Genel Bilgiler; Organizmalar\u0131n enerji sa\u011flayabilmesi, sell\u00fcler komponentleri yapabilmesi, geli\u015fmesi, \u00e7o\u011falmas\u0131 ve ya\u015fayabilmesi i\u00e7in beslenmesi ve bu nedenle de \u00e7e\u015fitli g\u0131da maddelerini almas\u0131 gereklidir. Bu maddelerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc do\u011frudan ortamlardan sa\u011flanmas\u0131na kar\u015f\u0131n bir k\u0131sm\u0131 da h\u00fccre i\u00e7inde sentezlenir. B\u00f6ylece ya\u015fam i\u00e7in gerekli olan mikro ve makro molek\u00fcller haz\u0131rlan\u0131r ve gerekli yerlerde kullan\u0131l\u0131r.
\n Mikroorganizmalar\u0131n yap\u0131lar\u0131 incelendi\u011finde, kuru a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n %95’inden fazla bir k\u0131sm\u0131n\u0131 baz\u0131 temel elementlerin (karbon, oksijen, hidrojen, nitrojen, s\u00fclf\u00fcr, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve demir) olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bunlara, ayn\u0131 zamanda, fazla gereksinim duyulur ve bulunduklar\u0131 ortamdan fazla miktarlarda al\u0131n\u0131rlar. Bu maddelere, makro element (makro n\u00fctrient) ad\u0131 da verilmektedir. Bunlardan ilk 6 tanesi (major elementler), protein, karbonhidrat, lipid, nukleik asit, vs. yap\u0131s\u0131nda da yer almaktad\u0131rlar. Geri kalan 4 tanesi de (min\u00f6r elementler), h\u00fccre i\u00e7inde katyon olarak kal\u0131rlar ve \u00e7e\u015fitli biyokimyasal olgularda g\u00f6rev al\u0131rlar.<\/p>\n
Mikroorganizmalar taraf\u0131ndan daha az olarak ihtiya\u00e7 duyulan maddeler de bulunmaktad\u0131r. Bunlar, mikro element (mikro n\u00fctrient) olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131rlar. Bunlar aras\u0131nda, manganez, \u00e7inko, kobalt, molibden, nikel ve bak\u0131r bulunmaktad\u0131r. Bunlar, ayn\u0131 zamanda, biyokimyasal reaksiyonlar\u0131n katalizasyonunda, baz\u0131 enzimlerin ve kofakt\u00f6rlerin yap\u0131s\u0131nda da yer al\u0131rlar. Ortamlarda \u00e7ok az bulunan ve h\u00fccreler taraf\u0131ndan da \u00e7ok az miktarda ihtiya\u00e7 duyulan b\u00f6yle elementler, iz elementleri olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Do\u011fada, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli beslenme \u00f6zelli\u011fi olan mikroorganizmalar bulunmaktad\u0131r. Baz\u0131lar\u0131, i\u00e7inde \u00e7ok az miktarlarda besin maddeleri bulunan minimal ortamlarda geli\u015febilmekte ve ya\u015fayabilmektedir (prototrof). Buna kar\u015f\u0131n bir k\u0131sm\u0131 da \u00f6zellikle, mutant su\u015flar, daha komplike ve zenginle\u015ftirilmi\u015f besi yerlerinde ya\u015fayabilmektedirler (oksotrof).<\/p>\n
G\u0131da maddelerini incelemede bir kolayl\u0131k olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan iki gruba ay\u0131rmada yarar bulunmaktad\u0131r. Bunlar da:<\/p>\n
1- \u0130norganik maddeler
\n 2- Organik maddeler<\/p>\n
02. \u0130norganik Maddeler
\n Oksijen (O2): Mikroorganizmalar oksijene olan gereksinme durumlar\u0131na g\u00f6re, aerobik, fak\u00fcltatif, mikroaerofilik, aerotolerant ve anaerobik olmak \u00fczere 5 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131rlar. Aerobiklerin, \u00fcremeleri i\u00e7in havada bulunan oksijene (molek\u00fcler O2) gerek vard\u0131r. (B. anthracis, B. subtilis, P. multocidae, M. tuberculosis, vs.). Bunlar oksijensiz ortamlarda geli\u015fmezler veya \u00fcremeleri \u00e7ok zay\u0131f olur. Fak\u00fcltatif mikroorganizmalar, kendilerinde bulunan \u00f6zel enzimatik yap\u0131 nedeniyle, hem aerobik ve hem de anaerobik ko\u015fullarda geli\u015febilir ve \u00fcreyebilirler (enterobakteriler gibi). Mikroaerofiliklerin \u00fcremesi i\u00e7in ortamdaki oksijenin azalt\u0131lmas\u0131 gereklidir. Laboratuvarlarda bu ama\u00e7 i\u00e7in %5-10 CO2 kullan\u0131l\u0131r. B. abortus ve C. fetus ‘un ilk izolasyonlar\u0131 i\u00e7in ekilmi\u015f besi yerlerinin konuldu\u011fu et\u00fcv veya kavanozun havas\u0131na %10 CO2 ilave edilir. Anaerobik mikroplar, oksijenin toksik etkisi nedeniyle oksijeni \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f