\u00d6fke, insan\u0131n i\u00e7inden kaynaklanmakta olup f\u0131triyattan say\u0131lmaktad\u0131r. Bu fevkalade psikolojik durum, kalp ve beyinden ba\u015flar ate\u015f alevi gibi b\u00fct\u00fcn bedebi, asab\u0131 kapsay\u0131verir. Y\u00fcz ve g\u00f6zler k\u0131zar\u0131r. El ve ayak titrer. A\u011f\u0131z k\u00f6p\u00fcklenir. \u0130nsan asab\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc kaybeder. \u00d6fkeli insan\u0131n akl\u0131 iyi \u00e7al\u0131\u015fmaz ve o durumda delilerle pek fark\u0131 olmaz. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kadar cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekece\u011fi hatalar i\u015fleyebilir.
\nHz. Ali (a.s) buyuruyor ki: \u201cGazap ve \u00f6fkeden ka\u00e7\u0131n\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc onun ba\u015flang\u0131c\u0131 delilik ve sonu ise pi\u015fmanl\u0131kt\u0131r.\u201d(246)
\n\u00d6fke, bir \u00e7ok k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve cinayetlerin kayna\u011f\u0131d\u0131r. Katl, cinayet, kavga, iftira, haysiyeti \u00e7i\u011fneme, a\u011fz\u0131 bozukluk ve hatta sava\u015flar\u0131n bir \u00e7o\u011fu \u00f6fke ve gazaptan kaynaklanmaktad\u0131r.
\n\u0130mam Sad\u0131k (a.s) \u015f\u00f6yle buyurur: \u201c\u00d6fke b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve cinayetlerin anahtar\u0131d\u0131r.\u201d(247)
\n\u00d6fke, hatta insan\u0131n din ve imam\u0131na da zarar verir ve onun iyi amellerini mahveder.
\nResulullah\u2019tan (s.a.a) \u015f\u00f6yle nakledilir: \u201cSirke bal\u0131 bozdu\u011fu gibi \u00f6fke de imam\u0131 bozar.\u201d(248)
\n\u0130nsan \u00f6fkeli olunca a\u011fz\u0131ndan \u00e7irkin s\u00f6zler d\u00fck\u00fcl\u00fcverir ve \u00e7irkin i\u015fler yapar; bu i\u015fler ise onun i\u00e7ini ortaya koyar ve di\u011ferlerinin g\u00f6z\u00fcnde onu r\u00fcsva ve rezil eder.
\nHz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyuruyor: \u201c\u00d6fke k\u00f6t\u00fc bir arkada\u015ft\u0131r. Kusur ve \u00e7irkinlikleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r, insan\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131p iyilikten uzakla\u015ft\u0131r\u0131r.\u201d(249)
\n\u015e\u00fcphesiz, \u00f6fke ve gazap devaml\u0131 insan\u0131n kalp ve asab\u0131nda k\u00f6t\u00fc bir etki b\u0131rak\u0131r ve onlar\u0131 zay\u0131flat\u0131p y\u0131prat\u0131r.
\nBuna binaen, kendi \u015fahsiyetine, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na, selametli\u011fine, din ve iman\u0131na ilgi duyan kimse, bu \u00e7irkin s\u0131fatla ciddi bir \u015fekilde m\u00fccadele etmeli, \u00f6fkenin asab\u0131n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc kaybetmesine, dinini, d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ve haysiyetini y\u0131kmas\u0131na m\u00fcsade etmemelidir.
\n\u015eu noktay\u0131 da hat\u0131rlatmam\u0131z gerekir ki: Gazap ve \u00f6fke genel olarak her yerde \u00e7irkin, zararl\u0131 ve k\u00f6t\u00fc de\u011fildir; bilakis, ondan do\u011fru bir \u015fekilde ve gerekli yerlerde yararland\u0131\u011f\u0131nda insan hayat\u0131 i\u00e7in zaruri olan \u00e7ok yararl\u0131 ve faydal\u0131 bir f\u0131tratt\u0131r. Bu i\u00e7g\u00fcd\u00fcyle insan kendisini, mal\u0131n\u0131, evlatlar\u0131n\u0131, dinini, \u00fclkesini ve t\u00fcrda\u015flar\u0131n\u0131 savunur. Bu i\u00e7g\u00fcd\u00fc olmaks\u0131z\u0131n insan\u0131n \u015ferefli ya\u015famas\u0131 imkans\u0131zd\u0131r. Bu i\u00e7g\u00fcd\u00fc akl\u0131n kontrol\u00fcnde olursa zararl\u0131 olmas\u0131 bir kenara, hatta insana bir \u00e7ok faydalar da ula\u015ft\u0131r\u0131r.
