{"id":2223,"date":"2011-08-16T10:36:20","date_gmt":"2011-08-16T07:36:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=2223"},"modified":"2011-08-16T10:36:20","modified_gmt":"2011-08-16T07:36:20","slug":"madencilik-terimleri-sozlugu-14-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/madencilik-terimleri-sozlugu-14-r\/","title":{"rendered":"Madencilik terimleri s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc 14 (R)"},"content":{"rendered":"<p>R<\/p>\n<p> RADON, Atom numaras\u0131 86, simgesi Rn olan radyumun ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan olu\u015fan, soy gazlar grubundan radyoaktif bir element. Atom a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 222 olup izotoplar\u0131n\u0131nki aktinon (An) 219 ve thoron (Tn) 220 dir. Uranyum-radyum ayr\u0131\u015fmas\u0131 sonucu olu\u015fan radon, kaynak sular\u0131 ile yery\u00fcz\u00fcne ula\u015farak radyoaktif termal sular\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Sular\u0131n radyoaktif i\u00e7eri\u011fi\u2014> Eman veya Mache birimleriyle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Radon 1900 y\u0131l\u0131nda ke\u015ffedilmi\u015ftir. Radyumun ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan sonra meydana gelen radon, be\u015f g\u00fcn kadar bir s\u00fcrede gaz h\u00e2linde kald\u0131ktan sonra ba\u015fka bir elemente d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<br \/>\n T\u0131pta kanser tedavisinde kullan\u0131l\u0131r. Radon gaz\u0131 toprak ve kayalardan inti\u015far edip sadece radyoaktif kaya\u00e7 ve cevherlerin aran\u0131p bulunmas\u0131nda \u00f6nemli bir belirti g\u00f6revini g\u00f6r\u00fcr. Radyoaktivite \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinde \u2014> Anomali\u2019ler saptan\u0131r. U\u00e7aklarla yap\u0131lan radyoaktif \u00f6l\u00e7\u00fcmlerde muayyen bir y\u00fckseklikten \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir. Y\u00fckseklik art\u0131nca anomali kaybolabilir. Saptanan anomaliler yer \u00f6l\u00e7\u00fcmleriyle tahkik edilir. Bazen yere 70-80 cm lik sondajlar yap\u0131larak anomali tahkiki yap\u0131l\u0131r. Baz\u0131 durumlarda sondajla daha derinlere inilerek kuyunun gammalog\u2019u al\u0131n\u0131r. Sondajlar yeteri kadar \u00e7o\u011falt\u0131larak al\u0131nan gammalog\u2019lara g\u00f6re yorum yap\u0131l\u0131r.<br \/>\n Renksiz, tats\u0131z, kokusuz a\u011f\u0131r bir gaz olan radon havadan yedi bu\u00e7uk kez, hidrojenden ise y\u00fcz kez daha a\u011f\u0131rd\u0131r. Teneff\u00fcs s\u0131ras\u0131nda ci\u011fere al\u0131nan bu gaz radyoizotoplar\u0131n\u0131 ci\u011ferde b\u0131rak\u0131r. Zaman i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fck seviyede radyasyon insanlarda akci\u011fer kanserine neden olur. 1980 lerde Amerikan \u00c7evre Koruma Te\u015fkilat\u0131 da yapt\u0131\u011f\u0131 et\u00fcdlerde, madencilikte la\u011f\u0131mlarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda; \u00e7\u0131kan radon gaz\u0131n\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fan maden i\u015f\u00e7ilerinin akci\u011fer kanseri olmalar\u0131na yola\u00e7t\u0131\u011f\u0131 da belirlenmi\u015ftir.<br \/>\n RADYAL HAVALANDIRMA, Ocak alan\u0131 \u00e7evresinde bulunan hava giri\u015f kuyular\u0131ndan giren havan\u0131n, genellikle ocak alan\u0131 merkezinde bulunan hava emi\u015f kuyular\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131n\u0131 veya bunun tersini sa\u011flayan havaland\u0131rma y\u00f6ntemi.<br \/>\n RADYAL VANT\u0130LAT\u00d6R, \u2014> Vantilat\u00f6r.<br \/>\n RADYASYON, 1) I\u015f\u0131ma. 2) Ses, \u0131\u015f\u0131k, \u0131s\u0131 veya radyoaktiviteden olu\u015fan enerjinin zaman ve mekan bak\u0131m\u0131ndan yay\u0131l\u0131m\u0131.<br \/>\n RADYASYONLA ISITMA, G\u00fcne\u015fin d\u00fcnyam\u0131z\u0131 \u0131s\u0131tmas\u0131na benzer \u015fekilde \u0131s\u0131 kayna\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kan \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n arada bir iletici ortama ihtiya\u00e7 duymadan bir cismi \u0131s\u0131tmas\u0131 (\u0131\u015f\u0131ma yoluyla \u0131s\u0131tma) olay\u0131.<br \/>\n RADYASYON P\u0130ROMETRES\u0130, S\u0131cakl\u0131kla renk aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131nt\u0131dan ve termokulpdan yararlan\u0131lanarak yap\u0131lan s\u0131cakl\u0131k \u00f6l\u00e7me cihaz\u0131. \u2014> Optik pirometre.<br \/>\n RADYAT\u00d6R, Bir \u0131s\u0131tma veya so\u011futma ayg\u0131t\u0131n\u0131n yayma y\u00fczeyini birbirine ba\u011fl\u0131 borularla art\u0131ran ve b\u00f6ylece \u0131s\u0131y\u0131 d\u0131\u015far\u0131ya kolayca verebilen veya toplayabilen d\u00fczen.<br \/>\n RADYOAKT\u0130F CEVHER, Radyoaktiflik \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan cevher. Bu tip cevherler uranyum ve toryum gruplar\u0131 olarak iki grupta toplan\u0131r. Uranyum grubuna giren pehblend, uraninit ve davidittir. Daha ender rastlanan cevherler ise; kornatit, t\u00fcyamanit, torbernit, ot\u00fcnit, uranofon ve \u015fr\u00f6kingerittir. Uranyum cevherleri fosfatlar ve alt\u0131n cevherleriyle birle\u015fmi\u015f halde de bulunabilir. Pehblend ayn\u0131 zamanda bir radyum cevheridir. Toryumun en \u00f6nemli cevheri ise monazittir.<br \/>\n RADYOAKT\u0130F METOT, Arazi \u00fczerinde topraktaki havan\u0131n iyonla\u015fma derecesinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi sonucu, iyonla\u015fmaya sebebolan radyoaktif maddenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 esas\u0131na dayanan jeofizik maden arama metodu.<br \/>\n RADYOMETRE, 1) I\u015f\u0131nlar\u0131n enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerini g\u00f6steren (\u0131\u015f\u0131n\u00f6l\u00e7er) ayg\u0131t. I\u015f\u0131nsal enerji yo\u011funlu\u011funun \u00f6l\u00e7\u00fclmesi i\u015flemi de \u201cI\u015f\u0131n\u00f6l\u00e7\u00fcm\u201d veya \u201cRadyometri\u201d diye isimlendirilir.