besi yerlerinde veya oksijen bulunmayan yerlerde geli\u015febilirler (klostridiumlar, S. necrophorus, vs.). Besiyerinin y\u00fczeyi hava ile temas etti\u011fi i\u00e7in, oksijen buradan i\u00e7eri diffusyonla girerek erir ve \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131, dip k\u0131s\u0131mlara oranla oksijenden zengin hale gelir. Bu nedenle de, s\u0131v\u0131 besi yerlerinin y\u00fczeyi, diplerinden, daha fazla oksijene sahiptir. Aerobik mikroorganizmalar\u0131n s\u0131v\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn her taraf\u0131nda ayn\u0131 tarzda ve iyi \u00fcremesi i\u00e7in, besi yerinin belli aral\u0131klarla hafif\u00e7e \u00e7alkalanmas\u0131 (aerasyon) gereklidir. Bu i\u015flem, ya elle veya otomatik aletler yard\u0131m\u0131 ile sa\u011flan\u0131r. Kat\u0131 ortamlarda \u00fcreyen mikroorganizmalar, havadaki, oksijenden yararlan\u0131rlar.<\/p>\n
Karbondioksit (CO2): Mikroorganizmalar\u0131n \u00e7o\u011fu, havada bulunan kadar, karbondioksite gereksinme duyarlar ve fazlas\u0131 genellikle geli\u015fme ve \u00fcreme \u00fczerine olumsuz etkide bulunur. Ancak, baz\u0131 mikroorganizmalar, oksijenin az, buna kar\u015f\u0131l\u0131k karbondioksitin, normal havadakinden fazla olmas\u0131 durumlar\u0131nda izole edilebilmektedirler (PPLO, brusella, vibriola vs.) Bunlar, ilk ayr\u0131lmalar\u0131ndan sonra, normal laboratuar ko\u015fullar\u0131nda (aerobik) \u00fcreyebilmektedirler.<\/p>\n
Karbon (C): Karbon, bakterilerde bulunan mikro-ve makro-molek\u00fcllerin yap\u0131s\u0131na girdi\u011finden ihtiya\u00e7 duyulan \u00f6nemli bir maddedir. ototrof mikroorganizmalar karbon kayna\u011f\u0131 i\u00e7in, inorganik bile\u015fiklerden ve heterotroflar da organik bile\u015fiklerden yararlan\u0131rlar. Gerek inorganik ve gerekse organik karbonlu bile\u015fiklerin ayr\u0131\u015fmas\u0131ndan kendilerine l\u00fczumlu olan enerjiyi de sa\u011flarlar. Baz\u0131 mikroplar da, enzim yetersizli\u011fi veya kendilerindeki mutasyonlar sonu, ortamdaki karbonlu bile\u015fiklerden yararlanamazlar ve bunu ancak \u00f6zel kaynaklardan sa\u011flarlar (paratroflar).<\/p>\n
Nitrogen : Nitrogen, bakterilerdeki \u00e7e\u015fitli molek\u00fcllerin yap\u0131s\u0131na girmesi yan\u0131 s\u0131ra, ayn\u0131 zamanda enzimler, \u00fcretme fakt\u00f6rleri, nukleik asitlerdeki p\u00fcrin ve pirimidin bazlar\u0131nda da bulunurlar. Bu nedenle \u00e7ok \u00f6nemli bir elementtir ve bakteriler bunu \u00e7e\u015fitli kaynaklardan temin ederler (amonyum tuzlar\u0131, organik asitler, amino asitler, vs.). Bakterilerin nitrogene olan gereksinmeleri genellikle de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir. Baz\u0131 mikroorganizmalar, havadaki gaz halinde bulunan nitrogeni fikse ederek bundan organik molek\u00fcller yapabilmektedirler. (Azotobakterler, Rhizobium t\u00fcrleri, vs.). Nitrat ve nitritler de nitrogen kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan maddeler aras\u0131ndad\u0131r. Besi yerlerinde inorganik nitrogenin kullan\u0131lmas\u0131 pH \u00fczerine etkili olabilir. Nitratlar ayr\u0131\u015f\u0131nca pH, genellikle y\u00fckselir.<\/p>\n
Su (H2O): bakteri metabolizmas\u0131 ve h\u00fccrelerin geli\u015fmesi su ile \u00e7ok yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Su olmayan veya yeterince bulunmayan ortamlarda, g\u0131da al\u0131\u015fveri\u015fi, bakteri i\u00e7inde sentezlenen enzimlerin ve olu\u015fan metabolitlerin d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015fir ve hatta durabilir. Bu durum da bakterinin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden te\u015fkil edebilir. Kat\u0131 ortamlarda bulunan g\u0131dan\u0131n koloni i\u00e7inde bulunan mikroplara ula\u015fmas\u0131 difuzyonla olur. Bu g\u0131da giri\u015fi de su ile m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fundan, suyun beslenmedeki \u00f6nemi belirgin olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Bu nedenle, suyu fazla ve yar\u0131 kat\u0131 olan ortamlar, suyu az olanlardan daha \u00e7ok geli\u015ftirme \u00f6zelli\u011fine sahiptirler.
