\u015eu an yery\u00fcz\u00fcnde g\u00f6rebildi\u011finiz t\u00fcm canl\u0131lar, do\u011fadaki canl\u0131lar\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc te\u015fkil etmektedir.Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7te ikisinin sularla kapl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman, okyanus ve denizlerde ya\u015fayan canl\u0131lar aleminin ne kadar devasal oldu\u011funu anlayabiliriz. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re d\u00fcnya \u00fczerindeki su k\u00fctlesinin hemen hemen tamam\u0131 volkanik patlamalardan atmosfere sal\u0131nan su buhar\u0131ndan husule gelmi\u015ftir. Atmosfere sal\u0131nan y\u00fcksek miktardaki su buhar\u0131 yo\u011funla\u015farak y\u0131llar boyunca ya\u011fan ya\u011fmurlar\u0131 ve nihayetinde deniz ve okyanuslar\u0131 meydana getirmi\u015ftir.<\/p>\n
Ya\u011fmur sular\u0131 tatl\u0131 yani saf su olmas\u0131na ra\u011fmen okyanus ve denizlerde y\u00fcksek miktarda tuzluluk vard\u0131r.Bunun nedeni jeolojik tabakalar\u0131n y\u00fcksek miktarda karbonat, sodyum klor\u00fcr (tuz) ve zengin mineraller i\u00e7ermesidir.Sodyum miktar\u0131 olduk\u00e7a fazla oldu\u011fu i\u00e7in deniz ve okyanuslar\u0131 olu\u015fturan tatl\u0131 sular\u0131n tuzlu hale gelmesine neden olur.
\nTuz oran\u0131 y\u00fcksek bu sularda herhangi bir kara canl\u0131s\u0131n\u0131n veya bir insan\u0131n uzun s\u00fcreler ya\u015famas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131na kar\u015f\u0131n bir\u00e7ok deniz canl\u0131s\u0131 rahatl\u0131kla ya\u015fayabilmektedir.Tabii ya\u015famlar\u0131n\u0131 v\u00fccutlar\u0131ndaki m\u00fckemmel organ sistemleri sayesinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler.<\/p>\n
Okyanus ve denizlerde t\u0131pk\u0131 karada ya\u015fayan canl\u0131lar gibi mikroorganizmalardan tutun devasal memeli canl\u0131lalar kadar binbir \u00e7e\u015fit canl\u0131 t\u00fcr\u00fc ya\u015famaktad\u0131rlar.Biz yanl\u0131zca bu devasal canl\u0131lar aleminden bilinen ve bilinmeyen birka\u00e7 \u00f6rnek verece\u011fiz.<\/p>\n
Deniz ve tatl\u0131su mikroorganizmalar\u0131
\nBu canl\u0131lara ” Plankton ” ad\u0131 verilmektedir.Planktonlar tatl\u0131 sularda ya\u015fayabildi\u011fi gibi deniz ve okyanusta ya\u015fayanlar\u0131da vard\u0131r.
\nBu canl\u0131lar t\u0131pk\u0131 bakteriler gibi ikiye b\u00f6l\u00fcnerek \u00e7o\u011falmaktad\u0131rlar.\u00d6nce canl\u0131n\u0131n i\u00e7erisindeki DNA replikasyonla kopyalanarak iki Kat\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve ard\u0131ndan canl\u0131n\u0131n v\u00fccudu ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fcr.
\nMiktar\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kan DNA n\u0131n yar\u0131s\u0131 birinci yavru h\u00fccreye di\u011fer yar\u0131s\u0131 ise ikinci yavru h\u00fccreye aktar\u0131l\u0131r.