\nAllah yolunda cihad, din ve \u00fclkeyi savunma, marufu emretme ve m\u00fcnkerden nehyetme, namus ve \u015ferefi savunma, zorbal\u0131k ve zul\u00fcmle sava\u015f, mazlumlar\u0131 savunma, k\u00fcf\u00fcr ve dinsizlikle m\u00fccadele, zulme u\u011frayanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 savunma… b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsi bu \u00f6fke i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle yap\u0131l\u0131r.
\nKendini sorumlu hisseden bir m\u00fcsl\u00fcman hayat\u0131n ac\u0131 ve tats\u0131z olaylar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, zul\u00fcm ve haks\u0131zl\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131nda, zorbal\u0131k ve diktat\u00f6rl\u00fck kar\u015f\u0131s\u0131nda, fesat ve \u00e7irkinlikler kar\u015f\u0131s\u0131nda, halk\u0131n genel mallar\u0131n\u0131 ya\u011fmalama ve dalkavukluk kar\u015f\u0131s\u0131nda, s\u00f6mr\u00fc ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n cebinden ge\u00e7inme kar\u015f\u0131s\u0131nda, insanlar\u0131 zencire vurma kar\u015f\u0131s\u0131nda, dinsizlik ve maddecilik kar\u015f\u0131s\u0131nda ilgisiz, sessiz ve so\u011fuk kanl\u0131 olarak oturup fesat sahnelelerine seyirci kalamaz. \u0130slam da asla b\u00f6yle bir \u015feye m\u00fcsade etmemi\u015ftir.
\nFesatla sava\u015fmak ve ona kar\u015f\u0131 tepki g\u00f6stermek m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n vazifesidir. Ancak, bu tepkiyi akl\u0131n be\u011fenmesi ve onun \u015feriat \u00f6l\u00e7\u00fclerine uygun olmas\u0131 gerekir. Yani, \u00f6fke ve gazap g\u00fcd\u00fcs\u00fc daima ak\u0131l ve dinin emri ve kontrol\u00fc alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r, kopmu\u015f yular ve kay\u0131ts\u0131zl\u0131k olmamal\u0131d\u0131r. Me\u015fru olmayan nefsani heveslerin hizmetinde olmamal\u0131d\u0131r. \u00d6fke g\u00fcd\u00fcs\u00fc galip gelip akl\u0131n nurunu s\u00f6nd\u00fcr\u00fcrse insan\u0131 helaket vadilerine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, onun din ve d\u00fcnyas\u0131n\u0131 mahveder.
\nHz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201c\u00d6fke g\u00fcc\u00fcn\u00fc izleyecek olursan seni helak eder.\u201d(250)
\nDolay\u0131s\u0131yla, gazap ve \u00f6fke g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131yarak ilgisiz ve \u015ferefsiz bir insan terbiye etmek do\u011frude\u011fildir. Aksine a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k ve ta\u015fk\u0131nl\u0131ktan ka\u00e7\u0131n\u0131p, gerekti\u011finde yararlanmak i\u00e7in bu g\u00fcc\u00fc do\u011fru bir \u015fekilde yeti\u015ftirmemiz ve normal hadde tutmam\u0131z gerekir.
\n\u00d6fke s\u0131fat\u0131 da di\u011fer s\u0131fatlar gibi \u00e7ocukluk d\u00f6neminden kaynaklan\u0131r. B\u00fct\u00fcn insanlar bu g\u00fcd\u00fcye sahiptirler. Ancak, bunun \u015fiddet ve zaaf\u0131 ortam\u0131n durum ve \u015fartlar\u0131na, anne ve baban\u0131n ve insan\u0131n ili\u015fkide oldu\u011fu di\u011fer kimselerin davran\u0131\u015flar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Anne ve baba davran\u0131\u015flar\u0131yla bu g\u00fcd\u00fcy\u00fc itidal haddinde e\u011fitebilecekleri gibi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k ve ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa da \u00e7ekebilirler. \u015eu da unutulmamal\u0131d\u0131r ki b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n \u00f6zel yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve tabiat\u0131 bu konuda bir ve e\u015fit de\u011fildir.