\n S\u0131v\u0131 besi yerleri de bu bak\u0131mdan kat\u0131 besi yerlerinden daha iyidir. Bakterilerin kurumalar\u0131 sonu, i\u00e7lerindeki suyun azalmas\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde beslenme \u00fczerine etkilidir. Bakteri h\u00fccresi i\u00e7indeki suyun d\u00fczeyi d\u0131\u015f ortamla yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Bakteri yap\u0131s\u0131nda %70-90 kadar su bulunur ve bu miktar\u0131n sabit tutulmas\u0131 ve devam ettirilmesi gereklidir. Bakteri i\u00e7inden fazla suyun \u00e7\u0131kmas\u0131 baz\u0131 hallerde \u00f6lmelerine sebep olur. Bakterilerin kurulu\u011fa dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrler aras\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6sterir. Baz\u0131lar\u0131 \u00e7ok k\u0131sa zamanda \u00f6lebilir (spiroketler, streptokoklar, meningokoklar, vs.). Baz\u0131lar\u0131 daha dayan\u0131kl\u0131d\u0131r (E. coli, P. vulgaris, B. anthracis, vs.). Sporlarda su oran\u0131 %5-20 kadard\u0131r.<\/p>\n
Di\u011fer elementler: Mikroorganizmalardaki mikro ve makro molek\u00fcllerin yap\u0131s\u0131na giren veya metabolik faaliyetlere kat\u0131lan inorganik elementler, mikroplar aras\u0131nda olduk\u00e7a farkl\u0131d\u0131r. En \u00e7ok gereksinme duyulan, fosfor (P), potasyum (K), magnezyum (Mg), k\u00fck\u00fcrt (S) ve kalsiyum (Ca)’dur. Daha az olarak da demir (Fe), manganez (Mn), bak\u0131r (Cu), kobalt (Co), \u00e7inko (Zn), molibdene (Mo) ihtiya\u00e7 g\u00f6sterirler (iz elementler). Ancak, bu elementlere olan l\u00fczum bakteriler y\u00f6n\u00fcnden kesin limitlerle ayr\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. \u00c7ok ihtiya\u00e7 duyulan maddeler genellikle bakteri yap\u0131s\u0131na fazla giren ve bulunan maddelerdir. \u0130z elementler ise, enzimler i\u00e7in birer kofakt\u00f6r olup enzim aktivitesi i\u00e7in gereklidir. Mineral madde noksanl\u0131\u011f\u0131 veya azl\u0131\u011f\u0131 bakterilerin \u00fcremeleri ve geli\u015fmesi \u00fczerine olumsuz y\u00f6nde etkiler.<\/p>\n
Besi yerlerine inorganik fosfatlar halinde kat\u0131lan fosforun, bu ortamlarda olu\u015fturdu\u011fu buffer etki ve ayr\u0131ca metabolizma i\u00e7in \u00f6nemli olmas\u0131 gibi nedenlerle bakteriler taraf\u0131ndan \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyulur. Enerji isteyen sentez olaylar\u0131 i\u00e7in, enerjice zengin ba\u011flar ta\u015f\u0131yan fosfat molek\u00fcllerinden (ADP, ATP) yararlan\u0131l\u0131r. Nukleik asitlerin ve koenzimlerin yap\u0131s\u0131nda da fosfat gruplar\u0131 bulunur (NAD, NADP). H\u00fccrelerde enzimlerin aktivasyonu, osmotik bas\u0131nc\u0131n ve elektriksel potansiyelin devam ettirilebilmesi i\u00e7in potasyum gereklidir.
\n K\u00fck\u00fcrt organik bile\u015fiklerin (sistin, sitein, metionin, vs.) yap\u0131s\u0131nda bulunmas\u0131 ile \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, s\u00fclf\u00fcr ihtiva eden \u00f6nemli molek\u00fcllerin (biotin, tiamin) sentezlerinde de prek\u00fcrs\u00f6r olarak i\u015f g\u00f6r\u00fcr. Magnezyuma bir\u00e7ok enzimlerin aktivasyonunda ve h\u00fccre duvar\u0131 metabolizmas\u0131nda gereksinme duyulur. Kalsiyum, enzimlerin stabilitesi ve sporulasyon i\u00e7in gereklidir. Baz\u0131 molek\u00fcllerin yap\u0131s\u0131nda bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n, sodyuma pek fazla ihtiya\u00e7 duyulmaz. \u0130z elementlerden, demir, elektron transport mekanizmas\u0131 ve sitokrom sentezi i\u00e7in \u00f6nemlidir. Bakteri toksinlerinin (difteri toksini) sentezinde g\u00f6revi olan demir, purpul s\u00fclf\u00fcr bakterilerin pigmentinde (bakterioklorofil) ve S. marcescens ‘in prodigiosin ‘inde de vard\u0131r. Nitratlar\u0131n red\u00fcksiyonu ve melanin sentezi i\u00e7in bak\u0131ra ihtiya\u00e7 duyulur. Kobalt, Vt. B 12’nin yap\u0131s\u0131, manganez ve molibdan nitrat red\u00fcksiyonlar\u0131 i\u00e7in ve molibden ayr\u0131ca nitrogen fikzasyonu i\u00e7in gereklidir. \u00c7inko, alkol dehidrogenase aktivitesinde ve sitokrom-c’nin sentezinde g\u00f6rev yapar.<\/p>\n
03. Organik Maddeler
\n Vitaminler: Vitaminler, koenzimlerin yap\u0131s\u0131na giren ve bunlar\u0131n prek\u00fcrs\u00f6r\u00fc olan maddelerdir. Bakteriler genellikle vitaminleri sentez edemezler ve bunlar\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ortamdan al\u0131rlar. Ancak, mayalar\u0131n B-vitaminlerini sentez kabiliyetleri vard\u0131r. Bu nedenle maya hidrolizat veya ekstratlar\u0131 halinde, \u00fcremeyi tenbih etmek i\u00e7in, besi yerlerine kat\u0131l\u0131rlar. Thiamin (Vit.-B1): Kokarboksilase koenzim’in yap\u0131s\u0131nda bulunan vitamin-B1 aktif bir molek\u00fcld\u00fcr. Ayr\u0131ca, bir\u00e7ok biyokimyasal reaksiyonlarda da (dekarboksilasyon, transaldolasyon, transketolasyon) g\u00f6revi vard\u0131r. Mikroorganizmalar thiamini fosforilasyona tabi tutarak aktif difosfo formuna \u00e7evirir. Biotin (Vit.-H): Vitamin-H, kokarboksilasyon, ya\u011f asitleri metabolizmas\u0131, baz\u0131 amino asitlerin deaminasyonu ve \u00fcrenin siklusu reaksiyonlar\u0131nda \u00f6nemli vazifeye sahip bir koenzimdir. Riboflavin (Vit.B2): Bir\u00e7ok bile\u015fiklerin (FMN, FAD) prek\u00fcrs\u00f6r\u00fc olan riboflavin, flavoproteinlerin metabolizmas\u0131nda oksidasyon – red\u00fcksiyon reaksiyonlar\u0131nda, aerobik mikroorganizmalarda sitokrom elektron transportunda da \u00f6nemli g\u00f6reve sahiptir. Piridoksin (Vit.-B6): Piridoksin, kompleks bir vitamin olup bir\u00e7ok ilgili bile\u015fikleri (pridoksin, piridoksal, piridoksamin) bulunur.
