0131 ve sualt\u0131 yap\u0131s\u0131 i\u00e7in \u00f6zel ala\u015f\u0131mlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 beklenemez. Bu nedenle bu yolla korozyondan korunmak her zaman m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Yer alt\u0131 suyu temini i\u00e7in a\u00e7\u0131lan sondaj kuyular\u0131nda kullan\u0131lan filtre borular\u0131 de\u011fi\u015fik zemin, s\u0131cakl\u0131k ve kimyasal i\u00e7eri\u011fi de\u011fi\u015fik su katmanlar\u0131n\u0131 kestikleri i\u00e7in korozyona u\u011frama ihtimalleri de olduk\u00e7a fazlad\u0131r.<\/p>\n
% 18 den fazla krom, % 8 den fazla nikel, % 72 kadar demir, 0,08 den az karbon i\u00e7eren 304 paslanmaz \u00e7eli\u011fi de kuyu filtresi olarak g\u00fcvenilir bir ala\u015f\u0131md\u0131r. Ancak \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f oksijen muhtevas\u0131n\u0131n normalin \u00fczerinde oldu\u011fu bilinen akiferlerde paslanmaz \u00e7elik kuyu filtrelerinin kullan\u0131lmas\u0131 uygundur.<\/p>\n
2. Koruyucu Kaplamalar : Korozyondan korunmak i\u00e7in metalin koruyucu kaplamalar ile kaplanarak \u00e7evre ile yap\u0131 aras\u0131nda az veya \u00e7ok yal\u0131tkan bir engel olu\u015fturmak daha ekonomik bir yoldur.<\/p>\n
Kaplamalar\u0131n kalitesi elektriksel diren\u00e7leri ile ilgili olup, 10000 ohm \/ mm2 den b\u00fcy\u00fck diren\u00e7liler korozyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygundur.<\/p>\n
Kaplamalar malzemelerine g\u00f6re : <\/p>\n
a) Metalik<\/p>\n
b) Organik <\/p>\n
c) \u0130norganik<\/p>\n
olmak \u00fczere 3 gruba ayr\u0131labilirler. Bu kaplamalar\u0131n hangisinin se\u00e7ilece\u011fi, korunacak metalin cinsine, bi\u00e7imine, boyutuna ve \u00e7evre etkilerine ve de \u015f\u00fcphesiz ekonomik \u015fartlara ba\u011fl\u0131d\u0131r. 1977 y\u0131l\u0131nda Adana – Ceyhan BOTA\u015e B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn DSi F-31\/ 20578 Nolu kuyusundan beslenen bit\u00fcm benzeri bir izolasyon maddesi ile kapl\u0131, 17 mm lik 8″ kapal\u0131 \u00e7elik boru ile yine kapal\u0131 bir su tank\u0131na verilen suyun, bu maddenin suda \u00e7\u00f6z\u00fcnmesi sonucu kesif H2S yay\u0131m\u0131na neden oldu\u011fu yap\u0131lan incelemeyle tespit olunmu\u015f ve \u015febeke hatal\u0131 kaplama nedeniyle iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Kaplamalarda Kullan\u0131lan Malzemeler <\/p>\n
Metalik kaplamalar : Demiri kaplamak i\u00e7in kullan\u0131lan metallerin ba\u015f\u0131nda \u00e7inko gelir. Daha sonra nikel, kalay, kadmiyum, kur\u015fun ve al\u00fcminyum kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Organik kaplamalar : Asfaltik boyalar, maden k\u00f6m\u00fcr\u00fc zifti, epoksi resin boyalar\u0131, klorlanm\u0131\u015f sert plastik, polietilen kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u0130norganik kaplamalar : Asit, baz gibi kimyasal maddelerin ta\u015f\u0131nmas\u0131nda inorganik enamel kaplamalar uygundur. Genellikle feldspat, kaolin, boraks, soda ve litarj kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Enamal kaplamalar m\u00fckemmel kaplama \u00f6zelli\u011fi vermelerine kar\u015f\u0131n, mekanik \u00e7arpmalar\u0131na ve s\u0131cakl\u0131k de\u011fi\u015fmelerine kar\u015f\u0131 dayan\u0131ks\u0131zd\u0131r ve \u00e7abuk k\u0131r\u0131labilir. <\/p>\n
3. Kullanma Sular\u0131nda Korozyonun \u0130nhibit\u00f6rle \u00d6nlenmesi <\/p>\n
Kullanma sular\u0131nda metallerin korozyonunun kontrol\u00fc zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc suya ancak baz\u0131 toksik olmayan maddeler, k\u00fc\u00e7\u00fck dozlarda ilave edilebilir.<\/p>\n