<br \/>\n RADYOMETR\u0130, Radyoaktif mineralleri bulmak ve yerkabu\u011funun muayyen bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda sonu\u00e7lar \u00e7\u0131karmak amac\u0131yla yerkabu\u011funun s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en muayyen b\u00f6l\u00fcmlerinde radyoaktif \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi suretiyle yap\u0131lan ve uygulamal\u0131 jeofizi\u011fin \u00e7e\u015fitli metodlar\u0131n\u0131 kapsayan genel bir kavram.<br \/>\n RADYOAKT\u0130V\u0130TEYE DAYALI AYIRIM, Radyoaktif minerallerin (\u00f6zellikle uranyumun) kuvvetli surette yayd\u0131\u011f\u0131 gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n geiger ayg\u0131t\u0131 ve sintilometrelerle kaydedilip \u00f6l\u00e7\u00fclmesi prensibine dayanan ay\u0131rma metodu. Bu us\u00fclde, \u00f6l\u00e7\u00fclen radyoaktivite sistemdeki de\u011ferle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p tane normal y\u00f6r\u00fcngesinde b\u0131rak\u0131l\u0131r veya bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava \u00fcflenerek konsantre y\u00f6r\u00fcngesine itilir.<br \/>\n RAF\u0130NASYON, 1) Petrol\u00fcn i\u00e7inde bulunan yabanc\u0131 maddeleri giderme ve petrol\u00fc kullan\u0131labilir hale getirme i\u015flemi. 2) Metallerin, i\u00e7indeki yabanc\u0131 maddelerden ar\u0131t\u0131lmas\u0131. 3) Tasfiye.<br \/>\n RAF\u0130NER\u0130, Rafinasyon yap\u0131lan yer, tasfiyehane, ar\u0131t\u0131m yeri.<br \/>\n RAFLI DESANS\u00d6R, \u0130\u00e7inde belli aral\u0131klarla, alma\u015f\u0131k olarak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yerle\u015ftirilmi\u015f raflar yard\u0131m\u0131yla, madenin kelebe i\u00e7inde, yer\u00e7ekimi ile, alt d\u00fczeye d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131zla akmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ta\u015f\u0131ma d\u00fczeni.<br \/>\n RAMBLE, 1) Yeralt\u0131 imalat\u0131nda husule gelen bo\u015fluklar\u0131n posta (pasa) veya benzer malzeme ile doldurulmas\u0131. 2) Dolgu. Madenin al\u0131nmas\u0131ndan has\u0131l olan bo\u015flu\u011fun eksiksiz doldurulmas\u0131na tam dolgu, ramble yapmakla g\u00f6revli i\u015f\u00e7ilere rambleci veya dolgucu denir.<br \/>\n RAMBLEC\u0130, \u2014> Ramble.<br \/>\n RAMBLEL\u0130 AYAK \u0130\u015eLETME METODU, Daha ziyade tavan ve taban ta\u015flar\u0131 gev\u015fek, cevheri sa\u011flam olan maden yataklar\u0131nda ufki veya meyilli olarak cevherden kesilecek dilimlerin yerine, evher taraf\u0131nda i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 kadar mesafe b\u0131rak\u0131larak, maden yata\u011f\u0131nda meydana gelen bo\u015flu\u011fu doldurmak suretiyle tavan, taban ve bazan cevherin tutulmas\u0131, i\u015f\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fabilecekleri yerde bir deste\u011fin sa\u011flanmas\u0131 ve i\u015fletmeden dolay\u0131 yery\u00fcz\u00fcnde tasman zararlar\u0131n\u0131n asgariye indirilmesi i\u00e7in cevher, k\u00f6m\u00fcr ve tuz madenlerinde uygulanan yeralt\u0131 (\u00fcretim) i\u015fletme metodu. Rambleli ayak i\u015fletme metodu tahkimats\u0131z ve tahkimatl\u0131 i\u015fletme metotlar\u0131n\u0131n bir tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 olarak ince ve az yat\u0131ml\u0131 damarlarda; ba\u015fyukar\u0131 (ters V veya piramit), ba\u015fa\u015fa\u011f\u0131 (V), \u00e7apraz dilikli, yatay dilimli, (ilerletimli, d\u00f6n\u00fcml\u00fc); ince ve dik damarlarda; ters gradenli, do\u011fru gradenli, ters V veya piramit; orta kal\u0131nl\u0131ktaki damarlarda, yatay dilimli (taban kesme klasik veya skreyperli), rekup (a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 dilimler), ters V veya piramit ve kal\u0131n damarlarda, yatay dilimli (yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya dilimler) rambleli ayak i\u015fletme metodu diye s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilirler. Rambleli i\u015fletme metotlar\u0131nda haz\u0131rl\u0131k, alt ve \u00fcst ana nakliye galerileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcp tahkimats\u0131z ve tahkimatl\u0131 ayaklarda oldu\u011fu gibi cevher i\u00e7inden ba\u015fyukar\u0131 veya kelebe \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 suretiyle yap\u0131l\u0131r; kaz\u0131lan maden alt nakliye yolundan al\u0131n\u0131r \u00fcst nakliye yolundan da ramble malzemesi getirilir. Kullan\u0131lan ramble malzemesinin cinsine g\u00f6re ve getirili\u015f \u015fekline g\u00f6re ramble sistemleri hidrolik-, pn\u00f6matik-, kuru (gravite) ramble olarak tasnif edilir. Ayr\u0131ca tam ve k\u0131smi ramble olarak da ay\u0131r\u0131m yap\u0131l\u0131r. \u2014> Tam ramble. K\u0131smi ramble.<br \/>\n RAMBLE MAK\u0130NES\u0130, \u2014> Mekanik dolgu makinesi.<br \/>\n RAMBLE TEL\u0130, Dolgu teli. Dolgu perdesi.<br \/>\n RAMBLEYAJ, \u2014> Dolgu.<br \/>\n RAMGERET, \u2014> K\u00f6m\u00fcr keseri.<br \/>\n RAMPA, Maden y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131, mermer bloklar\u0131 veya y\u00fcklerin herhangi bir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ara\u00e7 \u00fczerine y\u00fcklenmesi i\u00e7in, s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en ara\u00e7 y\u00fcksekli\u011findeki d\u00fcz platform.<br \/>\n RANDIMAN, Yap\u0131lan i\u015fleri birbiriyle mukayese edebilmek veya bir tesis ve makinenin verimlili\u011fini saptamak i\u00e7in geli\u015ftirilen \u00f6l\u00e7me kavram\u0131. Maden i\u015fletmelerinde \u00fccret hesaplamas\u0131na esas, bir i\u015f\u00e7i vardiyas\u0131nda bir i\u015f\u00e7inin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fe \u201c\u0130\u015f\u00e7i Rand\u0131man\u0131\u201d; makineler i\u00e7in birim zamanda yap\u0131lan i\u015fin, yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015fe oran\u0131na \u201cMakine rand\u0131man\u0131\u201d; cevher zenginle\u015ftirmek tesislerinde elde edilen \u00fcr\u00fcn\u00fcn, tesise verilen maden miktar\u0131 oran\u0131na \u201cLavvar rand\u0131man\u0131\u201d denir. Rand\u0131man; yap\u0131lan i\u015fe (k\u00f6m\u00fcr, cevher veya kaya\u00e7 kaz\u0131s\u0131, y\u00fckleme i\u015fleri; sondaj veya galeri ilerlemeleri vb.) g\u00f6re \u00e7e\u015fitli \u015fekilde ifade edilir (\u00dcretimle ilgili i\u015f\u00e7i rand\u0131man\u0131 hesaplar\u0131na yat\u0131r\u0131mla ilgili i\u015flerde yap\u0131lan yevmiyeler dahil edilmez.)