{"id":2208,"date":"2011-08-10T16:09:47","date_gmt":"2011-08-10T13:09:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=2208"},"modified":"2011-11-16T22:05:13","modified_gmt":"2011-11-16T20:05:13","slug":"madencilik-terimleri-sozlugu-7-iij","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/madencilik-terimleri-sozlugu-7-iij\/","title":{"rendered":"Madencilik terimleri s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc 7 (I,\u0130,J)"},"content":{"rendered":"<p>I<\/p>\n<p> ISI, 1) Madde molek\u00fcllerinin hareketi nedeniyle meydana gelen enerji. Madde molek\u00fcllerinin hareketi az olursa \u0131s\u0131 az, fazla olursa \u0131s\u0131 fazlad\u0131r. Is\u0131 birimleri Cal, Kcal, B.T.U. (British Thermal Unit)\u2019dur. 2) Hararet. ISIL \u0130\u015eLEM, \u00c7eli\u011fin dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ve sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyen yap\u0131sal \u00f6zelli\u011fini iyile\u015ftirmek i\u00e7in onun y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klara kadar \u0131s\u0131t\u0131l\u0131p \u00e7e\u015fitli ortamlarda ani olarak so\u011futulmas\u0131 i\u015flemi (suverme). Bu ani so\u011futmadan do\u011fan gerilimin, \u00e7eli\u011fin tekrardan 700\u00bdC\u2019ye kadar \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 suretiyle normalize tav\u0131na tabi tutularak giderilme i\u015flemi (tavlama). Metalin kristal yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fim noktas\u0131na yak\u0131n fakat daha al\u00e7ak bir temperat\u00fcrde uygun bir s\u00fcre \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 ve birden so\u011futularak istenilen k\u0131vam (i\u00e7 yap\u0131) elde edilmesi i\u015flemi (menevi\u015fleme).<br \/>\n ISITMAYLA (KIRMA) PAR\u00c7ALAMA, Bu y\u00f6ntemle; cevherde bulunan mineral ve gang maddesinin de\u011fi\u015fik genle\u015fme \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 par\u00e7alanarak serbest hale getirilmeleri ve sonra bunlar\u0131n eleme veya tane boyutuna g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle cevherde mevcut mineral ve gang\u0131n ayr\u0131lmalar\u0131 yani cevherin zenginle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Bu \u00f6zellikleri g\u00f6steren minerallerin ba\u015fl\u0131calar\u0131 boraks, kolemanit, spodumen ve fluorit\u2019tir. Bu i\u015fleme dekrepidasyon da denir.<br \/>\n ISLANAB\u0130LEN K\u00dcK\u00dcRT, Toz k\u00fck\u00fcrde \u00e7e\u015fitli kimyevi maddeler katarak; \u0131slanabilme ve s\u0131v\u0131 i\u00e7inde suspansiyon halinde kalma \u00f6zellikleri verilen bir cins zirai k\u00fck\u00fcrt. \u2014> P\u00fcsk\u00fcrtme-. Mikronize k\u00fck\u00fcrt.<br \/>\n I\u015eIN\u00d6L\u00c7ER, \u2014> Radyometre.<br \/>\n I\u015eIN\u00d6L\u00c7\u00dcM, \u2014> Radyometri.<br \/>\n IZGARA, 1) Genellikle hareketsiz ve bazan da hareketli olan, delikleri veya aral\u0131klar\u0131 \u00e7ok geni\u015f tutulan ve \u00fczerine gelen malzemeyi tane irili\u011fine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rma yapmaya yarayan klasifikasyon d\u00fczeni. 2) Kazanlarda yanma yerinin alt k\u0131sm\u0131n\u0131 te\u015fkil eden kat\u0131 yak\u0131ta zemin te\u015fkil etmesi ve yak\u0131t i\u00e7in l\u00fczumlu havan\u0131n ge\u00e7mesi, k\u00fcl\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131 d\u00f6k\u00fclmesi i\u00e7in yol te\u015fkil eden sistem. Izgaralar d\u00fcz (5\u00bd-8\u00bd), meyilli (25\u00bd-50\u00bd), basamakl\u0131, hareketli veya sabit olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli tiplerde yap\u0131l\u0131r. Basamakl\u0131 \u0131zgaralar bilhassa d\u00fc\u015f\u00fck kaliteli yak\u0131tlar\u0131n yak\u0131lmas\u0131nda, d\u00fcz \u0131zgaralar ise k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki ocaklarda ve alev borulu kazanlar\u0131n i\u00e7 ate\u015fli\u011finde kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n IZGARALI K\u00d6M\u00dcR YAKMA S\u0130STEMLER\u0130, Apartman \u00f6l\u00e7e\u011finde elle, b\u00fcy\u00fck i\u015fletmelerde mekanik y\u00fcklemeli, sabit yatak esas\u0131na dayanan, yayg\u0131n bir k\u00f6m\u00fcr yakma d\u00fczeni. Elle y\u00fcklemede, \u0131zgara \u00fczerine serilen ve genelde 10-25cm aras\u0131nda de\u011fi\u015fen k\u00f6m\u00fcr kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131; k\u00f6m\u00fcr yap\u0131s\u0131na, yanma \u00f6zelliklerine ve kazan\u0131n kapasitesine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. K\u00f6m\u00fcr, yayma veya yast\u0131klama \u015feklinde yak\u0131l\u0131r. Yayma, k\u00f6m\u00fcr\u00fcn kazandaki t\u00fcm yatak kesit alan\u0131na belirli kal\u0131nl\u0131kta yay\u0131lmas\u0131 \u015feklinde olup bu, homojen bir yanman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 prensibine dayan\u0131r. Yast\u0131klama y\u00f6nteminde ise, kor haline gelmi\u015f yar\u0131 kok, yata\u011f\u0131n arka b\u00f6lgelerine y\u0131\u011f\u0131l\u0131r. Arka k\u0131sma \u00e7ekilen k\u00f6m\u00fcr\u00fcn yerine verilen k\u00f6m\u00fcrden \u00e7\u0131kan u\u00e7ucu maddeler arka b\u00f6l\u00fcmlerde bulunan kor h\u00e2ldeki k\u00f6m\u00fcrlerin \u00fczerinden ge\u00e7erken tutu\u015fur ve verilen ikincil hava ile yak\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130<\/p>\n<p> \u0130BRAH\u0130M ETHEM PA\u015eA (1818-1893), \u0130lk T\u00fcrk Maden M\u00fchendisi. Miralay r\u00fctbesiyle \u00f6nce Dar\u0131 \u015eura-y\u0131 Askeriye\u2019de ve Sar\u0131yer bak\u0131r madeninde g\u00f6revlendirilmi\u015f, sonra G\u00fcm\u00fc\u015fhac\u0131k\u00f6y maden m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne, 1845\u2019te de Keban ve Ergani madenleri ba\u015fm\u00fchendisli\u011fine tayin edilmi\u015ftir. Ethem Pa\u015fa, siyasi hizmetlerinden \u00e7ok, ilmi hizmetleri ile faydal\u0131 olmu\u015ftur. Dar\u00fclf\u00fcnun\u2019a tabiat dersleri i\u00e7in k\u0131ymetli koleksiyonlar hediye etmi\u015ftir. \u0130\u00c7E D\u00d6MKE, \u00c7al\u0131\u015fmakta olan bir a\u00e7\u0131k i\u015fletmenin, madeni al\u0131nm\u0131\u015f kesimine pasan\u0131n bo\u015falt\u0131lmas\u0131.<br \/>\n \u0130\u00c7ER\u0130 (A) RANDIMANI, Yeralt\u0131 rand\u0131man\u0131, \u2014> Rand\u0131man.<br \/>\n \u0130\u00c7 KUYU, \u2014> K\u00f6r kuyu. Kelebe.<br \/>\n \u0130HBAR, 1) \u201c 3213 say\u0131l\u0131 Maden Kanunu\u201dnda kullan\u0131lan bir deyim olup, arama ve \u00f6n i\u015fletme ruhsat sahas\u0131nda olmamak kayd\u0131 ile evvelce tesbit edilmemi\u015f bir maden zuhurunun \u201cETKB Maden \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u201c ne bildirilmesi. 2) Genel anlamda, yasa d\u0131\u015f\u0131 bir i\u015f yapan\u0131 ele vermek amac\u0131yla gizlice bildirim, haber verme.<br \/>\n \u0130HMAL\u0130 FENN\u0130, Bilimsel olarak gereken ilginin g\u00f6sterilmemesi.<br \/>\n \u0130HRA\u00c7, Ocaktan maden, ta\u015f, vb. \u00e7\u0131karma i\u015flemi.<br \/>\n \u0130HRA\u00c7 HALATI, \u0130hra\u00e7 tesisinde kullan\u0131lan halat.<br \/>\n \u0130HRA\u00c7 KULES\u0130, \u2014> \u015e\u00f6velman.<br \/>\n \u0130HRA\u00c7 KUYUSU, \u0130\u00e7inde madencilikle ilgili her t\u00fcrl\u00fc ta\u015f\u0131man\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kuyu.<br \/>\n \u0130HRA\u00c7 S\u0130STEM\u0130, Kuyu kafesini ocak i\u00e7ine indirip yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karan \u00e7elik halatl\u0131 sistem. \u0130hra\u00e7 sisteminde halat ya tambura sar\u0131l\u0131r veya halat\u0131n tambura s\u00fcrt\u00fcnmesi suretiyle kaymadan kafesin hareketini sa\u011flar. Bunlardan birincisine tamburlu, ikincisine de k\u00f6pe ihra\u00e7 sistemi denir.<br \/>\n \u0130HRA\u00c7 V\u0130NC\u0130, \u0130hra\u00e7 sisteminde hareketi sa\u011flayan mekanizma. \u0130hra\u00e7 vinci elektrik, buhar veya su g\u00fcc\u00fcnden yararlan\u0131larak tahrik edilir.<br \/>\n \u0130HZARAT, Maden \u00fcretimine ba\u015flamadan yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck haz\u0131rl\u0131ktan sonra maden rezervi i\u00e7inde (panoda) devam eden k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc her t\u00fcrl\u00fc haz\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131. \u0130hzarat tamamland\u0131ktan sonra \u00fcretime ge\u00e7ilebilir. Belirli faz fark\u0131 ile haz\u0131rl\u0131k ve \u00fcretim birbirini takip eder. \u2014> B\u00fcy\u00fck haz\u0131rl\u0131k. Developman.