Avrupa’da baz\u0131 belediye da\u011f\u0131t\u0131m sistemlerinde korozyon \u00f6nleyiciler kullan\u0131lmaktad\u0131r. Korozif sulara tatbik edildikleri zaman metalin y\u00fczeyinde \u00e7\u00f6z\u00fcnmeyen \u00e7inko s\u00fclfat filmi te\u015fekk\u00fcl ederek koruma temin edilir.<\/p>\n
Bu \u015fekilde metaller bol haval\u0131 yumu\u015fak atmosfer sular\u0131ndan \u00e7ok fazla \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f madde i\u00e7eren \u00e7e\u015fitli sulara kar\u015f\u0131 korunabilirler.<\/p>\n
\u0130nhibit\u00f6r (\u00f6nleyici) bile\u015fimleri : 3 mol \u00e7inko s\u00fclfat, 2 mol s\u00fclfamik asit ve 2 mol mono sodyum ortofosfattan meydana gelen kar\u0131\u015f\u0131m \u00f6nleyici olarak iyi neticeler vermi\u015ftir.<\/p>\n
3 ZnSO4 + 2 HNH2SO3 + 2 NaH2PO4 \u00e0 Zn3(PO4)2+ 2NaNH2SO3+ 3H2SO4<\/p>\n
484,32 194,20 240,0 386,10 238,18 294,12<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131daki kar\u0131\u015f\u0131m 50 Ib (22679.59 gr) 1 milyon gal.(3,7.106 litre) suya ilave edildi\u011finde 1,2 ppm \u00e7inko dozaj\u0131 elde edilir.<\/p>\n
ZnSO4.H2O 27,65 lb 12541,81 gr <\/p>\n
HNH2SO3 10,00 lb 4335,92 gr <\/p>\n
NaH2PO4 12,35 lb 5601,86 gr<\/p>\n
————- —————–<\/p>\n
50,00 lb 22679,59 gr<\/p>\n
\u00d6nleyici \u00e7\u00f6zeltinin fiziksel karakteristikleri : <\/p>\n
Renk Renksiz<\/p>\n
Baume 45.2 (20 \u00b0C)<\/p>\n
pH 1,0 (20 \u00b0C)<\/p>\n
\u0130nhibit\u00f6r dozaj\u0131 :<\/p>\n
Korozif suya ba\u015flang\u0131\u00e7ta 2 – 3 ppm \u00e7inko tatbik edilmelidir. Da\u011f\u0131t\u0131m sisteminin muhtelif noktalar\u0131na bu dozaj tatbik edilir.<\/p>\n
Her yerde bu konsantrasyona ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 an dozaj devaml\u0131 1 ppm temin edilecek \u015fekilde indirilir. Da\u011f\u0131t\u0131m sistemini pasifle\u015ftirmek i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7 dozaj\u0131 verildikten sonra ge\u00e7ecek zaman 3 hafta olarak hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Baz\u0131 y\u00fcksek alkali sularda kalsiyum karbonat\u0131n \u00e7\u00f6kmesini \u00f6nlemek i\u00e7in 0,5 – 1,0 ppm sodyum hexameta fosfat ilavesi gerekebilir. Kalsiyum karbonat \u00e7\u00f6kmesi \u00e7inko fosfat tabakas\u0131n\u0131n koruyucu \u00f6zelliklerini zay\u0131flat\u0131r ve korozyon \u00f6nleyici tesirini bozar. Emniyet : Kaliforniya eyaleti Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 kullanma sular\u0131 i\u00e7in \u00e7inko dozaj\u0131n\u0131 2 ppm veya daha k\u00fc\u00e7\u00fck kabul etmi\u015ftir. Long Beach (California) \u015fehri da\u011f\u0131t\u0131m sisteminde iki senelik tatbikattan sonra 1 ppm dozaj\u0131n mide, barsak ve di\u011fer suyla ilgili hastal\u0131klara yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.(1970)<\/p>\n
06. Kalsiyum Karbonat Birikimi ile Korozyon Kontrol\u00fc<\/p>\n
Kalsiyum karbonat \u00e7\u00f6kt\u00fcr\u00fclmesi ile korozyon kontrol\u00fc pratikte kullan\u0131lan \u00e7ok yayg\u0131n bir metoddur. Koruyucu CaCO3 tabakas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in gerekli hesaplar, kaplama tekni\u011fi ve uygulama zor de\u011fildir. Korozyon kontrol problemleri Caldwell-Lawrence diyagramlar\u0131 kullan\u0131larak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilir. Ham suyun durum, tip, koruma i\u00e7in gerekli kimyasal madde miktar\u0131 ve boruda birikecek CaCO3 miktar\u0131 diyagramlardan bulunabilir.<\/p>\n
Kimyasal Reaksiyonlar : Bu reaksiyonlar sistemindeki ana bile\u015fenler su, karbondioksit, karbonik asit, hidrojen iyonu, hidroksit, bikarbonat ve kalsiyumdur. Baz\u0131 \u015fartlarda Ca ve CO3 aras\u0131ndaki reaksiyon sonucu CaCO3 \u00e7\u00f6kebilir.<\/p>\n