\nBaz\u0131lar\u0131n\u0131n beyin ve asab\u0131 \u00f6fke ve gazaba daha bir haz\u0131rd\u0131r ve baz\u0131 insanlar da bunun tam aksine zati olarak sab\u0131rl\u0131 ve uysald\u0131r. Bilin\u00e7li ve tedbirli anne ve babalar, \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6zel yarat\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak onlar\u0131n e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimleriyle u\u011fra\u015f\u0131r, i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini itidalle\u015ftirir, a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k ve ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa sebep olan sebep ve etkenlerden ka\u00e7\u0131n\u0131rlar.
\n\u00d6fkeli \u00e7ocuk ba\u011f\u0131r, \u00e7\u0131\u011fl\u0131k atar, u\u011fuldar, v\u00fccudu titrer ve a\u015f\u0131r\u0131 k\u0131zg\u0131nl\u0131ktan y\u00fcz\u00fcn\u00fcn rengi de\u011fi\u015fir. Ayaklar\u0131n\u0131 yere vurar, kendini yere atar. Konu\u015fabiliyorsa sert kelimelerle ve bazen \u00e7irkin s\u00f6zlerle \u00f6fkesini belirtir. Bazen a\u015f\u0131r\u0131 sinirden dolay\u0131 k\u00fcser ve bir k\u00f6\u015fede inzivaya \u00e7ekilir. Ancak, herhaluk\u00e2rda k\u00f6t\u00fc bir maksad\u0131 yoktur. \u00c7ocu\u011fu \u00f6fkelendiren \u015feyin ne oldu\u011funu bulup onu gidermek gerekir. Bu durumda \u00f6\u011f\u00fct ve nasihat\u0131n da bir yarar\u0131 olmaz. Onu \u00f6fkelendiren \u015feyi giderecek olursak \u00e7ocuk kendili\u011finden sakinle\u015fiverir.
\nGazap ve \u00f6fke genel olarak rahats\u0131zl\u0131ktan kaynaklanmaktad\u0131r. \u015eiddetli a\u011fr\u0131lar, fazla yorgunluk ve uykusuzluk, fazla a\u00e7l\u0131k ve susuzluk, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131k ve so\u011fukluk gibi \u00e7e\u015fitli etkenler bebek ve \u00e7ocuklar\u0131 rahats\u0131z edip onlar\u0131n \u00f6fkesini tahrik etmektedir. \u00c7ocu\u011fa hakeret ve eziyet etmek, onun istekleri kar\u015f\u0131s\u0131nda direnmek, serbestli\u011fini elinden almak ve yersiz s\u0131n\u0131rlad\u0131rmalar, adaletsizlik ve nedensiz olarak fark g\u00f6zetildi\u011fi hissine kap\u0131lmak, sevilmedi\u011fini hissetmek, s\u0131k\u0131 y\u00fcklemeler, \u00e7ocu\u011fun \u00f6zg\u00fcrl\u00fck iste\u011fine darbe indirmek, g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck ve muvaffakiyete eri\u015fememe duygusu, zor ve a\u011f\u0131r emirler, sert tehditler; bunlar\u0131n her biri \u00e7ocu\u011fun huzurunu bozup onu \u00f6fkelendirebilir. Bunlar\u0131n tekrarlanmas\u0131 ve devam etmesiyle \u00f6fke g\u00fcd\u00fcs\u00fc \u00e7ocukta git gide \u015fiddet bulur ve nihayet sinirli ve \u00f6fkeli bir varl\u0131k haline gelir. Baz\u0131 anne ve babalar davran\u0131\u015flar\u0131yla \u00f6fke ve gazab\u0131 \u00e7ocuklar\u0131na \u00f6\u011fretiverirler. Onlar\u0131n \u00fczerine ba\u011f\u0131r\u0131r ve sert davran\u0131rlar. Onlar\u0131n sinirlenmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda sinirlenir, \u00f6fkelenirler, b\u00f6ylece de onlar\u0131 daha fazla sinirlendirirler.