<br \/>\n T\u00fcrkiye\u2019de kazmac\u0131 ve bacac\u0131 rand\u0131manlar\u0131 t\u00fcvenan \u00fcretime, i\u00e7eri rand\u0131man\u0131 ve umumi rand\u0131man hem t\u00fcvenan ve hem de sat\u0131labilir \u00fcretime, genel i\u015fletme (harman sonu) rand\u0131man\u0131 ise yaln\u0131z sat\u0131labilir \u00fcretime g\u00f6re hesaplan\u0131r. Bu rand\u0131manlar\u0131n birimi (kg veya ton\/yev)\u2019dir.<br \/>\n RANTAB\u0130L\u0130TE, \u2014> K\u00e2rl\u0131l\u0131k.<br \/>\n RAY, 1) Tren, tramvay, katar vb. demiryolu ta\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n budenli (i\u00e7ine oyuk \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131) tekerlekleri i\u00e7in bir yuvarlanma ve k\u0131lavuzlanma yolu olu\u015fturan, kullan\u0131laca\u011f\u0131 amaca uygun profil ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckte haddelenerek im\u00e2l edilmi\u015f ve yola d\u00f6\u015fenen \u00e7elik profil. \u00c7e\u015fitli profiller, beher metresinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile isimlendirilirler; yani 14,18,20 kg\/m gibi. 1000 lt.\u2019lik vagonlarla \u00e7al\u0131\u015fan maden ocaklar\u0131nda 14 ve 18 kg\/m.lik ray, pano galerilerine; 20-24 kg.\/m.lik raylar da ana galerilere ve a\u011f\u0131r lokomotiflerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlere d\u00f6\u015fenir. Hafif raylar\u0131n d\u00f6\u015fenmesi fazla itina istememekle beraber, a\u011f\u0131r raylar\u0131n d\u00f6\u015fenmesi titiz ve iyi bir i\u015f\u00e7ilikle yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu \u015fekilde itina ile d\u00f6\u015fenen raylar\u0131n yat\u0131r\u0131m masraf\u0131 y\u00fcksek ise de az ar\u0131zaya sebeb olmak ve yolun devaml\u0131 a\u00e7\u0131k kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak suretiyle i\u015fletme masraflar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Ray d\u00f6\u015fenmesinde \u00f6nemli olan husus vagonlar\u0131n devrilmeyecek \u015fekilde dengelenmesidir. Bunu sa\u011flayabilmek i\u00e7in zemine \u00f6nce mucur serilir, \u00fczerine traversler konur ve sonra raylar d\u00f6\u015fenir ve d\u00f6neme\u00e7lerde (kurblarda) h\u0131zla orant\u0131l\u0131 olarak d\u0131\u015f ray i\u00e7 raya g\u00f6re daha y\u00fcksek tutulur.<br \/>\n \u0130ngiliz Vignolesy 1838 y\u0131l\u0131nda putrellerden esinlenerek raylara bug\u00fcnk\u00fc \u015feklini verdi. 1850\u2019lerde b\u00fcy\u00fck hatlara d\u00f6\u015fenen raylar 30kg\/m iken bug\u00fcn Avrupada 60kg\/m; ABD ve Rusyada 70-75 kg\/m\u2019ye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ray \u00e7elikleri, %7 karbon ve %1,20 mangan ihtiva eder. 2) S\u00fcrg\u00fcl\u00fc kap\u0131lar\u0131n, pencerelerin, perdelerin hareketine olanak veren uzun, yivli metal yuva.<br \/>\n RAY A\u00c7IKLI\u011eI, Demiryolu d\u00f6\u015fenirken yol geni\u015fli\u011fi olarak belirlenen standarda g\u00f6re iki ray aras\u0131nda bulunmas\u0131 gereken en k\u0131sa mesafe. Demiryolunda raylar d\u00f6\u015fenirken demirler aras\u0131nda mesafe \u2014> Ray mastar\u0131 kullan\u0131larak ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde tutulur. Kurblarda d\u0131\u015f ray i\u00e7 raya nazaran daha uzun oldu\u011fundan mil ve tekerle\u011fi birbirine sabit ba\u011fl\u0131 olan demiryolu ara\u00e7lar\u0131nda; d\u0131\u015f tekerle\u011fin ray \u00fczerinde s\u00fcr\u00fcnmemesi i\u00e7in tekerle\u011fin bandaj\u0131 konik olarak imal edilir. Tekerle\u011fin flan\u015f\u0131 da arac\u0131n raydan \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.(\u2014> \u015eekil). Travers aras\u0131 mesafesi ve bir tekere gelen y\u00fcke g\u00f6re asgari-ray se\u00e7imi (\u2014> Grafik) yap\u0131l\u0131r ve ayr\u0131ca kurblarda demiryolu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan ocak motoru (k\u00fc\u00e7\u00fck lokomotif) ve lokomotiflerin teker \u00e7ap\u0131 ile dingil mesafesi aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131nt\u0131ya g\u00f6rede kurb yar\u0131\u00e7ap\u0131 se\u00e7ilir.(\u2014> Grafik). \u2014> Demiryolu nakliyat\u0131, Ta\u015f\u0131ma, Travers.<br \/>\n RAY \u00c7\u0130V\u0130S\u0130, Demir yollar\u0131nda raylar\u0131n a\u011fa\u00e7 traverslere ba\u011flanmas\u0131nda kullan\u0131lan \u00f6zel \u00e7ivi.<br \/>\n RAZOR\u0130T, \u2014> Kernit.<br \/>\n R\u00c9AUMUR PORSELEN\u0130 , \u00c7ok yava\u015f so\u011futularak elde edilen, porselen taklidi donuk beyaz cam.<br \/>\n REAGENS, \u2014> Reaktif.<br \/>\n REAKT\u0130F, 1) Flotasyon sistemi ile zenginle\u015ftirmede, zenginle\u015ftirmeyi sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lan katk\u0131 maddeleri. Bunlar fonksiyonlar\u0131na g\u00f6re aktifleyici-, toplay\u0131c\u0131- (kollekt\u00f6r), k\u00f6p\u00fcrt\u00fcc\u00fc-, \u0131slat\u0131c\u0131- ve \u00e7\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fc (depres\u00f6r, bast\u0131r\u0131c\u0131) reaktif diye isimlendirilir. 2) Reagens.<br \/>\n REAKT\u0130F DOZ\u00d6R\u00dc, Flotasyonda kullan\u0131lan s\u0131v\u0131 reaktiflerin flotasyon devresine belirli bir debi ile verilmesini sa\u011flamak \u00fczere flotasyon tesisinin yard\u0131mc\u0131 \u00fcnitesi olarak kullan\u0131lan dolapl\u0131 veya merdaneli cihaz.<br \/>\n REAKT\u0130F ENERJ\u0130, Peryodik olarak, \u015febekeden \u00e7ekilip yine elektrik enerjisi \u015feklinde \u015febekeye iade edilen enerji. Elektrik makine ve cihazlar\u0131n\u0131n sarg\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan manyetik alan\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 i\u00e7in aktif enerji ile birlikte \u015febekeden \u00e7ekilen reaktif enerji (m\u0131knat\u0131slama ak\u0131m\u0131), manyetik alan kaybolurken, sarg\u0131larda tekrar elektrik enerjisine d\u00f6n\u00fc\u015ferek \u015febekeye geri gider. Kaynakla al\u0131c\u0131 aras\u0131nda gidip gelen reaktif enerji, makine ve cihaz sarg\u0131lar\u0131 ile hatlarda \u0131s\u0131 \u015feklinde meydana gelen aktif kay\u0131plar\u0131n da artmas\u0131na neden olur. \u2014> \u015eebekeden \u00e7ekilen enerji. Aktif enerji.