<br \/>\n \u0130HZARAT GALER\u0130LER\u0130 \u0130HT\u0130YACI, 1000 ton sat\u0131labilir maden elde edilebilmesi i\u00e7in gerekli galeri boyu veya hacmini ifade eden kavram (m\/1000 t veya m3\/1000 t). Bu ihtiya\u00e7, damar kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131na, ayak boyuna ve ihzarat galerilerinin kullan\u0131lma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<br \/>\n \u0130HZARAT LA\u00a6IMI, Kullanma s\u00fcresi be\u015f y\u0131ldan az olan haz\u0131rl\u0131k la\u011f\u0131m\u0131. Bu la\u011f\u0131mlarla ilgili harcamalar la\u011f\u0131m\u0131n \u00f6mr\u00fc dikkate al\u0131narak amortismanlar d\u0131\u015f\u0131nda itfaya tabi tutularak maliyete intikal ettirilir.<br \/>\n \u0130HT\u0130RA BERATI, \u2014> Patent.<br \/>\n \u0130KAZ D\u0130NAMOSU, Elektrik \u00fcreten bir dinamonun statorundaki b\u00f6l\u00fcmlere verilecek do\u011fru ak\u0131m\u0131 \u00fcreten dinamo.<br \/>\n \u0130K\u0130 \u015eEK\u0130LL\u0130 M\u0130NERALLER, \u2014> Polimorf mineraller.<br \/>\n \u0130K\u0130NC\u0130L ALUM\u0130NYUM, Yeni ve \/ veya eski hurdadan elde edilen al\u00fcminyum.<br \/>\n \u0130K\u0130NC\u0130L HAVALANDIRMA, \u2014> Tali havaland\u0131rma.<br \/>\n \u0130K\u0130NC\u0130L PERVANE, \u2014> Tali havaland\u0131rma.<br \/>\n \u0130K\u0130Z, Mineralojide bir mineralin ayn\u0131 veya daha fazla kristallerinin belirli baz\u0131 kaideler alt\u0131nda ve de\u011fi\u015fik do\u011frultularda yan yana, biti\u015fik veya i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015f bir halde te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f olmas\u0131.<br \/>\n \u0130KT\u0130SAD\u0130 DEVLET TE\u015eEKK\u00dcL\u00dc (\u0130DT) , Ekonomik alanda ticari esaslara g\u00f6re etkinlik g\u00f6stermek \u00fczere kurulan ve sermayesinin tamam\u0131 devlete ait olan Kamu \u0130ktidadi Te\u015febb\u00fcs\u00fc. 233 say\u0131l\u0131 KHK\u2019ye g\u00f6re \u0130DT say\u0131lan K\u0130T\u2019ler :<br \/>\n T\u00fcrkiye \u0130hracat Kredi Bankas\u0131 A.\u015e. (EX\u0130MBANK), T.C. Ziraat Bankas\u0131, S\u00fcmerbank, T\u00fcrkiye Sel\u00fcloz ve Ka\u011f\u0131t Fabrikalar\u0131 \u0130\u015fletmesi (SEKA), T\u00fcrkiye \u00c7imento Sanayii TA\u015e (\u00c7\u0130TOSAN), T\u00fcrkiye Demir \u00c7elik \u0130\u015fletmeleri A.\u015e. (TD\u00c7\u0130), ET\u0130BANK, T\u00fcrkiye Petrolleri A.O. (TPAO), Petrokimya A.\u015e. (PETK\u0130M), T\u00fcrkiye G\u00fcbre Sanayii A.\u015e. (T\u00dcGSA\u015e), T\u00fcrkiye Ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fc Kurumu (TTK), Devlet Malzeme Ofisi (DMO), T\u00fcrkiye \u015eeker Fabrikalar\u0131 A.\u015e. , Halkbank, A\u011f\u0131r Sanayi ve Otomotiv Kurumu (ASOK), T\u00fcrkiye K\u00f6m\u00fcr \u0130\u015fletmeleri Kurumu (TK\u0130), Et ve Bal\u0131k Kurumu (EBK), Toprak Mahs\u00fclleri Ofisi (TMO), T\u00fcrkiye S\u00fct End\u00fcstrisi Kurumu (SEK), Yem Sanayii TA\u015e, T\u00fcrkiye Zirai Donat\u0131m Kurumu (TZDK), Orman \u00dcr\u00fcnleri Sanayii Kurumu (OR\u00dcS), T.C. Turizm Bankas\u0131 A.\u015e. , T\u00fcrkiye Emlak Bankas\u0131 A.O. (KONUTBANK), T\u00fcrkiye Gemi Sanayii A.\u015e., T\u00fcrkiye Denizcilik \u0130\u015fletmeleri (TD\u0130) ve Denizcilik Bankas\u0131 A.O. (DB) .<br \/>\n \u00d6zelle\u015ftirme ve uygulamalar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesine ve baz\u0131 kanun ve kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler-de de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131na dair 24.11.1994 tarih 4046 nolu kanunla K\u0130K ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmde yer alan kurulu\u015flardan \u201cT\u00fcrk Hava Yollar\u0131 A.\u015e. (THY), \u00c7ay \u0130\u015fletmeleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (\u00c7AY-KUR), Tar\u0131m \u0130\u015fletmeleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc(T\u0130GEM) \u201c bu b\u00f6l\u00fcmden \u00e7\u0131kar\u0131larak \u0130DT b\u00f6l\u00fcm\u00fcne eklenmi\u015f ve 233 say\u0131l\u0131 KHK ekinde belirtilen K\u0130K\u2019ler T.C. Devlet Demiryollar\u0131 \u0130\u015fletmesi Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (TCDD), Devlet Hava Meydanlar\u0131 \u0130\u015fletmesi Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (DHM\u0130), T\u00fct\u00fcn, T\u00fct\u00fcn Mam\u00fclleri Tuz ve Alkol \u0130\u015fletmeleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, T.C. Posta \u0130\u015fletmeleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrk Telekominikasyon A.\u015e. olarak yeniden d\u00fczenlenmi\u015ftir.<br \/>\n \u0130LMEN\u0130T, \u2014> Titanyum, titan.<br \/>\n \u0130LER\u0130 TEKNOLOJ\u0130 MERKEZ\u0130, \u2014> Tekno-park.<br \/>\n \u0130LER\u0130DEN KEST\u0130RME, Yan\u0131na gidilemiyen bir noktan\u0131n yerini belirlemek i\u00e7in, aralar\u0131ndaki mesafe hassas olarak \u00f6l\u00e7\u00fclen iki noktaya alet kurup bu \u015fekilde olu\u015fan \u00fc\u00e7genin aletlerin bulundu\u011fu noktalardaki a\u00e7\u0131lar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcp gidilemeyen noktan\u0131n yerinin saptanmas\u0131.<br \/>\n \u0130LERLEME, 1) Galeri s\u00fcr\u00fclmesinde her bir ate\u015fleme sonunda elde edilen ilerleme miktar\u0131. 2) Sondajda delme i\u015flemi.<br \/>\n \u0130LERLEME HIZI, Kaz\u0131 yap\u0131lan i\u015fyerlerinde (la\u011f\u0131m, taban, ayak, kuyu, kelebe, k\u0131lavuz, sondaj) g\u00fcnl\u00fck veya vardiyal\u0131k ilerlemeyi metre cinsinden belirten bir \u00f6l\u00e7\u00fc kavram\u0131. \u2014> Kesme h\u0131z\u0131.<br \/>\n \u0130LERLEME Y\u00d6N\u00dc, Ayaklar\u0131n ilerledi\u011fi y\u00f6n. Bu y\u00f6n damar istikametinde, damar meylinde ve damar meyli aksine olabilir. \u2014> \u0130\u015fletme y\u00f6n\u00fc.<br \/>\n \u0130LERLET\u0130ML\u0130 AYAK, \u2014> Uzun ayak.<br \/>\n \u0130LETKENL\u0130K AN\u0130ZOTROP\u0130S\u0130, \u2014> Jeoelektrik maden arama metotlar\u0131.<br \/>\n \u0130LK \u00c7UKUR, \u2014> \u00d6n dekapaj.<br \/>\n \u0130LK YARDIM, Hasta veya yaral\u0131 bir kimseye, t\u0131bbi m\u00fcdahale derhal yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 takdirde, doktor gelinceye kadar veya hasta yahut yaral\u0131 doktora veya hastahaneye g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcnceye kadar tatbik edilen acil hal tedavisi. Do\u011fru tatbik edildi\u011fi takdirde ilk yard\u0131m, ekseri hallerde tabii teneff\u00fcs\u00fc yeniden sa\u011flar; kan kayb\u0131n\u0131 azalt\u0131r; \u015foku hafifletir veya izale eder; yaralar\u0131n ve yan\u0131klar\u0131n mikrop kapmas\u0131na, k\u0131r\u0131k ve \u00e7\u0131k\u0131klar\u0131n hareketine mani olur; \u0131zd\u0131rab\u0131 azalt\u0131r; hastaya kuvvet kazand\u0131r\u0131r ve s\u0131hhi yard\u0131m temin edildi\u011fi zaman hastan\u0131n veya yaral\u0131n\u0131n iyile\u015fme ihtimalini \u00e7o\u011falt\u0131r.<br \/>\n \u0130MALAT HAR\u0130TASI, 1) \u0130\u015fletilmekte olan bir maden damar\u0131n\u0131n ve damar \u00e7evresindeki madencilik yap\u0131lar\u0131n\u0131n muayyen bir \u00f6l\u00e7ekle plan d\u00fczlemi \u00fczerine \u00e7izilmesi suretiyle elde edilen harita. Bu haritada ramble edilmi\u015f k\u0131s\u0131mlar farkl\u0131 tarama \u00e7izgileriyle ifade edilir. Damar istikamet ve yat\u0131m\u0131, senklinal ve antiklinaller, tektonik ar\u0131zalar \u00f6zel i\u015faretlerle belirtilirler. \u0130malat haritas\u0131, ocak emniyeti bak\u0131m\u0131ndan yang\u0131n \u00e7\u0131kan k\u0131s\u0131mlar\u0131, yeralt\u0131 suyu sahalar\u0131n\u0131, barajlar\u0131, emniyet topuklar\u0131n\u0131 ve ruhsat s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da g\u00f6sterir. 2) \u0130\u015fletmelerde \u00fcretim yap\u0131lan yerleri, miktarlar\u0131 ve yap\u0131l\u0131\u015f \u015feklini g\u00f6sterir, \u00f6l\u00e7ekli, beyan niteli\u011finde harita.<br \/>\n \u0130MALAT PLANI, Yeralt\u0131 madencili\u011finde s\u00fcr\u00fclen galerileri, taban yollar\u0131n\u0131 ve \u00fcretim ayaklar\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, a\u00e7\u0131k i\u015fletmelerde de dekapaj ve k\u00f6m\u00fcrde, basamaklar\u0131n ve al\u0131nlar\u0131n durumunu g\u00f6sterir harita.