{"id":2198,"date":"2011-08-03T11:56:46","date_gmt":"2011-08-03T08:56:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=2198"},"modified":"2011-08-03T11:56:46","modified_gmt":"2011-08-03T08:56:46","slug":"madencilik-terimleri-sozlugu-4-ef","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/madencilik-terimleri-sozlugu-4-ef\/","title":{"rendered":"Madencilik terimleri s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc 4 (E,F)"},"content":{"rendered":"

E<\/p>\n

EFEKT\u0130F ISI, Hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, hava nemi ve hava ak\u0131m h\u0131z\u0131n\u0131n beraberce, ki\u015fi \u00fczerinde olu\u015fturdu\u011fu s\u0131cakl\u0131k etkisi. Ki\u015fi \u00fczerinde e\u015fit s\u0131cakl\u0131k etkisini yapan, hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, hava nemi ve hava ak\u0131m h\u0131z\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli bile\u015fimlerine de \u201cEfektif \u0131s\u0131 de\u011feri\u201d denir. EGZOTERM\u0130K, Is\u0131 ve-ren kimyasal olay.
\n E\u011e\u0130K K\u0130L\u0130T TAHK\u0130-MATLI AYAK \u0130\u015eLET-ME METODU, \u2014> K\u00fcp veya \u2014> \u00c7apraz \u00e7er\u00e7eve tahkimatl\u0131 i\u015fletme metot-lar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 m\u00fcm-k\u00fcn olmayan veya \u00e7er\u00e7eve yap\u0131lmas\u0131na vakit b\u0131rak-mayan, tavan\u0131 ve taban\u0131 kabaran dar damarlarda uygulanan; tavan\u0131n g\u00f6\u00e7-mesini, taban\u0131n kabarmas\u0131n\u0131 \u00f6nleme esas\u0131na dayanan a\u011fa\u00e7 tahkimatl\u0131 (\u00fcretim) i\u015fletme metodu.
\n E\u011e\u0130M, 1) Genel olarak bir y\u00fczeyin yatay d\u00fczlemle d\u00fc\u015fey d\u00fczlem aras\u0131ndaki bir konumda olmas\u0131. 2) Bir yolun yatay d\u00fczlemle yapt\u0131\u011f\u0131 e\u011fim a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n tanjant\u0131. 3) Fizikte, yerin m\u0131knat\u0131s alan\u0131nda bulunan ba\u011f\u0131ms\u0131z m\u0131knat\u0131sl\u0131 bir i\u011fnenin do\u011frultusuyla yatay d\u00fczlem aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131. \u0130nklinasyon. 4) G\u00f6k bilimi ve matematikte bir do\u011frunun bir d\u00fczlemle ya da ba\u015fka bir do\u011fruyla yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131.
\n E\u011e\u0130M A\u00c7ISI, E\u011fimin geometrik \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc veren trigonometrik de\u011fer. \u015eekilde g\u00f6sterildi\u011fi gibi, e\u011fik olarak belirlenen bir \u00f6l\u00e7\u00fcm kenar\u0131n\u0131n, d\u00fc\u015fey d\u00fczlemdeki durumu d\u00fc\u015fey ve yatay eksene g\u00f6re iki \u015fekilde ifade edilir. E\u011fik kenar\u0131n d\u00fc\u015fey eksene g\u00f6re yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131 \u201c Zenit a\u00e7\u0131s\u0131\u201d olup (Z) ile; yatay eksene g\u00f6re yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131 ise \u201c E\u011fim a\u00e7\u0131s\u0131\u201d olup (\u00e0) ile g\u00f6sterilir.
\n E\u011e\u0130ML\u0130 TABAKALA\u015eMA, Sel ve nehir sular\u0131n\u0131n s\u00fcr\u00fckledikleri kum, \u00e7ak\u0131l, vb. maddelerin e\u011fimli tabana az \u00e7ok paralel olarak \u00e7\u00f6kelmek suretiyle tabakala\u015fmas\u0131.
\n E\u011e\u0130M \u00d6L\u00c7ER, 1) Bir y\u00fczeyin, tabaka ya da \u00e7atla\u011f\u0131n e\u011fimini \u00f6l\u00e7meye yarayan ara\u00e7. 2) Denizcilikte, bir gemi omurgas\u0131n\u0131n yatayl\u0131k derecesini \u00f6l\u00e7meye yarayan ayg\u0131t. 3) Havac\u0131l\u0131kta, \u00f6zellikle sis ve bulutlar aras\u0131nda u\u00e7u\u015f yapan bir hava ta\u015f\u0131t\u0131n\u0131n e\u011fimini \u00f6l\u00e7meye ya da ufuk \u00e7izgisini yitirdi\u011finde u\u00e7a\u011f\u0131n yatayl\u0131k derecesini saptamaya yarayan ayg\u0131t. 4) Yerbiliminde, katmanlar\u0131n yat\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mekte kullan\u0131lan cihaz (buna madencilikte enklinometre de denir). 5) E\u011fimi \u00f6l\u00e7mek amac\u0131 ile sondaj kuyusuna sark\u0131t\u0131lan ara\u00e7. \u2014> Klinometre.
\n E\u011eR\u0130 ELEK, Su i\u00e7indeki par\u00e7ac\u0131klar\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in genellikle ikizkenar yamuk kesitli tellerden yap\u0131lm\u0131\u015f sabit ve kavisli taban\u0131 olan elek. Bu ele\u011fin bir taraf\u0131ndan su ile birlikte verilen malzemenin i\u00e7indeki ince par\u00e7alar santrifuj kuvvetten dolay\u0131 su ile birlikte elek alt\u0131na ge\u00e7er, b\u00f6ylece iri par\u00e7alar da ayr\u0131lm\u0131\u015f olur.
\n EKLEM, Kaya\u00e7lar i\u00e7inde en \u00e7ok bulunan, kaya mekani\u011fi ve jeoteknik uygulamalar\u0131nda \u00f6nemli olan, uzunlu\u011fu boyunca g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilir hi\u00e7 bir hareket ve yer de\u011fi\u015ftirme olmam\u0131\u015f s\u00fcreksizlik yani jeolojik k\u0131r\u0131k. Biribirine paralel eklemler grubuna \u201c Eklem tak\u0131m\u0131 \u201c birbirini kesen eklem tak\u0131mlar\u0131na da \u201c Eklem sistemi\u201d denir.
\n EKLEML\u0130 SARMA, Bir kavrama ve kilitleme d\u00fczeni yard\u0131m\u0131yla benzeri di\u011fer bir sarmaya sa\u011flanabilen sarma.
\n EKLEM S\u0130STEM\u0130, \u2014> Eklem.
\n EKLEM TAKIMI , \u2014> Eklem.
\n EKL\u0130PT\u0130K, Yer y\u00f6r\u00fcngesi d\u00fczleminin g\u00f6k k\u00fcresi ile olan ara kesiti.
\n EKONOMA, 1) Bir iktisadi kurum (kurulu\u015f) personelinin g\u0131da maddeleri ve di\u011fer ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 tedarik eden servis. 2) \u0130\u015fletme marketi.
\n EKONOMETR\u0130, Ekonomik ili\u015fkilerin ve olaylar\u0131n istatistiksel ve matematiksel \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini ama\u00e7layan ekonomi bran\u015f\u0131. H\u00fck\u00fcmetler ekonomik politiklar\u0131n\u0131 belirlemede, \u00f6zel i\u015fletmeler ise fiyat, mal stoku ve \u00fcretim kararlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ekonometrik y\u00f6ntemlerden yararlan\u0131r. Maden \u00fcretimi ve pazarlamas\u0131nda da bu y\u00f6ntemden yararlan\u0131l\u0131r. \u00dcretici a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ekonometrik \u00e7\u00f6z\u00fcmleme, \u00fcretim, maliyet ve arz fonksiyonlar\u0131n\u0131 inceler. \u00dcretim fonksiyonu, bir firman\u0131n girdileri veya \u00fcretim fakt\u00f6rleri ile \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki teknik ili\u015fkinin matematiksel bir ifadesidir.
\n EKONOM\u0130K CEVHER, G\u00fcn\u00fcn teknik ve ekonomik \u015fartlar\u0131nda k\u00e2rl\u0131 olarak de\u011ferlendi-rilebilecek cevher.
\n EKONOM\u0130Z\u00d6R, 1) Bir nesnenin, daha \u00e7ok bir ak\u0131\u015fkan\u0131n, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fckselterek kullanma verimini art\u0131ran cihaz (enerji santral\u0131nda kazana verilecek suyun \u00f6n \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131). 2) Baz\u0131 ara\u00e7larda motorun s\u0131cak suyundan ya da ekzosundan yararlanarak motora verilen gaz kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 \u0131s\u0131tma i\u015fini g\u00f6ren cihaz.
\n EKSANTR\u0130K U\u00c7, Simetrik olmayan bir cins delik delme matkab\u0131.
\n EKSKAVAT\u00d6R-BANT Y\u00d6NTEM\u0130, \u2014> Nakliyat.
\n EKSKAVAT\u00d6R-DEM\u0130RYOLU Y\u00d6NTEM\u0130, \u2014> Nakliyat.
\n EKSKAVAT\u00d6R-KAMYON Y\u00d6NTEM\u0130, \u2014> Nakliyat.
\n EKSEN D\u00dcZLEM\u0130, \u2014> K\u0131vr\u0131m.
\n EKSHALASYON YATAKLARI, Gazlar\u0131n\u0131 hen\u00fcz kaybetmemi\u015f olan bir magman\u0131n i\u00e7erisindeki gazlar\u0131 p\u00fcsk\u00fcrtmesi sonucunda (yery\u00fcz\u00fcne yak\u0131n veya deniz dibinde) meydana gelen cevher yataklar\u0131.
\n EKSKAVAT\u00d6R, 1) Bir bum ucunda kep\u00e7esi bulunan ve \u00e7o\u011funlukla paletler \u00fczerinde hareket eden, elektrik veya akaryak\u0131tla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r motorla donat\u0131lm\u0131\u015f toprak veya cevher kazma ve y\u00fckleme arac\u0131. Kep\u00e7eli; \u00e7arkl\u0131 ekskavat\u00f6r gibi \u00e7e\u015fitli formasyonlarda \u00e7al\u0131\u015fabilen tipleri vard\u0131r. 2) \u2014> Bager.
\n EKSOJEN, D\u0131\u015far\u0131dan gelen etki.
\n EKSOJEN METAMORFOZ, D\u0131\u015f etkilerle meydana gelen metamorfoz.
\n EKSPLORASYON, 1) Bir madenin bulunmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn i\u015flemler ile bulunmas\u0131ndan sonra incelenmesi, yeni bulunmu\u015f madenin miktar, kalite ve i\u015fletilebilirlik y\u00f6n\u00fcnden ke\u015ffi. 2) \u2014> Prospeksiyonve detay et\u00fcd.
\n EKSPLOS\u0130F, \u2014> Patlay\u0131c\u0131 madde.
\n EKSPLUVATASYON, Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lmakta olan veya bitmi\u015f bir ocaktan madenin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, yani maden yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fletilmesi.
\n EKSTENSOMETRE, 1) Yeralt\u0131n\u0131n etkilerini topo\u011frafik olarak \u00f6l\u00e7meye ve de\u011ferlendirmeye yarayan alet. \u00d6l\u00e7me yerlerinin se\u00e7imi ve \u00f6l\u00e7\u00fc s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, i\u00e7inde bulunulan yeralt\u0131 yap\u0131lar\u0131n\u0131n karakterine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Bunda \u015fu kriterlere dikkat edilir: Damar kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fmeleri, fasiyes de\u011fi\u015fikli\u011fi, b\u00fcy\u00fck tektonik ar\u0131zalar\u0131n c\u0131var\u0131, imalat \u00fcst\u00fc veya alt\u0131 di\u011fer imalatlarla tahkimat cinslerinin de\u011fi\u015fim yerleri. 2) Arazide a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan bir deli\u011fe veya sondaj deli\u011fine yerle\u015ftirilmek suretiyle delinen kayac\u0131n boy ve istikametindeki uzamalar\u0131 \u00f6l\u00e7meye yarayan cihaz.
\n EKSTRAKT, \u00d6zet, hulasa, \u00f6z, ruh, esans, se\u00e7ilmi\u015f par\u00e7a, al\u0131nt\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f k\u0131s\u0131m.
\n EKSTRAKS\u0130YON, \u00c7\u0131karma, istihra\u00e7, \u00f6zet, \u00f6z hulasa.
\n EKSTRAKT\u0130F METALURJ\u0130, 1) Cevherden saf metal \u00fcretmek i\u00e7in gerekli fiziksel, kimyasal i\u015flemlerin t\u00fcm\u00fc. 2) \u00dcretim metalurjisi.
\n EKSTR\u00dcS\u0130F KAYA\u00c7, \u2014> Volkanik kaya\u00e7.
\n EKSTR\u00dcZYON \u00dcR\u00dcN\u00dc, Al\u00fcminyumun bir kal\u0131p i\u00e7erisinden, preslerden ge\u00e7irilmesiyle elde edilen ve boru, \u00e7ubuk, profil gibi, boyu kesitine g\u00f6re olduk\u00e7a uzun \u00fcr\u00fcnleri tan\u0131mlayan ve al\u00fcminyum sekt\u00f6r\u00fcnde kullan\u0131lan bir terim.
\n ELAST\u0130K BA\u011e, \u2014> Elastik tahkimat.
\n ELAST\u0130K\u0130YET SINIRI, \u2014> \u00c7ekme deneyi.
\n ELAST\u0130K TAHK\u0130MAT, 1) Galerilerde kullan\u0131lan tahkimat sistemlerinin, arazi tazyi\u011fi alt\u0131nda kesitin k\u00fc\u00e7\u00fclmesi sayesinde deforme olmadan, uzun s\u00fcre dayanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in u veya \u00e7an profili demirlerle ve rijit ba\u011flar\u0131n ayaklar\u0131na ge\u00e7irilen s\u00fcrt\u00fcnme pabu\u00e7lar\u0131 ile yap\u0131lan tahkimat. Bu tahkimatta tavan bas\u0131nc\u0131 i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7en par\u00e7alar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu s\u00fcrt\u00fcnme kuvveti ile kar\u015f\u0131lan\u0131r. 2) Elastik ba\u011f. 3) Esnek ba\u011f.
\n EL DOLGUSU, El ile yap\u0131lan \u00f6n s\u0131ra ta\u015f duvar\u0131n arkas\u0131na, dolgu malzemesinin k\u00fcrekle at\u0131lmas\u0131 suretiyle te\u015fkil edilen basit bir dolgu usul\u00fc.
\n ELEK, Eleme i\u015flemi yapmak i\u00e7in kullan\u0131lan ara\u00e7. Bunlar yap\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re; tek tablal\u0131, \u00e7ok tablal\u0131, jigli, rezonansl\u0131, titre\u015fimli, tamburlu, d\u00f6nen elek, \u00e7ubuklu \u0131zgara (grizley) diye isimlendirilirler. Kullanma amac\u0131na g\u00f6re tuv\u00f6nan, \u015flam, \u00e7amur, tasnif, kontrol ele\u011fi vb. diye adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. \u2014> Delikli sa\u00e7 elek, Tel \u00f6rg\u00fcl\u00fc elek, Elek alt\u0131, Elek \u00fcst\u00fc, Elek a\u00e7\u0131k alan\u0131, Eleme rand\u0131man\u0131.
\n Elek taban\u0131 \u00e7e\u015fitli malzeme (sa\u00e7, tel, sert plastik madde vb.) kullan\u0131larak haz\u0131rlan\u0131r. <\/p>\n

ELEK A\u00c7IK ALANI, Elek tablas\u0131 y\u00fczeyinde mevcut delik alanlar\u0131 toplam\u0131 yani ele\u011fin etken eleme alan\u0131. Bu alan (%) olarak belirlenir. \u2014> Delikli sa\u00e7 elek, Tel \u00f6rg\u00fcl\u00fc elek, Elek anma alan\u0131.
\n ELEK A\u00c7IKLI\u011eI, Elek y\u00fczeyi \u00fczerinde yer alan delik veya a\u00e7\u0131kl\u0131klar. Bunlar daire, kare veya dikd\u00f6rtgen \u015feklinde olabilir. Tan\u0131mlamalar\u0131 ise, dairenin \u00e7ap\u0131, karenin bir kenar\u0131 veya dikd\u00f6rtgenin k\u0131sa kenar\u0131 olarak yap\u0131l\u0131r. Herhangi bir \u2014> Elek analizinde, kullan\u0131lacak en b\u00fcy\u00fck elek a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131, numunedeki en iri tanenin boyutuna ba\u011fl\u0131 olarak, bir maksimum de\u011ferden biraz k\u00fc\u00e7\u00fck olarak se\u00e7ilir. \u00d6rne\u011fin en iri tane boyutunun 20mm olmas\u0131 durumunda, kullan\u0131lacak elek a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 15 mm olarak al\u0131nabilir ve bunu izleyen di\u011fer elek a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131 geometrik bir dizi olu\u015fturacak \u015fekilde se\u00e7ilir.Elek a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131n se\u00e7iminde kullan\u0131lan sabit oran Amerikan\u2014>A.S.T.M. sistemine g\u00f6re 4\u01612=1,189, AmerikanTYLER sistemine g\u00f6re de \u01612=1,4142 olarak al\u0131n\u0131r. Her iki sistemde de ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak 200 me\u015flik (0,074 mm) memlik bir ele\u011fin elek a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kabul edilir ve tertip edilen elek dizisi \u01612 ve 4\u0161 2\u2019nin kat\u0131 veya askatlar\u0131 \u015feklinde se\u00e7ilir. Elek a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131 me\u015f; mm veya mikron olarak ifade edilir. \u2014> Tyler ve ASTM elek serilerindeki elek a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131.