Ca++ + CO3\u00e0 CaCO3<\/p>\n
\u00c7\u00f6kme Ca ve karbonat konsantrasyonlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \u00e7arp\u0131m\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131 anda olur. Koruyucu sular olarak isimlendirilen sular da CaCO3 \u00e7\u00f6kerek koruyucu bir film tabakas\u0131 olu\u015fturur. Ba\u015fka bir deyimle bir suyun bir tabaka olu\u015fturabilmesi i\u00e7in (Ca)(CO3) de\u011ferinin \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \u00e7arp\u0131m\u0131 de\u011ferinden fazla olmas\u0131 gerekmektedir. Aksi halde \u00e7\u00f6kme olmaz. CaCO3 de\u011ferinin doygunlu\u011fun alt\u0131nda oldu\u011fu hallerde su koruyuculuk \u00f6zelli\u011fi g\u00f6stermez ve bu sularda genellikle korozyon h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
(Ca)(CO3) de\u011ferinin \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fit oldu\u011fu hallerde su doygundur. Bu doygunlu\u011fu sa\u011flayan bilgileri a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \u00f6zetleyebiliriz. <\/p>\n
1. Suyun doygunlu\u011funun tespiti<\/p>\n
2. Elde edilecek a\u015f\u0131r\u0131 doygunluk derecesinin se\u00e7imi <\/p>\n
3. Kullan\u0131lacak kimyasal maddelerin tiplerinin ve \u015fartlar\u0131n\u0131n se\u00e7imi<\/p>\n
4. Arzu edilen a\u015f\u0131r\u0131 doygunlu\u011fu sa\u011flayacak miktarda kimyasal madde kat\u0131lmas\u0131 <\/p>\n
5. \u00c7\u00f6kme ile olu\u015facak CaCO3 miktar\u0131n\u0131n tayini<\/p>\n
Bu fakt\u00f6rlerin tayininde kullan\u0131lan teori ve matematiksel i\u015flemler olduk\u00e7a kompleks olmakla beraber Caldwell ve Lawrence in ortaya koydu\u011fu diyagramlar bu i\u015fe \u00e7ok basit \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu getirmi\u015ftir.<\/p>\n
Borudan ge\u00e7en suyun \u00f6zellikleri : Metalik korozyon elektro kimyasal bir reaksiyon olup metal ve metalin temasta bulundu\u011fu sular\u0131n meydana getirdi\u011fi elektrik ak\u0131m\u0131 neticesi olu\u015fur. Metal ve suyun temasta bulundu\u011fu y\u00fczeyde olu\u015fturulacak film tabakas\u0131 yo\u011fun kopmaz ve d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde olu\u015fturulmu\u015f olmal\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 doymu\u015f suda a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zellikler yerine geldi\u011finde b\u00f6yle bir film tabakas\u0131 olu\u015fabilir.<\/p>\n
1. Su CaCO3 ile a\u015f\u0131r\u0131 doymu\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bu a\u015f\u0131r\u0131 doygunluk s\u0131n\u0131r\u0131 4 – 10 mg \/ lt CaCO3, yani teorik \u00e7\u00f6kme potansiyeli 4 – 10 mg \/ lt olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2. Kalsiyum ve alkalinite de\u011ferlerinin her biri en az 40 mg \/ lt (CaCO3) veya ekonomik ise daha fazla olmal\u0131d\u0131r. Her iki de\u011ferin yakla\u015f\u0131k e\u015fit konsantrasyonlarda olmas\u0131 gerekir. <\/p>\n
3. Alkalinite \/ klor\u00fcr + s\u00fclfat oran\u0131 en az 5 : 1 olmal\u0131d\u0131r.(B\u00fct\u00fcn konsantrasyonlar mg \/ lt CaCO3 olarak) <\/p>\n
4. pH 6,8 – 7,3 aral\u0131\u011f\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