<br \/>\n \u0130MALAT Y\u00d6N\u00dc, \u2014> \u0130\u015fletme y\u00f6n\u00fc.<br \/>\n \u0130MLA HAKKI, 1) Galerilerde veya \u00fcretim yerlerinde istenen kaz\u0131y\u0131 yapmak i\u00e7in, la\u011f\u0131m deliklerine konmas\u0131 icap eden patlay\u0131c\u0131 madde miktar\u0131. 2) Barut hakk\u0131. 3) Doldurma hakk\u0131.<br \/>\n \u0130MPEDANS, Ohm &#8211; alternatif ak\u0131m direnci.<br \/>\n \u0130MPULS Y\u00d6NTEM\u0130, Bir katod lambas\u0131nda, impulslar\u0131n gidi\u015f-geli\u015fi aras\u0131nda ge\u00e7en zaman fark\u0131n\u0131 dikkate alarak yap\u0131lan uzunluk \u00f6l\u00e7me y\u00f6ntemi. Bu y\u00f6ntemde mod\u00fcle edilmi\u015f bir dalga; verici taraf\u0131ndan \u00f6l\u00e7\u00fclecek mesafenin di\u011fer ucuna g\u00f6nderilir, oradan kuvvetlendirilerek geri yans\u0131t\u0131l\u0131r ve ge\u00e7en zaman tesbit edilerek cihaz taraf\u0131ndan mesafe olarak g\u00f6sterilir.<br \/>\n \u0130MRAR\u0130YE, 6309\u2019a g\u00f6re Devlet Hakk\u0131 \u00f6denerek \u00fcretilen madenin nakil ve sat\u0131\u015f m\u00fcsaadesi. \u0130mrariye \u00f6denince imrariye tezkeresi al\u0131nmas\u0131na hak kazan\u0131l\u0131r. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkan 6309 say\u0131l\u0131 Maden Kanunu\u2019na g\u00f6re mecburi imrar taahh\u00fcd\u00fc \u0130.R., \u0130.\u0130., sahalar\u0131n s\u00f6zle\u015fmelerine konurdu. Bu durumda imrariye tezkeresi al\u0131nmadan maden sahas\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lan (nakledilen) maden ka\u00e7ak say\u0131l\u0131r; imrariye 1,5 misli tahsil edilir ve hakimin takdirine g\u00f6re de ceza verilirdi.<br \/>\n \u0130NCE KIRMA, \u2014> K\u0131rma.<br \/>\n \u0130NCE K\u0130LL\u0130 DAMAR, Mermer i\u015fletmecili\u011finde kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok az olan killi damar.<br \/>\n \u0130NCE K\u00d6M\u00dcR, \u2014> Sat\u0131labilir.<br \/>\n \u0130NCE YONU, Mermer i\u015fletmecili\u011finde, ta\u015f y\u00fczeyinin imal\u00e2t y\u00fczeyine paralel olarak, yanlar\u0131n\u0131n 5-10 cm derinli\u011fine kadar kalem, tarak, mucarta ve midizle i\u015flenmesi.<br \/>\n \u0130NCO FLA\u015e \u0130ZABE Y\u00d6NTEM\u0130, Kanada\u2019n\u0131n inco firmas\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f saf ticari oksijenin (~% 95 O2) kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, pirometalurjik prensiplere dayanan blister bak\u0131r \u00fcretim y\u00f6ntemi. \u0130nco fla\u015f izabe gazlar\u0131 otokumpu f\u0131r\u0131n\u0131na nazaran daha y\u00fcksek oranda SO2 i\u00e7erir. Bu oran birincisinde % 10-15 olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, ikincisinde % 80 civar\u0131ndad\u0131r ve bu nedenle \u0131nco y\u00f6nteminde s\u0131v\u0131 SO2 ve hatta elementer k\u00fck\u00fcrt \u00fcretimi m\u00fcmk\u00fcn olur. Inco teknolojisinde c\u00fcruftaki bak\u0131r oran\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in, c\u00fcruf at\u0131l\u0131r. \u2014> Bak\u0131r \u00fcretimi.<br \/>\n \u0130ND\u0130KAT\u00d6R KR\u0130G\u0130NG Y\u00d6NTEM\u0130, Maden yataklar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ko\u015fullu olas\u0131l\u0131k da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n kestiriminde kullan\u0131lan parametrik olmayan jeoistatistiksel bir teknik.<br \/>\n \u0130ND\u0130RGE\u00c7, \u2014> Red\u00fckleyici.<br \/>\n \u0130ND\u0130RGEME, 1) D\u00f6nd\u00fcrme, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme, irca. 2) Red\u00fckleme. Red\u00fcksiyon.<br \/>\n \u0130ND\u0130RGENME, \u2014> Elektroliz.<br \/>\n \u0130NF\u0130LAK, Patlama. \u2014> Detonasyon. \u015eiddetli patlay\u0131c\u0131 maddeler. Patlay\u0131c\u0131 madde.<br \/>\n \u0130NF\u0130LAKLI F\u0130T\u0130L, D\u0131\u015f yap\u0131s\u0131 \u00e7e\u015fitli renk-lerde, \u00f6z\u00fc de trotil denilen sar\u0131mtrak ve beyaza yak\u0131n patlay\u0131c\u0131 madde ile dolu olan ate\u015fleme fitili. Yanma h\u0131z\u0131 saniyede 7-9 km\u2019dir. Yanmas\u0131 infilak \u015feklinde olur. Kangal halinde bulundu\u011fu zaman infilak\u0131 halinde toplu patlay\u0131c\u0131 madde tesiri g\u00f6sterir.<br \/>\n Doldurulmu\u015f ve s\u0131k\u0131lanm\u0131\u015f birden fazla deli\u011fin ate\u015flenmesinde kullan\u0131l\u0131r. Emniyet bak\u0131m\u0131ndan; hi\u00e7bir zaman kangal halinde iken; yeteri kadar fitil a\u00e7\u0131l\u0131p kesilmez. Kesilecek u\u00e7 bir tahta \u00fczerine konulur, keskin bir b\u0131\u00e7akla vurulmak suretiyle kesilir. B\u0131\u00e7a\u011f\u0131 s\u00fcrterek infilakl\u0131 fitil kesmek tehlikelidir. \u0130kinci bir kesi\u015f tahtan\u0131n ayn\u0131 yerinde yap\u0131lmaz.<br \/>\n \u0130NGOT, K\u00fct\u00fck, \u00e7ubuk, k\u00fcl\u00e7e veya blok halinde, ingot kal\u0131b\u0131na d\u00f6k\u00fclerek elde edilen, yeniden ergitme, d\u00f6vme, haddeleme vb. i\u015flemler uygulanmam\u0131\u015f metal veya ala\u015f\u0131m kitlesi.<br \/>\n \u0130NHALASYON C\u0130HAZI, \u2014> Pulmotor.<br \/>\n \u0130NH\u0130DAM, \u2014> Tasman.<br \/>\n \u0130NKL\u0130NASYON, 1) Arz\u0131n manyetik alan\u0131n\u0131n yatay d\u00fczleme g\u00f6re e\u011fimi. 2) Serbest as\u0131lm\u0131\u015f bir m\u0131knat\u0131s i\u011fnesinin arz\u0131n manyetik alan\u0131nda yatay d\u00fczlemle yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131. 3) Bir planet y\u00f6r\u00fcnge d\u00fczleminin arz\u0131n y\u00f6r\u00fcnge d\u00fczlemiyle meydana getirdi\u011fi e\u011fim a\u00e7\u0131s\u0131. 4) D\u00fczg\u00fcn bir maden yata\u011f\u0131n\u0131n genel e\u011fimi.<br \/>\n \u0130NNOVAT\u0130ON CENTER, \u2014> Teknopark.<br \/>\n \u0130NSAN G\u00dcC\u00dc \u0130LE NAKL\u0130YAT, Madencilikte insan g\u00fcc\u00fc kullanarak (manuel) k\u00fcrek, el arabas\u0131 veya k\u00fc\u00e7\u00fck ocak arabas\u0131ndan yararlan\u0131larak yap\u0131lan ta\u015f\u0131ma. \u2014> Nakliyat.<br \/>\n \u0130NSET, Kuyunun dibinden veya herhangi bir yerinden yap\u0131lan la\u011f\u0131m giri\u015fi.<br \/>\n \u0130N-S\u0130TU-METODU, 1) U\u00e7ucu madde, k\u00f6m\u00fcr ve bit\u00fcm ihtiva eden \u015fistlerin i\u00e7indeki enerji hammaddelerinin yerinde gazla\u015fmalar\u0131 yoluyla enerji hammaddesi elde edilmesi y\u00f6ntemi. 2) Tabii yerinde yap\u0131lan i\u015flem.<br \/>\n \u0130NT\u0130FA HAKKI, Ba\u015fkas\u0131na ait bir maldan yararlanma, ba\u015fkas\u0131na ait bir mal\u0131 kullanma hakk\u0131. \u2014> Orman irtifak hakk\u0131.<br \/>\n \u0130NT\u0130KAL, \u2014> Devir.<br \/>\n \u0130NTERNET, Birbirine ba\u011fl\u0131 bilgisayarlar\u0131n a\u011flar\u0131ndan olu\u015fan a\u011flar\u0131n a\u011f\u0131 olarak tan\u0131mlanan bilgisayar ileti\u015fim sistemi.<br \/>\n \u0130NTR\u00dcS\u0130F KAYA\u00c7LAR, \u2014> Derinlik kaya\u00e7lar\u0131.<br \/>\n \u0130RADE\u2019\u0130 SEN\u0130YE, Maden i\u015flerine taalluk eden ahvalde \u00e7\u0131kar\u0131lan \u201cBakanlar Kurulu\u201d karar\u0131.<br \/>\n \u0130PEK C\u0130LA, \u0130nce k\u0131l\u0131ms\u0131 minerallerin verdi\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm olup; k\u0131l\u0131ms\u0131 jips, k\u0131l\u0131ms\u0131 barit vb. minerallerde vard\u0131r.<br \/>\n \u0130R\u0130 K\u00d6M\u00dcR, \u2014> Sat\u0131labilir.<br \/>\n \u0130RSAL, G\u00f6nderme, yollama irsaliye.<br \/>\n \u0130RSAL\u0130YE, Mal\u0131 nakledenin veya naklettirenin, irsalat\u00e7\u0131dan (g\u00f6ndericiden) alm\u0131\u015f oldu\u011fu ve mal\u0131n sevk edildi\u011fini ve durumunu g\u00f6steren ve ispata yarayan belge. Di\u011fer bir ifade ile bir yere g\u00f6nderilen e\u015fyan\u0131n listesi, g\u00f6nderme belgesi.<br \/>\n \u0130RSAL\u0130YE MEKTUBU, \u2014> Nakliye senedi, \u0130rsaliye.<br \/>\n \u0130RT\u0130FAK HAKKI, Bir ta\u015f\u0131nmaz \u00fczerinde di\u011fer bir kimse veya ta\u015f\u0131nmaz lehine tesis edilen yararlanma ve kullanabilme hakk\u0131. \u2014> \u0130ndifa hakk\u0131.<br \/>\n \u0130S, Yak\u0131tlar\u0131n b\u00fcnyesinde bulunan CnH2+2\u2019in yanma esnas\u0131nda par\u00e7alanmas\u0131 nedeniyle serbest halde \u00e7\u0131kan karbon zerreleri.