\n ELEK ALTI, Elenen malzemenin elek deliklerinden ge\u00e7en k\u0131sm\u0131. Bu malzemenin boyutu (-) olarak (-30mm, -100mm) tan\u0131mlan\u0131r. \u2014> Elek \u00fcst\u00fc.
\n ELEK ANAL\u0130Z\u0130, 1) Bir numunenin standart kontrol elekleri ile elenerek tane boyutlar\u0131na g\u00f6re tasnif edilip a\u011f\u0131rl\u0131k oranlar\u0131n\u0131n belirtilmesi. 2) Gran\u00fclometri . Bu analizde, normal ve \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki eleklerden ge\u00e7meyen maddenin % miktarlar\u0131 tesbit edilir. Absise \u00e7aplar ve ordinata da muayyen bir delik \u00e7ap\u0131ndan ge\u00e7meyen % miktarlar\u0131 i\u015faretlenerek elek analizi e\u011frisi \u00e7izilir.
\n ELEK ANMA ALANI, Elek y\u00fczeyinin kullan\u0131lan k\u0131sm\u0131. \u2014> Elek, Elek a\u00e7\u0131k alan\u0131, Eleme.
\n ELEK RANDIMANI, \u2014> Eleme rand\u0131man\u0131.
\n ELEK \u00dcST\u00dc, Elenen malzemenin elek deliklerinden ge\u00e7meyerek elek \u00fcst\u00fcnde kalan k\u0131sm\u0131. Bu malzemenin boyutu (+) olarak (+30mm, +100mm) tan\u0131mlan\u0131r. \u2014> Elek, Delikli sa\u00e7 elek, Tel \u00f6rg\u00fcl\u00fc elek, Elek alt\u0131, Elek analizi.
\n ELEKTR\u0130K ALANINDAN AYIRMA, Farkl\u0131 elektriksel \u00f6zelli\u011fe sahip mineralleri elektrik y\u00fckl\u00fc alandan ge\u00e7irerek ay\u0131rma ve zenginle\u015ftirme i\u015flemi.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 BA\u011eLAMA TES\u0130S-LER\u0130, 1) Elektrik devrelerindeki gerilimleri al\u00e7altmak, y\u00fckseltmek ya da devreleri a\u00e7mak ve kapamak i\u00e7in kurulan transformat\u00f6r, kumanda (ay\u0131r\u0131c\u0131, kesici vb.), koruma (r\u00f6le, parafudr vb) ve \u00f6l\u00e7me (\u00f6l\u00e7\u00fc aletleri, \u00f6l\u00e7\u00fc transformat\u00f6rleri, vb.) cihazlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 veya bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7ine alan tesisler. 2) \u015falt tesisleri.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 DA\u011eITIM \u015eEBE-KELER\u0130, Elektrik enerjisini t\u00fcketicilere da\u011f\u0131tmak i\u00e7in kurulan ve da\u011f\u0131t\u0131m transformat\u00f6r merkezleri, hava- ve\/veya kablo hatlar\u0131ndan olu\u015fan tesisler.
\n Gerilimleri 1000 volt kadar (1000 volt dahil) olanlara al\u00e7ak gerilim veya al\u00e7ak gerilimli; gerilimleri 1000 volt\u2019un \u00fczerinde olanlara y\u00fcksek gerilim veya y\u00fcksek gerilimli elektrik enerjisi da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekeleri ismi verilir.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 \u0130\u00c7\u0130N \u0130STEK KATSAYISI, Bir elektrik enerjisi \u015febekesinin ya da \u015febeke b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi i\u00e7inde \u00e7ekti\u011fi en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fcn \u015febekenin ya da \u015febeke b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn toplam ba\u011fl\u0131 g\u00fcc\u00fcne oran\u0131. Bu orana talep fakt\u00f6r\u00fc de denilir ve y\u00fczde olarak verilir.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 \u0130\u00c7\u0130N TALEP FAKT\u00d6R\u00dc, \u2014> Elektrik enerjisi i\u00e7in istek katsay\u0131s\u0131.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 KAYIPLARI, Kullan\u0131lan makine ve cihazlarda, t\u00fcketilen elektrik enerjisinin istenmeyen enerji \u015fekillerine d\u00f6n\u00fc\u015fen k\u0131s\u0131mlar\u0131. Elektrik motorlar\u0131ndan istenilen mekanik enerji oldu\u011fu halde, elektrik enerjisinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, s\u00fcrt\u00fcnme ve \u0131s\u0131 gibi istenmeyen enerji \u015fekillerine, ayd\u0131nlatma lambalar\u0131nda ise; istenilen \u0131\u015f\u0131k enerjisi oldu\u011fu halde lambaya verilen elektrik enerjisinin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u0131s\u0131 enerjisine d\u00f6\u015f\u00fcn\u00fcr ve elektrik enerjisi kay\u0131plar\u0131n\u0131 te\u015fkil eder.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 KULLANMA S\u00dcRES\u0130, Bir enerji santral\u0131nda bir y\u0131lda \u00fcretilen elektrik enerjisinin, santral\u0131n tepe g\u00fcc\u00fcne (puant g\u00fcc\u00fc) b\u00f6l\u00fcnmesi ile bulunan s\u00fcre.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 \u00d6L\u00c7\u00dc VE\/VEYA KUMANDA MERKEZLER\u0130, B\u00fcnyesinde g\u00fc\u00e7 transformat\u00f6r\u00fc bulunmayan elektrik enerjisi ba\u011flama (\u015falt) tesisleri. Bunlar ay\u0131r\u0131c\u0131 ve kesici veya yaln\u0131z ay\u0131r\u0131c\u0131 bulunan ya da ayn\u0131 bi\u00e7imdeki \u00f6l\u00e7\u00fc yap\u0131lmayan ba\u011flama tesisleri de olabilir.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 TEM\u0130N\u0130NDE BA\u011eLI G\u00dc\u00c7, Elektrik enerjisi t\u00fcketicisinin bir \u015febeke veya \u015febeke b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u011fl\u0131 elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm cihazlar\u0131n\u0131n toplam g\u00fcc\u00fc.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 TEM\u0130N\u0130NDE G\u00dc\u00c7 YO\u011eUNLU\u011eU, Elektrik enerjisi \u015febekelerinde y\u00fcklenme derecesi farkl\u0131 hat b\u00f6l\u00fcmlerinde, ayn\u0131 zamanda \u00e7ekilen y\u00fcklerin hesaplanmas\u0131nda kullan\u0131lan katsay\u0131. \u015febekelerdeki ba\u011fl\u0131 g\u00fc\u00e7ler (t\u00fcketiciler) belli ise g\u00fc\u00e7 yo\u011funlu\u011fu kullan\u0131lmaz. Ba\u011fl\u0131 g\u00fc\u00e7 \u2014> E\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 ile \u00e7arp\u0131larak y\u00fck hesab\u0131 yap\u0131l\u0131r.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 TEM\u0130N\u0130NDE KURULU G\u00dc\u00c7, Bir sistemi besleyen kurulu makinelerin (elektrik \u00fcreten makineler) anma g\u00fc\u00e7lerinin toplam\u0131.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 T\u00dcKET\u0130M TES\u0130SLER\u0130, Da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekeleri veya enerji iletim hatlar\u0131 vas\u0131tas\u0131 ile \u015fah\u0131slara ya da kurulu\u015flara ait tesisleri elektrik enerjisi ile beslemek i\u00e7in kurulan transformat\u00f6r tesisleri. Bunlardan bir fabrika, benzin istasyonu, sulama pompa tesisi vb. ba\u011f\u0131ms\u0131z tesislere elektrik enerjisi sa\u011flamak i\u00e7in kurulanlar, tekil t\u00fcketim tesisleri diye isimlendirilir. \u2014> Elektrik enerjisi da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekeleri.
\n ELEKTR\u0130K ENERJ\u0130S\u0130 \u00dcRET\u0130M TES\u0130S- LER\u0130, Elektrik enerjisi \u00fcretmek amac\u0131 ile kurulan tesisler. Genel olarak bu tesisler enerji santrallar\u0131 olarak da isimlendirilir. Bunlardan su enerjisinden yararlanarak elektrik \u00fcretenlere hidrolik santrallar, \u0131s\u0131 enerjisinden yararlanarak elektrik \u00fcretenlere de termik santrallar denir. Termik santrallardan fosil yak\u0131t, gaz ya da \u00f6teki yak\u0131tlardan elde edilen buharla \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na buharl\u0131 santrallar, gaz t\u00fcrbinleri ile elektrik \u00fcreten santrallara gaz t\u00fcrbinli gazlar, gazlardan magneto hidrodinamik y\u00f6ntemle (MHD) elektrik \u00fcreten santrallara MHD santrallar, dizel-generat\u00f6r gruplar\u0131 ile elektrik \u00fcreten santrallara dizelli santrallar, n\u00fckleer enerjiden yararlanarak elektrik \u00fcreten santrallara n\u00fckleer santrallar veya atom santrallar\u0131 ve jeotermal kaynaklardan elde edilen buharla elektrik \u00fcretilen santrallara da jeotermal santrallar denir.
\n ELEKTR\u0130KLE ATE\u015eLEME, Elektrik \u00fcreten (manyeto) ate\u015fleme makinesi, elektrikli kaps\u00fcl, ate\u015fleme kablolar\u0131, devre muayene cihaz\u0131 (galvanometre) vb. ate\u015fleme ile ilgili alet ve edevat kullan\u0131larak yap\u0131lan ate\u015fleme.
\n ELEKTR\u0130KL\u0130 FIRINLAR, Elektrik ak\u0131m\u0131n-dan yararlan\u0131larak cevherin veya metalin ergi-tilmesinde kullan\u0131lan (diren\u00e7li-, arkl\u0131-, ind\u00fcksi-yonlu-, y\u00fcksek frekansl\u0131-) f\u0131r\u0131nlar. \u2014> \u015fekil
\n ELEKTR\u0130KL\u0130 KAPLAMA, (Elektrolitik kaplama), Elektrik ak\u0131m\u0131 yard\u0131m\u0131yla bir y\u00fczeyin metalle kaplanmas\u0131 i\u015flemi.\u2014> \u015fekil, (Cu SO4) \u00e7\u00f6zeltisi i\u00e7eren, tipik bir elektrikli kaplama (d\u00fczeni) devresi. Metal kaplama i\u015flemi hem iletken y\u00fczeylere (metaller), hem de iletken olmayan y\u00fczeylere (plastik, tahta, deri) uygulanabilir. \u2014> Elektriksiz kaplama, Kaplama, Elektrotipi, Galvanoplasti.
\n ELEKTR\u0130KS\u0130Z KAPLAMA, Metal, pl\u00e2stik, tahta, deri vb. malzemelerin denetimli otokatalitik indirgeme y\u00f6ntemi ile kal\u0131n katmanlarla kaplanmas\u0131 i\u015flemi. \u0130letken olmayan y\u00fczeyler, b\u00f6yle bir i\u015fleme al\u0131nmadan \u00f6nce grafitle veya iletken vernikle kaplanarak elektriksiz kaplama ya da buharla kaplama gibi i\u015flemlerle iletken duruma getirlilir. \u2014> Elektrikli kaplama, Kaplama, Elektrotipi.
\n 1944\u2019de A. Brener ve G.E.Riddell taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen bu y\u00f6ntemde malzemelerin y\u00fczeyi bak\u0131r, nikel, g\u00fcm\u00fc\u015f, alt\u0131n ve palladyum gibi \u00e7e\u015fitli metallerin kimyasal banyolar i\u00e7inde \u00e7\u00f6keltilmesi ile kaplan\u0131r. Ayna yap\u0131m\u0131nda da ayn\u0131 i\u015flemden yararlan\u0131l\u0131r.
\n ELEKTR\u0130KL\u0130 KALIPLAMA, \u2014> Galvano-plasti.
\n ELEKTR\u0130KL\u0130 KAPS\u00dcL, \u0130\u00e7inde bir diren\u00e7 teli (resistans), hassas kimyasal patlay\u0131c\u0131 bulunan ve a\u011fz\u0131 rutubet ge\u00e7irmez bir madde ile s\u0131k\u0131lanm\u0131\u015f kovan ve birer ucu kovan\u0131n i\u00e7indeki resistansa ba\u011fl\u0131 iki ate\u015fleme telinden ibaret detanat\u00f6r \u2014> \u015fekil. Elektrikli kaps\u00fcller tek, seri, paralel ve kar\u0131\u015f\u0131k ba\u011flanarak ate\u015fleme manyetosu veya herhangi bir elektrik \u00fcretecinden verilen ceryanla ate\u015flenir \u2014> \u015fekil. Elektrikli kaps\u00fcller kullanma amac\u0131na g\u00f6re adi, gecikmeli (saniyeli ve milli-saniyeli) kaps\u00fcl olarak imal edilir.
\n ELEKTR\u0130KL\u0130 LOKOMOT\u0130F, Ocak i\u00e7inde demiryolu boyunca \u00e7ekilmi\u015f bir do\u011fru ak\u0131m enerji hatt\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7le \u00e7al\u0131\u015fan lokomotif.
\n ELEKTR\u0130KL\u0130 PARLATMA, Metal bir y\u00fczeyin d\u00fczle\u015fmesini sa\u011flayan elektrokimyasal i\u015flem. Metal bir cisim bir elektroliz tepkimesinde anot olarak kullan\u0131larak, \u00fczerindeki p\u00fcr\u00fczlerin giderilmesi ile y\u00fczeyi d\u00fczle\u015ftirilir. Elektrikli parlatma, \u2014> Elektrikli Kaplama i\u015fleminin tersidir ve elektrolitik parlatma olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131r.
\n ELEKTR\u0130K METODU, 1) Cevher yataklar\u0131nda kimyevi de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frayan cevher muhtevas\u0131ndan do\u011fan yery\u00fcz\u00fcndeki elektriki gerilim farklar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesiyle cevherin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n saptanmas\u0131na yarayan jeofizik maden arama metodu. 2) Formasyonlar veya cevherlerin farkl\u0131 diren\u00e7lerinden dolay\u0131, verilen elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 farkl\u0131 ge\u00e7irmesi esas\u0131ndan hareketle cevherin saptanmas\u0131 esas\u0131na dayanan jeofizik maden arama metodu.
\n ELEKTR\u0130K SONDAJI, \u2014> Jeoelektrik maden arama metotlar\u0131.
\n ELEKTROF\u0130LTRE, Bir elektrik alan\u0131 i\u00e7erisinde 0,01-10 mikron irili\u011findeki tozlar\u0131 tutmada kullan\u0131lan toz ay\u0131rma cihaz\u0131.
\n ELEKTROL\u0130T, 1) Metallerin elektrolizle ayr\u0131lmas\u0131na m\u00fcsait sol\u00fcsyon. 2) Elektrik ak\u0131m\u0131 ile ayr\u0131labilen kimyasal bile\u015fik.
\n Genel anlamda, iyon denen art\u0131 ve eksi y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klara ayr\u0131\u015farak, elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 ileten madde. Art\u0131 y\u00fckl\u00fc iyonlar elektrik devresinin eksi kutbunda (katot), eksi y\u00fckl\u00fc olanlar ise art\u0131 kutbunda (anot) toplanarak bo\u015fal\u0131r. Elektrolitlerin en iyi bilinen \u00f6rnekleri, su ya da alkol gibi \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fclerde \u00e7\u00f6z\u00fcnerek iyonlara ayr\u0131lan asitler, bazlar ve tuzlard\u0131r. Tuzlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, \u00f6rne\u011fin sodyum klor\u00fcr, herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc olmadan eridi\u011finde yine elektrolit gibi davran\u0131r. Ayr\u0131ca, g\u00fcm\u00fc\u015f iyodur gibi baz\u0131 tuzlar kat\u0131 durumdayken de elektrolit \u00f6zelli\u011findedir.
\n ELEKTROL\u0130T\u0130K BAKIR, \u2014> Y\u00fcksek kalite bak\u0131r.
\n ELEKTROL\u0130T\u0130K KAPLAMA, \u2014> Elektrikli kaplama.
\n ELEKTROL\u0130T\u0130K PARLATMA, \u2014> Elektrikli parlatma.
\n ELEKTROL\u0130Z, Elektrik ak\u0131m\u0131 yard\u0131m\u0131yla, bir s\u0131v\u0131 i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f kimyasal bile\u015fiklerin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015flemi. Bu de\u011fi\u015fiklik, maddenin elektron vermesinden (y\u00fckseltgenme); ya da almas\u0131ndan (indergenme) kaynaklan\u0131r. Elektroliz i\u015flemi, elektroliz kab\u0131 ya da tank\u0131 denen bir ayg\u0131t i\u00e7inde uygulan\u0131r. Bu ayg\u0131t, \u00e7\u00f6z\u00fcnerek art\u0131 ve eksi y\u00fckl\u00fc iyonlara ayr\u0131lm\u0131\u015f bir bile\u015fi\u011fin (\u2014> Elektrolit) i\u00e7ine birbirine de\u011fmeyecek bi\u00e7imde dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f iki elektrottan olu\u015fur. Elektrotlar bir ak\u0131m kayna\u011f\u0131na ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen gerilim (elektriki alan), iyonlar\u0131 kar\u015f\u0131t y\u00fckl\u00fc elektroda (kutup) do\u011fru hareket ettirir. Kar\u015f\u0131t kutupta y\u00fck\u00fcn\u00fc dengeleyen atom veya molek\u00fcller elektrotta \u00e7\u00f6kelir veya elektrolit i\u00e7indeki molek\u00fcllerle yeni reaksiyonlara girer. Yeni reaksiyona girme meyli daha fazlad\u0131r. \u00d6rne\u011fin sofra tuzu i\u00e7eren elektrolitte anotta klor a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karken n\u00f6tr sodyum atomlar\u0131 su molek\u00fcllerini etkiliyerek katottan hidrojen a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na sebebolurlar ve elekrolitte sodyumhidroksit olu\u015fur.
