\u0130nsanlar\u0131n dik durmas\u0131 ve aktif hareket etmesi destek ve hareket sistemi ile sa\u011flan\u0131r. Hareketler kas, kemik, ve eklemin birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130nsanda, destek ve hareket sistemi eleman\u0131 olan kemik
\n doku, iskelet ad\u0131n\u0131 al\u0131r.
\n A. \u0130nsanda \u0130skelet
\n \u0130nsanda iskelet sistemi, v\u00fccudun \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u0130skelet sistemi hareketi sa\u011flaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda i\u00e7 organlar\u0131 koruma, kas ve i\u00e7 organlara ba\u011flanma y\u00fczeyi olu\u015fturma g\u00f6revi de yapar. \u0130skeleti olu\u015fturan kemikler kalsiyum deposu olarak i\u015f g\u00f6r\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda kemiklerde kan h\u00fccreleri de meydana gelir.
\n iskelet, anne kanunda sekizinci,haftaya kadar k\u0131k\u0131rdakt\u0131r, daha sonra kemikle\u015fme ba\u015flar. Do\u011fumdan sonra kemik geli\u015fimim kal\u0131tsal, b\u00fcnyesel ve \u00e7evresel fakt\u00f6rler etkiler.
\n 1. Kemik Yap\u0131\u015f\u0131 ve \u00c7e\u015fitleri
\n \u0130nsan iskeletin! olu\u015fturan kemikler, \u015fekillerine g\u00f6re d\u00f6rt grupta incelenir;
\n a. Uzun kemikler: \u0130ki ucu \u015fi\u015fkin, silindir \u015feklindeki kemiklerdir. \u015ei\u015fkin olan u\u00e7lara kemik ucu, silindir \u015feklindeki k\u0131sm\u0131na da kemik g\u00f6vdesi denir. Kemik g\u00f6vdesi \u00e7ok s\u0131k\u0131 yap\u0131dad\u0131r. Ortas\u0131nda uzunlamas\u0131na ilik kanal\u0131 denilen bir bo\u015fluk vard\u0131r ve i\u00e7inde sar\u0131 ilik bulunur. Kemik u\u00e7lar\u0131 daha gev\u015fek, s\u00fcngerimsi bir yap\u0131 g\u00f6sterir. Bu yap\u0131n\u0131n bo\u015fluklar\u0131m da k\u0131rm\u0131z\u0131 ilik doldurur. Kemiklerin \u00fczerini \u00f6rten kemik zar\u0131 (periost) uzun kemikte enine b\u00fcy\u00fcmeyi ve onar\u0131m\u0131 sa\u011flar. Uzun kemiklerin ba\u015f k\u0131s\u0131mlar\u0131nda k\u0131k\u0131rdak doku vard\u0131r. Ayr\u0131ca uzun kemi\u011fin ba\u015f k\u0131sm\u0131 ile g\u00f6vdesi aras\u0131nda bulunan k\u0131k\u0131rdak doku bir s\u00fcre kemi\u011fin boyuna uzamas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve daha sonra kemikle\u015fir. Kol ve bacak kemikleri uzun kemiklere \u00f6rnektir .
\n b. K\u0131sa Kemikler: Hemen hemen boy ve geni\u015fli\u011fi birbirine e\u015fit olan kemiklerdir. K\u0131sa kemikler d\u0131\u015ftan kemik zar\u0131 ile sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kemik zar\u0131n\u0131n alt\u0131nda sert kemik, ortada ise s\u00fcngerimsi kemik bulunur. S\u00fcngerimsi yap\u0131da k\u0131rm\u0131z\u0131 kemik ili\u011fine rastlan\u0131r. K\u0131sa kemiklerde kemik kanal\u0131 bulunmaz. El ve ayak parmaklar\u0131 k\u0131sa kemiklerdir
\n c. Yass\u0131 Kemikler: Geni\u015fli\u011fi fazla olan kemiklerdir. Bu kemiklerde yap\u0131la\u015fma k\u0131sa kemiklerde oldu\u011fu gibidir. Kafatas\u0131 kemikleri, k\u00fcrek kemikleri, kaburgalar ve kal\u00e7a kemikleri yass\u0131 kemiklerdir
\n d. D\u00fczensiz \u015fekilli kemikler: De\u011fi\u015fik \u015fekillerde olan ve genellikle di\u011fer bir ka\u00e7 kemikle ba\u011flant\u0131 kuran kemiklerdir. \u00d6rne\u011fin, omurlar, baz\u0131 y\u00fcz kemikleri gibi.