<br \/>\n REALGAR, \u2014> Arsenik.<br \/>\n RE\u00c7\u0130NEL\u0130 A\u011eA\u00c7LAR, Ak\u00e7am, k\u00f6knar ve kara \u00e7am a\u011fa\u00e7lar\u0131.<br \/>\n REDRES\u00d6R, Dalgal\u0131 ak\u0131m\u0131, tek y\u00f6nde iletken ventiller, metal yar\u0131 iletken tabakalar, elektrolitik petekler, kumanda edilen kontaklar vas\u0131tas\u0131 ile, do\u011fru ak\u0131ma \u00e7evirmeye yarayan cihaz. Dalgal\u0131 ak\u0131mla \u00e7al\u0131\u015fan motora bir dinamo akuple etmek (ba\u011flamak) suretiyle de do\u011fru ak\u0131m elde edilir.<br \/>\n Bunun tersi olarak do\u011fru ak\u0131m\u0131 alternatif ak\u0131ma \u00e7eviren cihazlara da \u201cOnd\u00fcl\u00f6r\u201d denir.<br \/>\n RED\u00dcKLEY\u0130C\u0130, \u0130ndirgeme (red\u00fcksiyon) yapan veya yapabilecek \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yan madde. Genel olarak red\u00fckleyici madde dezoksidant madde, red\u00fckt\u00f6r veya indirge\u00e7 madde olarak da an\u0131l\u0131r.<br \/>\n RED\u00dcKLEY\u0130C\u0130 ALEV, Bir mineralin tan\u0131nmas\u0131 i\u00e7in mum ve \u00fcfle\u00e7 vas\u0131tas\u0131yla kuru us\u00fclle yap\u0131lan testte; \u00fcflecin ucu mum alevine hemen de\u011fecek surette hafif\u00e7e \u00fcflenmesi ve b\u00f6ylece sar\u0131mtrak k\u0131sa bir alev has\u0131l edilmesi. Red\u00fckleyici alev elde etmek g\u00fc\u00e7 oldu\u011fundan tecr\u00fcbe kazanmak i\u00e7in k\u00f6m\u00fcr \u00fcst\u00fcne bir par\u00e7a kalay konup kalay\u0131 parlak olarak munafaza edecek \u015fekilde \u00fcflemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kalay\u0131n \u00fczerinin donukla\u015fmas\u0131 alevin oksitleyici oldu\u011funu g\u00f6sterir.<br \/>\n RED\u00dcKLEY\u0130C\u0130 KAVURMA, Oksit halinde bulunan cevherin CO ile kavrulmaya tabi tutularak red\u00fckte etmek suretiyle metal elde etmek i\u00e7in yap\u0131lan kavurma i\u015flemi.<br \/>\n RED\u00dcKS\u0130YON, 1) Kimyasal bir olay s\u0131ras\u0131nda bir maddenin bile\u015fimindeki hidrojen miktar\u0131n\u0131 art\u0131rma ya da oksijen miktar\u0131n\u0131 azaltma i\u015flemi. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n y\u00fckselmesiyle metallerin oksijene olan ilgilerinin azalmas\u0131na kar\u015f\u0131 karbonun ilgisi artar. Bu kimyasal reaksiyon sonunda CO2 husule gelir. CO2\u2019in oksijene ilgisi de s\u0131cakl\u0131kta azald\u0131\u011f\u0131ndan, red\u00fcksiyon s\u0131ras\u0131nda karbondioksit de dissossasyona u\u011frayarak b\u00fcnyesine karbon almak suretiyle karbon monokside d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr (C + CO2 \u2014> 2 CO + 39 Cal). 2) \u0130ndirgeme. 3) De\u011fi\u015fik \u00e7aptaki iki boruyu birbirine ba\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lan ge\u00e7i\u015f par\u00e7as\u0131. 4) Sondajda tak\u0131m dizisinin farkl\u0131 nitelikli iki eleman\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flayan par\u00e7a. 5) Sub.<br \/>\n RED\u00dcKT\u00d6R, 1) Di\u015fliler yard\u0131m\u0131yla devir d\u00fc\u015f\u00fcrme d\u00fczeni. 2) Di\u015fli kutusu, indirge\u00e7.<br \/>\n REFRAKS\u0130YON, 1) I\u015f\u0131n\u0131n, yo\u011funluklar\u0131 farkl\u0131 iki ortam\u0131n birinden di\u011ferine ge\u00e7erken do\u011frultusunu de\u011fi\u015ftirmesi olay\u0131. Refraksiyon (k\u0131r\u0131lma) refraktometre denilen aletle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n REFRAKTER HAMMADDE, 1000\u00bdC s\u0131cakl\u0131k gerektiren sanayilerde kullan\u0131lan, ergime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 en az 1585\u00bdC (PCE=23) olan, dayan\u0131kl\u0131, \u00e7e\u015fitli etkilere kar\u015f\u0131 form stabilitesi, ani \u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fikliklerine kar\u015f\u0131 mekanik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan, kimyasal niteliklerine g\u00f6re asidik, bazik ve n\u00f6tral olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lan, kullan\u0131m alanlar\u0131na g\u00f6re de silika, al\u00fcmina-silika, bazik ve \u00f6zel refrakter olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lan hammadde. Y\u00fcksek refrakter olarak kullan\u0131lanlar\u0131n ergime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 1730\u00bdC (PCE=31)dir.<br \/>\n REFRAKTER K\u0130L, \u2014> Refrakter malzeme.<br \/>\n REFRAKTER KROM, Ate\u015fe mukavim malzeme yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan krom cevheri. Refrakter krom cevherinde silis ve demir oranlar\u0131n\u0131n \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck ve Cr2O3 ve Al2O3 oran\u0131n\u0131n da % 57-63 aras\u0131nda olmas\u0131 istenir. Demir oran\u0131 y\u00fckseldik\u00e7e cevherin refrakter krom olma \u00f6zelli\u011fi azal\u0131r.<br \/>\n A\u015fa\u011f\u0131da arzu edilen refrakter krom cevheri oranlar\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir:<br \/>\n En En Spesifi- az \u00e7ok Ticari kasyonda<\/p>\n<p> Cr2O3 38 48 41,1 48,6<br \/>\n Al2O3 12 24 20,0 14,1<br \/>\n Fe2O3 14 24 15,1 20,6<br \/>\n MgO 14 18 16,8 10,4<br \/>\n SiO2 0 10 4,9 5,5<br \/>\n D\u00fcnyada \u00fcretilen krom cevherinin % 27 kadar\u0131 refrakter kromdur.<br \/>\n REFRAKTER MALZEME, 1) Genel olarak topra\u011f\u0131ms\u0131 bir hammadde olarak tabir edilen killer, killi \u015fistlerin, grovaklar\u0131n ve feldispat\u00e7a zengin kaya\u00e7lar\u0131n tatl\u0131 su havuzlar\u0131na ta\u015f\u0131nmas\u0131yla ve orada depolanmas\u0131 ile olu\u015fan, i\u00e7indeki oksitlerin ortamda bulunan h\u00fcm\u00fcs asit taraf\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131 ile ate\u015fe dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olan malzeme. Refrakterlerin gen\u00e7 havzalarda olu\u015fanlar\u0131 ba\u011flama kili ve \u015famot kili; karbonifer havzalar\u0131nda olu\u015fan refrakter killere de \u2014> \u015eifertondenmektedir. Refrakterlerden; alumina silikat grubu hammaddeler, \u015fiferton asit refrakter manyezit ise; bazik refrakter hammaddeler olarak isimlendirilir. 2) Ate\u015fe dayan\u0131kl\u0131 malzeme.