\n Elektroliz konusundaki 1800 y\u0131l\u0131nda Carlisle ve Nicholson,1807 y\u0131l\u0131nda Davy ve 1833 y\u0131l\u0131nda Faraday\u2019\u0131n ke\u015fifleri ve, 1887 y\u0131l\u0131nda Arrhenius taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen iyon teorisi, zaman\u0131m\u0131z\u0131n atom fizi\u011fine temel te\u015fkil etmi\u015flerdir.
\n ELEKTROMANYET\u0130K S\u0130KLON , \u2014> Santr\u0131f\u00fcjl\u00fc ay\u0131r\u0131c\u0131lar.
\n ELEKTROMETALURJ\u0130, Elektrolitik ve elektrotermik yollarla cevherlerden, konsantre-lerden ve yar\u0131 mamullerden metallerin ve ala\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n elde edilmesi i\u015flemi. Elektrolitik y\u00f6ntemde ilk \u00f6nce cevher, metallerin suda eriyen tuzlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr; asit ilavesinden sonra elektroliz yolu ile metal unsuru katotdan saf olarak veya tuzlarla muamele edilmi\u015f metal bile\u015fi\u011fi elektrik ak\u0131m\u0131 ile eritilerek yine elektrik ak\u0131m\u0131 yard\u0131m\u0131 ile katotdan metal olarak elde edilir.
\n Bak\u0131r, \u00e7inko, kadmiyum, kobalt ,krom, manganez ve nikel gibi metaller \u00e7o\u011funlukla bu y\u00f6ntemle \u00fcretilir. Baz\u0131 metaller sulu \u00e7\u00f6zeltilerde y\u0131kanarak zenginle\u015ftirilmeden do\u011frudan indirgenerek elde edilir. Aluminyum, berilyum, kalsiyum, lityum, magnezyum ve sodyum bu y\u00f6ntemlerle \u00fcretilen ba\u015fl\u0131ca metallerdir. Elektrotermik izabe y\u00f6nteminde metaller ve ala\u015f\u0131mlar\u0131, arkl\u0131 veya endiksiyonlu elektrik f\u0131r\u0131nlar\u0131nda ergitme ve red\u00fckleme i\u015flemleri sonucu elde edilirler.
\n Elektrometalurji terimi, ayr\u0131ca \u00e7eli\u011fin ve \u00f6teki baz\u0131 metallerin \u00fcretiminde ve ar\u0131t\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan \u2014> Elektrikli f\u0131r\u0131nlar\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen elektrotermik i\u015flemleri de kapsar. \u2014> Hidrometalurji, Ergime.
\n ELEKTROTERM\u0130K \u0130\u015eLEM, Malzemenin i\u00e7inden elektrik ak\u0131m\u0131 ge\u00e7irilmesi yoluyla \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131na (ergitilmesine) dayal\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen metalurji i\u015flemi. \u2014> Elektrometalurji, Elektrikli F\u0131r\u0131nlar, Ergime.
\n ELEKTROTERM\u0130K \u0130ZABE, \u2014> Elek-trometallurji.
\n ELEKTROTERM\u0130K Y\u00d6NTEM, \u2014>Elektrometalurji.
\n ELEKTROT\u0130P\u0130, 1) Kabartma ya da tipo bask\u0131da bask\u0131 levhalar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131lan elektrikli kaplama y\u00f6ntemi. 2) Bask\u0131 levhas\u0131 kopyalar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131nda uygulanan bir galvanoplasti i\u015flemi. \u2014> Galvanoplasti, Elektrikli kaplama, Elektriksiz kaplama, Kaplama.
\n ELEKTRON\u0130K BEY\u0130N, \u2014> Bilgisayar.
\n ELEKTRON\u0130K F\u00dcNYE, Biri ate\u015fleyici di\u011feri pro\u011framlanm\u0131\u015f komuta \u00fcnitesinden olu\u015fan ve patlay\u0131c\u0131n\u0131n infilakini ba\u015flatan iki elementli sistem. Komuta \u00fcnitesi dijital tip bir analog faz\u0131 ve ate\u015fleme sisteminden olu\u015fur. Analog faz ba\u011flant\u0131 kablolar\u0131ndan al\u0131nan sinyali i\u015fleyerek haz\u0131rlar ve dijital faza g\u00f6nderir ki bu da sinyali yorumlar ve sistemi ba\u015flatan gecikme zaman\u0131n\u0131 \u00fcretir.
\n ELEKTRON\u0130K GEC\u0130KMEL\u0130 KAPS\u00dcL, Dinamit AG firmas\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f sistem i\u00e7inde, kumanda ve programlama \u00fcniteleri vas\u0131tas\u0131yla, i\u00e7erdikleri zaman aral\u0131klar\u0131n\u0131n (2-100ms) kat\u0131 kadar gecikme verebilen, entegre ate\u015fleme devresi i\u00e7inde programlanabilir \u201c gecikmeli elektronik kaps\u00fcl\u201d. \u2014> \u015fekil, Kaps\u00fcl.
\n Entegre ate\u015fleme devresi kullan\u0131m\u0131; patlatma sonucu olu\u015fan titre\u015fimin azalmas\u0131, kaz\u0131 yap\u0131lan malzemenin par\u00e7a b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin kontrol\u00fc, \u015fev y\u00fczeyinde d\u00fczg\u00fcn bir profil elde edilmesi gibi olumlu sonu\u00e7lar vermektedir. Kaps\u00fcle verilmesi istenen gecikme aral\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak programlama ve kumanda devresindeki kuars kristalinin g\u00f6nderdi\u011fi sinyaller, elektronik kaps\u00fcl devresindeki osilat\u00f6r taraf\u0131ndan yap\u0131lan impuls say\u0131m\u0131 ile alg\u0131lan\u0131r. Bu kaps\u00fcllerin ba\u011flant\u0131s\u0131 di\u011fer kaps\u00fcllerde oldu\u011fu gibidir.
\n ELEKTRON\u0130K TAKEOMETRE, A\u00e7\u0131lar\u0131 ve uzunluklar\u0131 elektronik olarak \u00f6l\u00e7en takeometre.
\n ELEKTROSTAT\u0130K AYIRMA, Statik elektrikle y\u00fckl\u00fc bir elektriki alanda ay\u0131rma ve zenginle\u015ftirme i\u015flemi.
\n ELEKTROSTAT\u0130K F\u0130LTRE, Hava ve gaz i\u00e7erisindeki tozu elektrostatik y\u00fckle toplayarak \u00e7\u00f6keltme prensibi ile \u00e7al\u0131\u015fan toz tutma tesisi.
\n ELEKTROTERM\u0130K \u0130ZABE, \u2014> Elektro-metalurji.
\n ELEME, \u00dcr\u00fcnleri tane boyutlar\u0131na g\u00f6re ay\u0131rmak i\u00e7in uygulanan, kuru veya ya\u015f olarak yap\u0131lan, s\u0131n\u0131fland\u0131rma i\u015flemi. Elemede \u00fcstte kalan k\u0131sma elek \u00fcst\u00fc, alta ge\u00e7ene de elek alt\u0131, elek \u00fcst\u00fcnde kalan ufak ve elek alt\u0131na ge\u00e7en iri par\u00e7alara da yanl\u0131\u015f oturmu\u015f maddeler denir. \u2014> Elek.
\n ELEME RANDIMANI, Eleme s\u0131ras\u0131nda elek alt\u0131na ge\u00e7en malzeme miktar\u0131n\u0131n elek alt\u0131na ge\u00e7mesi gereken malzeme miktar\u0131na oran\u0131n\u0131n (%) olarak ifadesi. Elenen malzemenin tanelerinin birbiri \u00fczerine binmesi, kaymas\u0131, s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131, ele\u011fe veya taneye yap\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden tanelerin b\u00fcy\u00fcmesi ve elek deliklerinin k\u00fc\u00e7\u00fclmesi gibi nedenlerle elek alt\u0131na ge\u00e7mesi gereken tanelerin elek \u00fcst\u00fcnde kalmas\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile eleme rand\u0131man\u0131 d\u00fc\u015fer. Eleme rand\u0131man\u0131 elek rand\u0131man\u0131 diye de s\u00f6ylenir. \u2014> Elek analizi.
\n ELEVAT\u00d6R, 1) 70\u00bd\u2019nin \u00fczerinde veya d\u00fc\u015fey olarak yukar\u0131ya, taneli mal ta\u015f\u0131nmas\u0131nda kullan\u0131lan kep\u00e7eli d\u00fczen. 2) Norya.
\n ELMAS, Saf karbondan ibaret k\u00fcbik sistemde kristalle\u015fmi\u015f mineral. \u00d6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 3,51-3,53, sertli\u011fi Mohs skalas\u0131na g\u00f6re 10, gem ve sanayi elmas\u0131 \u015feklinde cinsleri olan k\u0131ymetli bir ta\u015f. Sanayi elmas\u0131 (boarts) kesici aletlerde, bilhassa sondaj matkaplar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca ballas, karbon, karbonado, siyah elmas ve sentetik cinsleri de mevcuttur.
\n ELMAS C\u0130LA, Saydam minerallere \u00f6zg\u00fc cila olup elmas g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc verir. Bu cila oynak cila say\u0131l\u0131r ve \u201c Oynak Cila \u201c da denir. \u2014> Minerallerin parlakl\u0131\u011f\u0131.
\n ELMAS KRON, Matriksine \u00e7e\u015fitli karat, tane irili\u011fi ve kalitede elmas yerle\u015ftirilerek muayyen bir standarda g\u00f6re imal edilmi\u015f karot numune alabilen sondaj (matkap) ucu.
\n ELMASLI SONDAJ, Kendine mahsus tak\u0131mlar\u0131 elmas veya vidya kron kullan\u0131larak sert ve a\u015f\u0131nd\u0131rma \u00f6zelli\u011fi fazla olan formasyonlarda ve genellikle devaml\u0131 numune al\u0131narak yap\u0131lan sondaj i\u015flemi. Metodu ilk bulan bir \u0130sve\u00e7 m\u00fchendisine atfen Craelius (Kreliyus) sondajlar\u0131 da denir, genellikle d\u00fcnya \u00fczerinde bu isimle tan\u0131n\u0131r.
\n EL TAKIMI, Kazmac\u0131 ustas\u0131n\u0131n i\u015f arac\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 balta, testere, kazma, varyos vb. el aletleri. \u2014> \u015fekil
\n ELUV\u0130AL CEVHER YATAKLARI, Meka-nik ve fiziki etkiler alt\u0131nda, fakat yerinde te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f yani ta\u015f\u0131nmam\u0131\u015f, cevher yataklar\u0131.
\n ELYAF OPT\u0130\u011e\u0130, Fiber optik de denir. I\u015f\u0131\u011f\u0131n, saydam k\u0131lcal lifler ya da \u00e7ubuklar taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 konu alan fizik dal\u0131. I\u015f\u0131k bu t\u00fcr bir malzemeye bir u\u00e7tan girer, malzemenin \u00e7eperleri taraf\u0131ndan t\u00fcm\u00fcyle i\u00e7eri yans\u0131t\u0131l\u0131r ve b\u00f6ylece ilerleyerek di\u011fer u\u00e7tan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar. I\u015f\u0131\u011f\u0131n ba\u015fka y\u00f6ntemlerle ula\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 yerlere, (t\u0131pta, insan v\u00fccudunun i\u00e7 b\u00f6l\u00fcmlerinin incelenmesinde, teknikte; \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n k\u00f6\u015felerden dola\u015ft\u0131r\u0131larak) iletilmesinde bu t\u00fcr elyaftan yararlan\u0131l\u0131r. Bu teknikte \u00e7aplar\u0131 5-100 mikron (0,005-0,1mm) aras\u0131nda de\u011fi\u015fen cam ya da plastik liflerden binlercesi demetler halinde bir araya getirilir.
\n EMAN, Radon i\u00e7eri\u011finin birimi= 10-10 curie \/ lt. Radyoaktif termal kaynaklarda 10-10 ila 10-6 curie \/ litre radyaktivite yo\u011funlu\u011fu mevcuttur.
\n EMAY, Baz\u0131 maddeleri korumak, belirli bir parlakl\u0131k kazand\u0131rmak veya boyamak i\u00e7in kullan\u0131lan, saydam veya donuk, cama benzeyen cila.
\n EMAYE, \u00dczeri \u2014> Emay ile kaplanm\u0131\u015f olan. \u2014> Mine i\u015fi.
\n EM\u0130C\u0130 PERVANE, \u2014> Vantilat\u00f6r.
\n EM\u0130LEN HAVA, bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava elde eden veya bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava ile \u00e7al\u0131\u015fan makinelerle ilgili hesaplamalarda kullan\u0131lan 736 mm c\u0131va bas\u0131nc\u0131 ve 20\u00bdC\u2019daki serbest havan\u0131n m3 miktar\u0131. 1 m3 serbest hava = 1,109 N m3 havad\u0131r. \u2014> Norm m3 hava.
\n EM\u0130SYON, 1) (\u00c7evre) Yak\u0131t ve benzerlerinin yanmas\u0131 ile; sentez, ayr\u0131\u015fma, buharla\u015fma vb. i\u015flemlerle; maddelerin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131, ayr\u0131lmas\u0131, ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve bu gibi di\u011fer mekanik i\u015flemler sonucu bir tesisten atmosfere yay\u0131lan hava kirleticiler. 2) (Ekonomi) Bir \u00fclkede; fiktif ve nominal olmak \u00fczere bir\u00e7ok de\u011ferin dolan\u0131ma (tedav\u00fcle) \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, ba\u015fka bir deyi\u015fle, k\u00e2g\u0131t paralar\u0131n, tahvil ve bonolar\u0131n, hisse senetlerinin yeni bir de\u011fer olarak ilk kez piyasaya arz edilmesi.
\n EMN\u0130YET, B\u00fct\u00fcn end\u00fcstri dallar\u0131nda, \u00f6zellikle madencilikte, her t\u00fcrl\u00fc i\u015fi, can ve mal g\u00fcvenli\u011fi alt\u0131nda yapabilmek i\u00e7in gerekli olan t\u00fcm \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131.
\n EMN\u0130YET CAMI, K\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, par\u00e7alar\u0131 \u00e7ok kesici olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in derin yara a\u00e7mayan bir cam t\u00fcr\u00fc olup prese cam ve tavlanm\u0131\u015f cam olmak \u00fczere iki \u00e7e\u015fidi vard\u0131r. \u2014> Tavlanm\u0131\u015f Cam, Securit Cam\u0131.
\n EMN\u0130YET F\u0130T\u0130L\u0130, \u2014> Saniyeli fitil.
\n EMN\u0130YET HALATI, Vin\u00e7 ve varagellerde araban\u0131n kancalanm\u0131\u015f oldu\u011fu halattan kurtulmas\u0131 halinde a\u015fa\u011f\u0131 ka\u00e7mas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131 ile \u00e7ekilen veya a\u015fa\u011f\u0131ya b\u0131rak\u0131lan araba veya arabalar\u0131n \u00fczerinden a\u015f\u0131r\u0131l\u0131p son araban\u0131n arka kancas\u0131na tak\u0131lmak \u00fczere haz\u0131rlanm\u0131\u015f, bir ucu vin\u00e7 veya varagel halat\u0131n\u0131n ko\u015fum tak\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 di\u011fer ucu ko\u00e7 boynuzu kanca ile te\u00e7hiz edilmi\u015f ek halat.
\n EMN\u0130YET KATSAYISI, 1) Bir sistemi etkileyen d\u0131\u015f kuvvetlerdeki ve uygulanan gerilimlerdeki belirsizlikler, i\u015fletme esnas\u0131nda y\u00fck s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131, i\u015fletme esnas\u0131ndaki dalgalanmalar, malzeme \u00f6zelliklerinin saptanmas\u0131ndaki belirsizlik ve hatalar, malzemenin str\u00fckt\u00fcr kusurlar\u0131, teorik formdan sapmalar, \u00f6l\u00e7\u00fclerin tutturulamay\u0131p alt\u0131nda kalmas\u0131, imalat hatalar\u0131, i\u015fletme s\u0131ras\u0131ndaki a\u015f\u0131nma, korozyon vb. sebeplerden do\u011facak beklenmedik ve istenmeyen olaylar\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla ihdas edilmi\u015f ve yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 olan say\u0131. Saptanmas\u0131, tecr\u00fcbeye g\u00f6re ve konstr\u00fckt\u00f6r\u00fcn takdiriyle olmakla birlikte \u00e7ok defa resmi olarak kesinle\u015ftirilmi\u015ftir. 2) Bir sistemde uygulanan elastik s\u0131n\u0131r y\u00fck\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck y\u00fcke oran\u0131. Bu oran daima 1\u2019den b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. 3) G\u00fcvenlik katsay\u0131s\u0131. 4) Emniyet emsali.
\n EMN\u0130YET KEMER\u0130, \u0130stihra\u00e7 kuyusu, hava bacas\u0131, sondaj kulesi vb. y\u00fcksek ve tehlikeli yerlerde \u00e7al\u0131\u015fan personelin beline tak\u0131lan kancal\u0131 ve kancas\u0131 sa\u011flam bir iple sabit ve sa\u011flam bir noktaya ba\u011flanan kemer.