<br \/>\n \u0130SL\u0130M, Bir i\u015fte kullanmak i\u00e7in haz\u0131rlanan buhar.<br \/>\n \u0130STALYA, \u2014> Starya.<br \/>\n \u0130STARYA, \u2014> Starya.<br \/>\n \u0130ST\u0130F, 1) \u00c7e\u015fitli litolojideki kaya\u00e7lar\u0131n bir arada (birlikteli\u011fi) bulunmas\u0131. 2) Maden direklerinin stok sahas\u0131na yerle\u015ftirilmesi.<br \/>\n \u0130ST\u0130HDAM, Hizmette kullanma.<br \/>\n \u0130ST\u0130HLAK, T\u00fcketim, yo\u011falt\u0131m.<br \/>\n \u0130ST\u0130HRA\u00c7, 1) Kaz\u0131lm\u0131\u015f madenin ocaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131. 2) \u00c7\u0131karma. 3) \u0130hra\u00e7.<br \/>\n \u0130ST\u0130HSAL, 1) Madenin, maden yata\u011f\u0131 i\u00e7erisinden kaz\u0131l\u0131p \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u015flemi. 2) \u00dcretim.<br \/>\n \u0130ST\u0130HSAL (\u00dcRET\u0130M) METALURJ\u0130S\u0130, Cevher veya konsantrenin kurutma, kavurma, eritme ve red\u00fckleme proseslerine tabi tutularak metal veya ala\u015f\u0131mlar\u0131 elde etmek i\u00e7in yap\u0131lan metalurji i\u015flemleri. \u2014> Metalurji.<br \/>\n \u0130ST\u0130KAMET, Damar veya tabaka d\u00fczlemi ile yatay d\u00fczlemin ara kesiti, di\u011fer bir ifade ile tabaka yat\u0131m\u0131na dik ve damar d\u00fczlemi \u00fczerinde olan do\u011fru par\u00e7as\u0131. \u2014> Direksiyon.<br \/>\n \u0130ST\u0130K\u015eAF, Ke\u015ffetme, yoklama.<br \/>\n \u0130ST\u0130M, \u2014> \u0130slim.<br \/>\n \u0130ST\u0130SMAR, 1) \u0130\u015fletme, yararlanma. 2) S\u00f6m\u00fcrme.<br \/>\n \u0130ST\u0130SMARLI MADENC\u0130L\u0130K, \u0130lerisi i\u00e7in tedbirler almadan ve i\u015fletme zayiat\u0131 dikkate al\u0131nmadan maden yata\u011f\u0131n\u0131n kolay \u00fcretilebilir ve zengin k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n i\u015fletilip geri kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n b\u0131rak\u0131lmas\u0131 \u015feklinde yap\u0131lan madencilik.<br \/>\n \u0130STMAN (EAST MAN) C\u0130HAZI, Geni\u015f l\u00e2\u011f\u0131m (\u00e7ap\u0131 50-350mm olan) e\u011fimini kontrol etmekle kullan\u0131lan cihaz. Her \u00f6l\u00e7\u00fc noktas\u0131nda l\u00e2\u011f\u0131m\u0131n e\u011fimi ve e\u011fimin azimut de\u011feri bir film \u00fczerine tespit edilir. \u2014> Klinometre, sondaj inklinometresi.<br \/>\n \u0130\u015eARET\u00c7\u0130, 1) Sinyalci. 2) \u00c7anc\u0131.<br \/>\n \u0130\u015eARETLE\u015eME, Vin\u00e7, varagel, kuyu vb. ihra\u00e7 tesislerinde vin\u00e7 dairesi ile r\u00f6setlerdeki g\u00f6revliler aras\u0131nda belirlenen ve ihra\u00e7 sisteminin yapmas\u0131 gereken fonksiyonunu a\u00e7\u0131klayan akustik (kampana veya zil), optik (sesli ve \u0131\u015f\u0131kl\u0131) sinyallerle (anla\u015fma) haberle\u015fme \u015fekli. Buna g\u00f6re: 1 vuru\u015f: Stop, 2 vuru\u015f: \u00c7ek (vira), 3 vuru\u015f: B\u0131rak (la\u00e7ka), 4 vuru\u015f: Adam geliyor, 5 vuru\u015f: Adam geldi anlam\u0131ndad\u0131r. Bu i\u015faretle\u015fme telefon arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile de yap\u0131labilir.<br \/>\n \u0130\u015e\u00c7\u0130, 1) Bir akde ba\u011fl\u0131 olarak di\u011fer bir kimsenin i\u015fyerinde bedenen veya fikren veya hem bedenen hem fikren \u00e7al\u0131\u015fan kimse. 2) Sendikalar ve Sosyal Sigortalar kanununa tabi, fakat \u201cDevlet Personel Kanununa\u201d tabi olmayan ki\u015fi.<br \/>\n \u0130\u015e\u00c7\u0130L\u0130K, 1) \u0130\u015f\u00e7iye yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verilen \u00fccret. 2) \u0130\u015f\u00e7i eme\u011fi. 3) \u0130\u015fleme (yap\u0131m) niteli\u011fi. 4) \u00dcretim maliyeti hesaplamada o \u00fcretim i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin t\u00fcm\u00fcne \u00f6denen para veya bunun % olarak ifadesi.<br \/>\n \u0130\u015e DE\u00a6ERLEND\u0130RME, Bir i\u015fyerindeki i\u015flerin, \u00f6nceden tespit edilmi\u015f, belli fakt\u00f6rler (kriter) a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirlerine oranla ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 de\u011ferlerin, \u00fccret tesbitine esas olmak \u00fczere, rakamlar halinde ortaya konmas\u0131.<br \/>\n \u0130\u015eG\u00dcN\u00dc, Tatil, genel ve ulusal bayram g\u00fcnleri \u00e7\u0131kar\u0131lmak suretiyle y\u0131l i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan g\u00fcnleri ifade eder. Tatil g\u00fcnlerinde de i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131l\u0131yorsa, bu g\u00fcnler de i\u015fg\u00fcn\u00fc olarak kabul edilir.<br \/>\n \u0130\u015e KAZASI, 1) \u0130\u015fverenin otoritesi alt\u0131nda say\u0131lan bir zaman kesimi i\u00e7inde, i\u015f veya i\u015fin gere\u011fi meydana gelen, fizyolojik bir ar\u0131za ile sonu\u00e7lanan kaza durumu. 2) \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n iradesi ve su\u00e7 say\u0131lan bir kusuru olmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan i\u015ften ileri gelen ve ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli i\u015fg\u00f6remezlik yahut \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan travmatizm veya hastal\u0131k hali. 3) \u0130\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc do\u011frudan do\u011fruya tehdit eden, bir yerde Sosyal Sigortalarla ve \u00f6ncelikle korunan meslek riski.<br \/>\n \u0130\u015e MAK\u0130NELER\u0130 \u00c7ALI\u015eMA VER\u0130M\u0130, \u0130\u015f makinelerinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan sa\u011flanan fayda derecesi. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan i\u015f makinesinin verimi, ta\u015f\u0131nan veya kaz\u0131lan malzemenin cinsine, operat\u00f6r\u00fcn becerisine, makinenin \u00e7al\u0131\u015fma ve bak\u0131m durumuna g\u00f6re E=0,4-0,8 aras\u0131nda de\u011fi\u015febilir.<br \/>\n Y\u00fckleyici kep\u00e7esinin dolma fakt\u00f6r\u00fc ise; y\u00fcklenen malzemenin kolay, orta, olduk\u00e7a zor ve zor y\u00fcklenebilmesine ve y\u0131\u011f\u0131n halinde, k\u0131smen kaz\u0131 gerekli, ekskavat\u00f6r veya dozerle kaz\u0131l\u0131p haz\u0131rlanmam\u0131\u015f, patlat\u0131lm\u0131\u015f ancak yerinden kopmam\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck sert malzeme olmas\u0131na g\u00f6re kep\u00e7e dolma fakt\u00f6r\u00fc k= 0,4-1,0 aras\u0131nda de\u011fi\u015febilir.<br \/>\n Bu fakt\u00f6rler dikkate al\u0131narak y\u00fckleyicinin yapaca\u011f\u0131 i\u015f miktar\u0131; Q= (gx60xE): D g=g1xk form\u00fclleri ile hesaplan\u0131r.<br \/>\n Q= \u0130\u015f miktar\u0131 m3, g1=\u0130\u015f miktar\u0131 (m3\/sefer-tam dolu kep\u00e7e)<br \/>\n D= Gidi\u015f-d\u00f6n\u00fc\u015f ve y\u00fckleme zaman\u0131 (dakika)<br \/>\n g= \u0130\u015f miktar\u0131 (m3\/ sefer-normal)<br \/>\n E= \u00c7al\u0131\u015fma verimi (\u2014> \u00c7al\u0131\u015fma verimi)<br \/>\n \u0130\u015e MAK\u0130NES\u0130 \u00c7ALI\u015eMA VER\u0130M\u0130, \u00c7al\u0131\u015fmada sa\u011flanan fayda derecesi. A\u00e7\u0131k i\u015fletme \u00f6rt\u00fckaz\u0131 i\u015finde \u00e7al\u0131\u015fan kaz\u0131c\u0131 makinen\u0131n verimi; malzemenin cinsine, operat\u00f6r\u00fcn becerisine, makinen\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ve bak\u0131m durumuna g\u00f6re 0,42-0,83 aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. Bu husus a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda g\u00f6sterilmi\u015ftir.<br \/>\n Kaz\u0131c\u0131 makinenin bak\u0131m derecesi<br \/>\n \u00c7al\u0131\u015fma M\u00fckemmel \u0130yi Normal K\u00f6t\u00fc<br \/>\n Durumu<br \/>\n M\u00fckemmel 0,83 0,81 0,76 0,70<br \/>\n \u0130yi 0,78 0,75 0,71 0,65<br \/>\n Normal 0,72 0,69 0,65 0,60<br \/>\n Orta 0,63 0,61 0,57 0,52<br \/>\n Uygun de\u011fil 0,52 0,50 0,47 0,42<br \/>\n \u0130\u015eLEME, Mermer i\u015fletmecili\u011finde ta\u015f bloktan arzu edilen ta\u015f y\u00fcz\u00fc elde edilinceye kadar yap\u0131lan i\u015flemlerin toplam\u0131.<br \/>\n \u0130\u015eLEME SUNDURMASI, Mermer i\u015fletmecili-\u011finde ta\u015f i\u015flemeye mahsus, sadece \u00fcst\u00fc kapal\u0131 mahal.<br \/>\n \u0130\u015eLET\u0130LEB\u0130L\u0130RL\u0130K, 1) Teknik ve ekonomik y\u00f6nlerden, bir maden rezervinin i\u015fletmeye al\u0131nabilece\u011fini ifade eden bir kavram. 