\n Pridoksamin, transaminase, aminoasit dekarboksilase ve baz\u0131 amino asit resamezler i\u00e7in koenzimdir. Siyanokobalamin (Vit. \u2013B12): Bu vitamin, thiamin sentezinde, transmetilasyonda ve organik asitlerin izomerizasyonunda g\u00f6rev al\u0131r. Pantotenik asit: Pantotenik asit, pantotenat olarak koenzim-A’n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Koenzim-A, \u00f6zellikle, karbonhidrat, amino asit ve lipid metabolizmas\u0131 ile yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Baz\u0131 bakteriler, pantotenik asite, bir k\u0131sm\u0131 da pantoik asit ve beta-alanin’e ihtiya\u00e7 g\u00f6sterirler. Nikotin amid: Pirimidin nukleotidlerin (DNA, NADP) bir par\u00e7as\u0131 olan nikotin amid, oksidasyon ve red\u00fcksiyon olaylar\u0131nda g\u00f6rev yapar. Folik asit’in bir par\u00e7as\u0131 olan paraaminobenzoik asit (PABA), tertrahidrofolik asitin (koenzim) bir prek\u00fcrs\u00f6r\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
\u00dcreme fakt\u00f6rleri: \u0130nositol, mantar, maya ve actinomyces’ler; kolin, pn\u00f6mokok ve mikoplasmalar; sterol, glutamin, asparagin, spermidin, putresin ve permin baz\u0131 bakteriler taraf\u0131ndan ihtiya\u00e7 duyulur. \u00dcretme fakt\u00f6rlerinin \u00f6devi yap\u0131sal olmaktan ziyade, kataboliktir. <\/p>\n
04. Mikroorganizmalar\u0131n Beslenme Tarz\u0131na G\u00f6re Klasifikasyonu
\n Mikroorganizmalar\u0131 beslenme tarzlar\u0131na g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rmada bir \u00e7ok kriterler esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Hala, hepsi i\u00e7in ge\u00e7erli olan bir klasifikasyon yap\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131n\u0131flamada genellikle karbon kayna\u011f\u0131, enerji kayna\u011f\u0131 ve hidrojen\/elektron kaynaklar\u0131 esas tutulmaktad\u0131r ve ayr\u0131mlar da bunlara g\u00f6re yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
04.01. Karbon Kayna\u011f\u0131na G\u00f6re S\u0131n\u0131flama
\n B\u00fct\u00fcn mikroorganizmalar h\u00fccre komponentlerinin yap\u0131s\u0131nda bulunan karbona olan ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ba\u015fl\u0131ca iki grupta incelenmektedirler.<\/p>\n
1) \u0130norganik karbondan yararlananlar: Bu grupta bulunan mikroorganizmalar kendileri i\u00e7in gerekli olan karbonu inorganik karbonlu bile\u015fiklerden (\u00d6rn, CO2 gibi) yararlan\u0131rlar (ototrofik mikroorganizmalar). Bu karakterde olan mikroplar\u0131n, bir k\u0131sm\u0131, karbondioksitin asimilasyonu i\u00e7in gerekli enerjiyi kimyasal maddelerden sa\u011flarlar (kemotrof) ve baz\u0131lar\u0131 da \u0131\u015f\u0131k enerjisinden yararlan\u0131rlar (fototrof).<\/p>\n
2) Organik karbondan yararlananlar: Bu t\u00fcr mikroorganizmalar karbon kayna\u011f\u0131 olarak organik bile\u015fiklerden (karbonhidrat, amino asit, vitamin, vs) faydalan\u0131rlar (heterotrofik mikroorganizmalar). \u0130nsan ve hayvanlarda hastal\u0131k olu\u015fturan mikroorganizmalar\u0131n bir \u00e7o\u011fu bu \u00f6zellikle beslenme tarz\u0131na sahiptirler. <\/p>\n
04.02. Enerji Kayna\u011f\u0131na G\u00f6re S\u0131n\u0131flama
\n Mikroorganizmalar biyosentez olaylar\u0131nda gerekli olan enerjiyi ba\u015fl\u0131ca iki kaynaktan sa\u011flarlar.<\/p>\n
1) Kimyasal enerji: Bir k\u0131s\u0131m mikroorganizmalar biyosentez olaylar\u0131nda gerek duyulan enerjiyi inorganik maddelerin oksidasyonundan sa\u011flamalar\u0131na (kemolitotrof) kar\u015f\u0131n, baz\u0131lar\u0131 da organik bile\u015fiklerden elde ederler (kemoorganotrof). Kemolitotrofik karakterdeki enerji metabolizmas\u0131 \u00f6zellikle, pseudomonas familyas\u0131na ait t\u00fcrlerde rastlanmaktad\u0131r. Kemoorganotrofik mikroplar, organik maddeleri, ya aerobik veya anaerobik ayr\u0131\u015ft\u0131rarak l\u00fczumlu enerjiyi sa\u011flarlar.<\/p>\n
2) I\u015f\u0131k enerjisi: Bu grupta bulunan mikroorganizmalar (fototroflar), biyosentez i\u00e7in gerekli enerjiyi \u0131\u015f\u0131ktan sa\u011flarlar. Fotolitotrofik \u00f6zellikteki mikroorganizmalar \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131n\u0131 inorganik basit kaynaklardan yararlanmak i\u00e7in kullanmas\u0131na kar\u015f\u0131n, fotoorganotrofikler ise \u0131\u015f\u0131k enerjisini organik bile\u015fiklerde kullan\u0131rlar. <\/p>\n
04.03. Hidrojen\/elektron (H\/e-) Kayna\u011f\u0131na G\u00f6re S\u0131n\u0131flama
\n B\u00fct\u00fcn mikroorganizmalar metabolizmalar\u0131 i\u00e7in elektron kayna\u011f\u0131na ihtiya\u00e7 duyarlar. Baz\u0131lar\u0131, bu ama\u00e7 i\u00e7in, elektron don\u00f6r\u00fc olarak inorganik bile\u015fikleri (kemolitotrofik mikroplar) ve bir k\u0131sm\u0131 da hidrojen vericisi olarak organik bile\u015fikleri kullan\u0131rlar (kemoorganotrofik mikroplar). <\/p>\n