\n EMN\u0130YET LAMBASI, 1) Patlay\u0131c\u0131 gaz ortam\u0131nda emniyetle kullan\u0131labilen ve grizu miktar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7meye yarayan, yak\u0131t olarak saf benzin kullanan \u00f6zel ocak lambas\u0131. \u2014> \u015fekil Bu lambada bulunan kafesler esas itibar\u0131 ile lamba aleviyle meydana gelen \u0131s\u0131y\u0131 s\u00fcr\u2019atle da\u011f\u0131t\u0131r. B\u00f6ylece lamba alevi d\u0131\u015far\u0131da patlay\u0131c\u0131 gaz ortam\u0131na sirayet etmez. Lambaya hava giri\u015fini sa\u011flayan bilezikte de kafesler bulunur. Lamba, lamba cam\u0131, kafesler ve hava giri\u015f bilezi\u011fi aras\u0131nda amyant contalar kullan\u0131l\u0131r. Emniyet bak\u0131m\u0131ndan ocak lambalar\u0131nda, ocak i\u00e7inde a\u00e7\u0131lmalar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in birer m\u0131knat\u0131sl\u0131 kilitleme tertibat\u0131 bulunur. Emniyet lambalar\u0131n\u0131 ocakta a\u00e7madan emniyetli bir yerde yakmak i\u00e7in \u00e7akmak tertibatl\u0131 olanlar\u0131 da vard\u0131r. Emniyet lambas\u0131n\u0131 k\u0131smak suretiyle havadaki metan nisbeti \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, yanan bir lamban\u0131n durdu\u011fu yerde alevinin y\u00fckselmesi de ani metan inti\u015far\u0131n\u0131 i\u015faret eder (Grizu muayenesi). 2) Benzinli lamba.
\n Ocaklarda emniyet lambas\u0131 yerine akustik ve optik sinyal veren ve digital g\u00f6stergeli metan \u00f6l\u00e7me cihazlar\u0131 da kullan\u0131l\u0131r. Katarlar\u0131n son arabas\u0131na emniyet i\u00e7in k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131k veren ak\u00fcl\u00fc lamba tak\u0131l\u0131r.
\n EMN\u0130YETL\u0130 PATLAYICI MADDE, Grizulu ocaklarda kullan\u0131lan ve patlamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck \u0131s\u0131 yapan patlay\u0131c\u0131 madde (Grizotinklor\u00fcr). \u2014> Patlay\u0131c\u0131 madde, EK 12-E.
\n EMN\u0130YET MANDALI, K\u00f6r kuyu a\u011f\u0131zlar\u0131nda; kafes olmad\u0131\u011f\u0131 zaman, vagonlar\u0131n kuyuya d\u00fc\u015fmesini \u00f6nleyen ve ray ucuna konulan mekanizma. \u2014> \u015fekil Bu tertibat sayesinde kafes olmad\u0131\u011f\u0131 zaman vagon kuyuya s\u00fcr\u00fclemez.
\n EMN\u0130YET MA\u015eASI, 1) Somunun a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in somuna ve c\u0131vata miline delinmi\u015f deli\u011fe \u00e7ak\u0131l\u0131p ucu a\u00e7\u0131lan ma\u015fa. 2) Kopilya.
\n EMN\u0130YET \u015eAPKASI, \u2014> Baret.
\n EMN\u0130YET TERT\u0130BATI, \u0130nsanlar\u0131 kazadan korumak i\u00e7in \u00f6nceden haz\u0131rlanm\u0131\u015f tertibat. Madencilerin kuyudan a\u015fa\u011f\u0131ya inip yukar\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kafesin, halat\u0131n kopmas\u0131 halinde d\u00fc\u015fmeden kay\u0131ta tutunup kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan d\u00fczen de (\u2014> Para\u015f\u00fct) bir emniyet tertibat\u0131d\u0131r. Emniyetle durma tertibat\u0131 olan ocak arabas\u0131 veya kafese, emniyet arabas\u0131 ve emniyet kafesi denir.
\n EMN\u0130YET TOPU\u011eU, Madencilik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle kaz\u0131 sonucu yeralt\u0131nda veya yer\u00fcst\u00fcnde olu\u015facak t\u00fcm tehlike ve hasarlar\u0131 \u00f6nlemek ve yap\u0131lan yeri emniyetli bir \u015fekilde tutmak veya \u00fcretim yerine ramble malzemesinin akmas\u0131na mani olmak veya tahkimata yard\u0131mc\u0131 olmak gayesi ile tavanda veya yanlarda b\u0131rak\u0131lan cevher veya k\u00f6m\u00fcr bloklar\u0131. Bu topuklar ileride tamamen veya k\u0131smen al\u0131nabilir. \u2014> Ask\u0131da b\u0131rak\u0131lan topuk. Kuyu topu\u011fu.
\n EMN\u0130YET VALFI, Pompalarda bas\u0131n\u00e7 k\u0131sm\u0131na ayarlanarak yerle\u015ftirilen ve verici hortumu a\u015f\u0131r\u0131 bas\u0131nca kar\u015f\u0131 koruyan \u00f6zel d\u00fczen.
\n EMN\u0130YET Z\u0130NC\u0130R\u0130, Bir araba katar\u0131nda, kanca bo\u015falmas\u0131 halinde, arabalar\u0131 birbirine veya lokomotife ba\u011fl\u0131 tutabilecek zincir.
\n EMPERMEABL, 1) Su ge\u00e7irmeyen. 2) Ge\u00e7irimsiz.
\n EMPRENYE ETME, 1) Bir ortam\u0131n veya bir y\u00fczeyin kendinden ba\u015fka maddeleri \u00fcst\u00fcne ya da i\u00e7ine \u00e7ektirilmesi i\u00e7in yap\u0131lan i\u015flem. 2) Madencilikte veya bay\u0131nd\u0131rl\u0131k i\u015flerinde bir araziye, toprak ya da kum tabakas\u0131na ba\u011flay\u0131c\u0131 bir ak\u0131\u015fkan\u0131n s\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131 yani enjekte (enjeksiyon) edilmesi. 3) Emprenye.
\n EMPRENYE KRON, Matriksine elmas tozu kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak imal edilmi\u015f sondaj kronu.
\n EMPREV\u00dc, 1) \u0130\u015fletme b\u00fct\u00e7esinde tespit edilmemi\u015f fakat i\u015fin gere\u011fi uygulama zorunlu\u011fu do\u011fan i\u015flem. 2) \u00d6ng\u00f6r\u00fclmeyen. 3) Gayri melhus.
\n EM\u00dcLS\u0130YON, Bir s\u0131v\u0131n\u0131n ba\u015fka bir s\u0131v\u0131 i\u00e7inde damlac\u0131klar halinde da\u011f\u0131lmas\u0131ndan (dispersiyon) olu\u015fan s\u00fcts\u00fc kar\u0131\u015f\u0131m. Sulu sol\u00fcsyon ve fuel oil birbirlerine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz olduklar\u0131ndan, s\u0131v\u0131 ayr\u0131\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131 em\u00fclsiyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir madde ile dura\u011fanla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Sulu faz, mikroskopik damlac\u0131klar halinde ask\u0131da duran oksitleyici tuzlar\u0131n bir sol\u00fcsyonu taraf\u0131ndan olu\u015fturulur. Fuel oil ise, organik faz indirgeciyi bile\u015fen i\u015flevini yapar. Esasta em\u00fclsiyonlar ANFO\u2019ya benzer bir kar\u0131\u015f\u0131md\u0131r. Ancak, oksitleyici i\u00e7eren k\u00fc\u00e7\u00fck su damlac\u0131klar\u0131n\u0131n ya\u011f ile \u00e7evrelenmi\u015f olmas\u0131, bile\u015fenler aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir temas sa\u011flar ve onun patlama g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r. Buna ek olarak etkin bir su direnci de kazan\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc damlac\u0131klar\u0131n etraf\u0131n\u0131 ya\u011f kaplad\u0131\u011f\u0131ndan sulu fazda nitrat tuzlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli miktarda \u00e7\u00f6z\u00fcnmesi \u00f6nlenir. \u2014> Mutlak a\u011f\u0131rl\u0131k g\u00fcc\u00fc, Mutlak hacim g\u00fcc\u00fc, Enerji fakt\u00f6r\u00fc, Nisbi hacim g\u00fcc\u00fc. Em\u00fclsiyon patlay\u0131c\u0131 maddeler.
\n EMULS\u0130YON PATLAYICI MADDELER, Nitrogliserin bazl\u0131 dinamitler ve teknik amonyum nitrat bazl\u0131 amonyum nitrat, fuel oil (ANFO) kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olan; sulu deliklerin patlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in son zamanlarda geli\u015ftirilen ve a\u00e7\u0131k i\u015fletmelerde kullan\u0131lan EMUL\u0130T VE EMULAN tipi patlay\u0131c\u0131 maddeler. \u2014> \u00c7izelge s. 108. EMUL\u0130T, patlatma deliklerinde ANFO\u2019nun alt\u0131na dip \u015farj olarak kullan\u0131l\u0131r. EMULAN, ANFO ile EMUL\u0130T\u2019in kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015fan bir patlay\u0131c\u0131 maddedir. \u2014> Em\u00fclsiyon.
\n END\u00dcSTR\u0130YEL HAMMADDELER, Metalik \u00f6zellik g\u00f6stermeyen atomlar\u0131, ana unsur olarak i\u00e7eren, metallerin aksine elektron alarak molek\u00fcl \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015fen ve ekonomik de\u011feri olan b\u00fct\u00fcn mineral ve kaya\u00e7lar.
\n END\u00dcSTR\u0130YEL REZERV, 1) Do\u011fu bloku \u00fclkelerinde kullan\u0131lan bir rezerv tan\u0131m\u0131. Yine Do\u011fu bloku \u00fclkelerinde tan\u0131mlanan bilan\u00e7o rezervinin jeolojik ve teknik nedenlerle i\u015fletme s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 saptanan kay\u0131plar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan sonra geri kalan ve ulusal ekonomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yararlan\u0131labilecek nitelikte olan rezerv k\u0131sm\u0131, yani yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131larak fiilen yararlan\u0131labilecek rezerv.
\n END\u00dcSTR\u0130YEL TASARIMLAR, \u2014> Patent.
\n ENERJ\u0130, Fiziki sistemlerin (Cisim, molek\u00fcl, atom vb.) cismin, yer\u00e7ekimine kar\u015f\u0131 y\u00fckseltilmesine benzer \u015fekilde, i\u015f yapma veya \u0131s\u0131 verebilme yetene\u011fi, \u00f6zelli\u011fi. Enerjinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, yap\u0131lan i\u015ftir. Enerji \u00e7e\u015fitlerinden mekanik enerjinin birimi erg (din.cm), mkg (m.kp), \u0131s\u0131 enerjisi birimi, cal, elektrik enerjisinin birimi jul (10 erg), watt\u2019d\u0131r. Manyetik enerji, kimyevi enerji, atom enerjisi, \u0131\u015f\u0131n enerjisi, vb. enerji \u015fekilleri olmakla birlikte kainatta enerjinin hi\u00e7bir zaman kaybolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak bir \u015fekilden di\u011ferine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc kabul edilir. (Genel Enerji Kanunu).
\n ENERJ\u0130 FAKT\u00d6R\u00dc (EF), Patlay\u0131c\u0131 em\u00fclsiyonlar\u0131n g\u00fc\u00e7lerini de\u011ferlendirebilmek i\u00e7in gerekli parametrelerden biri olup; bir metrek\u00fcp kayac\u0131 par\u00e7alamak i\u00e7in gerekli kalori miktar\u0131n\u0131 ifade eder. EF, \u2014> Mutlak a\u011f\u0131rl\u0131k g\u00fcc\u00fc ile; patlatmada kullan\u0131lan patlay\u0131c\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n patlat\u0131lan kayac\u0131n toplam hacmi oran\u0131na \u00e7arp\u0131m\u0131 ile bulunur ve Kcl\/m2 olarak ifade edilir.
\n ENERJ\u0130 KAYIPLARI, Kullan\u0131lan makine, cihaz ve tesislerde t\u00fcketilen veya enerji \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmek istenen mevcut enerjinin, istenmeyen di\u011fer enerji \u015fekillerine d\u00f6n\u00fc\u015fen veya hi\u00e7 yararlan\u0131lamayan k\u0131s\u0131mlar\u0131. Enerji kay\u0131plar\u0131n\u0131 azaltmak, binalar\u0131n izolasyonu, buhar kazanlar\u0131nda besleme suyunun ekonomiz\u00f6rle \u00f6n \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131, izabehane tesislerinde art\u0131k \u0131s\u0131 kazan\u0131 kurulmas\u0131, elektrik enerjisinin kompanze edilmesi vb. tedbirlerle sa\u011flan\u0131r.
\n ENFRARUJ, 1) I\u015f\u0131k spektrumunda g\u00f6r\u00fclen k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u00f6tesindeki y\u00fcksek dalga boylu, g\u00f6r\u00fclmeyen, sadece \u0131s\u0131 etkisiyle kendini belli eden \u0131\u015f\u0131n. Kurutmada, pi\u015firme f\u0131r\u0131nlar\u0131nda, lak ve emaye i\u015flerinde, ilmi ara\u015ft\u0131rma foto\u011fraflar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. 2) K\u0131z\u0131l\u00f6tesi.
\n EN\u0130NE PROF\u0130L, \u2014> Prof nivelman\u0131.
\n ENJEKS\u0130YON, 1) Kuyu kaz\u0131s\u0131 veya galeri a\u00e7\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda al\u0131nda rastlanan sulu veya \u00e7\u00fcr\u00fck formasyonlar\u0131n ge\u00e7ilebilmesi i\u00e7in bir sistem dahilinde delinen deliklere re\u00e7ine, sulu \u00e7imento veya manyezitli ba\u011flay\u0131c\u0131lar vb. kimyasal maddeler zerketmek suretiyle arazideki, bas\u0131n\u00e7 veya at\u0131mlardan dolay\u0131 olu\u015fmu\u015f yar\u0131k ve \u00e7atlaklar\u0131 ve taneler aras\u0131ndaki bo\u015fluklar\u0131 doldurmak suretiyle su ge\u00e7irmeyen veya sa\u011flam bir zon olu\u015fturarak ilerlemeye devam olunmas\u0131 imkan\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131lan i\u015flem. \u2014> \u015fekil (a) Galeride, (b) Kuyuda. Enjeksiyon i\u015flemi genel olarak ilerleme durdurulmak suretiyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, galeri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda enjeksiyon deliklerinin delinmesi i\u00e7in \u00f6zel cep haz\u0131rlanarak enjeksiyon zonu devaml\u0131 olarak al\u0131ndan ileride tutulmak suretiyle, ilerleme durdurulmadan da yap\u0131labilir. Ayr\u0131ca enjeksiyon i\u015fini ucuza mal etmek i\u00e7in su ihtiva eden arazinin durumuna g\u00f6re \u00e7imento ile birlikte enerji santrallar\u0131n\u0131n u\u00e7ucu k\u00fcl\u00fc, (su emmek suretiyle hacmi geni\u015flemesi bak\u0131m\u0131ndan) h\u0131zartala\u015f\u0131, arpa, vb. maddeler de g\u00f6nderilebilir. K\u0131lcal \u00e7atlaklar\u0131n enjeksiyonunda ise \u00e7ok ince taneli \u00e7imento veya kimyasal maddelerden yararlan\u0131r\u0131l\u0131r.
\n ENJEKS\u0130YON METAMORFOZ, \u2014> Kontak metamorfoz.
\n ENKL\u0130NOMETRE (ENKL\u0130METRE), Meyil a\u00e7\u0131s\u0131 \u00f6l\u00e7meye yarayan a\u00e7\u0131\u00f6l\u00e7er. Genellikle pusula ile birlikte kullan\u0131l\u0131r.
\n ENTEGRE DEVRE TOPOGRAFYASI, \u2014> Patent.
\n ENTERFEROMETRE, Optik gaz detekt\u00f6r\u00fc.
\n ENVANTER, 1) Herhangi bir kurum ve \u015fahsa ait mevcut alacak (aktif) ve bor\u00e7lar\u0131n (pasif) belirli bir tarihte teker teker miktar ve de\u011ferlerini takdir etme. 2) Bir i\u015fletme veya \u015fahs\u0131n eksersiz denilen belli bir s\u00fcre sonundaki mevcut alacak ve bor\u00e7lar\u0131yla bu s\u00fcre i\u00e7inde elde etmi\u015f oldu\u011fu sonucu kestirebilmek \u00fczere yapmak zorunda oldu\u011fu say\u0131m, kontrol ve d\u00fczenleme gibi i\u015flemlerin b\u00fct\u00fcn\u00fc. 3) Mizanlarda kay\u0131tl\u0131 hesap bakiyelerinin temsil ettikleri mevcutlar\u0131n ger\u00e7ek miktar ve de\u011ferlerini veya \u015fah\u0131slar\u0131n bor\u00e7 ve alacaklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek \u00fczere muhas****** i\u00e7 ve d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131lan say\u0131m ve kontroller. 4) Belirli bir tarihte, bir tacirin, malik olduklar\u0131 ile bor\u00e7lu olduklar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirildi\u011fi d\u00f6k\u00fcml\u00fc cetvel.