2) Haz\u0131rl\u0131k, \u00fcretim, ta\u015f\u0131ma ve zenginle\u015ftirme giderleri \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, geride belirli bir miktar k\u00e2r b\u0131rakabilecek \u015fartlar\u0131 haiz olma.<br \/>\n \u0130\u015eLET\u0130LEB\u0130L\u0130R MADEN YATAKLARI, Et\u00fcd yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada bilinen madencilik tekni\u011fi, teknolojisi ve ekonomisi bak\u0131m\u0131ndan, i\u015fletildi\u011fi takdirde iktisadi olabilecek veya i\u015fletilmesi politik y\u00f6nden faydal\u0131 olacak maden yataklar\u0131.<br \/>\n \u0130\u015eLET\u0130LEB\u0130L\u0130R ORTALAMA TEN\u00d6R, Bir maden yata\u011f\u0131nda veya bir maden i\u015fletmesinde kabul edilen i\u015fletme limit ten\u00f6r\u00fcnden daha y\u00fcksek ten\u00f6rde olan cevher olu\u015fumlar\u0131n\u0131n ortalama ten\u00f6r\u00fc.<br \/>\n \u0130\u015eLET\u0130LEB\u0130L\u0130R REZERV, \u2014> \u0130\u015fletilebi-lirlik.<br \/>\n \u0130\u015eLET\u0130LEN (DENGELENM\u0130\u015e) ORTALA-MA DAMAR KALINLI\u00a6I, Ayn\u0131 anda de\u011fi\u015fik kal\u0131nl\u0131ktaki damarlarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir \u00fcretim \u00fcnitesinde her \u00fcretim noktas\u0131ndan yap\u0131lan \u00fcretimin damar kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7arp\u0131mlar\u0131n\u0131n toplam \u00fcretime b\u00f6l\u00fcnmesi ile elde edilen damar kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131. \u2014> Damar kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131.<br \/>\n \u0130\u015eLETME, 1) Ekonomik ilkelere g\u00f6re faaliyette bulunarak, mal ve hizmet \u00fcreten teknik \u00fcnite. 2) Herhangi bir mal veya hizmet \u00fcretimi i\u00e7in gerekli ara\u00e7 ve gerecin bu \u00fcretimi sa\u011flayacak \u015fekilde yerle\u015ftirildi\u011fi teknik birim. 3) M\u00fcesseselerin ve ba\u011fl\u0131 ortakl\u0131klar\u0131n mal ve hizmet \u00fcreten ve h\u00fckmi \u015fahsiyeti haiz olmayan fabrika ve di\u011fer birimleri.<br \/>\n \u0130\u015eLETME B\u00dcT\u00c7ES\u0130, 1) \u0130ktisadi faaliyet g\u00f6steren bir kurulu\u015fun gelecek bir y\u0131l i\u00e7inde yapaca\u011f\u0131 i\u015fletmecilik faaliyetleri i\u00e7in insan g\u00fcc\u00fc, \u00fcretim, pazarlama ve parasal y\u00f6nden yap\u0131lan tahminlerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6steren belge. 2) \u0130\u015f Program\u0131. \u0130\u015fletme b\u00fct\u00e7elerinden kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma bak\u0131m\u0131ndan ge\u00e7mi\u015f y\u0131llara ve i\u00e7inde bulunulan y\u0131la ait bilgilere de yer verilir. Yat\u0131r\u0131m ve finansman programlar\u0131 da i\u015fletme b\u00fct\u00e7elerinin eklerini te\u015fkil eder. Bu itibarla yat\u0131r\u0131m ve finansman program\u0131 kesinle\u015fmeden i\u015fletme b\u00fct\u00e7esi de kesinlik kazanmaz.<br \/>\n \u0130\u015eLETME \u00c7UKURU, Madeni al\u0131nm\u0131\u015f a\u00e7\u0131k i\u015fletmelerin geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 topo\u011frafik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm.<br \/>\n \u0130\u015eLETMEDE YER BEL\u0130RLEME, Maden i\u015fletmelerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan veya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak i\u015flerlerinin veya \u00fcnitelerin (kuyu, desandri, la\u011f\u0131m, taban, damar, ayak, pano, b\u00f6l\u00fcm, kat, kartiye vb.) adreslenmeleri i\u00e7in uygulanan us\u00fcl. Genel olarak a\u00e7\u0131k i\u015fletmelerde tektonik hatlarla s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f panolar maden yata\u011f\u0131n\u0131n durumuna g\u00f6re yer r\u00fcmuzu, basamaklar da kotlar\u0131 ile birlikte bir s\u0131ra numaras\u0131 verilerek belirlenir. Yeralt\u0131 i\u015fletmelerinde ise la\u011f\u0131mlar, tabanlar ve ba\u015fyukar\u0131lar s\u00fcr\u00fcld\u00fckleri y\u00f6ne ve kotlar\u0131na g\u00f6re adreslendirildikleri gibi, bir\u00e7ok i\u015fletmeleri olan bir kurulu\u015fta standart bir uygulama yapmak i\u00e7in yer, b\u00f6lge, i\u015fletme, kat, kartiye gibi yerlere kodlar, la\u011f\u0131m, damar, kuyu, desandri gibi yerlere de numaralar verilerek s\u00f6zkonusu i\u015fyeri veya \u00fcnitelerin seri halindeki rakamlarla yerleri ifade edilir.<br \/>\n \u0130\u015eLETME FAAL\u0130YET RAPORU, Maden-cilik faaliyetlerinin, y\u00f6netmeli\u011finde belirtildi\u011fi \u00fczere, fenni nezaret\u00e7i taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan takdim metni.<br \/>\n \u0130\u015eLETME HAKKI, Herhangi bir sahada madencilik yapmak \u00fczere \u0130\u015fletme Ruhsat\u0131 (\u0130R) ve \u0130\u015fletme \u0130mtiyaz\u0131 (\u0130\u0130) alm\u0131\u015f \u00f6zel veya t\u00fczel ki\u015filerin do\u011fan haklar\u0131.<br \/>\n \u0130\u015eLETME HUDUDU, 1) Yeralt\u0131nda bulunan madeni ekonomik olarak alabilmek i\u00e7in, kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken pasan\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fey ve \u00e7evresel y\u00f6nde g\u00f6steren ay\u0131r\u0131m \u00e7izgisi. 2) Ruhsat sahas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131.<br \/>\n \u0130\u015eLETME \u0130MT\u0130YAZI (\u0130\u0130), Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lan 6309 say\u0131l\u0131 Maden Kanunu\u2019na g\u00f6re i\u015fletme yapabilme hakk\u0131. \u0130\u015fletme imtiyaz\u0131, ilgili bakanl\u0131k\u00e7a aktedilecek bir mukaveleye istinaden Bakanlar Kurulu karar\u0131 ile 40-90 y\u0131l s\u00fcre i\u00e7in Limited, A.\u015e. veya \u0130DT\u2019lere verilebilir veya bu imtiyaz hakk\u0131 kanunda belirtilen baz\u0131 durumlarda gene Bakanlar Kurulu karar\u0131yla feshedilebilir. 3213 say\u0131l\u0131 yeni maden yasas\u0131nda \u0130.\u0130. terimi ve kavram\u0131 mevcut de\u011fildir.<br \/>\n \u0130\u015eLETME \u0130ZN\u0130, 1) Ruhsat sahibine sahas\u0131nda i\u015fletme yapabilmesi i\u00e7in, Maden Kanununa uygun olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f i\u015fletme projesinin ilgili daireye tevdii \u00fczerine i\u015fletme ruhsat\u0131 ile birlikte verilen izin. 2) Bir tesisin i\u015fletmeye al\u0131nabilmesi ve i\u015fletilmesi i\u00e7in \u201cResmi Makamlarca\u201d verilen izin.<br \/>\n \u0130\u015eLETME METODU, Do\u011fal konumda bulunan madenin en az zayiatla ve emniyetli olarak ekonomik \u015fekilde \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygulanan sistem. Madenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, \u015fekli, yat\u0131m\u0131 ve istikameti, tavan ve taban\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri, ekonomik de\u011feri, fiziki ve kimyevi \u00f6zellikleri i\u015fletme metodunun se\u00e7iminde \u00f6nemli fakt\u00f6rlerdir. Temel i\u015fletme metodlar\u0131 \u2014> Kapal\u0131 (yeralt\u0131) ve \u2014> A\u00e7\u0131k (yer\u00fcst\u00fc) i\u015fletme metodlar\u0131 olarak iki ana gruba ayr\u0131labilir. Yeralt\u0131 i\u015fletme metodlar\u0131 uygun \u015fartlarda deniz, g\u00f6l ve \u0131rmak altlar\u0131nda da uygulanabilir.<br \/>\n \u0130\u015eLETME PLANI, Maden kanununa g\u00f6re i\u015fletmenin bir sonraki y\u0131lda maden oca\u011f\u0131nda yapaca\u011f\u0131 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve \u00fcretimi g\u00f6steren ocak plan\u0131. Bu plan \u201cMaden Dairesi\u201d taraf\u0131ndan onaylan\u0131r ve maden oca\u011f\u0131 bu planda g\u00f6sterildi\u011fi \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<br \/>\n \u0130\u015eLETME RUHSATI (\u0130R), Arama ve \u00f6n i\u015fletme ruhsat\u0131 s\u00fcreleri sonunda \u201cMaden Dairesi\u2019nden\u201d temini gereken izin belgesi.<br \/>\n \u0130\u015eLETME TALEB\u0130 (\u0130T), Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lan 6309 say\u0131l\u0131 Maden Kanununun ilgili maddelerine g\u00f6re, araman\u0131n olumlu sonu\u00e7 vermesi \u00fczerine AR s\u00fcresi i\u00e7erisinde \u201cMaden Dairesine\u201d yap\u0131lan m\u00fcracaat. \u0130\u015fletme talebinin olumlu sonu\u00e7lanmas\u0131 \u00fczerine ya i\u015fletme ruhsat\u0131 (\u0130R) veya i\u015fletme imtiyaz\u0131 (\u0130\u0130) verilirdi. 