05. Bakteriyel fotosentez
\n Baz\u0131 mikroorganizmalarda (fotootroflar) bulunan fotosentetik pigmentler g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ile yay\u0131lan enerjiyi absorbe etme \u00f6zelli\u011fine sahiptirler ve bunu kimyasal enerjiye \u00e7evirerek metabolik olaylarda kullan\u0131rlar. B\u00f6yle mikroorganizmalar, havadaki serbest (CO2)’i kendi yap\u0131lar\u0131nda bulunan, hidrojen verici bile\u015fiklerle (H2S) red\u00fckte ederek, organik bile\u015fiklerin esas\u0131n\u0131 olu\u015fturan basit karbonhidratl\u0131 substanslar\u0131 (CH2O) sentezler (Fotosentez).<\/p>\n
I\u015f\u0131k enerjisi
\n CO2 + 2H2S\u2014\u2014\u2014\u2014\u203a (CH2O)n + H2O + 2S
\n fotosentetik pigment<\/p>\n
H\u00fccrelerde sentezlenen (CH2O), glukoz i\u00e7in temel madde olarak yararlan\u0131l\u0131r. Reaksiyon sonunda olu\u015fan k\u00fck\u00fcrt (S) h\u00fccrede birikir.<\/p>\n
Ye\u015fil bitkiler, hidrojen verici olarak, suyu kullan\u0131rlar, reaksiyonun sonunda oksijen a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
I\u015f\u0131k enerjisi
\n 6CO2 + 6H2O \u2014\u2014\u2014\u203a C2H12O2 + 6O2
\n fotosentetik pigment<\/p>\n
Fotosentezde hidrojen vericiler (don\u00f6rler)<\/p>\n
1- Su (H2O): Ye\u015fil bitkiler ve baz\u0131 algler, CO2 ‘in fotosentetik red\u00fcksiyonunda hidrojen vericisi olarak suyu kullan\u0131rlar ve kendilerine organik sell\u00fcler bile\u015fikleri sentez ederler.<\/p>\n
I\u015f\u0131k enerjisi
\n CO2 + 2H2O \u2014\u2014\u2014\u203a (CH2O) + H2O + O2<\/p>\n
oksijen atmosfere \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
2- Hidrojen s\u00fclf\u00fcr (H2S): \u0130ki grup fototrofik bakteri (ye\u015fil s\u00fclf\u00fcr bakteriler), kendilerinde bulunan bakterioklorofil pigmentler yard\u0131m\u0131yla, hidrojen al\u0131c\u0131s\u0131 olarak H2 kullan\u0131l\u0131r, suyu kullanamazlar. <\/p>\n
I\u015f\u0131k enerjisi
\n CO2+ 2H2S \u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u203a (CH2O)+ H2O + 2 S<\/p>\n
Bu reaksiyonda oksijen \u00e7\u0131kmaz, k\u00fck\u00fcrt olu\u015fur ve bu da intra veya ekstrasell\u00fcler olarak birikir.<\/p>\n
3- Organik bile\u015fikler: Fotosentetik bakteriler i\u00e7inde \u00e7ok az bir grup (fotoheterotroflar, Athiorhodaceae veya purpul s\u00fclf\u00fcrs\u00fcz bakteriler), hidrojen vericisi olarak H2O veya H2S’i kullanamazlar. Bunlar organiklerden yararlan\u0131rlar.<\/p>\n
I\u015f\u0131k enerjisi
\n CO2+4H-R \u2014\u2014\u2014\u2014\u203a (CH2O)+H2O+4R<\/p>\n
4- Molek\u00fcler hidrojen (H2): Bir\u00e7ok fototrofik bakteriler fotosentez olay\u0131nda molek\u00fcler hidrojenden, CO2’i red\u00fckte etmek i\u00e7in yararlan\u0131rlar. <\/p>\n
I\u015f\u0131k enerjisi
\n CO2+ H2 \u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u203a (CH2O) + H2O<\/p>\n
06. Organizmalar Aras\u0131nda Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u0130li\u015fkiler
\n Mikroorganizmalar do\u011fada veya canl\u0131lar\u0131n v\u00fccutlar\u0131nda, genellikle, tek olarak de\u011fil, iki bazen de fazla etken t\u00fcr\u00fc ile birlikte olu\u015fturdu\u011fu populasyon halinde bulunur, ya\u015far ve \u00fcrerler. Ancak, bu ifade, hi\u00e7 bir zaman b\u00fct\u00fcn patojenik ajanlar\u0131n tek olarak hastal\u0131k yapamaz anlam\u0131na gelmemelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bir \u00e7ok mikroorganizma da canl\u0131larda tek t\u00fcr olarak infeksiyonu ba\u015flatabilir ve hastal\u0131k meydana getirebilir.<\/p>\n
Baz\u0131 mikroorganizmalar, birlikte bulunduklar\u0131 s\u00fcre i\u00e7inde, daha kolay ve iyi bir tarzda geli\u015fme ve \u00fcremelerine kar\u015f\u0131n, bunlar\u0131 tek olarak izole etmek genellikle zordur veya tek olarak \u00fcremeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, birlikte ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 zaman kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yararlar sa\u011flayarak birbirlerinin \u00fcremelerini ve etkinliklerini desteklerler.<\/p>\n
Birden fazla ve farkl\u0131 organizman\u0131n birlikte ya\u015famalar\u0131na, genel olarak, sembiyozis (symbiosis) ad\u0131 verilmektedir. Organizmalar, do\u011fada veya canl\u0131larda birka\u00e7 \u015fekilde sembiyotik bir ya\u015fant\u0131 i\u00e7inde bulunurlar. E\u011fer, organizmalardan biri (sembiont, sembiot), partneri olan organizman\u0131n \u00fczerinde ya\u015f\u0131yorsa buna ektosembiyozis, i\u00e7ersinde ya\u015f\u0131yorsa endosembiyozis olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu iki form da bulunan organizmalar ya\u015fant\u0131lar\u0131n t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re baz\u0131 k\u0131s\u0131mlara ayr\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