<br \/>\n Refrakter hammaddeden elde edilen mam\u00fcller y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131kta \u00e7al\u0131\u015fan f\u0131r\u0131n veya benzeri yerlerin yap\u0131m\u0131nda veya i\u00e7inin kaplanmas\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Bunlar s\u0131cakl\u0131k alt\u0131nda fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklerini korur; erime noktalar\u0131 genellikle 1620\u00bdC\u2019nin \u00fcst\u00fcndedir. Kullan\u0131m yerinden en az 1500\u00bdC s\u0131cakl\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. Refrakter malzemenin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 (a) Kimyasal-minaralojik yap\u0131ya, (b) Ate\u015fe dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131na, (c) Hammadde ve \u00fcretim metoduna g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. \u2014> Tablo 318, 319.<br \/>\n REGRES\u0130F TABAKALA\u015eMA, Regresyon olay\u0131 ile yani denizlerin geri \u00e7ekilmesi sonucu te\u015fekk\u00fcl eden tabakala\u015fma. Regrasyon olay\u0131nda karalar y\u00fckselerek deniz sular\u0131 geri \u00e7ekildi\u011finden tabakalar\u0131n kaplad\u0131\u011f\u0131 alan a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 do\u011fru gitgide k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n REGRASYON, Deniz \u00e7ekilmesi yani denizin \u00e7ekilip karadan uzakla\u015fmas\u0131 olay\u0131.<br \/>\n REG\u00dcLAT\u00d6R, 1) Havaland\u0131rmada hava ak\u0131m\u0131n\u0131 kontrol i\u00e7in kullan\u0131lan, kap\u0131 veya ba\u015fka bir havaland\u0131rma ayg\u0131t\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015f ayarl\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k. 2) Bir makinenin veya tesisin g\u00f6revini istenilen ayarda yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya yarayan ayg\u0131t. 3) Ayarlay\u0131c\u0131. Voltaj-su, yak\u0131t, devir reg\u00fclat\u00f6r\u00fc vb. gibi.<br \/>\n REG\u00dcLAT\u00d6RL\u00dc KAPI, \u2014> Hava kap\u0131s\u0131.<br \/>\n REG\u00dcL\u00dcS ANT\u0130MUAN, Form\u00fcl\u00fc Sb olan ve ticarette kullan\u0131lan metalik antimuan.<br \/>\n REHAB\u0130L\u0130TASYON, 1) Ekonomik ko\u015fullar nedeniyle tamamen kapat\u0131lm\u0131\u015f veya ilerideki tarihlerde fiyatlar\u0131n art\u0131\u015f\u0131n\u0131n beklenmesi dolay\u0131s\u0131 ile drenaj \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131larak bak\u0131m ve koruma alt\u0131nda tutulmu\u015f durumda olan maden oca\u011f\u0131n\u0131n yeniden a\u00e7\u0131lmas\u0131. 2) Faaliyette bulunan bir maden oca\u011f\u0131n\u0131n i\u015fletme sisteminin de\u011fi\u015ftirilmesi veya modernize edilmesi. 3) A\u00e7\u0131k maden i\u015fletmelerinde bozulan \u00e7evrenin tekrar kullan\u0131labilir hale getirilmesi (toprakla doldurulup tekrar tar\u0131ma elveri\u015fli veya oldu\u011fu gibi b\u0131rak\u0131l\u0131p g\u00f6l haline getirilmesi) i\u015flemi. Rehabilitasyon masraflar\u0131 fizibilite hesaplar\u0131na dahil edilir. 4) S\u00fcrekli i\u015f g\u00f6remez veya mal\u00fcl olanlardan, \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn artt\u0131r\u0131labilece\u011fi umulanlar\u0131n, kendi mesleklerinde veya yeni bir meslekte \u00e7al\u0131\u015fabilmelerini sa\u011flamak \u00fczere i\u015fe al\u0131\u015ft\u0131rmaya tabi tutulmalar\u0131 (i\u015fe al\u0131\u015ft\u0131rma). Rehabilitasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u2014> T\u0131bbi ve Mesleki rehabilitasyon olmak \u00fczere iki safhada s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. 5) Bir kimsenin do\u011fal ya da sonradan olma sakatl\u0131\u011f\u0131ndan do\u011fan yetersizli\u011fine kar\u015f\u0131 koymak, ki\u015finin eksikliklerine kar\u015f\u0131n kendisine uyan bir i\u015f yapmas\u0131 veya \u00e7al\u0131\u015fan bir kimsenin i\u015fyerinin kapanmas\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile yeni bir i\u015fe uyum sa\u011flamas\u0131 amac\u0131 ile uygulanan tedavi veya e\u011fim.<br \/>\n REJYONEL JEOLOJ\u0130, \u2014> Jeoloji.<br \/>\n REJYONAL METAMORFOZ, 1) Mekanik, termik ve kontak metamorfozun dengeli olarak havzalara etkileri ile meydana gelen ba\u015fkala\u015f\u0131m. 2) B\u00f6lgesel ba\u015fkala\u015f\u0131m. \u2014> Metamorfoz.<br \/>\n REKOMPOZE, \u00c7e\u015fitli tane b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki k\u00f6m\u00fcrlerin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile elde edilen pa\u00e7al k\u00f6m\u00fcr.<br \/>\n REKUP, 1) Bir galeri boyutlar\u0131n\u0131 haiz, fakat genellikle daha k\u0131sa olup, yatak istikametine dik olarak tavan taban aras\u0131nda veya taban la\u011f\u0131m\u0131ndan, bu la\u011f\u0131ma paralel olan bir damar\u0131 kesmek \u00fczere s\u00fcr\u00fclen galeri. 2) Tabakala\u015fmaya dik s\u00fcr\u00fclen k\u0131sa ba\u011flant\u0131 yolu. 3) Traverban.<br \/>\n REK\u00dcPERASYON, Kullan\u0131larak kalibrasyo-nunu kaybetmi\u015f elmas kronlar\u0131n matriksinde kalan a\u015f\u0131nm\u0131\u015f elmas tanelerinin yeniden kazan\u0131lmas\u0131.<br \/>\n REK\u00dcPERAT\u00d6R, Y\u00fcksek f\u0131r\u0131nlara verilecek havay\u0131 \u0131s\u0131tmaya yarayan ve i\u00e7inden m\u00fcnavebe ile s\u0131cak gaz ge\u00e7irilerek i\u00e7indeki tu\u011flalar\u0131 \u0131s\u0131t\u0131lan ve daha sonra hava ge\u00e7irilmek suretiyle y\u00fcksek f\u0131r\u0131na veya kok f\u0131r\u0131n\u0131 bataryalar\u0131n\u0131n yanma kamaralar\u0131na verilecek havay\u0131 \u0131s\u0131tmaya yarayan tesis.<br \/>\n REMOTE KONTROL, Uzaktan kumanda.<br \/>\n REMOTE SENS\u0130NG, \u2014> Uzaktan alg\u0131lama.<br \/>\n RENK FARKINA G\u00d6RE AYIRMA, Lazer \u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131n mineral taneleri \u00fczerindeki yans\u0131malar\u0131n\u0131n bir fotoselli dedekt\u00f6r ile \u00f6l\u00e7\u00fclmesi esas\u0131na dayanan bir zenginle\u015ftirme usul\u00fc. Bu us\u00fclde yans\u0131malar\u0131n \u015fiddeti ; sistemde mevcut de\u011ferle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra, ay\u0131r\u0131ma tabi tutulmak istenen mineral tanesi ya konsantre y\u00f6r\u00fcngesine \u00fcflenir veya kendi y\u00f6r\u00fcngesindeki harekete b\u0131rak\u0131l\u0131r. Bu us\u00fcl gri kuvars\u0131n alt\u0131n i\u00e7eren ye\u015fil ve siyah kuvarstan ayr\u0131lmas\u0131nda (Doorfontein &#8211; G\u00fcney Afrika) , \u00e7imento elde edilmesi i\u00e7in kalkerin zenginle\u015ftirilmesinde (Galler ve Finlandiya), beyaz\u0131ms\u0131 manyezitin ye\u015fil renkli serpantinden ayr\u0131lmas\u0131nda (Yunanistan) uygulama alan\u0131 bulmu\u015ftur.