3213 say\u0131l\u0131 yasaya g\u00f6re sadece i\u015fletme ruhsat\u0131 verilmektedir.<br \/>\n \u0130\u015eLETME Y\u00d6N\u00dc, Hangi i\u015fletme metodu olursa olsun; madenin kaz\u0131s\u0131 s\u0131ras\u0131nda, maden yata\u011f\u0131 i\u00e7erisinde yap\u0131lan ilerlemenin y\u00f6n\u00fc, yani aya\u011f\u0131n genel ilerleme y\u00f6n\u00fc. \u2014> Kaz\u0131 y\u00f6n\u00fc. Kapal\u0131 i\u015fletme.<br \/>\n \u0130\u015eLETME ZAY\u0130ATI, \u00dcretim metodu, gere\u011fi veya topuk vb. nedenlerle genel olarak al\u0131namayan ve yerinde b\u0131rak\u0131lan k\u00f6m\u00fcr veya cevher miktar\u0131. Zayiat, \u00fcretilmek istenen rezerv k\u0131sm\u0131n\u0131n y\u00fczdesi olarak ifade edilir.<br \/>\n \u0130\u015e PROGRAMI, \u2014> \u0130\u015fletme b\u00fct\u00e7esi.<br \/>\n \u0130\u015eT\u0130AL KARTU\u015eU, \u2014> Yemleme lokumu.<br \/>\n \u0130T\u0130C\u0130, 1) Araba ile nakliyatta arabalar\u0131n veya katar\u0131n itmek suretiyle hareketini sa\u011flayan mekanik tertibat (hidrolik, pn\u00f6matik, zincirli veya halatl\u0131). 2) Ayak i\u00e7inde, konvey\u00f6r\u00fc gerekti\u011finde ayak aln\u0131na iten d\u00fczen.<br \/>\n \u0130TME P\u0130STONU, Uzun ayaklarda ayak ilerledik\u00e7e ta\u015f\u0131ma ve \u00fcretim donat\u0131m\u0131n\u0131n komple olarak al\u0131na itilmesine veya kuyu nakliyat\u0131nda arabalar\u0131n kafese s\u00fcr\u00fclmesi ve kafesten \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na yarayan, bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava veya elektrohidrolik g\u00fc\u00e7le \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan pistonlar. \u2014> Kaz\u0131 rendesi.<br \/>\n \u0130ZABE, 1) Eritme. 2) Eritilme. 3) Ergitme. Y\u00fcksek ten\u00f6rl\u00fc veya zenginle\u015ftirilmi\u015f cevherden metallerin elde edilmesi ile ilgili olarak yap\u0131lan i\u015flemler. \u2014> Metalurji.<br \/>\n \u0130ZABE FIRINLARI, Cevherlerin izabesinde kullan\u0131lan f\u0131r\u0131nlar. Bunlar:<br \/>\n 1. Tekneli F\u0131r\u0131nlar<br \/>\n a) Vater Jacket F\u0131r\u0131n\u0131<br \/>\n b) Y\u00fcksek F\u0131r\u0131n<br \/>\n c) Kupol F\u0131r\u0131n\u0131<br \/>\n 2. Alev F\u0131r\u0131nlar\u0131<br \/>\n a) Reverber F\u0131r\u0131n\u0131<br \/>\n b) Simens-Martin F\u0131r\u0131n\u0131<br \/>\n 3. Potal\u0131 F\u0131r\u0131nlar<br \/>\n 4. Elektrik F\u0131r\u0131nlar\u0131<br \/>\n a) Arkl\u0131<br \/>\n b) Diren\u00e7li<br \/>\n c) End\u00fcksiyonlu (y\u00fcksek veya al\u00e7ak frekansl\u0131) f\u0131r\u0131nlar olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli sistem ve tiplerde kurulur.<br \/>\n \u0130ZLANDA SPATI, Telemetre ve polarizan mikroskoplarda kullan\u0131lan saydam kalsit (CaCO3) kristali. \u2014> Kalsit.<br \/>\n \u0130ZOH\u0130PS BLOK METODU, Damar izohips haritalar\u0131 \u00fczerinde faylarla s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f bloklar belirtildikten sonra planimetre ile bu bloklar\u0131n alanlar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerek; damar kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131, damar meyli ve madenin yo\u011funlu\u011fu dikkate al\u0131nmak suretiyle yap\u0131lan rezerv hesaplama metodu. Bu metoda g\u00f6re hesaplanan rezerv miktar\u0131n\u0131n do\u011fruluk derecesi y\u00fczde y\u00fcze yakla\u015fabilir. \u2014> Rezerv.<br \/>\n \u0130ZOJEOTERM, Yeralt\u0131nda, ortalama s\u0131cakl\u0131klar\u0131 e\u015fde\u011fer noktalar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu e\u011fri.<br \/>\n \u0130ZOMORF M\u0130NERALLER, 1) Kimyasal bile\u015fimleri birbirine yak\u0131n ve ayn\u0131 \u015fekilde kristalle\u015fen mineraller. 2) E\u015fit \u015fekilli mineraller.<br \/>\n \u0130ZOTROP, Belirli fiziksel do\u011frultulara g\u00f6re \u00f6zelli\u011fi de\u011fi\u015fmeyen cisimler.<\/p>\n<p>J<\/p>\n<p> JAKB\u0130T, Ba\u015fs\u0131z matkap \u00e7ubu\u011funun vida a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f veya konik \u015fekilde haz\u0131rlanm\u0131\u015f ucuna vidalanarak veya ge\u00e7irilerek tak\u0131labilen, \u015fi\u015fik keski veya y\u0131ld\u0131z u\u00e7lu, sert \u00e7elikten yap\u0131lm\u0131\u015f veya kesici a\u011f\u0131zlara g\u00fcm\u00fc\u015f lehimle haz\u0131rlanm\u0131\u015f sert metal par\u00e7alar kaynat\u0131lm\u0131\u015f u\u00e7 par\u00e7as\u0131. JAKB\u0130T \u00c7UBU\u011eU, Jakbit tak\u0131lacak veya vidalanacak \u015fekilde ucu konik veya di\u015fli olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f burgu.<br \/>\n JALON, G\u00f6zlem noktalar\u0131n\u0131 i\u015faretlemek ve hedef olarak kullan\u0131lmak \u00fczere, genellikle, dairesel kesitli ah\u015fap, metal vb. maddeden yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u00fczeri 50 cm\u2019lik k\u0131s\u0131mlar halinde k\u0131rm\u0131z\u0131-beyaz veya siyah-beyaz renklere boyanm\u0131\u015f 2,0m boyunda ve 3 cm \u00e7ap\u0131nda gere\u00e7. Nokta \u00fczerine merkezlenebilmesi i\u00e7in bir ucunda sivri demir bulunur. Jalonlar g\u00f6zlem noktas\u0131na d\u00fc\u015fey olarak dikilebilmesi i\u00e7in \u00f6zel sehpa ve k\u00fcresel d\u00fcze\u00e7 ile birlikte kullan\u0131l\u0131r. \u2014> \u015eekil, Flama.<br \/>\n JAMESON FLOTASYON H\u00dcCRES\u0130, \u2014> Sel\u00fcl(sel).<br \/>\n JASP, 1) K\u0131rm\u0131z\u0131, kahverengi, ye\u015fil, kirli (saf olmayan), hafif, \u015feffaf, kriptokristalli, hafif k\u0131r\u0131kl\u0131 kuars. 2) Bulan\u0131k, saydam olmayan \u00e7e\u015fitli renkli silisle\u015fmi\u015f (silisifiye) kilden ibaret kaya\u00e7. Bunlar tamamiyle tortul kaya\u00e7 karakterini g\u00f6sterdikleri gibi bazen hidrotermal orijinli filonlar da te\u015fkil ederler. Siyah renkli jaspa, lidit veya mihenkta\u015f\u0131 denir. 3) Jaspis.<br \/>\n Jasp bir kalsedon t\u00fcr\u00fc olup, ince ve de\u011fi\u015fken katmanl\u0131s\u0131na bandjasp, rengarenk ince katmanl\u0131, kalsedon ve billursal kuars damarl\u0131 olan\u0131na jasp akikleri veya akik jasplar\u0131 denir.<br \/>\n Jasptan Eski ve Orta \u00c7a\u011flarda vazolar, tabakalar (kutular) yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u2014> Boynuz ta\u015f\u0131.<br \/>\n JASP AK\u0130KLER\u0130, \u2014> Jasp.<br \/>\n JASP\u0130S, \u2014> Jasp, Boynuzta\u015f\u0131.<br \/>\n JELAT\u0130N, Nitrosel\u00fcloz kat\u0131lmas\u0131yla jelatin k\u0131vam\u0131na getirilmi\u015f, ana maddesi nitrogliserin olan patlay\u0131c\u0131 madde.<br \/>\n JENERAT\u00d6R GAZI, K\u00f6m\u00fcr, odun, odun k\u00f6m\u00fcr\u00fc gibi kat\u0131 yakacaklar\u0131n jenerat\u00f6r denilen f\u0131r\u0131nda akkor h\u00e2le getirilen en alt tabakadan hava \u00fcflenmesiyle veya hava emilmesi suretiyle elde edilen bir \u0131s\u0131tma ve tahrik gaz\u0131. Is\u0131 de\u011feri 1700 kcal\/m3. \u00dcflenen veya emilen havaya su buhar\u0131 da il\u00e2ve edilirse elde edilen karbonmonoksit ve hidrojenden ibaret gazada \u201cKar\u0131\u015f\u0131k Gaz\u201d denir. F\u0131r\u0131ndan sadece su buhar\u0131 \u00fcflenir veya emilirse elde edilen ve y\u00fcksek oranda hidrojen i\u00e7eren gaza ise \u201cSu Gaz\u0131\u201d denir.<br \/>\n JEODEZ\u0130, Yer \u00f6l\u00e7me (topo\u011frafya) bilimi.<br \/>\n JEOELEKTR\u0130K MADEN ARAMA METOTLARI, Minerallerin, kaya\u00e7lar\u0131n, stratigrafik ve tektonik birimlerin, elektrik\u00ee iletkenlik yetene\u011finin, do\u011fada kendili\u011finden olu\u015fan veya insan eliyle olu\u015fturulan elektrik\u00ee alanlar\u0131n ve manyetik alanlar\u0131n kullan\u0131lmalar\u0131 suretiyle uygulamal\u0131 jeofizi\u011fin olanaklar\u0131 ve geli\u015fmesinin elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde yorumu ve saptanmas\u0131na dayanan metotlar\u0131n hepsi. Jeoelektrik metotlardan, zeminin donma, \u00e7imento enjeksiyonlar\u0131nda n\u00fcfuz etme s\u0131n\u0131rlar\u0131 tesbiti ve in\u015faat temeli sorunlar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131nda da yararlan\u0131l\u0131r. Hidrojeoloji de bundan yararlan\u0131r; bilhassa kurak y\u00f6relerde yeralt\u0131 suyu aranmas\u0131nda \u00f6nemli uygulama alan\u0131 bulur.