1) Mutualizim: Bu t\u00fcr bir sembiyotik ya\u015fant\u0131 i\u00e7inde bulunan organizmalar birbirlerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yararlar sa\u011flarlar. Konak\u00e7\u0131 ve mutualist organizmalar birbirlerinin metabolitlerine gereksinim duyarlar ya\u015famalar\u0131 ve \u00fcremeleri de bu t\u00fcr kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiye ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir ifade ile, biri olmazsa di\u011feri de olamaz. Bu bak\u0131mdan, b\u00f6yle organizmalar\u0131 tek olarak izole etmek ve \u00fcretmek olduk\u00e7a zordur. Ancak, kendileri, partnerinin sa\u011flayaca\u011f\u0131 metabolitlerin ortamda bulunmas\u0131 veya kat\u0131lmas\u0131 kayd\u0131yla \u00fcretilebilirler.<\/p>\n
Bu t\u00fcr ya\u015fant\u0131 tarz\u0131na bakteriler, mantarlar, algler, parazitler, protozoa (protozoonlar) ve di\u011fer organizmalar aras\u0131nda gerek do\u011fada ve gerekse canl\u0131lar\u0131n v\u00fccudunda rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6rn; fenil alanin i\u00e7ermeyen bir ortamda Lactobacillus plantarum ve Streptococcus faecalis tek ba\u015f\u0131na geli\u015femez ve \u00fcreyemez. Bu iki mikroorganizma birlikte bulunursa her ikisinin de bolca \u00fcredi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Her bir mikroorganizma birbirinin gereksinim duydu\u011fu fakt\u00f6r\u00fc sentezler ve b\u00f6ylece her ikisi de kolayca \u00fcrer (S. faecalis, fenil alanin ‘i ve L. plantarum ‘da pteroylglutamic asidi sentezler). B\u00f6ylece mikroorganizmalar birbirlerinden kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yararlar sa\u011flarlar.<\/p>\n
Toprak bakterileri (Rhizobium cinsi), Legiminosae familyas\u0131na ba\u011fl\u0131 bitkilerin k\u00f6klerinde bulunan yumrular i\u00e7inde ya\u015farlar. Bu mikroplar atmosferik nitrogenden yararlanarak, organik bile\u015fikler yaparlar. Baklagil bitkisi de bakterilerde bulunan bu nitrogenli bile\u015fiklerin nitrogeninden faydalan\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, bakteriler de kendileri i\u00e7in l\u00fczumlu olan baz\u0131 organik maddeleri bitki \u00f6z suyundan al\u0131rlar.<\/p>\n
Paramecium bursaria ile ye\u015fil bir alg olan Zoochlorella aras\u0131ndaki ya\u015fant\u0131 da \u00f6rnek olarak verilebilir. Paramecium ‘la birlikte bulunan alg, bunun metabolizma art\u0131klar\u0131ndan ve karbondioksitinden yararlanarak organik bile\u015fikler sentezler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, paramecium da algin sentezledi\u011fi organik maddelerden yararlan\u0131r. Ayr\u0131ca oksijen de verir. Paramecium algi g\u0131da ve \u0131\u015f\u0131k olan yerlere ta\u015f\u0131r ve onu \u00e7evresel fakt\u00f6rlerden korur. Alg paramecium’un i\u00e7inde ya\u015far ancak, paramecium taraf\u0131ndan sindirilmez.<\/p>\n
Ruminantlar\u0131n sindirim sisteminde bulunan mikroorganizmalar\u0131n sell\u00fcloz ve di\u011fer polisakkaridleri ayr\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 sonu olu\u015fan ara maddeler (asetik, propionik ve butirik asit) rumen duvar\u0131 h\u00fccreleri taraf\u0131ndan absorbe edilir. Bunlar sonradan okside olarak hayvan i\u00e7in enerji kayna\u011f\u0131n\u0131 te\u015fkil eder.<\/p>\n
Protozoonlardan olan flagellal\u0131 Trichonympha ile termitler (odun yiyen kar\u0131ncalar) aras\u0131nda da kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fmaya dayanan (mutualism) bir ya\u015fam tarz\u0131 bulunmaktad\u0131r. Termitlerin yedikleri a\u011fa\u00e7 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131, bunlar\u0131n barsaklar\u0131nda ya\u015fayan protozoa da alarak sell\u00fclozu dijeste ederler. Bu sindirim sonunda olu\u015fan asetatlar ve di\u011fer \u00fcr\u00fcnlerden de termitler yararlan\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, termit’ler sell\u00fclase enzimi sentezleyemezler.<\/p>\n
Buna benzer di\u011fer \u00f6rnek de, likenler ile bunlar\u0131n i\u00e7inde bulunan ve fungal partneri olan ye\u015fil algler g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n