\n \u0130nsan iskeleti yakla\u015f\u0131k 207 kemikten olu\u015fmu\u015ftur. \u0130skeleti olu\u015fturan kemik say\u0131\u015f\u0131 207 olarak belirtilmesine ra\u011fmen, baz\u0131 kaynaklarda bu say\u0131ya kulak (6) ve dil (1) kemikleri de eklenerek say\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 kaynaklarda ise kuyruk sokumu ve sa\u011fr\u0131 omurlar\u0131 birle\u015fmi\u015f olarak kabul edildi\u011finden, kemik say\u0131\u015f\u0131 daha az g\u00f6sterilmi\u015ftir, iskelet ba\u015f, g\u00f6vde ve \u00fcyeler iskeleti olarak \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmde incelenebilir .
\n e. Oval Kemikler: \u00d6rne\u011fin dizkapa\u011f\u0131 kemi\u011fi
\n 1. Ba\u015f \u0130skeleti: Ba\u015f iskeleti, kafatas\u0131 ve y\u00fcz iskeletinden olu\u015fur. Kafatas\u0131, beyni \u00e7evreleyen yass\u0131 kafatas\u0131 kemiklerinden olu\u015fmu\u015ftur. Kafatas\u0131nda bir al\u0131n, iki yan kafa, iki \u015fakak, bir art kafa, bir temel, bir kalbur kemi\u011fi olmak \u00fczere sekiz kemik bulunur. Kafatas\u0131 kemikleri do\u011fum s\u0131ras\u0131nda ince, yumu\u015fak ve birbirleriyle kayna\u015fmam\u0131\u015f durumdad\u0131r. \u0130ki y\u0131l sonra birbirleriyle s\u0131k\u0131ca kayna\u015f\u0131r. Kafatas\u0131n\u0131 da sadece omurilik ve sinirlerin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00e7e\u015fitli delikler bulunur. Y\u00fcz kemikleri iki t\u0131rnaks\u0131, iki elmac\u0131k, iki burun, bir sapan, iki boynuzcuk, iki \u00fcst \u00e7ene, iki damak ve bir alt \u00e7ene kemi\u011fidir. Alt \u00e7ene kemi\u011fi, \u015fakak kemi\u011fine oynar eklemle ba\u011fl\u0131d\u0131r .
\n 2. G\u00f6vde iskeleti: Omurga, boyundan kuyruk sokumuna kadar uzanan 33 omurun \u00fcst \u00fcste gelerek, hafif S \u015feklinde olu\u015fturdu\u011fu bir yap\u0131d\u0131r (\u015eekil 3.10). Her omur genel olarak iki yan \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131, bir dikensi \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131, omur g\u00f6vdesi, omur deli\u011fi, omur yaylar\u0131 ve eklem \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan olu\u015fur
\n Omurlar k\u0131k\u0131rdak yast\u0131klarla (disklerle) birbirine ba\u011flanarak omurgay\u0131, \u00fcst \u00fcste yerle\u015fen omur delikleri, omurga kanal\u0131m olu\u015fturur. Omurga boyun, s\u0131rt, bel, sa\u011fr\u0131 ve kuyruk sokumu olmak \u00fczere be\u015f b\u00f6lgeye ayr\u0131l\u0131r. Boyun b\u00f6lgesi yedi omurdan olu\u015fur. Birincisine atlas, ikincisine eksen denir. Eksendeki bir \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 atlas i\u00e7ine girmi\u015ftir. Kafatas\u0131 atlas kemi\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r (\u015eekil 3.9). Bu nedenle ba\u015f\u0131n hareket etmesi kolayla\u015f\u0131r.