<br \/>\n Kaya\u00e7lar\u0131n iletkenlikleri birbirleriyle \u00e7ak\u0131\u015ft\u0131klar\u0131ndan veya birbirlerine yak\u0131n oldu\u011fundan, iletkenlik saptanmas\u0131yla kaya\u00e7 tayini m\u00fcmk\u00fcn olmamakla beraber masif a\u011f\u0131r metal s\u00fclf\u00fcrlerinin saptanmas\u0131nda iletkenlik \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc iyi sonu\u00e7lar vermektedir. K\u00f6m\u00fcrl\u00fc veya siyah \u015fistlerde \u015fistle\u015fme istikametinde iletkenlik, s\u00fclf\u00fcrlere nazaran daha fazlad\u0131r; \u015fistle\u015fmeye dik istikamette iletkenlik daha azd\u0131r. Bu duruma iletkenlik anizotropisi denir. Jeoelektrik \u00f6l\u00e7\u00fcmlerde de\u011ferlendirme, lokal petrografik ve hidrolojik \u015fartlar g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutularak ve ba\u015fka arama metotlar\u0131 ile de kombine edilerek yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n Do\u011fal yer ak\u0131mlar\u0131 yard\u0131m\u0131yla, devridaim s\u0131v\u0131s\u0131yla dolu sondajlarda porozite \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yap\u0131l\u0131r.<br \/>\n Tellurik (Arz kabu\u011funu saran ve y\u00fczlerce km derine n\u00fcfuz edebilen do\u011fal elektrik\u00ee alanlar) ak\u0131mlardan istifade suretiyle, arz kabu\u011fu i\u00e7indeki antiklinal str\u00fckt\u00fcrlerle, k\u0131r\u0131lma tektoni\u011fiyle olu\u015fmu\u015f d\u00fc\u015fey veya d\u00fc\u015feye yak\u0131n faylar saptanarak refleksiyon sismik aramas\u0131na tamamlay\u0131c\u0131 elektrik\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fcmler yap\u0131l\u0131r.<br \/>\n \u0130nsan eliyle olu\u015fturulan elektrik\u00ee alanlarla diren\u00e7 haritalamas\u0131, sondaj diren\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fcmleri (Elektrik\u00ee karot alma), bir nokta etraf\u0131nda d\u00f6nerek sondalama ve derin sondalama \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yap\u0131l\u0131r. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcmlerle iletken cevher damarlar\u0131, mostralar, az eyimli tabakalar saptan\u0131r.<br \/>\n Manyetik alanlar kullan\u0131larak yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcmler, cevher damarlar\u0131n\u0131n prospeksiyonuna yard\u0131mc\u0131 olur.<br \/>\n JEOF\u0130Z\u0130K METOTLARLA MADEN ARAMA, Yerkabu\u011funun fiziki durumu ve de\u011fi\u015fimi, kabu\u011fun ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve yap\u0131s\u0131n\u0131n tespiti imk\u00e2n\u0131n\u0131 verdi\u011finden, tatbiki jeofizik vas\u0131tas\u0131yla, jeolojinin ve dolay\u0131siyle maden araman\u0131n klasik metotlar\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra, uygulanan arama usulleri. Gravimetrik (\u2014> Gravimetri metodu), manyetik (\u2014> Manyetik metot) \u2014> Elektrik-, Sismik-, Radyoaktif-, metotlarla yap\u0131lan bu aramalar vas\u0131tas\u0131yla jeolojik ve di\u011fer verilerin birle\u015ftirilmesi suretiyle sonu\u00e7 almak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r.<br \/>\n JEOLOG, Arz kabu\u011funun ula\u015f\u0131labilen k\u0131s\u0131mlar\u0131nda kaya\u00e7lar\u0131, fosilleri, tabakalanmalar\u0131 ve tabakalar\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fimleri jeolojik zaman ve mekan i\u00e7inde inceleyen yani arz\u0131n jeolojik tarihini kendisine konu edinmi\u015f ilim dal\u0131 ile u\u011fra\u015fan meslek mensubu.<br \/>\n JEOLOG PUSULASI, \u2014> Pusula.<br \/>\n JEOLOJ\u0130, Arz kabu\u011funun yap\u0131s\u0131n\u0131, kabu\u011fun her \u00e7e\u015fit yap\u0131 eleman\u0131n\u0131, olu\u015fumunu ve her \u00e7e\u015fit \u00f6zelli\u011fini ara\u015ft\u0131ran ana bilim dal\u0131. Jeolojinin i\u00e7erdi\u011fi bilim dallar\u0131ndan Genel jeoloji, volkanizma, da\u011flar\u0131n te\u015fekk\u00fcl\u00fc, yer hareketleri (zelzele), atmosferin arz kabu\u011fu \u00fczerindeki etkilerini; Tektonik, arz kabu\u011funun fiziki yap\u0131s\u0131n\u0131; Paleantoloji(fosilbilim) t\u00fcm fosilleri ve jeolojik zaman saptamas\u0131n\u0131; Stratigrafi, tabakala\u015fma, ta\u015fla\u015fma ve paleoco\u011frafyay\u0131; Petrografi (ta\u015fbilim), kabu\u011fu olu\u015fturan b\u00fct\u00fcn kaya\u00e7 cinslerinin \u00e7\u0131plak g\u00f6zle, b\u00fcy\u00fcte\u00e7le, mikroskopla, fiziki ve kimyevi metodlarla tayinini; Mineroloji, kaya\u00e7lar\u0131 olu\u015fturan minerallerin kristal yap\u0131s\u0131, fiziki ve kimyevi \u00f6zelliklerini; Jeomorfoloji, kabu\u011fun bug\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn olu\u015fumunu ve de\u011fi\u015fimini konu olarak i\u015fler. Jeoloji ayr\u0131ca, muayyen bir b\u00f6lgenin veya \u00fclkenin et\u00fcd\u00fc anlam\u0131na gelen \u201cRejyonal Jeoloji\u201d; jeolojik bilgilerin madencilik ve di\u011fer m\u00fchendislik dallar\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 et\u00fcd eden \u201cUygulamal\u0131 Jeoloji\u201d b\u00f6l\u00fcmlerine de ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n JEOLOJ\u0130K HAR\u0130TA, Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u015feklini canland\u0131ran topo\u011frafik haritalar\u0131n \u00fczerine; yery\u00fcz\u00fcndeki kaya\u00e7 ve tabakalar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131, yani bu formasyonlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcn\u00fc kesmesi ile meydana gelen arakesit \u00e7izgilerin yatay d\u00fczlem \u00fczerindeki izd\u00fc\u015f\u00fcmlerinin ve bu ara kesitlerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lan jeolojik formasyonlar\u0131n birbirleri ile olan ili\u015fkileri ve bunlar\u0131n derinliklerdeki muhtemel gidi\u015flerini g\u00f6sterebilecek tarzda; i\u015flenerek tanzim edilen plan.<br \/>\n JEOLOJ\u0130K KES\u0130T, Jeolojik haritada yery\u00fcz\u00fc jeolojisi g\u00f6sterilen b\u00f6lgenin yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc buutda g\u00f6sterilmesi ve haritay\u0131 yapan\u0131n veya haritay\u0131 de\u011ferlendiren kimsenin yorumlar\u0131n\u0131 yans\u0131tmas\u0131 amac\u0131yla haz\u0131rlanan \u2014> Kesit, Profil.<br \/>\n JEOLOJ\u0130K REZERV, Daha ziyade \u201cSosyalist Blok\u201d \u00fclkelerinde kullan\u0131lan bir rezerv s\u0131n\u0131f\u0131. Varl\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015f, fakat ekonomik a\u00e7\u0131dan hi\u00e7bir \u015fekilde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f olan maden k\u00fctlesi. Ba\u015fka bir deyi\u015fle rezerv ve potansiyel ay\u0131r\u0131m\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015f olan t\u00fcm maden k\u00fctlesi.<br \/>\n JEOLOJ\u0130K TERMOMETRE, Te\u015fekk\u00fcl s\u0131cakl\u0131klar\u0131 bilinen belli mineral gruplar\u0131, ayn\u0131 grup i\u00e7indeki muayyen mineraller, ayn\u0131 mineralin y\u00fcksek ve d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131ktaki \u00e7e\u015fitli formlar\u0131, bilinen baz\u0131 maddelerin i\u00e7 yap\u0131ya girmi\u015f olmalar\u0131n\u0131n formasyon olu\u015fum s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bilgi vermesi.<br \/>\n JEOLOJ\u0130K YA\u015e TAY\u0130N\u0130, 1) Tabakala\u015fma \u015fartlar\u0131, fosil ve kaya\u00e7 muhtevas\u0131n\u0131n tetkiki ile jeolojik olu\u015fumun bir di\u011fer jeolojik olu\u015fuma g\u00f6re nisbi (relatif) zaman fark\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 (relatif ya\u015f tayini). 2) Sedimentasyon kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve h\u0131z\u0131, sedimanlarda g\u00f6zlenen iklim ve mevsimin izleri (mesela bantl\u0131 kil) gibi jeolojik olaylar ve ara\u00e7larla; radyoaktif maddelerin par\u00e7alanma kanunlar\u0131ndaki s\u00fcrelerden yararlanmay\u0131 sa\u011flayan fiziksel yollarla (uranyum ve izotop metotlar\u0131, K 14 metodu) saptanan mutlak ya\u015f tayini. 1) ve 2)\u2019de belirtilen metotlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 birle\u015ftirilerek mutlak zaman s\u0131ralamas\u0131na gidilir.<br \/>\n JEOMETR, \u2014> Maden topo\u011fraf\u0131.<br \/>\n JEOMORFOLOJ\u0130, \u2014> Jeoloji.<br \/>\n JEOSENKL\u0130NAL, Yerkabu\u011fu \u00fczerinde, dipleri \u00e7\u00f6ken ve bu y\u00fczden i\u00e7inde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kal\u0131nl\u0131kta tortular (Sedimanter tabakalar) toplanabilen s\u00fcreklilik g\u00f6steren uzun ku\u015fak ya da tekne.