<br \/>\n RENKL\u0130 M\u0130NERALLER, Mineral taraf\u0131ndan emilen \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n inen \u0131\u015f\u0131\u011fa belli oranl\u0131 olmamas\u0131 \u00f6zelli\u011finde olan mineraller. \u00d6z renkli mineraller de denilen bu minerallerin renkleri kendi maddelerine, kimya yap\u0131lar\u0131na (saf subs-tanslar\u0131na) ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan \u00f6nemli karakteristik \u00f6zelliklerinden say\u0131l\u0131r. Bu renk olay\u0131nda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z emme de\u011fil ayn\u0131 zamanda yans\u0131ma olay\u0131n\u0131n da, \u00f6zellikle metal ve madenler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck rol\u00fc vard\u0131r. Renkli minerallere \u00f6rnek olarak k\u00fck\u00fcrd\u00fcn sar\u0131 rengi, zinober\u2019in k\u0131rm\u0131z\u0131, azurit\u2019in mavi ve malahit\u2019in ye\u015fil renkleri g\u00f6sterilebilir. \u2014> Mineral renkleri.<br \/>\n RENKLENEN M\u0130NERALLER, Renkleri yabanc\u0131 pigmentlerin (renk verici maddelerin) yahut izomorf bir cismin kar\u0131\u015fmas\u0131ndan ileri gelen mineraller. Renklenen minerallere allokromatl\u0131 mineraller de denir. Kar\u0131\u015fm\u0131\u015f maddeler etkisi ile asl\u0131nda renksiz olan mineraller \u00e7e\u015fitli renklerde olabilirler. B\u00f6yle maddeler kimyaca tayin edilebilecek yahut tayin edilemeyecek kadar haifif bir \u015fekilde minerallerin b\u00fcnyesine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olabilir. \u00d6rnek, saf zinkblend (ZnS) renksiz olursa da \u00e7o\u011funlukla izomorf \u015fekilde kar\u0131\u015fm\u0131\u015f olan FeS dolay\u0131s\u0131 ile koyukahverengi renkte bulunur.\u2014> \u0130zomorf mineraller.<br \/>\n Asl\u0131nda renksiz olan mineraller metal oksit veya ba\u015fka maddelerin etkisiyle (kuars, florit, apatit vb.) yahut kolloidal bir durumda bulunan maddeler ve yahut radyoaktif etkisi ile kristal a\u011f\u0131ndan (\u015febekesinden) ayr\u0131lan metaller ile renklenmi\u015f olabilirler. Renklenen minerallerin renkleri sabit olmay\u0131p de\u011fi\u015febilir; bunun i\u00e7in b\u00f6yle minerallerin renkleri, renkli minerallerin renkleri gibi \u00f6nemli de\u011fildir. Fakat gerekti\u011finde b\u00f6yle renklerde minerallerin tayininde kullan\u0131labilir. \u2014> Minerallerin renkleri.<br \/>\n RENKS\u0130Z M\u0130NERALLER, Mineral taraf\u0131ndan emilen, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n inen \u0131\u015f\u0131\u011fa belli oranl\u0131 (dalga uzunluklar\u0131 ayn\u0131 oranda) olmas\u0131 halinde cama benzer \u015fekilde renksiz ve ayn\u0131 zamanda saydam olan necefta\u015f\u0131 (S\u00fcsleme sanat\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan \u00e7ok sert parlak ve saydam bir kuars), kayatuzu, elmas, baz\u0131 feldspatlar vb. mineraller.\u2014> Mineral renkleri.<br \/>\n RENKL\u0130 DAMAR, Mermer i\u015fletmecili\u011finde ta\u015ftaki \u00e7atlaklar\u0131n birle\u015ftirici maddelerle dolmas\u0131ndan meydana gelen damarlar.<br \/>\n RENTAN, Linyit k\u00f6m\u00fcrlerinin silindirik olarak ve hava delikleri ihtiva edecek \u015fekilde kire\u00e7le biriketlenmesi suretiyle elde edilen \u00fcr\u00fcn.<br \/>\n REO-LAV\u00d6R, \u2014> Spitzkasten.<br \/>\n REO YIKAYICI, \u2014> Spitzkasten.<br \/>\n REVERBER FIRINI, Yatay konumda \u00e7al\u0131\u015fan, de\u011fi\u015fik boyutta imal edilebilen ve farkl\u0131 metalurjik i\u015flemlerde kullan\u0131lan f\u0131r\u0131n tipi.<br \/>\n Bunlar\u0131n en \u00f6nemlileri. (1) \u00c7elik \u00fcretiminde kullan\u0131lan Siemens-Martin ve (2) S\u00fclf\u00fcrl\u00fc bak\u0131r konsantrelerinin ergitilmesinde kullan\u0131lan b\u00fcy\u00fck reverber f\u0131r\u0131nlard\u0131r. Reverber f\u0131r\u0131n\u0131, daha ziyade bir eritme f\u0131r\u0131n\u0131d\u0131r. Derin bir taban k\u0131sm\u0131, yan duvarlar\u0131, \u00f6n ve arka duvar\u0131 ve tavandan meydana gelmektedir. F\u0131r\u0131n dikd\u00f6rtgen bir prizma \u015feklindedir. \u00d6n duvara yerle\u015ftirilmi\u015f br\u00fcl\u00f6rler vas\u0131tas\u0131 ile \u0131s\u0131t\u0131l\u0131rlar. Uzun alevli yak\u0131tlar (gaz, akaryak\u0131t veya hulvarize k\u00f6m\u00fcr) kullan\u0131l\u0131p alevlerin \u015farjedilmi\u015f olan malzemeyi yalamas\u0131 arzu edilir. Tavan, alevlerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131 ile \u0131s\u0131nmakta ve radyasyon yoluyla \u015farj\u0131 \u0131s\u0131tmaktad\u0131r. Yak\u0131t veya yanma \u00fcr\u00fcnleri ile f\u0131r\u0131n i\u00e7indeki \u015farj aras\u0131nda yok denecek kadar az reaksiyon olur. Yak\u0131t, f\u0131r\u0131na gerekli \u0131s\u0131y\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131r ve temin etti\u011fi \u0131s\u0131 daha \u00e7ok radyasyon yoluyla \u015farja ge\u00e7er.<br \/>\n Reverber f\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131kan gazlar\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir. Bu y\u00fczden reverber f\u0131r\u0131nlar\u0131n\u0131n termik rand\u0131manlar\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<br \/>\n REV\u0130ZYON, 1) Herhangi bir makinenin belirli zamanlarda ar\u0131za yapmadan s\u00f6k\u00fclmesi, a\u015f\u0131nm\u0131\u015f par\u00e7alar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi ve b\u00f6ylece bak\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, 2) \u00d6nceden yap\u0131lm\u0131\u015f olan i\u015flemlerin mahiyet, gidi\u015f tarz\u0131 ve do\u011frulu\u011funun belgeler ve defter kay\u0131tlar\u0131na dayanarak sonradan tenkidi bir nazarla yeniden tesbit ve tahlili. 3) Yeniden g\u00f6zden, elden ge\u00e7irme.