\n\u00c7ocu\u011funuz \u00f6fkelenir ve k\u0131zarsa siz ona kar\u015f\u0131 k\u0131zmay\u0131n. K\u00f6t\u00fc bir maksad\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131na emin olun. Onun k\u0131zmas\u0131na sebep olan \u015feyi bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Bir yeri a\u011fr\u0131yorsa tedavi edin. A\u00e7 veya susuzsa yemek ve su verin. Yorgunsa uyutun. Sizin davran\u0131\u015f ve hareketleriniz onu k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015fsa bunu telafi etme\u011fe ve d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Yersiz bir \u015fey y\u00fcz\u00fcnden k\u0131zm\u0131\u015fsa hatas\u0131n\u0131 giderin. Psikolojik deste\u011fe ihtiyac\u0131 varsa ona destek olun. Me\u015fru bir iste\u011fi varsa, iste\u011fini yerine getirmeniz m\u00fcmk\u00fcnse yerine getirin. Ancak, normalle\u015fince ona \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyin: \u201c\u0130nsan isteklerini rica ve tatl\u0131 dille istemelidir, zor ve \u00f6fkeyle de\u011fil. Ben bu defa istediklerini verdim, ama bundan b\u00f6yle ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmayla bir \u015fey isteyecek olursa iste\u011fini yerine getirmeyece\u011fime emin ol.\u201d Ondan sonra tekrar ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmayla, \u00f6fkeyle sizden bir \u015fey isteyecek olursa kati bir \u015fekilde kar\u015f\u0131s\u0131nda durun ve zorbal\u0131\u011fa al\u0131\u015fmamas\u0131 i\u00e7in isteklerine \u00f6nem vermeyin. Ancak, herhaluk\u00e2rda so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 koruyun, onun ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131, \u00f6fkelenmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmay\u0131n. Ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rma ve zorla me\u015fru olmayan isteklerini sizi kabullendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa ona itina etmeyin ve istekleri kar\u015f\u0131s\u0131nda teslim olmay\u0131n. Aksi durumda bunu al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirecektir.
\nHz. Ali (a.s) buyuruyor ki: \u201c\u00d6fkeden ka\u00e7\u0131n, sak\u0131n \u00f6fke sana galip olup al\u0131\u015fkanl\u0131k haline gelmesin.\u201d(251)
\n\u015e\u0131mar\u0131k \u00e7ocuklar da normalde \u00e7abuk incirler ve en k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015feyle k\u0131zarlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc normal olmayan durumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda sab\u0131rl\u0131 olabilmeleri i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir nefse sahip de\u011fillerdir. En k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015feyden rahats\u0131z olur ve k\u0131zarlar. Dolay\u0131s\u0131yla, \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da sinirli olman\u0131n etkilerinden biri sayabiliriz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6fke, insan\u0131n i\u00e7inden kaynaklanmakta olup f\u0131triyattan say\u0131lmaktad\u0131r. Bu fevkalade psikolojik durum, kalp ve beyinden ba\u015flar ate\u015f alevi gibi b\u00fct\u00fcn bedebi, asab\u0131 kapsay\u0131verir. Y\u00fcz ve g\u00f6zler k\u0131zar\u0131r. El ve ayak titrer. A\u011f\u0131z k\u00f6p\u00fcklenir. \u0130nsan asab\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc kaybeder. \u00d6fkeli insan\u0131n akl\u0131 iyi \u00e7al\u0131\u015fmaz ve o durumda delilerle pek fark\u0131 olmaz. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kadar cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekece\u011fi hatalar i\u015fleyebilir. …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[773,774,772,779,775,778,776,770,771,781,777,780],"class_list":["post-221","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-allah-yolunda-cihad","tag-din-ve-ulkeyi-savunma","tag-kalp-ve-beyin","tag-kufur-ve-dinsizlikle-mucadele","tag-marufu-emretme-ve-munkerden-nehyetme","tag-mazlumlari-savunma","tag-namus-ve-serefi-savunma","tag-ofke","tag-psikolojik-durum","tag-zorbalik-ve-diktatorluk","tag-zorbalik-ve-zulumle-savas","tag-zulme-ugrayanlarin-haklarini-savunma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=221"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/221\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}