\u0130kel bitkilerde ve hayvan h\u00fccrelerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda bulunur, interfazda kural olarak \u00e7ekirde\u011fin yan\u0131ndad\u0131r. \u00dc\u00e7 ile be\u015f milimikron uzunlu\u011funda, birbirine dik, ER ve ribozom ta\u015f\u0131mayan, ortas\u0131 saydam; \u00e7evresi her biri 9 mikrotubulus tripletinden olu\u015fmu\u015f iki silindir halinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Say\u0131lar\u0131 \u00e7o\u011funluk iki tanedir (Dip-losoma); baz\u0131 h\u00fccrelerde \u00e7ok say\u0131da olabilir. Sentriyoluma, etraf\u0131ndaki sentroplazma ile birlikte “C e n t r o s o m a” denir. B\u00f6l\u00fcnme ba\u015flarken, kutup ipliklerinin (i\u011f iplikleri) merkezinde bulundu\u011fu i\u00e7in “C e n t r i o l = Sentriyol” ad\u0131m al\u0131r. H\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi s\u0131ras\u0131nda sentriyol de ikiye b\u00f6l\u00fcnerek, her biri bir kutba gider ve aralar\u0131nda olu\u015fan i\u011f ipliklerine, \u00e7ekirdek zann\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan kromozomlar tak\u0131l\u0131r. Fakat b\u00f6l\u00fcnme ne basit bir ikiye b\u00f6l\u00fcnmedir ne de DNA replikasyonunda oldu\u011fu gibi bir kontak sentezlenmedir. Belki eski kal\u0131b\u0131n do\u011frudan do\u011fruya okunmas\u0131d\u0131r. Yeni sentriyol\u00fcn mikrotubuluslar\u0131, genellikle eski sentriyolden 100 nm. kadar uzakl\u0131kta ve ona dik olarak ortaya \u00e7\u0131kar. B\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla bilgi, var olan sentriyolden, olu\u015fmakta olan kopyas\u0131na herhangi bir \u015fekilde aktar\u0131lmaktad\u0131r. Fakat bu bilgi aktar\u0131lma d\u00fczene\u011finin nas\u0131l oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sperman\u0131n orta k\u0131sm\u0131nda bulunan sentriyol kam\u00e7\u0131n\u0131n kaide taneci\u011fi olarak g\u00f6rev yapar.Keza Sillerin ve kam\u00e7\u0131lar\u0131n kaide taneci\u011fi de sentriyollere homologtur (k\u00f6kende\u015f) ve onlardan do\u011frudan do\u011fruya t\u00fcremi\u015ftir. Keza duyu h\u00fccrelerindeki alma\u00e7\u0131n yap\u0131s\u0131na kat\u0131lan bir\u00e7ok olu\u015fum da sentriyollerden meydana gelmi\u015ftir.T\u00fcm bu organeller bilgi aktar\u0131m\u0131 ile birbirinden do\u011frudan do\u011fruya olu\u015ftu\u011funa g\u00f6re, acaba, sentriyol ya da kaide taneci\u011fi yeniden meydana getirilebilir mi? Bu olanak partenogenetik \u00e7o\u011falan denizkestanesinin yumurtalar\u0131nda g\u00f6sterilmi\u015ftir. Olgunla\u015fma b\u00f6l\u00fcnmesi s\u0131ras\u0131nda, sentriyol\u00fcn\u00fc yitiren denizkestanesi yumurtas\u0131, sitoplazma i\u00e7erisinde yeniden bir sentriyol meydana getirerek, sperman\u0131n getirece\u011fi sentriyol\u00fcn i\u011f ipliklerindeki yerini almaktad\u0131r. Her ne kadar zorunlu durumlarda kendi kendine b\u00f6yle otonom bir \u00fcretim g\u00f6zlenmi\u015fse de, bug\u00fcne kadar ne sentriyolde ne de kaide taneci\u011finde DNA’ya rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Hayvansal ve bitkisel birh\u00fccrelilerdeki ve \u00e7ok h\u00fccrelilerdeki sillerin, kam\u00e7\u0131lar\u0131n ve kaide taneciklerinin mikrotubulus say\u0131s\u0131, hayret edilecek derecede birbirine benzerdir ya da ayn\u0131d\u0131r. Bu g\u00f6zlem, ad\u0131 ge\u00e7en organlar\u0131n monofiletik oldu\u011funu (ayn\u0131 k\u00f6kten geldi\u011fini) kan\u0131tlayabilir. Genellikle form\u00fclleri (9+2) ya da (9+0) \u015feklindedir. Sentriyol\u00fcn esas g\u00f6revi, \u00e7evresindeki mikrotubuluslar\u0131n olu\u015fumunu sa\u011flamak, kendisini \u00e7o\u011faltmak ve i\u011f ipliklerini meydana getirmek i\u00e7in organize etmektir. Kaide tanecikleri i\u00e7indeki mikrotubuluslar\u0131n da do\u011frudan bunlardan meydana geldi\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Sentriyol\u00fcn, kromozomun anafaz hareketlerine kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bilinmemektedir. Buna kar\u015f\u0131n kaide tanecikleri sil hareketleri i\u00e7in bulunmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
Baz\u0131 kitaplarda i\u011f ipliklerinin kas\u0131lgan oldu\u011fu belirtilerek, baz\u0131 maddelerin kat\u0131lmas\u0131yla k\u0131sal\u0131p uzad\u0131\u011f\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak sentromerine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu kromozomu kutuplara do\u011fru kayd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 savunulmaktaysa da, bunu kan\u0131tlayan herhangi bir\u015fey bulunamam\u0131\u015ft\u0131r.