<br \/>\n REZERV, Bir maden yata\u011f\u0131ndan ya da havzas\u0131nda hen\u00fcz i\u015fletilmemi\u015f maden miktar\u0131n\u0131n k\u0131sa vadede ekonomik olan ve belirlilik g\u00f6steren k\u0131sm\u0131. Rezerv hem ekonomik a\u00e7\u0131dan, hem de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olup, kayna\u011f\u0131n ancak belirli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc temsil eder. Genel bir ifade ile rezerv, varl\u0131\u011f\u0131 arama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile belirlenmi\u015f ve i\u015fletilebilirli\u011fi de\u011ferlendirme et\u00fctleriyle saptanm\u0131\u015f olan t\u00fcm kayna\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Rezerv, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, muhtemel ve m\u00fcmk\u00fcn olmak \u00fczere \u00fc\u00e7e ayr\u0131lmak suretiyle s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 kriter, rezervin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlilik derecesi, yani varl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda elde edilen bilgilerin yeterlili\u011fi ve duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir ifade ile rezerv faydal\u0131, topuk ve faydas\u0131z olmak \u00fczere de \u00fc\u00e7 gruba ayr\u0131lmaktad\u0131r. Jeolojik yap\u0131n\u0131n verdi\u011fi imkan nisbetinde yery\u00fcz\u00fcnden itibaren maden i\u015fletmecilik tekni\u011fiyle i\u015fletilebilecek azami derinli\u011fe kadar bulunan rezerve faydal\u0131 rezerv, \u00e7e\u015fitli zorunluluklar nedeniyle \u00fcst katlarda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f rezerve de faydas\u0131z rezerv denir. Faydal\u0131 ve faydas\u0131z rezerv de \u201cA\u201d (haz\u0131r rezerv\/, \u201cB\u201d (belirli rezerv), \u201cA+B\u201d (g\u00f6r\u00fcn\u00fcr rezerv), \u201cC\u201d (muhtemel rezer), \u201cD\u201d (m\u00fcmk\u00fcn rezerv) \u015feklinde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Rezerv hesab\u0131, maden yata\u011f\u0131n\u0131n jeolojik yap\u0131s\u0131, mevcut eski ve yeni imalatla, yap\u0131lan sondajlar\u0131n durumu dikkate al\u0131narak, poligon (\u00fc\u00e7gen), profil ve izohips blok metotlar\u0131 denilen usullere g\u00f6re hesaplan\u0131r.<br \/>\n REZERV HESABI, Bir maden yata\u011f\u0131nda bulunan madenin bi\u00e7imini, boyutlar\u0131n\u0131 ve hacmini say\u0131sal olarak belirleyen kal\u0131nl\u0131k ve alan ile \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesaba katarak yap\u0131lan ve rezervin ton olarak ifade edilmesini sa\u011flayan hesaplama usulleri. Alan hesaplar\u0131; planimetre, \u015fablon \u00f6l\u00e7\u00fcmleri (kare d\u00fczenli-, nokta d\u00fczenli-, paralel \u00e7izgili \u015fablon) ve geometrik hesaplar ile yap\u0131l\u0131r. Alanlar bulunduktan sonra hacim (V = Uzunlukxgeni\u015flikxkal\u0131nl\u0131k) hesaplan\u0131r. Kesitlerde g\u00f6r\u00fclen alanlar\u0131n birbirine oran\u0131 1\/2 civar\u0131nda ise trapez kural\u0131 ;<br \/>\n F1 + F2<br \/>\n (\u2013\u2013\u2013\u2013\u2013\u2013\u2013\u2013\u2013\u2013\u2013 . h)<br \/>\n 2<br \/>\n daha b\u00fcy\u00fck olan durumlarda ise \u2014> Simpson kural\u0131 uygulan\u0131r. Belli bir prensip dahilinde yap\u0131lmam\u0131\u015f sondajlar\u0131n bulundu\u011fu durumlarda, sondaj etki alan\u0131n\u0131n tesbiti \u00f6ncelik kazan\u0131r. Madencilikte yap\u0131lan rezerv hesaplar\u0131 profil-, izohipsblok- ve poligon metodlar\u0131 olarak ele al\u0131nabilir.<br \/>\n REZERV KAYBI, \u2014> \u00dcretim kayb\u0131.<br \/>\n REZERVUAR KAYA\u00c7, \u2014> Hazne kaya\u00e7.<br \/>\n R\u0130CHTER \u00d6L\u00c7E\u011e\u0130, Depremlerin \u2014> Magnit\u00fcd\u00fcn\u00fc\u00f6l\u00e7mede kullan\u0131lan deprem \u00f6l\u00e7\u00fc skalas\u0131. \u2014> Mercalli \u00f6l\u00e7e\u011fi.<br \/>\n R\u0130J\u0130T BA\u011e, 1) \u0130ki veya daha fazla say\u0131da madeni par\u00e7alardan imal edilip par\u00e7alar\u0131 pabu\u00e7lar vas\u0131tas\u0131yla birbirine sabit olarak ba\u011flanan madeni tahkimat. 2) Rijit tahkimat. 3) Esnemeyen tahkimat.<br \/>\n R\u0130J\u0130T K\u00d6P\u00dcK, \u0130ki kimyasal s\u0131v\u0131n\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak p\u00fcst\u00fcrt\u00fclmesiyle meydana gelen kimyasal reaksiyon sonucunda, k\u00f6p\u00fcrerek hacmi 30 misline \u00e7\u0131kan ve kat\u0131la\u015fma \u00f6zelli\u011fi g\u00f6steren k\u00f6p\u00fck maddesi. Rijit k\u00f6p\u00fck tecrit ve takviye maddesi olarak da kullan\u0131l\u0131r. \u2014> Y\u00fcksek geni\u015flemeli k\u00f6p\u00fck.<br \/>\n R\u0130J\u0130T TAHK\u0130MAT, \u2014> Rijit ba\u011f.<br \/>\n R\u0130KEN-GAZDETEKT\u00d6R\u00dc, Japonyada geli\u015ftirilen, su ve CO2 den ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f i\u00e7inde de\u011fi\u015fik oranlarda metan bulunan havan\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7en \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 k\u0131rma esas\u0131na dayanarak havadaki metan oran\u0131n\u0131 tesbit etmeye yarayan ve elde kullan\u0131lan ayg\u0131t. Bu ayg\u0131tta havada bulunan CO2 oran\u0131 da % olarak tesbit edilebilmektedir.<br \/>\n R\u0130MA ELEK, \u2014> Tel \u00f6rg\u00fcl\u00fc elek.<br \/>\n R\u0130MER, \u2014> Tarama matkab\u0131.<br \/>\n R\u0130SK PR\u0130M\u0130, \u2014> Libor.<br \/>\n R\u0130TT\u0130NGER KANUNU, K\u0131rma olay\u0131n\u0131 y\u00fczey art\u0131\u015f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ele alan ve k\u0131rma i\u00e7in kullan\u0131lan faydal\u0131 i\u015fin, y\u00fczey art\u0131\u015f\u0131 ile orant\u0131l\u0131 oldu\u011funu ifade eden prensip. \u2014> Charles genel k\u0131r\u0131lma kanunu.<br \/>\n ROBOT, 1) Uzaktan kumanda ile kendisine \u00e7e\u015fitli i\u015fler yapt\u0131r\u0131bilen ayg\u0131t. 2) Ba\u015fkas\u0131n\u0131n buyru\u011fu ile i\u015f yapan, kendi ak\u0131l ve iradesini kullanamayan kimse (ki\u015fi).