5. Su h\u0131z\u0131 0,6 m \/ s den fazla olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu \u015fartlardan baz\u0131lar\u0131 ortak olarak (kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131) hari\u00e7 b\u0131rak\u0131labilir, birisi di\u011ferinin hesab\u0131na al\u0131nabilir. 1, 2 veya 3 \u015fartlar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlisi oldu\u011funa ve korunmas\u0131 gerekti\u011fine inanm\u0131\u015flard\u0131r. Pratik olarak 4 \u015fart\u0131 tasfiye edilmemi\u015f suyun ba\u015flang\u0131\u00e7taki kalsiyum ve alkalinitesi y\u00fcksek oldu\u011funa korunabilir. Ekonomik nedenlerle tasfiye s\u0131ras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck Ca ve d\u00fc\u015f\u00fck alkaliniteli sular\u0131n pH \u0131 8,0 veya daha b\u00fcy\u00fck yap\u0131l\u0131r. Bu pH larda meydana gelen CaCO3 filmi daha az koruyucudur. Fazla pH de\u011ferinden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
07. Caldwell – Lawkence Diyagramlar\u0131<\/p>\n
Caldwell-Lawrence diyagramlar\u0131 CaCO3 dengesi ile ilgili problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kullan\u0131l\u0131r. Diyagramda g\u00f6sterilen b\u00fct\u00fcn konsantrasyonlar \u00e7\u00f6z\u00fclebilir bile\u015fenleri g\u00f6sterir. Her diyagram verilen s\u0131cakl\u0131k ve toplam \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f madde i\u00e7indir. \u00d6rne\u011fin 25 \u00b0C ve 40 mg \/ lt toplam \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f maddeye ait diyagramdan al\u0131nan sonu\u00e7lar di\u011fer \u015fartlar i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. Bununla birlikte pratik olarak incelenen suyun bulundu\u011fu \u015fartlar diyagramdakine yak\u0131nsa kullan\u0131labilirler. B\u00fct\u00fcn s\u0131cakl\u0131k ve toplam \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f madde ikilisi i\u00e7in diyagram yapmak pratik olmad\u0131\u011f\u0131ndan baz\u0131 kabuller yap\u0131larak diyagramlar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. 2, 5, 15 ve 25 \u00b0C s\u0131cakl\u0131k ve onlara ba\u011fl\u0131 40, 400 ve 1200 mg \/ lt toplam \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f madde i\u00e7in diyagramlar verilmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Korozyon geni\u015f anlaml\u0131 bir s\u00f6zc\u00fckt\u00fcr. S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131, paslanma, a\u015f\u0131nma, \u00e7\u00fcr\u00fcme, bozukluk, \u00e7\u00fcr\u00fckl\u00fck \u015feklindedir. Teknik a\u00e7\u0131dan ise, \u00f6nceleri sadece metale \u00f6zg\u00fc bir deyim olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f, sonralar\u0131 en sert ta\u015flarla, tahta vb. malzemelerinde korozyonundan bahsedilir olmu\u015ftur. Korozyon, nitelik olarak mekanik ve kimyasal olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. Mekanik korozyonda s\u00fcrt\u00fcnmeden kaynaklanan a\u015f\u0131nma, dolay\u0131s\u0131yla madde kayb\u0131 s\u00f6z konusudur, maddenin \u00f6zelli\u011finde de\u011fi\u015fme …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2244,2245,5418,3130,5408,4472,5416,5415,5417,5410,2280,2265,4502,4475,5154,5414,5409,5406,5412,5419,5420,5407,5411,4988,5157,5413],"class_list":["post-2164","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-asit","tag-baz","tag-biyokimyasal-korozyon","tag-elektrik","tag-elektro-kimya","tag-elektrolit","tag-elektrolitik-korozyon","tag-galvanik-korozyon","tag-gerilme-korozyonu","tag-idrojen","tag-inorganik","tag-kalsiyum","tag-kalsiyum-karbonat","tag-katot","tag-korozyon","tag-korozyon-cesitleri","tag-korozyon-hizi","tag-korozyon-nedir","tag-korozyon-teorileri","tag-korozyona-sebep-olan-etkenler","tag-korozyondan-korunma-yollari","tag-metalik-korozyon","tag-oksidereduksiyon","tag-organik","tag-redoks","tag-reduksiyon-teorisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2164"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2164\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}