<br \/>\n Jeosenklinallerin y\u00fczlerce ya da binlerce metre kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki tortul katmanlar\u0131 ile dolma s\u00fcrecinin son evresinde bu \u00e7\u00f6keller k\u0131vr\u0131l\u0131r, par\u00e7alan\u0131r ve k\u0131r\u0131l\u0131r. Bunu kristalin kaya\u00e7 sokulmalar\u0131 ve tekne ekseni boyunca y\u00fckselmeler izler; b\u00f6ylece jeosenklinal olu\u015fumu tamamlanarak ortaya k\u0131vr\u0131ml\u0131 bir da\u011f silsilesi \u00e7\u0131kar.<br \/>\n JEOTERMAL AKI\u015eKAN, Jeotermal kayna\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7\u0131kan ve b\u00fcnyesinde eriyik halindeki \u00e7e\u015fitli kimyasal maddeler ve karbondioksit, hidrojen s\u00fclf\u00fcr gibi gazlar bulunan s\u0131v\u0131.<br \/>\n JEOTERMAL ALAN, Jeotermal enerji bulma ve faydalanma olana\u011f\u0131na sahip arazi par\u00e7as\u0131.<br \/>\n JEOTERMAL ENERJ\u0130, S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrekli 20\u00bdC\u2019den fazla olan ve \u00e7evresindeki normal yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc sular\u0131na oranla daha fazla erimi\u015f mineral, \u00e7e\u015fitli tuzlar ve gazlar i\u00e7erebilen, elektrik \u00fcretiminde, \u0131s\u0131tmada, \u00e7e\u015fitli sanayi tesislerinde enerji hammaddesi olarak kullan\u0131labilen, \u00e7e\u015fitli kimyasal madde ve gaz \u00fcretimine elveri\u015fli olabilen s\u0131cak su, buhar ve bunlarla birlikte bulunan karbondioksit, hidrojens\u00fclf\u00fcr, k\u00fck\u00fcrtdioksit vb. gibi do\u011fal gazlar ve sular\u0131n i\u00e7erdi\u011fi enerji. Ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli teknik y\u00f6ntemlerle faydalan\u0131labilen yerkabu\u011fu i\u00e7inde (k\u0131zg\u0131n kuru kayalar) birikmi\u015f \u0131s\u0131 da jeotermal enerji say\u0131l\u0131r.<br \/>\n JEOTERMAL GRADYAN, Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn muayyen bir noktas\u0131nda yer kabu\u011funun jeotermal s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 1\u00b0C art\u0131ran derinlik. Normal yerkabu\u011fu \u015fartlar\u0131nda her 33 m\u2019de s\u0131cakl\u0131k 1\u00b0C artar. 1\u00b0C s\u0131cakl\u0131k art\u0131m\u0131 33 m\u2019den daha fazla derinlikte ger\u00e7ekle\u015fen arazi par\u00e7alar\u0131 (-), 33 m\u2019den daha az derinlikte ger\u00e7ekle\u015fen arazi par\u00e7alar\u0131 (+) olarak m\u00fctal\u00e2a edilir. \u00d6l\u00e7\u00fcm her 10 m\u2019de bir yap\u0131l\u0131r ve \u00f6l\u00e7\u00fclen s\u0131cakl\u0131k derecelerine jeotermal (gradyan) s\u0131cakl\u0131k veya jeotermik \u0131s\u0131 da denir. \u2014> Ocak iklimi, Adyabatik kompresyon \u0131s\u0131s\u0131. Jeotermik \u0131s\u0131; derin maden ocaklar\u0131na g\u00f6nderilen havan\u0131n \u00f6nemli derecede \u0131s\u0131nmas\u0131na neden olur. Ocaklara g\u00f6nderilen havan\u0131n jeotermik ve adyabatik kompresyon \u0131s\u0131s\u0131 etkisi ile s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n zararlar\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in ya oca\u011fa g\u00f6nderilen hava veya bacalara vantilat\u00f6rle \u00fcflenen hava, so\u011futularak oca\u011fa veya bacaya g\u00f6nderilir.<br \/>\n JEOTERMAL SANTRAL, \u2014> Elektrik enerjisi \u00fcretim tesisleri.<br \/>\n JEOTERM\u0130K ISI, \u2014> Jeotermik Gradyen.<br \/>\n J\u0130G, Farkl\u0131 \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131kta bulunan minerallerin ak\u0131\u015fkan ortam i\u00e7inde yer\u00e7ekimi ve ak\u0131\u015fkan ortam\u0131n d\u00fc\u015fey hareketinin etkisine ba\u011fl\u0131 olarak tabakalar halinde ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan d\u00fczen. Y\u0131kama kasas\u0131, pistonlu bak kasas\u0131 veya \u201cbak\u2019a piston\u201d da denir.Di\u011fer bir ifade ile jiglerde suyun s\u00fcrekli olarak a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 hareketi ile jige verilen de\u011fi\u015fik yo\u011funluktaki malzemenin sanki \u00e7ok y\u00fcksekten su i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcyormu\u015f gibi bir ortam yarat\u0131larak malzemenin di\u011fer uca gidinceye kadar yo\u011funlu\u011fu fazla olan malzemenin altta, yo\u011funlu\u011fu az olan malzemenin de \u00fcstte tabakala\u015fmas\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylece yo\u011funluklar\u0131 farkl\u0131 kat\u0131 maddelerin birbirinden ayr\u0131lmalar\u0131 sa\u011flan\u0131r. Bu y\u00f6ntemle yap\u0131lan ay\u0131rmaya hidrolik ay\u0131rma y\u00f6ntemi de denir.Jiglerde verimli bir operasyon i\u00e7in ayn\u0131 karakterdeki ve boyut da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki malzemenin sabit h\u0131zla beslenmesinin yan\u0131nda yatak hareketinin s\u00fcreklili\u011fi de \u00f6nemlidir. Teorik olarak 0-150 mm boyutunda k\u00f6m\u00fcrler jig ile zenginle\u015ftirilebilirse de; pratikte alt s\u0131n\u0131r boyutu 75 mikrondur. Besleme h\u0131z\u0131 ise 15-30 ton\/saat\/m2 civar\u0131ndad\u0131r. Tane b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc -15 mm k\u00f6m\u00fcrlerin zenginle\u015ftirilmesinde feldispat yatakl\u0131 jigler kullan\u0131l\u0131r. Jiglerde temiz k\u00f6m\u00fcr ve \u015fistin yan\u0131nda ara \u00fcr\u00fcn yani mikst de elde edilebilir. Mikst ya do\u011frudan do\u011fruya pazarlan\u0131r veya k\u0131r\u0131larak tekrar devreye sokulur. Jigle zenginle\u015ftirme yap\u0131lan lavvarlarda ton ba\u015f\u0131na 500-600 lt taze su kullan\u0131l\u0131r. En yayg\u0131n kullan\u0131lan jigler baum jigler olmakla beraber son y\u0131llarda daha iyi performans elde etmek bak\u0131m\u0131ndan batak jigler geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u2014> Baum jig, Batak jig, K\u00f6m\u00fcr y\u0131kama y\u00f6ntemleri,<br \/>\n J\u0130PS, 1) CaSO4 . 2 H2O kimyasal bile\u015fiminde, monoklin kristalli, renksiz, \u015feffaf, kil veya demir oksit kar\u0131\u015fm\u0131\u015f hali ile gri, sar\u0131 veya k\u0131rm\u0131z\u0131 renkli olabilen kaya\u00e7. Jips 120\u00bdC\u2019a kadar \u0131s\u0131t\u0131larak kristal suyunun bir k\u0131sm\u0131 buharla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Pudra haline getirilen bu jips (al\u00e7\u0131) biraz suyla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak hekimlikte, model yapmada, duvar s\u0131v\u0131lar\u0131nda, \u00e7abuk donma \u00f6zelli\u011fi sebebiyle kullan\u0131l\u0131r. Tabii jips, 500\u00bdC veya 1000\u00bdC\u2019a kadar \u0131s\u0131t\u0131larak \u00f6zel in\u015faat har\u00e7lar\u0131, sun\u2019i ta\u015f yap\u0131m\u0131 ve jips-beton yap\u0131 i\u015flerinde kullan\u0131lan \u00f6zel jips elde edilir. \u2014> Al\u00e7\u0131ta\u015f\u0131.<br \/>\n J\u0130ZMAN, \u2014> Maden yata\u011f\u0131.<br \/>\n JUVEN\u0130L SU, Ma\u011fmadan u\u00e7ucu maddelerle birlikte gelen ve yo\u011funla\u015fan magma men\u015feli su.<br \/>\n JUMBO (Cambo), 1) Hareket edebilen ve \u00fczerinde birka\u00e7 martoperforat\u00f6r (la\u011f\u0131m makinesi) bulunan; b\u00f6ylece ayn\u0131 zamanda birka\u00e7 la\u011f\u0131m deli\u011fi a\u00e7arak, galeri ilerlemesini h\u0131zland\u0131rmaya yarayan delik delme (vagonu) arac\u0131. 2) Arabal\u0131 perforat\u00f6r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I ISI, 1) Madde molek\u00fcllerinin hareketi nedeniyle meydana gelen enerji. Madde molek\u00fcllerinin hareketi az olursa \u0131s\u0131 az, fazla olursa \u0131s\u0131 fazlad\u0131r. Is\u0131 birimleri Cal, Kcal, B.T.U. (British Thermal Unit)\u2019dur. 2) Hararet. ISIL \u0130\u015eLEM, \u00c7eli\u011fin dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ve sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyen yap\u0131sal \u00f6zelli\u011fini iyile\u015ftirmek i\u00e7in onun y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klara kadar \u0131s\u0131t\u0131l\u0131p \u00e7e\u015fitli ortamlarda ani olarak so\u011futulmas\u0131 i\u015flemi (suverme). Bu &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[],"class_list":["post-2208","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2208"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2208\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}