\n S\u0131rt b\u00f6lgesi on iki omurdan olu\u015fur. Kaburgalar bir ucuyla s\u0131rt omurlar\u0131na ba\u011flan\u0131r. Bel b\u00f6lgesi be\u015f omurdan olu\u015fur. Bel omuru v\u00fccudun hi\u00e7bir k\u0131sm\u0131yla ba\u011flant\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bel b\u00f6lgesi kolay hareket eder. Sa\u011fr\u0131 be\u015f, kuyruk sokumu ise d\u00f6rt omurdan olu\u015fur. Bu omurlar birle\u015ferek tek kemik olu\u015fturur. Omurga, omurili\u011fi korur ve v\u00fccudun dik durmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, kaburga ve i\u00e7 organlar\u0131n ba\u011flanma yerlerim olu\u015fturur.
\n G\u00f6\u011f\u00fcs kemi\u011fi, v\u00fccudun g\u00f6\u011f\u00fcs b\u00f6lgesinde yer alan \u00fcst k\u0131sm\u0131 geni\u015f, alta do\u011fru sivrilen yass\u0131 bir kemiktir. Kaburga kemikleri on iki \u00e7ifttir. Bunlardan ilk yedi \u00e7ifti do\u011frudan g\u00f6\u011f\u00fcs kemi\u011fine ba\u011flan\u0131r ve ger\u00e7ek kaburgalar ad\u0131m al\u0131r. 8. 9. ve 10. kaburga kemikleri birbiriyle birle\u015ftikten sonra yedinci kaburgaya ba\u011flan\u0131r. Son iki kaburga kemi\u011finin \u00f6n u\u00e7lar\u0131 serbesttir. Bunlara y\u00fcz\u00fcc\u00fc kaburgalar denir
\n 3. \u00dcyeler \u0130skeleti: Omuz kemeri ve kal\u00e7a kemeri ile g\u00f6vdeye ba\u011flan\u0131r(\u015eekil 3.6). Omuz kemeri, \u00f6nde k\u00f6pr\u00fcc\u00fck, arkada k\u00fcrek kemi\u011finden olu\u015fur. Bir ucuyla g\u00f6\u011f\u00fcs kemi\u011fine, bir ucuyla k\u00fcrek kemi\u011fine ba\u011flan\u0131r. Kal\u00e7a kemeri, kal\u00e7a, oturga ve \u00e7at\u0131 kemi\u011finden olu\u015fur. Bu kemikler \u00f6nden birbirleriyle, arkadan sa\u011fr\u0131 omurlar\u0131yla kayna\u015farak le\u011fen kemi\u011fini olu\u015fturur. Bu yap\u0131 g\u00f6vdeye ba\u011flanarak kar\u0131n bo\u015flu\u011fundaki organlara alttan desteklik verir ve korur.<\/p>\n
Kollar, bir pazu kemi\u011fi, bir \u00f6n kol, bir dirsek, sekiz el bilek, be\u015f el tarak, on d\u00f6rt el parmak olmak \u00fczere her biri otuz kemikten olu\u015fur. \u00d6n kol kemi\u011fi, dirsek kemi\u011fi taraf\u0131na d\u00f6nme yetene\u011findedir. B\u00f6ylece elin ve d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc sa\u011flan\u0131r (\u015eekil 3.12 ).
\n Bacak kemikleri, bir uyluk, bir diz kapa\u011f\u0131, bir bald\u0131r, bir kaval, yedi ayak bilek, be\u015f ayak tarak ve on d\u00f6rt ayak parmak kemi\u011fi olmak \u00fczere otuz kemikten olu\u015fur. Uyluk kemi\u011fi v\u00fccudun en uzun ve en sa\u011flam kemi\u011fidir. \u00dcstte, yuvarlak ucuyla kal\u00e7adaki eklem \u00e7ukuruna girer. Baca\u011f\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda \u00f6nde bulunan kemi\u011fe kaval, arkada bulunan kemi\u011fe bald\u0131r kemi\u011fi denir. Kaval kemi\u011fi \u00fcstten, uyluk kemi\u011finin alt ucuyla diz eklemini olu\u015fturur
\n Diz kapa\u011f\u0131 kemi\u011fi, diz eklemini korur. Ayak iskeletinde bilek kemiklerinin ikisi kayna\u015farak topuk ke-mi\u011fini olu\u015fturur. \u0130nsanlar topuk ve parmaklar\u0131yla yere basarlar.