<br \/>\n ROGAR, 1) Kanalizasyonlarda \u00e7e\u015fitli ama\u00e7larla a\u00e7\u0131lan ve zemin d\u00fczeyinde bir kapa\u011f\u0131 bulunan kuyu. 2) Su \u015febekesinde borular\u0131n denetimini kolayla\u015ft\u0131rmak veya da\u011f\u0131t\u0131m musluklar\u0131 yerle\u015ftirmek amac\u0131yla a\u00e7\u0131lan kuyu. 3) Bir la\u011f\u0131m \u00e7ukurunun \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde b\u0131rak\u0131lan bir kapak veya bir metal levhayla kapat\u0131lan a\u00e7\u0131kl\u0131k. 4) Yeralt\u0131 telefon hatt\u0131 tesisat\u0131nda i\u00e7inde en az iki ki\u015finin \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte yap\u0131lm\u0131\u015f kuyu bi\u00e7iminde bo\u015fluk.<br \/>\n ROKB\u0130T, \u2014> Ta\u015f matkab\u0131.<br \/>\n ROKVEL SERTL\u0130\u011e\u0130, Tepe a\u00e7\u0131s\u0131 120\u00bd olan sertle\u015ftirilmi\u015f \u00e7elik bilye (Rokvel B) bir elmas koninin (Rokvel C) \u00f6nce 10 ve sonra 150 kg.l\u0131k bir y\u00fckle sertli\u011fi tesbit edilecek malzeme y\u00fczeyine bast\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunda her iki halde meydana gelen \u00e7ukurlar aras\u0131ndaki derinlik farkl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerek tesbit edilen sertlik \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc.<br \/>\n RONDELA, \u2014> Pul.<br \/>\n ROSELTE BAKIRI, Tabii halde bulunan saf bak\u0131r.<br \/>\n ROTAR\u0130 DELME, \u2014> D\u00f6nel delme.<br \/>\n ROTAR\u0130 TABLASI, 1) Sondaj makinelerinde motordan nakledilen d\u00f6nme momentinin tijlere aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131; kuyudaki tak\u0131mlar\u0131n manevralar\u0131 s\u0131ras\u0131nda tak\u0131mlar\u0131n kuyuya indirildi\u011fi veya kuyudan \u00e7ekildi\u011fi veya ilave tijin tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tertibat\u0131n bulundu\u011fu tabla. Rotari tablal\u0131 makineler genellikle petrol sondajlar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. 2) D\u00f6ner tabla. \u2014> Kelly.<br \/>\n ROTASYONEL KAYMA, \u2014> \u015eev durays\u0131zl\u0131\u011f\u0131.<br \/>\n R\u00d6DAVANS, Ruhsat sahalar\u0131n\u0131n hak sahibi taraf\u0131ndan s\u00f6zle\u015fme ile \u00f6zel veya t\u00fczel bir ki\u015fiye belirli bir s\u00fcre i\u00e7in terkedilmesi durumunda; maden oca\u011f\u0131n\u0131n i\u015fletilmesini \u00fcstlenen \u00f6zel veya t\u00fczel ki\u015finin; esas ruhsat sahibine istihsal edilen beher ton maden i\u00e7in \u00f6demeyi taahh\u00fct etti\u011fi mebla\u011f.<br \/>\n R\u00d6KONESANS, Bir maden yata\u011f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, uzan\u0131m\u0131n\u0131, de\u011ferini ve i\u015fletilebilirli\u011fini tayin etmek amac\u0131yla yap\u0131lan et\u00fcd.<br \/>\n R\u00d6LANT\u0130, RALANT\u0130, 1) Bir motorun en d\u00fc\u015f\u00fck devirle \u00e7al\u0131\u015fma durumu. 2) En d\u00fc\u015f\u00fck tempoyla veya verimle y\u00fcr\u00fcmek veya \u00e7al\u0131\u015fmak.<br \/>\n R\u00d6LE, 1. Bir bobin ve kontaklardan olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck bir uyarma ak\u0131m\u0131 ile devreyi a\u00e7maya, kapamaya yarayan eleman. 2) \u0130ki veya daha \u00e7ok iletim aras\u0131nda arac\u0131l\u0131k yapan sistem.<br \/>\n R\u00d6L\u00d6VE, 1) Bir yap\u0131y\u0131, plan kesit ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleriyle g\u00f6steren \u00e7izim. 2) Genellikle eski bir sanat eserinin, bir yaz\u0131t\u0131n \u00e7izilerek veya boyanarak yap\u0131lm\u0131\u015f kopyas\u0131.<br \/>\n R\u00d6MORK, Motorlu bir ta\u015f\u0131t taraf\u0131ndan \u00e7ekilen motorsuz ta\u015f\u0131t.<br \/>\n R\u00d6MORK\u00d6R, Yede\u011finde ba\u015fka bir ta\u015f\u0131t g\u00f6t\u00fcren ta\u015f\u0131t, \u00f6zellikle deniz ta\u015f\u0131t\u0131.<br \/>\n R\u00d6SET, 1) Dik ve meyilli kuyular\u0131n dip ve ba\u015flar\u0131n\u0131n veya ara katlar\u0131n\u0131n yatay yollarla maden \u00fcretim yerlerine ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flayan yer. 2) \u0130nset. 3) \u2014> Akrosaj.<br \/>\n RUHSAT SINIRI, Bir i\u015fletme ruhsat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 topografik \u00f6l\u00e7\u00fcm sonunda yery\u00fcz\u00fcnde belirleyen \u00e7izgi. Bu \u00e7izgiden indirilen teorik d\u00fczlemin yer k\u00fcresi \u00e7ekirde\u011fine kadar devam etti\u011fi kabul edilir.<br \/>\n RULMAN, \u2014> Bilyeli yatak.<br \/>\n RUTUBET, Nem, ya\u015fl\u0131l\u0131k.<br \/>\n RUTUBET ORANI, Cevherin veya k\u00f6m\u00fcr\u00fcn i\u00e7inde bulunan serbest suyun toplam a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa g\u00f6re ifade edilmesi.<br \/>\n Ocaktan \u00e7\u0131kan ta\u015fk\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn rutubeti genellikle % 2,5 civar\u0131ndad\u0131r. Zenginle\u015ftirme esnas\u0131nda elde edilen ince k\u00f6m\u00fcr, mikst ve \u015flam\u2019\u0131n rutubeti ocaktan \u00e7\u0131kan k\u00f6m\u00fcr\u00fcn rutubetine g\u00f6re daha fazlad\u0131r. Ocaktan \u00e7\u0131kan k\u00f6m\u00fcre g\u00f6re rutubet fazlal\u0131\u011f\u0131 y\u0131kanm\u0131\u015f ince k\u00f6m\u00fcrde % 7,7; mikst\u2019te % 14 ve \u015flam\u2019da % 21 civar\u0131nda olabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R RADON, Atom numaras\u0131 86, simgesi Rn olan radyumun ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan olu\u015fan, soy gazlar grubundan radyoaktif bir element. Atom a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 222 olup izotoplar\u0131n\u0131nki aktinon (An) 219 ve thoron (Tn) 220 dir. Uranyum-radyum ayr\u0131\u015fmas\u0131 sonucu olu\u015fan radon, kaynak sular\u0131 ile yery\u00fcz\u00fcne ula\u015farak radyoaktif termal sular\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Sular\u0131n radyoaktif i\u00e7eri\u011fi\u2014> Eman veya Mache birimleriyle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Radon 1900 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2762,5580,5578,5577,5575,5579,5583,2231,5582,5581,5576],"class_list":["post-2223","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-jeoloji","tag-minaraloji","tag-ondulor","tag-radyoaktif-mineraller","tag-radyumun","tag-refraksiyon","tag-simpson-kurali","tag-soy-gazlar","tag-spitzkasten","tag-traverban","tag-uranofon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2223"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2223\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}