2- Komensalizm: Bu t\u00fcr birlikte ya\u015fant\u0131da, mikroorganizman\u0131n biri faydalan\u0131r, di\u011feri ise ne yarar ve ne de zarar g\u00f6r\u00fcr. Bir k\u0131s\u0131m mikroplar besi yerinde bulunan g\u0131dalar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131racak enzimlere sahip de\u011fildirler. Bu nedenle bu maddelerden yararlanamazlar. B\u00f6yle bir ortamda birinci mikroorganizman\u0131n ayr\u0131\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 maddeyi par\u00e7alayabilen ikinci bir mikrop bulunursa bu takdirde, g\u0131da maddesi ikinci mikroorganizma taraf\u0131ndan ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Olu\u015fan ara maddelerden birinci mikroorganizma da yararlan\u0131r. B\u00f6ylece her iki mikrop da ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Ancak ikincisi, birinciden bir yarar sa\u011flamaz.<\/p>\n
E. coli, dekarboksilasyonla, arginini agmatine ve ornitini de putresine \u00e7evirebilir. Ancak, arginini ornitine hidrolize edemez. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k. S. faecalis ise arginini ornitine hidrolize edebilir, fakat, arginini agmatine veya ornitini putresine dekarboksile edemez. Sadece arginin i\u00e7eren bir ortamdan ne E. coli ve ne de S. faecalis tek ba\u015f\u0131na putresin olu\u015fturamaz. E\u011fer bu iki mikroorganizma birlikte ayn\u0131 besi yerinde \u00fcretilirse, S. faecalis, arginini ayr\u0131\u015ft\u0131rarak ornitin olu\u015fturur ve bu ara madde de E. coli taraf\u0131ndan ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak putresin meydana gelir. Bu ya\u015fant\u0131 tarz\u0131nda E. coli yararlanm\u0131\u015f, S. faecalis ise herhangi bir fayda g\u00f6rmemi\u015ftir.<\/p>\n
S. faecalis E. coli
\n Arginin \u2014\u2014\u2014\u203a ornitin \u2014\u2014\u2014\u203a putresin<\/p>\n
Konmensalizme hayvanlar\u0131n barsaklar\u0131nda ya\u015fayarak vitamin (Vit.B) ve amino asit sentezleyen mikroplar da \u00f6rnek verilebilir. Bunlar, \u00fczerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 hayvanlara bu maddeleri haz\u0131rlay\u0131p verirler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kendileri hayvandan herhangi bir yarar sa\u011flamazlar. \u0130nsanlar\u0131n barsaklar\u0131nda ya\u015fayan baz\u0131 mikroplar da, K-vitamini y\u00f6n\u00fcnden yararlar sa\u011flarlar. Likenler ile algler aras\u0131nda da bu tarz bir ya\u015fant\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
3- Sinergizm: Sinergizm iki veya daha fazla mikroorganizman\u0131n, birbirinin etkisini destekleyerek, birlikte olu\u015fturduklar\u0131 bir olguyu, infeksiyonu veya durumu ifade eder. Bu etkenlerin hi\u00e7 biri tek ba\u015f\u0131na ayn\u0131 sonucu meydana getiremezler. \u0130nsan ve hayvanlarda g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 miks infeksiyonlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 sinergetik tarzda olu\u015fturulmaktad\u0131r. Yani, iki veya daha fazla mikroorganizma birlikte \u00e7al\u0131\u015farak hastal\u0131\u011f\u0131 meydana getirirler. \u00d6rne\u011fin, insanlar\u0131n a\u011f\u0131z mikrofloras\u0131 aras\u0131nda yer alan T.vincentii ile F.nucleatum mikroorganizmalarla birlikte Plaut Vincent anjini, gingivit, stomatit vs. bozukluklar meydana getirir. Domuzlar\u0131n influenzas\u0131, H. suis ile domuz influenza virusunun ortakla\u015fa dayan\u0131\u015fmas\u0131 sonu; koyunlar\u0131n piyeteni, Sphaerophorus necrophorus ile F. nodosus \u2019un birlikte sinergetik ya\u015fant\u0131s\u0131 neticesinde meydana gelmektedir. Kuzularda g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 pn\u00f6moniler de ayn\u0131 \u015fekilde, PPLO + P. multocidae veya P. haemolytica \u2019n\u0131n ortakla\u015fa aktivitesi sonucu geli\u015firler. Bu verilen \u00f6rneklerde ad\u0131 ge\u00e7en mikroorganizmalar tek ba\u015f\u0131na tam klinik tablolu bir infeksiyon olu\u015fturmamalar\u0131na kar\u015f\u0131n, az \u00e7ok hafif bir hastal\u0131k meydana getirebilirler.<\/p>\n
Baz\u0131 durumlarda, her birinin tek ba\u015f\u0131na zarars\u0131z oldu\u011fu mikroorganizmalar, birlikte verildikleri zaman, hastal\u0131k olu\u015fturabilirler.<\/p>\n
4- Antagonizm: Baz\u0131 mikroorganizmalar, \u00fcredikleri ortama sald\u0131klar\u0131 bir tak\u0131m eriyebilir maddelerin ya direkt (toksik maddeler, antibiyotikler, antifungal maddeler, bakteriosin, pyocyanin, v.s.) veya indirekt etkileri (ortam\u0131n pH \u2019s\u0131n\u0131n, ozmotik bas\u0131nc\u0131n\u0131n, y\u00fczey geriliminin de\u011fi\u015fmesi, vs.) ile di\u011fer mikroorganizmalar\u0131n \u00fcremelerine, geli\u015fmelerine mani olabilir veya \u00f6ld\u00fcrebilirler. \u00d6rn; insanlar\u0131n nasofarinksinde bulunan S. viridans, patojenik olan C. diphtheriae \u00fczerine olumsuz etkisi vard\u0131r. E. coli \u2019nin olu\u015fturdu\u011fu colicin, P. aeruginosa \u2019n\u0131n sentezledi\u011fi pyocyanin bunlar\u0131 sentezlenmeyen etkenler \u00fczerine inhibit\u00f6r etkisi bulunmaktad\u0131r. Buna benzer \u00f6rnekler B. subtitis ve B. brevis i\u00e7in de verilebilir.<\/p>\n