\n ENVEST\u0130SMAN, Halihaz\u0131rda tasarruf edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olan \u00fcretim vas\u0131talar\u0131n\u0131n bilhassa toprak ve insan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, gelecekte kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn \u00fcretim vas\u0131talar\u0131na \u00e7evrilmesi. 2) Sermaye te\u015fkili. 3) Yat\u0131r\u0131m.
\n Ep DE\u011eER\u0130, \u2014> Hata fakt\u00f6r\u00fc.
\n EP\u0130GENET\u0130K MADEN YATAKLARI, Kendini \u00e7evreleyen kaya\u00e7tan sonra te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f olan maden yataklar\u0131. Bu tip maden yataklar\u0131, ma\u011fmadan veya yery\u00fcz\u00fcnden gelen sular\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 maden (mineral) eriyiklerini \u00e7atlak veya bo\u015fluklara b\u0131rakmalar\u0131 sonucu meydana gelir.
\n EP\u0130SANTR, 1) Deprem odak noktas\u0131n\u0131n tam \u00fczerine rastlayan yer y\u00fczeyindeki nokta, \u2014> \u015fekil yani deprem odak noktas\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc. 2) Depremin merkez \u00fcss\u00fc. Episantr g\u00f6zlemsel ya da ara\u00e7sal episantr olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.
\n EP\u0130TERMAL, Derin arz kabu\u011fu i\u00e7ine yerle\u015fmi\u015f ma\u011fma k\u00fctlesinden ve hidrotermal ma\u011fma k\u00fctlesinden \u00e7\u0131k\u0131p hidrotermal zonun uzant\u0131s\u0131 durumunda yani arz y\u00fczeyine yak\u0131n k\u0131s\u0131mlardaki \u00e7atlak ve bo\u015fluklara yerle\u015fen ve hidrotermal olarak muayyen mineralle\u015fmeyi i\u00e7eren zon.
\n ERG\u0130ME, Kat\u0131 h\u00e2lde bulunan bir cismin \u0131s\u0131t\u0131lma sonucu kat\u0131 h\u00e2linden, s\u0131v\u0131 h\u00e2line ge\u00e7mesi. Kat\u0131 bir cismin s\u0131v\u0131 h\u00e2line ge\u00e7ebilece\u011fi s\u0131cakl\u0131k derecesine o cismin \u201c Ergime noktas\u0131\u201d ; di\u011fer bir ifade ile; ergime noktas\u0131, bir kat\u0131n\u0131n kat\u0131 durumdan s\u0131v\u0131 duruma ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve ergime sona erene kadar korudu\u011fu s\u0131cakl\u0131k derecesi. Ergime noktas\u0131na kadar \u0131s\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir kat\u0131n\u0131n ayn\u0131 s\u0131cakl\u0131kta s\u0131v\u0131 h\u00e2le ge\u00e7mesi i\u00e7in verilmesi gereken \u0131s\u0131ya \u201c Ergime \u0131s\u0131s\u0131\u201d; donmak suretiyle kat\u0131 h\u00e2le gelmi\u015f bir s\u0131v\u0131n\u0131n, s\u0131v\u0131 duruma ge\u00e7mesi veya bir maddenin herhangi bir s\u0131v\u0131 i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcnerek s\u0131v\u0131n\u0131n b\u00fcnyesine girmesi h\u00e2line \u201c Erime\u201d; i\u00e7inde kat\u0131 bir madde erimi\u015f s\u0131v\u0131ya da \u201c Eriyik\u201d denir.
\n ERG\u0130ME ISISI, \u2014> Ergime.
\n ERG\u0130ME NOKTASI, \u2014> Ergime.
\n ER\u0130T\u0130C\u0130, 1) Cevher i\u00e7inde bulunan yabanc\u0131 maddelerin kolay erimesini sa\u011flamak amac\u0131 ile izabede kullan\u0131lan, katk\u0131 maddeleri. 2) Flaks.
\n ER\u0130Y\u0130K, \u2014> Ergime.
\n ERGONOM\u0130, \u0130nsan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bilimi, yani insan ve \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7evresi aras\u0131ndaki ili\u015fkinin bilimsel y\u00f6nden incelenmesi. Bu bilim insan\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc niteliklerini, yeteneklerini ara\u015ft\u0131rarak, i\u015fin insana veya insan\u0131n i\u015fe uyumland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gereken ko\u015fullar\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\n ERKEK TAHL\u0130S\u0130YE (TAP), Konik ve ortas\u0131 delik \u00e7elik par\u00e7as\u0131n\u0131n \u00e7evresi, di\u015f a\u00e7maya elveri\u015fli kesici di\u015fler ve di\u015f a\u00e7ma s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan metal tala\u015flar\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131ran boyuna yivlerle te\u00e7hiz edilmi\u015f ve y\u00fczey sertme\u015fmesine tabi tutulmu\u015f sondaj tak\u0131m\u0131. Tahlisiyenin konikli\u011fi \u00f6yle ayanl anm\u0131\u015ft\u0131r ki kurtar\u0131lacak kopmu\u015f tijin her konumunda ve man\u015fonda di\u015f a\u00e7\u0131labilir. Erkek tahlisiyenin \u00e7evresinde \u015fekildeki gibi bazan k\u0131lavuz par\u00e7as\u0131 da monte edilmi\u015f olabilir.
\n ERKEN BA\u015eLAMA ZAMANI, \u2014> \u015febeke planlamas\u0131.
\n ERKEN B\u0130T\u0130RME ZAMANI, \u2014> \u015febeke planlamas\u0131.
\n ERKEN KR\u0130STAL\u0130ZASYON, \u2014> Kristalizasyon diferansiyasyon.
\n EROZYON, Ya\u011fmur, akarsu, r\u00fczgar vb. eksojen (d\u0131\u015f) olaylar\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131rma.
\n ES\u0130R MADENLER, ( Captured Mines ) Madencilikte kullan\u0131lan bir deyim. Kendi elinizdeki bir madenin de\u011feri d\u00fc\u015fmesin diye size rakip olacak maden yataklar\u0131n\u0131n i\u015fletilmesini \u00f6nleme. Bu engelleme; bazen o madenlerin ruhsatlar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck vaatlerle al\u0131p, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n eline ge\u00e7mesini \u00f6nlemek ve daha sonra \u00e7e\u015fitli bahanelerle maden yata\u011f\u0131n\u0131n at\u0131l b\u0131rak\u0131lmas\u0131 \u015feklinde geli\u015fiyor.
\n Yarat\u0131lan bahanelerin aras\u0131nda en uygun olanlar\u0131;
\n maden yata\u011f\u0131nda yeterli rezervin veya gerekli kalitenin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek,
\n \u00c7e\u015fitli siyasal, ekonomik veya teknik bask\u0131larla maden yata\u011f\u0131n\u0131n (esir madenin) i\u015fletilmesini \u00f6nlemek \u015feklinde oluyor.
\n ESK\u0130, \u2014> Eski imalat.
\n ESK\u0130 HURDA, \u00c7e\u015fitli kullan\u0131m alanlar\u0131nda \u00f6m\u00fcrlerini doldurmu\u015f al\u00fcminyum par\u00e7alar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan ve al\u00fcminyum sekt\u00f6r\u00fcnde kullan\u0131lan bir terim. \u2014> Yeni hurda.
\n ESK\u0130 \u0130MALAT, 1) K\u00f6m\u00fcr\u00fc veya cevheri al\u0131nm\u0131\u015f ve sonra g\u00f6\u00e7meye b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f veya ramble edilmi\u015f ocak k\u0131sm\u0131. 2) Eski.
\n ESNEK BA\u011e, \u2014> Elastik tahkimat.
\n E\u015eDE\u011eER ALAN, \u2014> Muadil ocak a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131.
\n E\u015e\u0130KL\u0130 OLUK, K\u00fc\u00e7\u00fck boyutlu olan ve tabaka halinde akan tanelerin yataya yak\u0131n sabit bir y\u00fczey \u00fczerinde ve ak\u0131\u015fkan ortam i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131k farklar\u0131na g\u00f6re ayr\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan ve bir oluk i\u00e7erisine yerle\u015ftirilen e\u015fiklerden olu\u015fan bir ay\u0131r\u0131c\u0131. E\u015fiklerin \u00f6n taraf\u0131nda suyun e\u015fi\u011fe \u00e7arpmas\u0131yla meydana gelen t\u00fcrb\u00fclansl\u0131 ak\u0131\u015f, engelli \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fundan a\u011f\u0131r mineraller e\u015fik dibinde toplan\u0131rken, hafif mineraller su ile birlikte akar. Besleme belirli aral\u0131klarda durdurulur ve e\u015fik dibindeki a\u011f\u0131r mineraller al\u0131n\u0131r.E\u015fikli oluklarda e\u011fim, su tabakas\u0131 kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131, e\u015fik y\u00fcksekli\u011fi ve p\u00fclp yo\u011funlu\u011fu ay\u0131rmay\u0131 etkileyen fakt\u00f6rlerdir. \u2014> \u015fekil
\n E\u015e\u0130T DAYANIKLI \u00c7UBUK, Kendi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 da dikkate al\u0131narak, b\u00fct\u00fcn kesitleri \u00fczerindeki gerilimleri ayn\u0131 olan \u00e7ubuk.
\n E\u015e\u0130T HATALAR BOYUTU, \u2014> Ay\u0131rma boyutu.
\n E\u015e\u0130T \u015eEK\u0130LL\u0130 M\u0130NERALLER, \u2014> \u0130zomorf mineraller.
\n ETA ( Estimated time of arrival) , Deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan ve geminin tahmini var\u0131\u015f tarihini belirten terim.
\n ETAJ, 1) Yeralt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc i\u015fletmelerinde ihzarat veya \u00fcretim yap\u0131lan seviyeler. 2) Ocakkat\u0131. 3) Kat.
\n ET\u0130AL, Seydi\u015fehir Al\u00fcminyum Tesisleri\u2019nde \u00fcretilen ve i\u00e7erisindeki Al, Fe, Si, Cu, Zn, Ti gibi metallerin miktar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fik numaralarla belirlenen iletken ve saf al\u00fcminyum r\u00fcmuzu. Etial-5 i\u00e7erisinde % 99.50 Al, en \u00e7ok % 0.40 Fe, % 0.25 Si, % 0.05 Cu, % 0.05 Zn, % 0.04 Ti bulunur. Etial-7 i\u00e7erisinde en az % 99.70; Etial-3 i\u00e7erisinde ise % 99.30 al\u00fcminyum bulunur.
\n ET\u0130BOR- 48, Etibank K\u0131rka tesislerinde \u00fcretilen, B2O3 i\u00e7eri\u011fi % 48 olan rafine sodyum penta borat.
\n EXOLEN, \u2014> Korund.
\n EXW (EX WORKS – \u0130\u015eYER\u0130NDE TESL\u0130M), Mallar\u0131n sat\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan, sat\u0131c\u0131n\u0131n kendi tesisinde (imalathane, fabrika, depo vb.) al\u0131c\u0131 i\u00e7in haz\u0131r hale getirilmesiyle sat\u0131c\u0131n\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin sona ermesini ifade eden, uluslararas\u0131 ticaret terimi. E\u011fer aksine bir h\u00fck\u00fcm bulunmuyorsa, sat\u0131c\u0131, mallar\u0131 al\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan sa\u011flanan araca y\u00fcklemek ya da g\u00fcmr\u00fck \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u015flemlerini yerine getirmek zorunda de\u011fildir. Mallar\u0131n sat\u0131c\u0131n\u0131n kurulu\u015fundan al\u0131narak istenilen yere g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesiyle ilgili b\u00fct\u00fcn masraf ve riskler al\u0131c\u0131ya aittir.
\n Al\u0131c\u0131n\u0131n mal\u0131 ihra\u00e7 etme durumunda, her t\u00fcrl\u00fc belgeyi ve masraf\u0131 kendisi kar\u015f\u0131lamak durumundad\u0131r. Al\u0131c\u0131 e\u011fer bir yabanc\u0131 firma ise, o da yerli bir al\u0131c\u0131 firma gibi hareket etmek zorundad\u0131r. (Incoterms 1990).
\n EYRDOKS (AIRDOX), \u2014> Bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava ile patlama. Kardoks.
\n EZ\u0130LME ZONU, \u0130\u00e7inde daha \u00f6nce makaslama yenilmeleri meydana gelmi\u015f, birka\u00e7 metre kal\u0131nl\u0131\u011fa kadar \u00e7\u0131kabilen \u015ferit \u015feklindeki ezik kaya\u00e7 k\u0131sm\u0131. Ezilme zonlar\u0131, a\u015f\u0131nmam\u0131\u015f kaya\u00e7 k\u00fctlesi i\u00e7inde d\u00fczensiz olarak bulunan ve gerilme bo\u015falmas\u0131 olan b\u00f6lgeleri simgeler. Bu zona \u201c makaslama zonu \u201c da denir.<\/p>\n

F<\/p>\n

FAAL\u0130YET RAPORU, \u0130ktisadi faaliyet g\u00f6steren bir kurulu\u015fun i\u015fletme b\u00fct\u00e7esine (i\u015f program\u0131na) g\u00f6re bir y\u0131ll\u0131k faaliyetini g\u00f6steren rapor. Faaliyet raporunda i\u015fletme b\u00fct\u00e7esinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen i\u015fler ile bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme durumunun kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yan\u0131nda kurulu\u015fla ilgili iktisadi ve mali analizler de yap\u0131l\u0131r. \u2014> \u0130\u015fletme b\u00fct\u00e7esi.
\n FA\u00c7ETA, Tra\u015f edilmi\u015f bir ta\u015f\u0131n y\u00fczeylerinden her biri (Faseta olarak da tan\u0131mlan\u0131r).
\n FAR\u0130N , \u0130\u00e7erisinde %70 kalker ve %30 kil bulunduran ve \u00e7imento klinkeri elde edilmesi i\u00e7in haz\u0131rlanan hammadde. \u2014> Marn\u2019\u0131n do\u011fal olarak bu bile\u015fime yak\u0131n olmas\u0131 durumlar\u0131nda do\u011frudan \u00e7imento hammaddesi olarak kullan\u0131l\u0131r.
\n FAS (FREE ALONGS\u0130DE SHIP – GEM\u0130N\u0130N BORDASINDA TESL\u0130M), Belirlenen y\u00fckleme liman\u0131nda mallar\u0131n gemi dogrultusunda r\u0131ht\u0131ma ya da mavnaya yerle\u015ftirilmesiyle sat\u0131c\u0131n\u0131n teslim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerine getirildi\u011fi anlam\u0131na gelen, uluslararas\u0131 ticaret terimi. Mal\u0131n yukar\u0131da belirtilen \u015fekilde teslim edilmesiyle, mallara ili\u015fkin herhangi bir kay\u0131p ya da hasar\u0131n b\u00fct\u00fcn masraf ve riskleri al\u0131c\u0131ya aittir. FAS terimi, mallar\u0131n ihra\u00e7 i\u015flemlerinin al\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan tamamlanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Al\u0131c\u0131n\u0131n bu t\u00fcr i\u015flemleri do\u011frudan do\u011fruya ya da arac\u0131 kullanarak dolayl\u0131 bi\u00e7imde tamamlamas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda bu terim kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca bu terim, yaln\u0131zca deniz ya da nehir ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde kullan\u0131labilir. (Incoterms 1990).
\n FASETA, \u2014> Fa\u00e7eta.
\n FAS\u0130YES, 1) Ayn\u0131 ya\u015fta farkl\u0131 b\u00fcnyedeki sedimanlar\u0131n konumu. \u0130\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015f canl\u0131lar\u0131 fosille\u015ftirmi\u015f, olu\u015fumunun b\u00fct\u00fcn \u015fartlar\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir kayac\u0131n b\u00fcnyesi. 2) \u00c7ehre.
\n Petrografik durumu petrofasiyes, i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015f bitki ve canl\u0131lara g\u00f6re biyofasiyes, geni\u015f sahalara g\u00f6re denizel, kontinental fasiyes, alt fasiyes gruplar\u0131 olarak sahil-, s\u0131\u011fdeniz-, derin deniz fasiyeslerinden s\u00f6zedilir. Tuzlusu-, \u00e7amurlusu-, rif-, tatl\u0131su-, ak\u0131nt\u0131-, limnik-, lag\u00fcner-, buzul-, ak\u0131nt\u0131buzul-, \u00e7\u00f6l fasiyesi adl\u0131 t\u00e2li fasiyeslerden bahsedilir. Baz\u0131 yazarlar, \u00f6zel durumlar\u0131 i\u00e7in fasiyes \u00f6zelliklerini yans\u0131tan fasiyes isimlendirmeleri yapm\u0131\u015flard\u0131r: izotopik-, heterotopik-, izomezik-, heteromezik-, agresif-, defensif-, mineral fasiyesleri gibi.
\n FASON \u0130\u015eLETME, \u0130\u015flenecek \u00fcr\u00fcn\u00fc konsantre olarak sat\u0131n alan veya sadece i\u015fletme bedelini tahsil eden izabehane. \u0130\u015flenecek malzeme; konsantre, hurda veya k\u0131rp\u0131nt\u0131 olabilir.
\n FAY, 1) Tektonik olaylar sonunda tabakalar\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131 veya kesilmesi sonucu meydana gelen kayma d\u00fczlemleri, zonlar\u0131. 2) Ar\u0131za. Fay d\u00fczlemi (zonu) damar d\u00fczlemini kompart\u0131manlara ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in damar d\u00fczlemi par\u00e7alanm\u0131\u015f olarak devam eder. Faylar olu\u015f \u015fekline g\u00f6re normal fay ve ters fay diye isimlendirilir. Fay\u0131n devam\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 gereken hatta, fay hatt\u0131 denir.
