Golgi ayg\u0131t\u0131 bir\u00e7ok alt birimlerden meydana gelmi\u015ftir. Bu birimlerin her birine diktiyozom denir (Yunanca diktiyon = a\u011f, soma = v\u00fccut demektir). Diktiyozomlar\u0131n t\u00fcm\u00fc Golgi ayg\u0131t\u0131n\u0131 olu\u015fturur.
\n Ergin sperma ve kan h\u00fccreleri hari\u00e7 t\u00fcm hayvan ve keza bitki h\u00fccrelerinde bir ya da birka\u00e7 tane bulunur. Sentezleme, \u00f6zellikle salg\u0131 yapan h\u00fccrelerde iyi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr (ipekb\u00f6ce\u011finin ipek salg\u0131 bezlerindeki h\u00fccrelerde \u00e7ok geli\u015fmi\u015ftir). Genellikle sentri-yolun civar\u0131nda ve \u00e7ekirde\u011fin \u00fczerine yak\u0131n olarak bulunur. D\u00fcz ER’dan \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fildir. D\u00fcz ER’a g\u00f6re t\u00fcpc\u00fck ve lamelcikleri daha yo\u011fun olarak i\u00e7erir . Birbirinin \u00fczerine katlanm\u0131\u015f 5-30 kadar kanalc\u0131k (Cistern = Sisterna = Latince ya\u011fmur suyu toplayan \u00e7ukur demektir) ta\u015f\u0131r. ER’dan osmium ve g\u00fcm\u00fc\u015f i\u00e7eren boyalarla boyanmas\u0131yla ayr\u0131l\u0131r, ilk defa 1898 y\u0131l\u0131nda italyan bilim adam\u0131 cam\u0131\u00fco golgi, g\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fc boya ile sinir h\u00fccrelerinde \u00fcst\u00fcste dizilmi\u015f plakalar\u0131 tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131ndan, bu yap\u0131ya, bilim adam\u0131n\u0131n ismine adanarak “Golgi Ayg\u0131t\u0131” dendi, \u00f6nemi elektron mikroskobuyla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Kanalc\u0131klar GA’n\u0131n orta ve tabana yak\u0131n k\u0131sm\u0131nda bulunur. U\u00e7 k\u0131sm\u0131na gittik\u00e7e bu plak\u00e7\u0131klar\u0131n ve kanalc\u0131klar\u0131n, h\u00fccre zar\u0131na do\u011fru g\u00f6\u00e7 eden vezik\u00fcllerle (keseciklerle) kullan\u0131l\u0131p bitirildi\u011fi g\u00f6zlenir. \u00d6z\u00fcnde burada ak\u0131c\u0131 ve s\u00fcrekli bir denge vard\u0131r. Bir taraftan (proksimalden) senteztenmeye ba\u015flayan maddeler uca (distale) do\u011fru itilerek uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. GA’n\u0131n zarlar\u0131 zar birimine benzer; fakat daha incedir (6-10 nm.). Bu ise GA’n\u0131n, ER ile h\u00fccre zan aras\u0131nda bir ge\u00e7it \u00f6devi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlar, \u00f6yle ki ER’un \u00fczerinde sentezlenen protein, baz\u0131 maddelerin de eklenmesiyle (GA’nda) zar birimleri ya da pulcuklar\u0131 halinde h\u00fccre zanna iletilir ve onun yap\u0131\u015fma kat\u0131l\u0131r. GA’nda basit \u015fekerlerden kendine \u00f6zg\u00fc polisakkaritlerin sentezlendi\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece h\u00fccre zar\u0131n\u0131n yap\u0131\u015fma kat\u0131larak onun \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc saptayan karbonhidratlar, GA’nda sentezlenmektedir. Salg\u0131n\u0131n attimas\u0131ndan ba\u015fka, h\u00fccredeki fazla suyun (birh\u00fccrelilerde) vurgan koful arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla at\u0131lmas\u0131 da GA’n\u0131n g\u00f6revleri aras\u0131ndad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc vurgan (kontraktil) koful GA’ndan meydana gelir. Bununla beraber GA’n\u0131n h\u00fccreden h\u00fccreye de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6sterdi\u011fim unutmamak gerekir. GA’n\u0131n sentezlenmesini ve madde yap\u0131m\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131m biraz daha ayr\u0131nt\u0131s\u0131yla inceleyelim:
\n Sindirim kanal\u0131n\u0131n i\u00e7inde, \u00f6zellikle ba\u011f\u0131rsaklarda, kimyasal ve fiziksel etkilerden h\u00fccreleri koruyan mukus denen bir s\u0131v\u0131 salg\u0131lan\u0131r. Bu s\u0131v\u0131 ba\u011f\u0131rsaklarda Goblet h\u00fccrelerinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Ad\u0131 ge\u00e7en salg\u0131 h\u00fccreleri incelendi\u011finde, mukus damlac\u0131klar\u0131n\u0131n, h\u00fccrede, GA’n\u0131n civar\u0131nda daha s\u0131k bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. GA, h\u00fccrenin taban k\u0131sm\u0131nda yass\u0131la\u015fm\u0131\u015f kanalc\u0131klar\u0131 i\u00e7eren bir \u00e7anak gibi oldu\u011fu halde, h\u00fccrenin u\u00e7 k\u0131sm\u0131na (distaline) gittik\u00e7e bu kanalc\u0131klar\u0131n i\u00e7i mukusla dolmu\u015f kesecikler haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve bir zaman sonra da h\u00fccre zar\u0131na ula\u015farak d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru akt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir, i\u015faretlenmi\u015f azotla yap\u0131lan denemelerde, proteinlerin ER’da sentezlendi\u011fi, daha sonra paketlenmek \u00fczere GA’na geldi\u011fi ve burada belki yap\u0131s\u0131mn k\u0131smen de\u011fi\u015ftirildi\u011fi (l) bilinmektedir. Fakat her durumda, burada, her salg\u0131 h\u00fccresi i\u00e7in kendine \u00f6zg\u00fc yap\u0131l\u0131\u015fta karbonhidratlar\u0131n protein molek\u00fcl\u00fcne eklenerek, onun h\u00fccre zanndan \u00e7\u0131kabilme\u015fini (!) ve meydana gelen kompleksin salg\u0131 niteli\u011fini kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 k\u0131smen bilinmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc salg\u0131 proteinlerinin t\u00fcm\u00fc glikoprotein halindedir.
\n \u0130\u015faretlenmi\u015f glikoz ve s\u00fclfatlarla yap\u0131lan g\u00f6zlemlerde, proteinlere \u015feker ve s\u00fclfat eklenmesinin GA’nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Mukopolisakkaritlerin de GA’nda sentezlendi\u011fi bilinmektedir. Bu madde bir i\u00e7 salg\u0131 olup k\u0131k\u0131rdak h\u00fccrelerinin yap\u0131\u015fma kat\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca t\u00fcm d\u0131\u015f salg\u0131 h\u00fccrelerinin salg\u0131 yap\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra, i\u00e7 salg\u0131 h\u00fcc\u00adrelerinin (paratiroitteki glikoprotein salg\u0131s\u0131 gibi) bir\u00e7ok maddesinin, keza bitkilerdeki sel\u00fclozun, karaci\u011fer h\u00fccrelerinde lipoproteinferin sentezlenmesine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ektir. Baz\u0131 h\u00fccrelerde de lizozom gran\u00fcllerini yaparak sitoplazmaya vermektedir.
\n Uzun zaman, pek \u00f6nemli bir organel olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle, dikkate al\u0131nmayan GA, son zamanlarda h\u00fccre zann\u0131n \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc saptamada \u00f6nemli g\u00f6rev alma\u015f\u0131 nedeniyle, dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekti. \u00c7\u00fcnk\u00fc h\u00fccre zann\u0131n \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc karbonhidratlarla saptanmaktad\u0131r ve karbonhidratlar da GA’nda sentezlenmektedir. Baz\u0131 karbonhidratlar\u0131n, proteinler gibi kal\u0131tsal denetim alt\u0131nda sentezlendi\u011fine ili\u015fkin kan\u0131tlar vard\u0131r. Kan gruplar\u0131 ve immunokimyasal incelemeler bunu g\u00f6stermektedir.