\n MiKROTUBULUSLAR VE MiKROF\u0130LAMENTLER<\/p>\n
Sitoplazman\u0131n farkl\u0131la\u015fmas\u0131yla olu\u015fan 10-25 nm. (10-9 m. = nanometre) \u00e7ap\u0131ndaki borucuklard\u0131r.Yap\u0131ta\u015flar\u0131, molek\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 40.000 olan glo-b\u00fcler bir proteindir. Bu proteine “T u b u l i n” denir. Tubulin monomerelerinin her birinin \u00e7ap\u0131 4-5 nm.’dir. Bunlar birbirine, en az\u0131ndan, belirli mikrotubuluslarda (\u00f6rne\u011fin i\u011f ipliklerinde), tekrar \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp ayr\u0131lacak \u015fekilde ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r (polimer yapm\u0131\u015flard\u0131r). Zincirler, b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla, birbirine, “D y n e i n” denen, di\u011fer bir proteinle ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sonuncu protein, tubuluslar\u0131n yanlara do\u011fru yapt\u0131klar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n materyalini olu\u015fturur ve kas filamentleri aras\u0131ndaki enine ba\u011flar\u0131n i\u015flevini g\u00f6r\u00fcr. Bir\u00e7ok durumda 13 tubulus zinciri bir borucuk olu\u015fturmak i\u00e7in birle\u015fmi\u015ftir. M i k rotu bulu\u015fla r (\u00e7o\u011fulu mikrotubuli) yani borucuklar da birbirlerine ikili ve \u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece t\u00fcm zincir dizileri bir arada tutulmu\u015ftur.<\/p>\n
Mikrotubuluslar, h\u00fccrede bir\u00e7ok farkl\u0131 g\u00f6revi y\u00fcklenmi\u015f ve buna ili\u015fkin olarak da baz\u0131 yap\u0131sal de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fccrenin yap\u0131sal de\u011fi\u015fikli\u011finde (morfogenezinde) b\u00fcy\u00fck \u00f6nemleri vard\u0131r. H\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesinde g\u00f6rev alan i\u011f ve kutup ipliklerini yapar ve keza sinir liflerindeki aksonlar\u0131n i\u00e7inde boydan boya uzan\u0131r. Daha \u00f6nce de de\u011findi\u011fimiz gibi hayvanlar ve az da olsa bitkiler aleminde bulunan sil ve kam\u00e7\u0131, keza g\u00fcne\u015fsilerin (Heliozoa) yalanc\u0131 ayaklar\u0131ndaki eksen \u00e7ubu\u011fu mikrotubuluslar\u0131n kat\u0131lmas\u0131yla olu\u015fmu\u015ftur. En \u00f6nemlisi, bunlar\u0131n,sentriyol ve t\u00fcrevlerini yapmas\u0131d\u0131r. Bir alkoloyit olan “C o l c h i c i n” (= kar\u00e7i\u00e7e\u011fi \u00f6z\u00fct\u00fc), tubulinle st\u00f6kiyometrik (belirli oranlarda) olarak birle\u015fir. Bu birle\u015fme mikrotubuluslar\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozar (\u00f6rne\u011fin, i\u011f ipliklerini). Buna kar\u015f\u0131n sil mikrotubuluslar\u0131 bu maddeye diren\u00e7lidir. Mikrofilamentler, aktin ve di\u011fer proteinlerden yap\u0131lm\u0131\u015f 7 nm. \u00e7ap\u0131ndaki iplik\u00e7iklerdir. Bunlar h\u00fccre hareketinden ve sitoplazma ak\u0131nt\u0131lar\u0131ndan sorumludurlar. Sitokalazin ile bloke (fel\u00e7) edilebilirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130kel bitkilerde ve hayvan h\u00fccrelerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda bulunur, interfazda kural olarak \u00e7ekirde\u011fin yan\u0131ndad\u0131r. \u00dc\u00e7 ile be\u015f milimikron uzunlu\u011funda, birbirine dik, ER ve ribozom ta\u015f\u0131mayan, ortas\u0131 saydam; \u00e7evresi her biri 9 mikrotubulus tripletinden olu\u015fmu\u015f iki silindir halinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Say\u0131lar\u0131 \u00e7o\u011funluk iki tanedir (Dip-losoma); baz\u0131 h\u00fccrelerde \u00e7ok say\u0131da olabilir. Sentriyoluma, etraf\u0131ndaki sentroplazma ile birlikte “C e …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5710,5895,5897,5896,2283,5789,2483],"class_list":["post-2332","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-homolog","tag-ig-iplikleri","tag-mikrofilamentler","tag-mikrotubulus","tag-ribozom","tag-sentrozom","tag-sitoplazma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2332"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2332\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}