\n FAY ATIMI, Bir fay etkisi ile kesilen katman\u0131n iki par\u00e7as\u0131n\u0131n birbirine nazaran yer de\u011fi\u015ftirme mesafesi. At\u0131lan par\u00e7an\u0131n yatay hareket mesafesine fay\u0131n yatay at\u0131m\u0131, d\u00fc\u015fey hareket mesafesine de fay\u0131n dikey at\u0131m\u0131 denir.
\n FAY BRE\u015e\u0130, Fayl\u0131 arazide rastlanan ve fay zonunda bulunan bre\u015f.
\n FAY Y\u00dcZEY\u0130, Mermer i\u015fletmecili\u011finde bir zeminin di\u011fer bir zemin \u00fczerinde kayma y\u00fczeyi.
\n FAYDALANMA ORANI, a\u011f\u0131r i\u015f makinele-rinin fiilen yapt\u0131klar\u0131 i\u015f saatinin, toplam m\u00fcmk\u00fcn i\u015f saatine b\u00f6l\u00fcnmesiyle elde edilen oran.
\n FAYDALI MODEL, \u2014> Patent.
\n FAYDALI REZERV, Mevcut ekonomik ve teknolojik \u015fartlara g\u00f6re hesaplanan rezervden i\u015fletme esnas\u0131ndaki kay\u0131plar ve i\u015fletilemeyecek k\u0131s\u0131mlar \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra geriye kalan rezerv. Di\u011fer bir deyi\u015fle; i\u015fletme projesi haz\u0131rland\u0131ktan sonra bulunan rezervin isimlendirilmesi.
\n FAYDASIZ REZERV, Jeolojik yap\u0131n\u0131n iyi bilinmemesi, bakir panolar\u0131n iyi aranamam\u0131\u015f olmas\u0131, damarlar\u0131n isimlendirilememesi, eski i\u015fletme metotlar\u0131n\u0131n kifayetsizli\u011fi, teknik imkans\u0131zl\u0131klar, tavan veya taban damarlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmay\u0131p b\u0131rak\u0131lmas\u0131, yang\u0131n, grizu, su basmas\u0131 vb. nedenlerle \u00fcst katlarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmadan kalm\u0131\u015f olan rezerv.
\n FAZ, 1) Kimyevi ve fiziki bak\u0131mdan m\u00fctecanis bir sistemde, mekanik olarak di\u011fer fiziki durumlardan ayr\u0131labilen k\u0131s\u0131mlar. Suyun gaz, s\u0131v\u0131 ve kat\u0131 hallerinin herbiri bir fazd\u0131r. 2) Birbiri arkas\u0131ndan gelen de\u011fi\u015fikliklerin herbiri veya safhas\u0131. 3) Alternatif ak\u0131m\u0131 ta\u015f\u0131yan engel.
\n FAZLA \u00c7ALI\u015eMA, 1) Belirli sebeplere ve \u015fartlara ba\u011fl\u0131 olarak kanunda yaz\u0131l\u0131 g\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresinin d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma. 2) Fazla mesai.
\n FELD\u0130SPAT, Do\u011fal potasyum, sodyum, kalsiyum ve baryum al\u00fcminasilikatlar grubuna verilen ad. Feldispat mineralleri alkali i\u00e7eriklerine g\u00f6re; albit (Na Al Si3 O8), ortoz veya ortoklas (K Al Si3 O3), anortit (Ca Al2 Si2 O8) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r ve magman\u0131n so\u011fuyarak kristallenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 devrede olu\u015fur. Feldispatlar; p\u00fcsk\u00fcr\u00fck ve ba\u015fkala\u015f\u0131m kaya\u00e7lar\u0131n\u0131 meydana getiren en \u00f6nemli minerallerdir. \u00d6zellikle alkali feldispatlar kuars ve mika ile birlikte graniti meydana getirir. Porfir i\u00e7inde, feldispat b\u00fcy\u00fck kristaller halinde bulunur. Feldispat eritici olarak seramik sanayiinde ve bu \u00f6zelli\u011finin yan\u0131nda Na, K, Al kayna\u011f\u0131 olarak cam sanayiinde kullan\u0131l\u0131r.Her iki yerde de; y\u00fcksek alkali i\u00e7eri\u011fi, renk verici (Ti O2 ve Fe2 O3) oksitlerinin olmamas\u0131 ve beyaz renkte pi\u015fmesi aran\u0131lan \u00f6zelliklerdir.
\n FELD\u0130SPATLI PORSELEN , \u2014>\u00c7in porseleni.
\n FELD\u0130SPAT\u0130K ZIMPARA, \u2014> Z\u0131mpara.
\n FENN\u0130 NEZARET\u00c7\u0130, \u0130\u015fletme faaliyetlerinin; teknik esaslar, i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f g\u00fcvenli\u011fi gereklerini yerine getirmek suretiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinden sorumlu olan ve maden yasalar\u0131na g\u00f6re tayin edilen maden m\u00fchendisi.
\n FENOKR\u0130STAL\u0130N AGREGATLAR, G\u00f6z ile b\u00fcnyesi tayin edilebilen kristaller \u2014> Kriptokristalin agregatlar.
\n FENOKR\u0130STAL\u0130N KUARS, Tek billur halinde veya ufak kuars billurlar\u0131n\u0131n biraraya gelmesinden olu\u015fmu\u015f kristaller.
\n FERD\u0130 MASKE, \u0130\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda \u00fczerinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, tehlike an\u0131nda kullan\u0131lan ve \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7in gazlardan koruyan maske.
\n FERE, 1) Tahkimats\u0131z kelebe. 2) B\u00fcr. 3) Eyimli k\u00fc\u00e7\u00fck galeri ve kuyu. Fereler genellikle graviteyle do\u011flu malzemesi, ta\u015f ve toprak nakliyat\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. \u2014> Kelebe.
\n FERROALA\u015eIMLAR, Haddeden ge\u00e7irilmeye veya d\u00f6k\u00fclmeye m\u00fcsait olmayan, demir sanayiinde kullan\u0131lmaya elveri\u015fli bile\u015fikleri meydana getiren ve a\u011f\u0131rl\u0131k itibariyle tek ba\u015f\u0131na veya birlikte; % 8\u2019den fazla silisyum, % 30\u2019dan fazla mangan, % 30\u2019dan fazla krom, % 40\u2019dan fazla tungsten ve toplam olarak % 10\u2019dan fazla ba\u015fka ala\u015f\u0131m elementi (al\u00fcminyum, titan, vanadyum, molibden, niyobyum, vb. s\u00f6z konusu metal bak\u0131r olursa rakam % 10\u2019u ge\u00e7memelidir) i\u00e7eren demirli ala\u015f\u0131m \u00fcr\u00fcnleri. Baz\u0131 ferro ala\u015f\u0131mlar\u0131n GT\u0130P (G\u00fcmr\u00fck tarife istatistik pozisyon) numaralar\u0131 \u015f\u00f6yledir:
\n Fe Mn: 7202.11, Fe Si: 7202.21, Fe Si Mn: 7202.30, Fe Cr: 7202.41, FeSiCr: 7202.50, Fe Ni: 7202.60, Fe Mo: 7202.70, Fe W: 7202.80, Fe Ti:7202.91, Fe V: 7202.92, Fe Nb: 7202.93, Di\u011ferleri 7202.99. \u2014> Demir ala\u015f\u0131mlar\u0131.
\n FERROALYAJ, \u2014> Demir ala\u015f\u0131mlar\u0131.
\n FERROKROM, Krom ve demir metallerinden elde edilen ala\u015f\u0131m. \u00c7elik end\u00fcstrisinde, demire mukavemet vermek, korozyonu ve oksidasyonu \u00f6nlemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Kromit cevherinin (FeO. Cr2 O3 veya FeCr2O4) ark f\u0131r\u0131nlar\u0131nda karbon vas\u0131tas\u0131yla veya termik prosesinde silisyum ile red\u00fcksiyona t\u00e2bi tutulmas\u0131 suretiyle elde edilir. Ticarette y\u00fcksek karbonlu (% 4-8 C) ve d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu (% 0,06-0,15 C) ferrokrom olarak i\u015flem g\u00f6r\u00fcr. Ferrokrom i\u00e7erisindeki krom oran\u0131 genellikle % 65-72 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir.
\n Ferrokrom ticareti cent \/ libre olarak yap\u0131l\u0131r. Bunun dolar \/ ton olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nce cent\u2019ten dolara ve sonra da libre\u2019den ton birimine a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6rnekte oldu\u011fu gibi ge\u00e7ilir: Sat\u0131\u015f fiat\u0131: 41,5 c\/Lb \u2014> 0,415 dolar \/ libre demektir. 1000 kg\/453 gr = 2204,62 Lb ise 1 ton hesab\u0131ndan hareketle; 0,415x 2204,62=914,92 dolar\/Cr. ton fiyat\u0131 bulunur. Ancak bunu sat\u0131lacak ferrokromdaki Cr i\u00e7eri\u011fi ile d\u00fczeltmek gerekir. Sat\u0131\u015f miktar\u0131 olarak 2000 ton d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fse ve % 66 Cr l\u0131k ferrokrom var ise, sat\u0131lacak Cr i\u00e7eri\u011fi 2000tx0,66 Cr= 1320 Cr. ton yapar. Cr.ton fiyat\u0131 da daha \u00f6nce bulunmu\u015ftu. Has\u0131lat; bu durumda 1320×914,92=1.207.694 dolar olur. \u2014> Y\u00fcksek karbonlu ferrokrom, D\u00fc\u015f\u00fck karbonlu ferrokrom.
\n FERROKROM AF\u0130NE, \u2014> D\u00fc\u015f\u00fck karbonlu ferrokrom.
\n FERROKROM KARB\u00dcR, \u2014> D\u00fc\u015f\u00fck karbonlu ferrokrom.
\n FERROKROM S\u00dcRAF\u0130NE, \u2014> D\u00fc\u015f\u00fck karbonlu ferrokrom.
\n FERROMANGAN, \u2014> Manganl\u0131 \u00e7elik.
\n FI\u00c7ILI GALVANOPLAST\u0130, D\u00f6nen bir kap i\u00e7inde katotlar\u0131 serbest halde bulunan mekanik \u2014> Galvanoplasti.
\n FINDIK, \u2014> Sat\u0131labilir.
\n FIR\u00c7A, 1) Ba\u011flar\u0131n birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve ba\u011f aral\u0131klar\u0131n\u0131 e\u015fit mesafelerde tutmak i\u00e7in, ba\u011flar aras\u0131na vurulan iki taraf\u0131 kurta\u011fz\u0131 veya uygun \u015fekilde haz\u0131rlanm\u0131\u015f ince direk par\u00e7alar\u0131. 2) Gergi. \u2014> Tavan f\u0131r\u00e7as\u0131. Ba\u011flant\u0131 pabucu.
\n FIR\u00c7A VURMAK, Ocak tahkimat\u0131n\u0131n, iki ucuna kurt a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f f\u0131r\u00e7a denilen k\u0131sa direk veya \u00e7elik profil par\u00e7as\u0131yla takviye edilmesi veya kaym\u0131\u015f olan tahkimat\u0131n eski yerine getirilmesi i\u00e7in kullan\u0131lan takviye dire\u011fi ile yap\u0131lan i\u015flem.
\n FIRD\u00d6ND\u00dc, Sondajda kullan\u0131lan manevra ba\u015fl\u0131\u011f\u0131. \u2014> Sekil.
\n FIRINLAR, Metalurjide kullan\u0131lan f\u0131r\u0131nlar, kullan\u0131lan yak\u0131tlara g\u00f6re kat\u0131 yak\u0131tl\u0131, akaryak\u0131tl\u0131 ve gaz yak\u0131tl\u0131 f\u0131r\u0131nlar; maddelerin ve yak\u0131t\u0131n yand\u0131\u011f\u0131 yerlere g\u00f6re de yak\u0131tla cevherin birbirine temas etti\u011fi tekneli yani dikey f\u0131r\u0131nlar (Y\u00fcksekf\u0131r\u0131n. Water jaket f\u0131r\u0131n. Konverter), cevheri, yanmadan do\u011fan gazlarla temas ettiren f\u0131r\u0131nlar (Reverber ve Alev f\u0131r\u0131nlar\u0131), cevheri, hem yak\u0131tla ve hem de yanmadan meydana gelen gazlarla temas ettirmeyen (potal\u0131) f\u0131r\u0131nlar. \u2014> Elektrikli f\u0131r\u0131nlar. Reverber f\u0131r\u0131n\u0131.
\n F\u0130LLER DAMAR, Damar\u0131 te\u015fkil eden d\u0131\u015f kat telleri, bir alt kat\u0131ndaki kal\u0131n tellerle e\u015f say\u0131daki dolgu telleriyle \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve d\u0131\u015f tellerle yatakl\u0131k yapan konstruksiyonu haiz \u00e7elik halat. Bu tip damarlarda (demetlerde) d\u0131\u015f kat telleri dolgu tel say\u0131s\u0131n\u0131n iki kat\u0131d\u0131r. \u2014> Sekil.
\n F\u0130LMAS\u0130N, S\u0131cak haddelenerek yap\u0131lan, genellikle yuvarlak veya yar\u0131 yuvarlak, kare, dikd\u00f6rtgen ve alt\u0131gen kesitinde so\u011fuk \u00e7ekme i\u00e7in kullan\u0131lan kangal halindeki yar\u0131 mam\u00fcl metal \u00e7ubuk.
\n F\u0130LON, Bir cevher veya mineralle do\u011fal olarak dolmu\u015f kaya \u00e7atla\u011f\u0131. \u2014> Maden damar\u0131.
\n F\u0130LON KAYA\u00c7LAR, Ya\u015fl\u0131 ma\u011fmatik kaya\u00e7lar\u0131n veya tortul tabakalar\u0131n aras\u0131nda veya \u00e7atlaklar\u0131nda, s\u0131\u011f derinliklerde (lakolit, dayk, sill) mercek veya \u00e7an \u015feklinde yerle\u015fmi\u015f olan derinlik kaya\u00e7 toplulu\u011fu.
\n F\u0130LTRASYON, 1) Slamda ve i\u00e7erisinde su bulunan kat\u0131 maddelerde koyulayt\u0131rma veya rutubeti azaltma amac\u0131yla; s\u0131v\u0131 k\u0131sm\u0131n kat\u0131 k\u0131s\u0131mdan ayr\u0131lmas\u0131 i\u015flemi. 2) S\u0131v\u0131 ayr\u0131m\u0131.
\n F\u0130LTRE, S\u0131v\u0131 veya gaz ortam\u0131nda bulunan kat\u0131 maddeleri tutabilmek i\u00e7in gerekli donan\u0131m\u0131 haiz \u00fcnite. Merkezka\u00e7, tambur veya disk filtreler; bas\u0131n\u00e7l\u0131 veya emmeli \u00e7al\u0131\u015fan filtreler gibi, \u00e7e\u015fitli imalat tarzlar\u0131 oldu\u011fu gibi; elektrostatik y\u00fck ile tozlar\u0131 toplayan tipleri de vard\u0131r.
\n F\u0130NANSAL K\u0130RALAMA, \u2014> Leasing.
\n F\u0130RMA, 1) Ticaret siciline kay\u0131tl\u0131 olan, ticari ikametgah\u0131 bulunan ve belirli bir iktisadi i\u015fle u\u011fra\u015fan m\u00fcessesenin ticaret \u00fcnvan\u0131. 2) Piyasa ekonomisinde \u00fcretimi sevk ve idare eden birimler.
\n F\u0130SHER-TROPSCH TEPK\u0130MES\u0130, Temel olarak karbon monoksit ve hidrojenden olu\u015fan gaz\u0131n, magnetik bir demir oksit kataliz\u00f6r\u00fcn\u00fcn e\u015fli\u011finde, y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k ve normal veya y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 etkisiyle hidrokarbonlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi.
\n 1940 larda Alman kimyac\u0131lar taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen bu i\u015flem benzin veya gazya\u011f\u0131 gibi s\u0131v\u0131 ve gaz hidrokarbon yak\u0131t \u00fcretiminde kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n

F\u0130SHER-TROPSCH Y\u00d6NTEM\u0130, 1923 y\u0131l\u0131nda Franz Fischer ve Hans Tropsch isimli Alman kimyagerlerin do\u011fal gaz\u0131 ham petrole d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme i\u00e7in bulduklar\u0131 y\u00f6ntem. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu i\u015flem s\u0131ras\u0131nda bol miktarda oksijen kullan\u0131lmas\u0131 gere\u011fi ve teknoloji yetersizli\u011fi bu y\u00f6ntemle elde edilen akaryak\u0131t\u0131n maliyetinin y\u00fcksek olmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yordu. Birle\u015fmi\u015f milletler ambargosu y\u00fcz\u00fcnden ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 petrol kirizini a\u015fmak i\u00e7in G\u00fcney Afrika bu y\u00f6ntemdem yararlanarak gazla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6m\u00fcrden petrol elde etmeyi ba\u015fard\u0131. Sasol adl\u0131 G\u00fcney Afrika \u015firketi, bu y\u00f6ntemi geli\u015ftirip, Norve\u00e7li Statoil ile bir anla\u015fma yap\u0131p Kuzey Denizinden \u00e7\u0131kacak do\u011fal gaz\u0131, petrole d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye haz\u0131rlan\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde petrol sekt\u00f6r\u00fc, at\u0131l do\u011falgazdan 770 milyar varil petrol \u00fcretmeye ve d\u00fcnyan\u0131n 29 y\u0131ll\u0131k petrol talebini kar\u015f\u0131lamaya haz\u0131rlan\u0131yor. \u2014> Do\u011fal gaz.<\/p>\n

F\u0130SKETE, Yeralt\u0131nda bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava veya bas\u0131n\u00e7l\u0131 suyu p\u00fcsk\u00fcrtmek \u00fczere hortum veya boru ucuna tak\u0131lan l\u00fcle \u015feklinde haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00f6zel u\u00e7. Bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava p\u00fcsk\u00fcrtmek veya hava ak\u0131m\u0131 sa\u011flamak \u00fczere haz\u0131rlanan fisketelere \u201cBas\u0131n\u00e7l\u0131 Hava Fisketesi\u201d, bas\u0131n\u00e7l\u0131 suyu, ya do\u011frudan do\u011fruya veya bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava yard\u0131m\u0131yla, sis halinde p\u00fcsk\u00fcrtmek i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f olanlar\u0131na \u201cSis Fisketesi\u201d, ya\u011fmur \u015feklinde su p\u00fcsk\u00fcrtmek i\u00e7in haz\u0131rlananlara da \u201cYa\u011fmur Fisketesi\u201d denir. Bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava fisketesi, bir boru i\u00e7ine yerle\u015ftirilip fisketeden \u00e7\u0131kan bas\u0131n\u00e7l\u0131 havan\u0131n yard\u0131m\u0131yla boru i\u00e7indeki hava da hareket ettirilerek k\u00fc\u00e7\u00fck vantilat\u00f6r yerine de kullan\u0131l\u0131r. \u2014> Tali havaland\u0131rma. Sis Fisketesi.