\n 2. Eklem Yap\u0131\u015f\u0131 ve \u00c7e\u015fitleri
\n Kemikler, yan yana ve u\u00e7 uca geldiklerinde g\u00f6revlerine ve hareket durumlar\u0131na g\u00f6re aralar\u0131nda ba\u011flant\u0131lar yaparlar. Bu ba\u011flant\u0131lara eklem denir. Eklemler hareket derecesine g\u00f6re \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmde incelenir:
\n Oynamaz Eklemler: Kafatas\u0131 gibi iskeletin hareket etmeyen k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki kemiklerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kemikler, \u00e7ok s\u0131k\u0131\u015fekilde birbirine testere di\u015fi gibi girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131larla ba\u011fl\u0131d\u0131r (\u015eekil 3.14).
\n Az Oynar Eklemler: Hareketleri s\u0131n\u0131rl\u0131 olan eklemlerdir. Omurlar\u0131n eklemleri bu tiptir. Omurlar birbiri \u00fczerine do\u011frudan do\u011fruya binmezler, aralar\u0131nda fibr\u00f6z k\u0131k\u0131rdaktan yap\u0131lm\u0131\u015f yast\u0131klar (diskler) vard\u0131r. Ayn\u0131 zamanda omurlar birbirleriyle ligamentler (kiri\u015fler) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kaburgalar\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcs kemi\u011fi ile yapt\u0131\u011f\u0131 eklem de az oynar ekleme \u00f6rnektir. Omurlarda disklerin kaymas\u0131yla bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131 denen omurga rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 olu\u015fur.
\n Oynar Eklemler: \u00c7o\u011funlukla v\u00fccudun hareket g\u00f6revini \u00fczerine alm\u0131\u015f kemikler aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen tam hareketli eklemlerdir. Bu eklemlerde, iki kemikten birinin \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ile di\u011ferinin girintisi birbirine uyacak \u015fekildedir (\u015eekil 3.15). \u0130ki kemi\u011fin aras\u0131nda sinoviyal bo\u015fluk oldu\u011fundan kemiklerin serbest hareket etmesi sa\u011flan\u0131r.. Eklem k\u0131k\u0131rdaklar\u0131 kemiklerin u\u00e7unu \u00f6rterek hem onlara u\u00e7larda d\u00fczg\u00fcnl\u00fck verir; hem de k\u0131smen esneklik kazand\u0131r\u0131r. Sinoviyal bo\u015flu\u011fu i\u00e7ten saran sinoviyal zar vard\u0131r. “Sinoviyal zar”, kan ve lenf damarlar\u0131n-dan sinoviyal s\u0131v\u0131y\u0131 (eklem s\u0131v\u0131s\u0131) s\u00fczmeye yarar. Bu s\u0131v\u0131 eklemlerin kaygan olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130leri ya\u015flarda eklem kat\u0131la\u015fmalar\u0131 bu s\u00fczme g\u00f6revinin bozuklu\u011fundan olur. Eklemleri olu\u015fturan kemikler birbirlerine ligamentler ve k\u0131smen kaslarla ba\u011flan\u0131r. Eklemlerin \u00fczerinde eklemi koruyan eklem kaps\u00fcl\u00fc bulunur<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsanlar\u0131n dik durmas\u0131 ve aktif hareket etmesi destek ve hareket sistemi ile sa\u011flan\u0131r. Hareketler kas, kemik, ve eklemin birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130nsanda, destek ve hareket sistemi eleman\u0131 olan kemik doku, iskelet ad\u0131n\u0131 al\u0131r. A. \u0130nsanda \u0130skelet \u0130nsanda iskelet sistemi, v\u00fccudun \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u0130skelet sistemi hareketi sa\u011flaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda i\u00e7 organlar\u0131 koruma, kas ve i\u00e7 organlara ba\u011flanma …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5770,5771,5764,5765,4805,4994,5766,5768,5769,5767],"class_list":["post-2291","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-bas-iskeleti","tag-govde-iskeleti","tag-insanda-destek-ve-hareket","tag-insanda-iskelet","tag-kas","tag-kemik","tag-kemik-yapisi-ve-cesitleri","tag-kisa-kemikler","tag-oval-kemikler","tag-uzun-kemikler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2291"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2291\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}