\n Karbonhidrat ta\u015f\u0131yan proteinler ve di\u011fer maddeler \u00f6zellikle h\u00fccre y\u00fczeyinde bulunurlar ve h\u00fccrelerin birbirlerini tan\u0131mas\u0131n) (kendi doku t\u00fcr\u00fcnden olanlar), di\u011fer h\u00fccrelerle ili\u015fki kurmas\u0131n\u0131, morfogenetik hareketlerin (embriyolojik h\u00fccre hareketleri) olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. Birh\u00fccrelilerin konjugasyon yaparken birbirini tan\u0131mas\u0131 ve birbirine yap\u0131\u015fmas\u0131 h\u00fccre y\u00fczeyindeki \u00f6zel karbonhidratlarla olur. Embriyonik geli\u015fim s\u0131ras\u0131nda farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015f h\u00fccrelerin bir araya toplanmas\u0131 i\u00e7in de bu karbonhidratlar \u00f6nemlidir.
\n H\u00fccre y\u00fczeyindeki baz\u0131 glikoproteinlerin bozulmas\u0131yla kanserle\u015fmenin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bulununca, ara\u015ft\u0131rmalar bu konu \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131. Vir\u00fcslerin konuk\u00e7u h\u00fccreleri tan\u0131mas\u0131 (h\u00fccreye \u00f6zg\u00fc vir\u00fcsler) da bu karbonhidratlarla ya da karbonhidratl\u0131 proteinler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olmaktad\u0131r. H\u00fccre i\u00e7erisine endositosisle al\u0131nacak maddelerin lizozomlarda par\u00e7alan\u0131p par\u00e7alanmayaca\u011f\u0131 ya da hangi asamaya kadar par\u00e7alanaca\u011f\u0131 bu endositoz zar\u0131n \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc ile saptan\u0131r. Bu zar da h\u00fccre zar\u0131ndan olu\u015fur ve dolay\u0131s\u0131yla GA’n\u0131n dolayl\u0131 denetimi alt\u0131ndad\u0131r.
\n Sonu\u00e7 olarak h\u00fccreye girecek ve \u00e7\u0131kacak t\u00fcm maddeler, h\u00fccrenin b\u00f6l\u00fcnmesi, geli\u015fmesi, farkl\u0131la\u015fmas\u0131, i\u015flevleri ve di\u011fer h\u00fccrelerle olan ili\u015fkileri, h\u00fccre zan taraf\u0131n-dan saptan\u0131r. Zar\u0131n \u00f6zelli\u011fi de proteinlerle birlikte, karbonhidratlar taraf\u0131ndan sa\u011flan\u0131r ve karbonhidratlar (glikozamin ve mannoz hari\u00e7; bunlar protein molek\u00fcl\u00fcne ribozomlarda eklenir), \u00f6zellikle terminal \u015fekerler (galaktoz, fukoz ve sialik asit) protein zincirlerine GA’nda eklenir. Golgi ayg\u0131t\u0131n\u0131n sistemleri ER’dan meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Golgi ayg\u0131t\u0131 bir\u00e7ok alt birimlerden meydana gelmi\u015ftir. Bu birimlerin her birine diktiyozom denir (Yunanca diktiyon = a\u011f, soma = v\u00fccut demektir). Diktiyozomlar\u0131n t\u00fcm\u00fc Golgi ayg\u0131t\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Ergin sperma ve kan h\u00fccreleri hari\u00e7 t\u00fcm hayvan ve keza bitki h\u00fccrelerinde bir ya da birka\u00e7 tane bulunur. Sentezleme, \u00f6zellikle salg\u0131 yapan h\u00fccrelerde iyi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr (ipekb\u00f6ce\u011finin ipek salg\u0131 bezlerindeki …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5757,5761,5762,2541,5760,5756,2549,5759,5763,5758,5077],"class_list":["post-2289","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-diktiyozom","tag-embriyolojik-hucre","tag-fukoz","tag-galaktoz","tag-goblet-hucreleri","tag-golgi-aygiti","tag-karbonhidrat","tag-proksimal","tag-sialik-asit","tag-sisterna","tag-sulfat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2289"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2289\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}