\n F\u0130SKOS TULUMBA, \u2014>Samandral\u0131 tulumba.
\n F\u0130T\u0130L, Kaps\u00fclleri patlatmada kullan\u0131lan, i\u00e7i yan\u0131c\u0131 madde ile doldurulmu\u015f iletici.
\n F\u0130T\u0130LL\u0130 ATESLEME, Saniyeli fitil ve kaps\u00fcl, saniyeli fitil, infilakl\u0131 fitil ve kaps\u00fcl kullan\u0131larak yap\u0131lan ate\u015fleme.
\n F\u0130T\u0130LL\u0130 YA\u011eDANLIK, \u2014> Ya\u011flama sistemleri.
\n F\u0130Z\u0130K\u0130 METALURJ\u0130, \u2014> Metalurji.
\n F\u0130Z\u0130B\u0130L\u0130TE RAPORU, \u2014> Yap\u0131labilirlik raporu.
\n F\u0130Z\u0130KSEL METALURJ\u0130, 1) Malzemelerin mikroyap\u0131s\u0131 ile mekanik ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn \u00f6zellikleri aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131nt\u0131y\u0131 inceleyen bilim alan\u0131. 2) Malzeme bilimi.
\n FLAMA, 1) 1.80 m boyutunda 3 cm \u00e7ap\u0131nda ve bir yere kolayca \u00e7ak\u0131labilmek \u00fczere ucunda sivri demir pabu\u00e7 bulunan yuvarlak veya prizma \u015feklinde a\u011fa\u00e7 sopa. Kolay g\u00f6r\u00fclebilmeleri i\u00e7in 50 cm.lik k\u0131s\u0131mlar s\u0131ra ile k\u0131rm\u0131z\u0131-beyaz veya siyah-beyaz boyan\u0131r. Bunlara jalon da denir.
\n FLANS, 1) Borular\u0131n birbirine c\u0131vatalarla ba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere haz\u0131rlanm\u0131\u015f dairevi par\u00e7a. Bunlar sabit veya hareketli olabilir. 2) Salmastra kullan\u0131lan yerlerde kalmas\u0131n\u0131 temin etmek i\u00e7in kullan\u0131lan par\u00e7a.
\n FLANSLI BORU, 1) \u0130ki u\u00e7ta flan\u015flar\u0131 serbest veya kaynakl\u0131 olan ve flan\u015flar\u0131n birbirine ba\u011flant\u0131lar\u0131 c\u0131vata ile sa\u011flanan boru. 2) Flan\u015fl\u0131 sac boru.
\n FLAS \u0130ZABE Y\u00d6NTEM\u0130, \u00d6zellikle bak\u0131r ve tali olarak kur\u015fun metal \u00fcretiminde kullan\u0131lan ve Finlandiyan\u0131n Outokumpu firmas\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f izabe usulu. Bu y\u00f6ntemin uyguland\u0131\u011f\u0131 tesis, f\u0131r\u0131n reaksiyon \u015faft\u0131, dinlendirme b\u00f6lgesi (settler) ve gaz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 (off take) olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur. Flaks, kurutulmu\u015f konsantre, hava veya oksijen, reaksiyon \u015faft\u0131na p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcl\u00fcr. Burada oksijen ile s\u00fclfit taneleri reaksiyona girer ve enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar ve bu enerji mat \u00fcretimi i\u00e7in gerekli enerjinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sa\u011flar. Reaksiyon \u015faft\u0131nda ergimi\u015f bulunan taneler setler b\u00f6lgesinde gaz ak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r. Mat ise curuftan ayr\u0131larak setlerin taban\u0131na \u00e7\u00f6ker. Mat\u0131n ten\u00f6r\u00fc % 45-80 Cu aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Bu y\u00f6ntemde olu\u015fan curuf i\u00e7erisindeki Cu % 0,8-2,5 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir ve flotasyon yoluyla zenginle\u015ftirilir. \u2014> Sekil.
\n FLEKS\u00dcR, Fay\u0131n te\u015fekk\u00fcl\u00fc s\u0131ras\u0131nda tabakalar\u0131n plastisitesi sebebiyle fay zonunda te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f ve s\u00fcr\u00fcklenme izi g\u00f6steren damar ar\u0131zas\u0131.
\n FL\u0130NT TASI, \u2014> \u00d6\u011f\u00fct\u00fcc\u00fc ta\u015f\u0131.
\n FL\u0130S, 1) Orojenez sahas\u0131ndaki basenlerde orojenik olaylar s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan greli, killi ve az \u00e7ok \u015fist yap\u0131l\u0131 \u00e7\u00f6keller. 2) Belirli bir kaya\u00e7 olmaktan ziyade \u00f6zel bir fasiyese verilen isim.
\n FLOK\u00dcLANT, 1) \u2014> Flok\u00fclasyonusa\u011flayan organik makromolek\u00fcler madde. Bunlar ni\u015fasta, un gibi tabii maddeler olabilece\u011fi gibi, de\u011fi\u015fik \u00f6zellikteki polimerizatlar da olabilir. 2) \u00c7\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fc.
\n FLOK\u00dcLASYON, 1) S\u0131v\u0131 i\u00e7erisinde bulunan ve birbirinden ayr\u0131 duran dispers haldeki \u00e7ok ince taneciklerin bir araya gelerek, daha iri taneler haline gelmesi ve b\u00f6ylece \u00e7\u00f6kelme i\u015fleminin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131. 2) \u00c7\u00f6kelme. P\u0131ht\u0131la\u015fma. Yumaklanma. Topaklanma.
\n FLOTASYON, Farkl\u0131 y\u00fczey \u00f6zelliklerine sahip minerallerden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sulu bir bulama\u00e7 i\u00e7erisinde y\u00fczd\u00fcrmek, di\u011ferlerini \u00e7\u00f6kt\u00fcrmek yoluyla yap\u0131lan bir ay\u0131rma ve zenginle\u015ftirme i\u015flemi. Bu maksatla y\u00fczd\u00fcr\u00fclecek minerallerin y\u00fczeyleri hidrofobla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken, \u00e7\u00f6kt\u00fcr\u00fclecekle-rinki hidrofil hale getirilir.
\n FLOTASYON BATARYASI, \u2014> Sel\u00fcl.
\n FLOTASYON H\u00dcCRES\u0130, \u2014> Sel\u00fcl.
\n FLOTASYON KOLONU, Mekanik flotasyon h\u00fccrelerindeki turbulans\u0131ndan dolay\u0131; ince gang tanelerinin konsantreye ka\u00e7mas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek fikrinden hareket ederek; turbulans\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda tanelerin ask\u0131da kalmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ince, uzun ve y\u00fcksek bir h\u00fccreye \u00fcst kesimden malzeme besleyerek yap\u0131lan flotasyon i\u015flemi. Kolon flotasyonunda hava h\u00fccrenin taban\u0131ndan verilir ve b\u00f6ylece kabarc\u0131klar ve taneler z\u0131t ak\u0131m i\u00e7inde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Bu z\u0131t ak\u0131\u015f; ana \u00fcr\u00fcnler ve gang taneleri i\u00e7in fiziksel bast\u0131r\u0131c\u0131 i\u015flevini g\u00f6r\u00fcr, iri gang mineralleri ise y\u00fcksek \u00e7\u00f6kelme h\u0131zlar\u0131 nedeniyle h\u00fccreden h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ayr\u0131l\u0131r. Kabarc\u0131klar\u0131 izleyen ince gang mineralleri ise h\u00fccredeki kal\u0131n k\u00f6p\u00fck tabakas\u0131nda y\u0131kama suyunun da etkisi ile geri y\u0131kan\u0131r ve b\u00f6ylece y\u00fcksek ten\u00f6rl\u00fc konsantre elde edilir. \u2014> Sekil. Sekilde g\u00f6r\u00fclen flotasyon kolonunda besleme kolon y\u00fcksekli\u011finin 2\/3\u2019sinden yap\u0131lmaktad\u0131r. Flotasyon kolonlar\u0131 temel olarak toplama b\u00f6lgesi ve k\u00f6p\u00fck b\u00f6lgesi olmak \u00fczere iki b\u00f6lgeye ayr\u0131l\u0131r: K\u00f6p\u00fck b\u00f6lgesi kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 end\u00fcstriyel uygulamalarda 1,5 m kadar olabilmektedir. Oran\u0131 (L\/D) > 10 ve kare, dikd\u00f6rtgen ya da dairesel kesitlidir. 4 m \u00e7ap\u0131nda dairesel veya kesit alan\u0131 16 m2 (2 m x 8 m) olan flotasyon kolonlar\u0131 end\u00fcstride de kullan\u0131m alan\u0131 bulmu\u015ftur (1994). \u2014> Palp, Sel\u00fcl, Jameson flotasyon h\u00fccresi
\n FLOTASYON PETE\u011e\u0130, \u2014> Sel\u00fcl.
\n FLU\u0130DAL TEKST\u00dcR, 1) Amorf (\u015fekilsiz) maddelerden olu\u015fan, mikroskop alt\u0131nda incelendi\u011fi zaman, ak\u0131nt\u0131ya benzeyen \u015fekiller g\u00f6steren kaya\u00e7lar\u0131n dokusu. Bu doku en \u00e7ok \u00e7abuk so\u011fuyan lavlar\u0131n y\u00fczeylerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. 2) ak\u0131\u015fkan doku.
\n FLUORESAN M\u0130NERALLER, \u2014> Ultraviyole \u0131\u015f\u0131n.
\n FLUOR\u0130T, Kimyasal form\u00fcl\u00fc Ca F2, sertlik derecesi 4, \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 3.2 gr\/cm3; ultraviyole \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda fl\u00fcoresan olma \u00f6zelli\u011fine sahip mineral. Tortul ve magmatik kaya\u00e7lar i\u00e7inde ticarete elveri\u015fli miktarlarda bulunur. Fluorit; demir-\u00e7elik end\u00fcstrisinde c\u00fcruf yapmakta, y\u00fcksek kaliteli gazolin, freon gibi maddelerin istihsalinde kullan\u0131l\u0131r. Saydam ve yar\u0131 saydamd\u0131r.Fluspat, fl\u00fcorin veya fluorspat olarak da isimlendirilir. D\u00fcnya fluorit t\u00fcketiminin %60 kadar\u0131 \u00e7elik end\u00fcstrisinde, %20 kadar\u0131 aluminyum metalurjisinde (Asit derecesindeki fluoritten elde edilen fluor tuzlar\u0131 olarak), %15 kadar\u0131 kimya sanayiinde fluorlu kimyasal madde yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu sanayii kollar\u0131nda kullan\u0131lan fluorit ticari olarak \u00fc\u00e7 t\u00fcr (derece) halinde pazarlan\u0131r. Bunlar, a) Asit derecede fluorit : En az %97 Ca F2, %1-1.5\u2019dan az silis, %0.03-0.1\u2019den az s\u00fclf\u00fcr i\u00e7ermelidir. Bazan kalsit, berilyum ve arsenik miktarlar\u0131 da limitlendirilir. Nem %1 veya daha az olmal\u0131d\u0131r. b) Seramik derecede fluorit : Bunun i\u00e7in iki standart vard\u0131r. Birincisi %95-96 Ca F2, ikincisi %85-90 Ca F2 i\u00e7ermelidir. Silis en fazla %2.5-3, kalsit en \u00e7ok %1-1.5, ferrik oksit en \u00e7ok %0.12, kur\u015fun ve \u00e7inko s\u00fclfatlar ise eser miktarda olmal\u0131d\u0131r. c) Metalurjik derecede fluorit (metspar) : %60-85 Ca F2 i\u00e7ermelidir. K\u00fck\u00fcrt ve s\u00fclf\u00fcr en \u00e7ok %0.3, kur\u015fun %0.25-0.5 olmal\u0131, \u00e7ok az miktarda fosfor i\u00e7ermelidir.
\n FL\u00dcSPAT , \u2014>Fluorit.
\n FL\u00dcORESAN M\u0130NERAL, \u2014> \u00dcltraviyole \u0131\u015f\u0131n.
\n FL\u00dcOR\u0130N, \u2014>Fluorit.
\n FL\u00dcORSPAT, \u2014>Fluorit.
\n FOB (FREE ON BOARD – G\u00dcVERTEDE TESL\u0130M), Mallar\u0131n belirtilen y\u00fckleme liman\u0131nda gemi bordas\u0131na aktar\u0131lmas\u0131yla sat\u0131c\u0131n\u0131n teslim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerine getirildi\u011fi anlam\u0131na gelen, uluslararas\u0131 ticaret terimi. Mallar gemi bordas\u0131na aktar\u0131ld\u0131ktan sonra, mallara ili\u015fkin herhangibir kay\u0131p ya da hasar\u0131n b\u00fct\u00fcn masraf ve riskleri al\u0131c\u0131ya aittir. FOB terimi, mallar\u0131n ihra\u00e7 i\u015flemlerinin sat\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Gemi bordas\u0131n\u0131n herhangibir pratik anlam\u0131 kalmam\u0131\u015fsa (roll-on\/roll off veya konteyner trafi\u011finde oldu\u011fu gibi)\u2014>FCA teriminin kullan\u0131lmas\u0131 daha uygun olur. (Incoterms 1990).
\n FOLYO, 7-200 mikron aras\u0131nda kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olan metalik levha. Kur\u015fun, kalay ve al\u00fcminyum metallerinden folyo yap\u0131labilmekle beraber, en yayg\u0131n olan\u0131 \u2014> Al\u00fcminyum folyodur. Folyo rule haline getirilebilir, nem veya gaz ge\u00e7irmez. En \u00e7ok g\u0131da, t\u00fct\u00fcn ve ecza malzemelerinin paketlenmesinde kullan\u0131l\u0131r. Al\u00fcminyum ve kur\u015fun folyolar elektrik par\u00e7alar\u0131nda, yedek par\u00e7alarda bask\u0131 ile \u015fekillendirme i\u015flerinde kullan\u0131l\u0131r. Alt\u0131n folyo ise dekoratif kaplamalarda kullan\u0131l\u0131r.
\n FONSAJ, Kuyu kaz\u0131 ve derinle\u015ftirme i\u015fi.
\n FONSAJ KOVASI, \u00c7elikten yap\u0131lm\u0131\u015f, ortadan kulplu, devirerek bo\u015faltma i\u00e7in mandal\u0131 veya altta halkas\u0131 olan kuyu kaz\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131kan pasay\u0131 (posta) kuyu dibinden kuyu ba\u015f\u0131na \u00e7\u0131karan ara\u00e7. Bunlar\u0131n beton ta\u015f\u0131ma i\u015finde kullan\u0131lanlar\u0131na beton kovas\u0131, ocak suyunu \u00e7\u0131karmak i\u00e7in \u00f6zel imal edilenlere de su kovas\u0131 denir.
\n FORMACI, 1) Y\u00fcksek f\u0131r\u0131nda ergimi\u015f metalin potalara ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in f\u0131r\u0131n\u0131n alt deli\u011fini elindeki \u00e7ubukla a\u00e7an ki\u015fi. 2) Bak\u0131r izabesinde konverterde bulunan bak\u0131r ten\u00f6r\u00fcn\u00fc y\u00fckseltmek amac\u0131yla; bak\u0131r borular\u0131 kullanarak, konverter i\u00e7ine hava veya saf oksijen girmesini sa\u011flayan ki\u015fi.
\n FORMASYON, 1) Jeolojik zaman i\u00e7inde yer k\u00fcresi tarihinin tarif edilmi\u015f bir zaman b\u00f6l\u00fcm\u00fc. Formasyonun s\u0131n\u0131rlar\u0131 daha ziyade paleontolojik, zaman zaman petrografik tariflerle saptan\u0131r. Zaman s\u0131n\u0131rlamas\u0131 kesin saptanamam\u0131\u015f formasyon s\u0131n\u0131rlar\u0131 permokarbon, permotrias, kretaze-tersiyer \u015feklinde ifade edilirler. 2) Kaya\u00e7 stratigrafi s\u0131n\u0131flamas\u0131n\u0131n temel birimi olan ve haritaya ge\u00e7irilebilen ve derine do\u011fru izlenebilen alt ve \u00fcstten s\u0131n\u0131rl\u0131 homojen kaya\u00e7 olu\u015fumu. 3) Periyot, sistem. Formasyon kelimesi l\u00e2tincede \u201c Sekil, Fig\u00fcr \u201c anlam\u0131na gelmektedir.