Mikroorganizmalar\u0131n metabolik art\u0131klar\u0131 (organik asitler, v.s.) genellikle ortam\u0131n pH ‘s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek, pH d\u00fc\u015fmesine ve \u00e7ok duyarl\u0131 mikroplar\u0131n \u00fcremelerine mani olurlar.<\/p>\n
Mantarlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu antibiyotikler bir\u00e7ok Gram pozitif ve Gram negatif mikroplar\u0131n \u00fczerine bakteriostatik veya bakterisid etki yaparlar (antibiyozis).<\/p>\n
5- Parazitizm: Baz\u0131 mikroorganizmalar \u00fczerinde veya i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 konak\u00e7\u0131dan yararlan\u0131rlar. Konak\u00e7\u0131ya hi\u00e7 bir faydalar\u0131 yoktur ve hatta direkt veya indirekt zararl\u0131 etki yaparlar. \u0130nsanlar ve hayvanlarda hastal\u0131k yapan etkenleri bu y\u00f6nlerden (bakteri, virus, mantar, helmint, v.s.) parazit olarak kabul edebiliriz. Bunlar konak\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n zarar\u0131na, ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Baz\u0131 bakteriler (klamidia), bakteriyofajlar ve viruslar da birer h\u00fccre parazitidirler.<\/p>\n
6- Oportunizm: \u0130nsan ve hayvanlar\u0131n \u00e7e\u015fitli sistemlerinde (sindirim, solunum, urogenital, v.s.) veya \u00e7e\u015fitli yerlerinde normal olarak ya\u015fayan, fakat hastal\u0131k olu\u015fturamayan etkenler, konak\u00e7\u0131n\u0131n s\u0131hhatinin bozulmas\u0131 veya \u00e7evre ko\u015fullar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi sonu hastal\u0131k olu\u015fturabilirler. \u00d6rn; insanlar\u0131n farinsklerinde bulunan ve hemolitik olmayan streptokoklar veya oral flora, dengenin konak\u00e7\u0131 zarar\u0131na bozulmas\u0131 sonucu, kalp kapaklar\u0131nda bozukluk yapabilirler. Candida albicans ‘lar, baz\u0131 \u00f6zel durumlarda (antibiyotik sa\u011falt\u0131m\u0131ndan sonra), hastal\u0131k olu\u015fturabilecek duruma gelebilirler. Ayn\u0131 tarz hastalanmalara, akci\u011ferlerde, deride, sindirim kanal\u0131nda, urogenital sistemde v.s. yerlerde rastlanabilir.<\/p>\n
7- Kompetisyon (rekabet): Ayn\u0131 g\u0131da, resept\u00f6r, substrat, vs i\u00e7in iki etkenin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 rekabete girmesi, birinin yerini di\u011ferinin almas\u0131 tarz\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bir ya\u015fam tarz\u0131d\u0131r. Bunun \u00f6rneklerini, \u00f6zellikle antibiyotiklerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fiminde, veya barsaklardaki ayn\u0131 resept\u00f6r\u00fc, g\u0131day\u0131, kimyasal\u0131, vs. payla\u015fan mikroorganizmalar aras\u0131nda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Genel Bilgiler; Organizmalar\u0131n enerji sa\u011flayabilmesi, sell\u00fcler komponentleri yapabilmesi, geli\u015fmesi, \u00e7o\u011falmas\u0131 ve ya\u015fayabilmesi i\u00e7in beslenmesi ve bu nedenle de \u00e7e\u015fitli g\u0131da maddelerini almas\u0131 gereklidir. Bu maddelerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc do\u011frudan ortamlardan sa\u011flanmas\u0131na kar\u015f\u0131n bir k\u0131sm\u0131 da h\u00fccre i\u00e7inde sentezlenir. B\u00f6ylece ya\u015fam i\u00e7in gerekli olan mikro ve makro molek\u00fcller haz\u0131rlan\u0131r ve gerekli yerlerde kullan\u0131l\u0131r. Mikroorganizmalar\u0131n yap\u0131lar\u0131 incelendi\u011finde, kuru …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4855,5909,5904,2257,2261,2354,5913,2498,2136,5907,5911,5439,2265,2247,2549,5912,2122,5910,3346,2268,2274,2183,4235,5908,2996,5370,2164,5906,4680,5391,2267,2303,5905,2358,4129,4452],"class_list":["post-2337","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-amino-asitler","tag-amonyum-tuzlari","tag-bakterilerin-beslenmesi","tag-cinko","tag-element","tag-fosfor","tag-fotosentetik-pigment","tag-fotosentez","tag-hidrojen","tag-inorganik-maddeler","tag-inositol","tag-isik-enerjisi","tag-kalsiyum","tag-karbon","tag-karbonhidrat","tag-kemotrof","tag-kobalt","tag-koenzimler","tag-lipid","tag-magnezyum","tag-mantar","tag-maya","tag-mikroorganizmalar","tag-nitrogen","tag-nitrojen","tag-nukleik-asit","tag-oksijen","tag-oksotrof","tag-organik-asitler","tag-organik-maddeler","tag-potasyum","tag-protein","tag-prototrof","tag-riboflavin","tag-sulfur","tag-vitaminler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2337"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2337\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}