\n FORMASYON DONDURMA METODU, Sulu formasyon \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zel bir donan\u0131mla al\u0131nmas\u0131 ve b\u00f6ylece formasyon suyunun donarak s\u0131zd\u0131rmazl\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 esas\u0131na dayanan kuyu kaz\u0131 metodu. Su s\u0131zmas\u0131 \u00f6nlendikten sonra, standart kuyu kaz\u0131 metodu uygulanarak kuyu kazma iyi yap\u0131l\u0131r.
\n FORMASYON SUYU, Gev\u015fek ve ge\u00e7irgen formasyonlarda bulunan yeralt\u0131 suyu. \u2014> Yeralt\u0131 suyu. Su tablas\u0131.
\n FORMEN, \u2014> Ba\u015f\u00e7avu\u015f.
\n FORS MAJ\u00d6R, Maden ve metal ile ilgili ticari anla\u015fmalarda bulunan; al\u0131c\u0131 ve sat\u0131c\u0131y\u0131 kendi iradeleri ve kontrolleri d\u0131\u015f\u0131nda olu\u015fan \u015fartlar alt\u0131nda malzemenin teslim edilemeyece\u011fini veya teslim al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirterek m\u00fccbir sebebleri a\u00e7\u0131klayan madde. Bu madde genellikle, grevleri, do\u011fal afetleri, yeni h\u00fck\u00fcmet kararlar\u0131n\u0131, \u00fcretici \u00fclkedeki h\u00fck\u00fcmet darbelerini, ta\u015f\u0131ma esnas\u0131ndaki beklenmedik olaylar\u0131 (geminin batmas\u0131 gibi) fors maj\u00f6r olarak belirtir.
\n FOSFOR\u0130T, \u2014> Fosfat.
\n FOSFAT, 1) Fosforik asitten (H3 PO4) t\u00fcreyen tuz ya da ester yap\u0131s\u0131ndaki kimyasal bile\u015fiklerin ortak ad\u0131. Tuzlar\u0131n bile\u015fiminde fosfat iyonu (P O43), hidrojen fosfat iyonu (HPO42) ya da (H2PO4\u00af2) gibi eksi y\u00fckl\u00fc iyonlar ile sodyum ya da kalsiyum gibi art\u0131 y\u00fckl\u00fc iyonlar bulunur. Esterler ise; fosforik asitteki hidrojen atomlar\u0131n\u0131n yerine etil (C2 H5) ya da fenil (C6 H5) gibi organik gruplar\u0131n ge\u00e7mesi ile olu\u015fur. 2) \u0130\u00e7erisinde kalsiyum fosfat bulunan tortul kaya\u00e7.
\n Yerkabu\u011funda bulunan ve P2 O5 oran\u0131 % 1\u2019i ge\u00e7en 200 den fazla fosfat minerali bulunur. Yerkabu\u011funun ortalama P2 O5 ten\u00f6r\u00fc % 0,23 civar\u0131ndad\u0131r. Canl\u0131lar\u0131n geli\u015fmesinde etkin bir madde olan fosfata, a\u00e7l\u0131kla m\u00fccadele ba\u011flam\u0131nda stratejik bir hammadde olarak bak\u0131lmaktad\u0131r. \u00dcretilen fosfat cevherinin % 86 kadar\u0131 g\u00fcbrede, % 9,5 kadar\u0131 kimya sanayiinde (\u00f6zellikle kir s\u00f6k\u00fcc\u00fc olarak), % 4 kadar\u0131 hayvan yemlerinde, % 0,5 kadar\u0131 ise besin sanayiinde kullan\u0131l\u0131r. Fosfat cevheri en \u00e7o\u011fu ABD olmak \u00fczere Tunus, \u00dcrd\u00fcn, \u0130srail,Togo ve G\u00fcney Afrika\u2019da \u00fcretilir. Topraklar\u0131 g\u00fcbrelemek i\u00e7in do\u011fal fosfat, normal s\u00fcper fosfat; tripl s\u00fcper fosfat, do\u011fal fosfat\u0131n fosforik veya s\u00fclf\u00fcrik asitte k\u0131smen erimesiyle elde edilen kar\u0131\u015f\u0131m, kalsiyum hidrojen fosfat, susuz \u00e7\u00f6kelti h\u00e2lindeki fosfat, par\u00e7alanm\u0131\u015f fosfat, kire\u00e7li al\u00fcminyum fosfat, s\u00fcperfosforik asit ve amonyum fosfat \u00e7e\u015fitli varyasyonlarla kullan\u0131l\u0131r. Ekonomik anlamda, genellikle sedimanter yataklardaki olu\u015fumlara fosfat kayac\u0131, magmatik yataklardakilere ise apatit terimleri kullan\u0131l\u0131r. Fosforit terimi fosfat e\u015fanlaml\u0131 olup, \u00e7o\u011funlukla denizsel k\u00f6kenli fosfat kaya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
\n Fosfat tane tipine g\u00f6re de tarif edilebilir. En \u00e7ok bilinenler; olitik, pelletal ve nod\u00fcler tip fosfatlard\u0131r. 2 mm\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131, kolofan (izotropik apatit) ve frankolitin (anizotropik apatit) hakim oldu\u011fu fosfatlara pelletal tip, tane \u00e7ap\u0131 2 mm\u2019den b\u00fcy\u00fck olanlara ise pizolotik tip fosfat denir.
\n Fosfat kayac\u0131n\u0131n kalitesini belirtmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki terimler kullan\u0131l\u0131r.
\n a) BPL (Bone phosphate of lime), kirecin kemik fosfat\u0131.
\n b) TPL (Triphosphate of lime), kirecin trifosfat\u0131.
\n c) P2 O5 (Phosphours pentaoxide), fosfat pentaoksit.
\n d) P (Phosphours), fosfat (genellikle kullan\u0131lmaz).
\n Bunlar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki oran ise \u015f\u00f6yledir: P2 O5 \/ BPL= 2,18 BPL\/P=5.
\n Fosfat kayac\u0131 standartlar\u0131 BPL ve P2 O5 olarak a\u015fa\u011f\u0131daki gibi belirlenmi\u015ftir.
\n % BPL % P2 O5
\n 73 – 75 33,4 – 34,3
\n 70 – 72 32,0 – 33,0
\n 68 – 70 31,1 – 32,0
\n 66 – 68 30,2 – 31,1
\n 64 – 66 29,3 – 30,2
\n 64 29,3
\n P: 0,4366 P2 O5; BPL: 0,4577 P2 O5; P2 O5: 2,185 BPL.Ticari i\u015flemler i\u00e7in haz\u0131rlanan cevher konsantrelerinin P2 O5 i\u00e7eri\u011finin % 30\u2019dan y\u00fcksek, CO2 miktar\u0131n\u0131n % 1,5\u2019dan az, fluor miktar\u0131n\u0131n % 4,5\u2019den az, klorun % 0,006\u2019dan az olmas\u0131 istenir. Demir ve aluminyum y\u00fczdesinin 1,5\u2019dan fazla olmamas\u0131 gerekir. Organik madde miktar\u0131 ise % 1\u2019den fazla olmamal\u0131d\u0131r. Fiziksel \u00f6zellikleri aras\u0131nda nem \u00f6nemlidir. Nemin % 4\u2019den fazla olmamas\u0131 istenir. Cevherin tane irili\u011fi de homojen olmal\u0131d\u0131r. Hacmin % 90’\u0131n\u0131n 149 mikronluk elekten ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 kabule \u015fayand\u0131r.<\/p>\n

FOSFAT KAYACI, \u2014> Fosfat.
\n FOSFORESAN M\u0130NERALLER, \u2014> Ultraviyole \u0131\u015f\u0131n.
\n FOS\u0130L, Tortul kaya\u00e7 tabakalar\u0131 aras\u0131nda zamanla ta\u015f halini alm\u0131\u015f hayvan ve bitkilerin kavk\u0131, kemik, di\u015f, g\u00f6vde, yaprak vb. k\u0131s\u0131mlar\u0131yla bunlar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc kal\u0131p ve izleri. Jeolojik devirlerde ya\u015fam\u0131\u015f olan canl\u0131lar\u0131n \u00f6ld\u00fckten sonra baz\u0131 fiziksel ve kimyasal olaylar\u0131n yard\u0131m\u0131yla fosil haline ge\u00e7melerine de fosille\u015fme denir. Fosiller genellikle g\u00f6m\u00fcl\u00fc bulunduklar\u0131 kaya\u00e7larla ya\u015f\u0131tt\u0131rlar.
\n FOS\u0130LB\u0130L\u0130M, Paleontoloji. \u2014> Jeoloji.
\n FOS\u0130L YAKIT, Jeolojik devirlerde bitki ve hayvan art\u0131klar\u0131n\u0131n sedimantasyon (yataklanma) ve fosille\u015fmesi (ta\u015fla\u015fma) suretiyle meydana gelen k\u00f6m\u00fcr, petrol, yergaz\u0131 ve turba. N\u00fckleer yak\u0131t ve odun, fosil olmayan yak\u0131tt\u0131r.
\n FOS\u0130L YAKITLAR, Turba, linyit, k\u00f6m\u00fcr, ham petrol veya do\u011fal gaz gibi; bitki ve hayvan kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan olu\u015fan yak\u0131t t\u00fcr\u00fc.
\n FOTOGRAMMETR\u0130, \u00d6l\u00e7\u00fclecek objenin \u015fekil ve konumunun foto\u011fraflarla saptanma metodu. Di\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fc metotlar\u0131ndaki gibi bir\u00e7ok noktay\u0131 \u00f6l\u00e7me zahmetine girmeden ve obje ile direkt temasa gerek kalmadan \u00fc\u00e7 boyutlu olarak, fotogrammetri k\u0131sa zamanda \u00f6l\u00e7me avantaj\u0131na sahiptir. De\u011ferlendirme, analog (benzerlik) metoduna g\u00f6re de\u011ferlendirme cihaz\u0131nda orijinal resmin d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi suretiyle yap\u0131lmaktad\u0131r. En s\u0131k kullan\u0131lan, stereoskopik resimlerin stereoskopla de\u011ferlendirilmesi uygulamas\u0131d\u0131r. Daha b\u00fcy\u00fck bilgi i\u015flem makinelerinin devreye girmesi ve rakaml\u0131 de\u011ferlendirmelerde \u015fu avantajlar elde edilmektedir: 1. Resimler her \u00e7e\u015fit foto\u011fraf makinesi ile \u00e7ekilebilmektedir. 2. Alet hatalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bertaraf edilmektedir. 3. Topografik temel \u00f6l\u00e7\u00fclerin alan\u0131 geni\u015flemektedir. 4) \u00d6l\u00e7\u00fc geometrisi serbest ve amaca uygun se\u00e7ilebilmektedir. Yak\u0131n \u00e7evrede kullan\u0131lan yersel fotogrammetrinin uyumlu ve rand\u0131manl\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fc sistemi oldu\u011fu, galeri ve kuyulardaki deformasyonlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinde * 1 mm hassasiyet sa\u011flamas\u0131ndan dolay\u0131, fotogrammetrik \u00f6l\u00e7\u00fcmler tasmandan do\u011fan konut, temel duvarlar\u0131, k\u00f6pr\u00fc, vin\u00e7 k\u00f6pr\u00fcleri zararlar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131nda yeterli olarak kabul edilmektedir.
\n FOTOJEOLOJ\u0130, Hava foto\u011fraflar\u0131 (stereos-kopik) yard\u0131m\u0131yla yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn jeolojik karakterlerinin tespitine ve yeralt\u0131 zenginliklerinin belirlenmesi i\u00e7in yap\u0131sal, litolojik, jeolojik haritalar\u0131n ve maden prospeksiyonlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131na yarayan jeloji dal\u0131. \u2014> Sekil.
\n FOYA, Daha parlak bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm kazand\u0131rmak i\u00e7in s\u00fcs ta\u015flar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle elmas\u0131n, alt\u0131na konan metal varak.
\n FRANKOL\u0130T, \u2014>Fosfat.
\n FRAS (Y\u00d6NTEM\u0130) METODU, Klasik madencilik metotlar\u0131yla ge\u00e7ilmesi zor veya imkans\u0131z \u00f6rt\u00fc tabakas\u0131 alt\u0131nda bulunan, eritilmeye m\u00fcsait k\u00fck\u00fcrd\u00fcn yata\u011f\u0131na kadar sondaj yap\u0131l\u0131p borulanmas\u0131ndan (i\u00e7 i\u00e7e \u00fc\u00e7 boru) sonra y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7la 160\u00bd-170\u00bdC suyun borularla k\u00fck\u00fcrt yata\u011f\u0131na yollanmas\u0131, erimi\u015f k\u00fck\u00fcrd\u00fcn bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava ile yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 esas\u0131na dayanan \u00fcretim metodu.
\n FREN D\u0130SKL\u0130 KONVEY\u00d6R, Bir oluk i\u00e7erisine yerle\u015ftirilmi\u015f ve belirli aral\u0131klarda diskle donat\u0131lm\u0131\u015f bir zincirin hareket ettirilmesiyle m\u00e2lzemenin s\u00fcr\u00fcklenerek ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan konvey\u00f6r.
\n FRENO, 1) Varagelde yap\u0131lan nakliyat\u0131 sa\u011flayan ve fren d\u00fczeni olan molet tertibat\u0131. 2) Kasnakl\u0131 fren d\u00fczeni. Freno sistemini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rana frenocu denir. \u2014> Sekil.
\n FRENOCU, \u2014> Freno.
\n FRENOLU KUYU, Dolu kafesin a\u015fa\u011f\u0131ya indirilmesini sa\u011flayan freno d\u00fczenli kuyu.
\n FREN SAHANLI\u011eI, Kuyu veya dikba\u015fyukar\u0131 graviteden yararlan\u0131larak maden veya ramble malzemesi ta\u015f\u0131mada s\u00fcr\u2019at kesmek i\u00e7in kuyu veya dikba\u015fyukar\u0131 i\u00e7ine yap\u0131lan k\u0131smi perde (sahanl\u0131k).
\n FR\u0130T , 1) Firit, s\u0131r, 2) Seramik mam\u00fbllerinin en \u00fcst tabakas\u0131n\u0131 te\u015fkil eden yani bu mam\u00fbllerin kaplanmas\u0131nda kullan\u0131lan, ihtiyaca g\u00f6re se\u00e7ilen ve \u00e7abuk eriyen minerallerden (Flux Minerals) olu\u015fturulan s\u0131r maddesi. 3) Seramik fabrikalar\u0131nda talebe g\u00f6re terkibi yap\u0131larak ambalajlanm\u0131\u015f bir \u015fekilde piyasa s\u00fcr\u00fclen tuz veya un g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde ticari madde 4) Perdahl\u0131 tu\u011fla, s\u0131rla kaplanm\u0131\u015f bir tu\u011fla olup ilkel anlamda s\u0131r, tek maddeden ibarettir.
\n FR\u0130TL\u0130 PORSELEN ,Kum, soda, tuz,\u015fap ve al\u00e7\u0131ta\u015f\u0131 kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan meydana gelen bir frit sayesinde camla\u015fan ve yumu\u015fama derecesine kadar pi\u015firilen \u2014> Porselen.
\n FUEL OIL, Ham petrol\u00fcn dam\u0131t\u0131lmas\u0131 sonunda elde edilen ve yak\u0131t olarak kullan\u0131lan rafineri \u00fcr\u00fcn\u00fc.
\n F\u00dcLLER TOPRA\u011eI, Ana i\u00e7eri\u011fi montmorillonit olan ve esas de\u011fi\u015febilir katyonu Ca ++ olan kil. Bir\u00e7ok \u00fclkede kalsiyum \u2014> Bentonitbu isimle belirtilir. Absorbant ve adsorbant olarak s\u0131v\u0131 ve kat\u0131 ya\u011flar\u0131n renklerinin giderilmesinde kullan\u0131lan killerdendir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

E EFEKT\u0130F ISI, Hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, hava nemi ve hava ak\u0131m h\u0131z\u0131n\u0131n beraberce, ki\u015fi \u00fczerinde olu\u015fturdu\u011fu s\u0131cakl\u0131k etkisi. Ki\u015fi \u00fczerinde e\u015fit s\u0131cakl\u0131k etkisini yapan, hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, hava nemi ve hava ak\u0131m h\u0131z\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli bile\u015fimlerine de \u201cEfektif \u0131s\u0131 de\u011feri\u201d denir. EGZOTERM\u0130K, Is\u0131 ve-ren kimyasal olay. E\u011e\u0130K K\u0130L\u0130T TAHK\u0130-MATLI AYAK \u0130\u015eLET-ME METODU, \u2014> K\u00fcp veya \u2014> \u00c7apraz \u00e7er\u00e7eve …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5484,4590,5479,2769,4472,5483,5485,5486,5482,3918,2215,5477,5478,5480,5481,2879],"class_list":["post-2198","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-baret","tag-cokelme","tag-eklem","tag-elektrik-enerjisi","tag-elektrolit","tag-elektrometalurji","tag-enjeksiyon","tag-flaks","tag-galvanometre","tag-hava","tag-kimyasal","tag-klinometre","tag-santrifuj","tag-surtunme","tag-termik-santrallar","tag-yorunge"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2198","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2198"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2198\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2198"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2198"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}