\nPlanktonlar\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zellikleri, suda y\u00fczmek i\u00e7in aktif olarak belli bir hareketleri olmamas\u0131d\u0131r.Bu canl\u0131lar bulunduklar\u0131 su ortam\u0131n\u0131n ak\u0131m\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak ba\u015f\u0131bo\u015f dolan\u0131rlar.<\/p>\n
Planktonlar ancak mikroskopla g\u00f6r\u00fclebilirler fakat \u00e7\u0131plak g\u00f6zle dikkatlice bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilecek kadar b\u00fcy\u00fck olanlar\u0131da vard\u0131r.<\/p>\n
Bu mikroskobik canl\u0131lardan en \u00e7ok bilineni ise ” alg ” ad\u0131 verilen tek h\u00fccreli bir canl\u0131 t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ki algler hemen hemen heryerde ya\u015famaktad\u0131rlar.
\nDenizlerde, tatl\u0131 sularda, okyanuslarda, havuz sular\u0131nda, su birikintilerinde \u00e7amurlar\u0131n i\u00e7inde ve nehirlerde bile ya\u015famaktad\u0131rlar.Bu kadar fazla bir ya\u015fam alan\u0131na sahip canl\u0131lar biz ziyaret\u00e7ilerin bile g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7m\u0131\u015f olamaz.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin bir havuz veya in\u015faat sahas\u0131ndaki \u015feffaf su birikintilerinin renginin, birka\u00e7 g\u00fcn sonra ye\u015file veya k\u0131rm\u0131z\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fs\u00fcn\u00fczd\u00fcr.Bu sularda ilk zamanlarda ya\u015fayan binlerce tek h\u00fccreli canl\u0131 t\u00fcr\u00fc, uygun bir s\u0131cakl\u0131\u011fa geldi\u011finde s\u00fcratle \u00e7o\u011falmaya ba\u015flarlar. Yanl\u0131zca birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7erisinde sudaki canl\u0131 say\u0131s\u0131 milyar\u0131 bulabilir.Bu kadar fazla say\u0131daki tek h\u00fccreli canl\u0131lar suyun rengini buland\u0131rmaya ba\u015flar.<\/p>\n
Suyun rengi ni\u00e7in ye\u015file d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor ?
\nBunun nedeni ise baz\u0131 planktonlar\u0131n, t\u0131pk\u0131 ye\u015fil bitkiler gibi klorofil molek\u00fcl\u00fcn\u00fc i\u00e7ermesinden dolay\u0131d\u0131r.Hat\u0131rlarsan\u0131z bitkilerin yapraklar\u0131n\u0131n renginin ye\u015fil olarak g\u00f6r\u00fcnmesinin klorofil molek\u00fcl\u00fcnden dolay\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu tip planktonlar\u0131nda v\u00fccutlar\u0131nda klorofil molek\u00fcl\u00fc vard\u0131r ve t\u0131pk\u0131 bitkiler gibi fotosentez yaparlar.Bu y\u00fczdendir ki taksonomik olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131rken bitkiler kategorisinemi yoksa hayvanlar kategorisinemi konaca\u011f\u0131 konusunda sistematik\u00e7ilerin ortak bir karar\u0131 yoktur.<\/p>\n
Yumu\u015fak\u00e7alar (Mollusk)
\nOkyanus ve denizlerde ya\u015fayan di\u011fer bir canl\u0131 grubu ise, genel latince isimleri ” Mollusk ” olan yumu\u015fak\u00e7alard\u0131r. Bu canl\u0131lar\u0131n v\u00fccutlar\u0131 ad\u0131ndanda anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi olduk\u00e7a yumu\u015fak bir yap\u0131ya sahip olup, baz\u0131 t\u00fcrlerinin v\u00fccutlar\u0131 olduk\u00e7a sert kabuklarlada kapl\u0131 olabilir.
\nYumu\u015fak\u00e7alar\u0131n en iyi bilinen iki \u00f6rne\u011fi ” M\u00fcrekkep bal\u0131\u011f\u0131 ” ve kabuklu bir yap\u0131ya sahip olan ” Deniz minareleri ” dir.
\nM\u00fcrekkep bal\u0131klar\u0131, gerek anatomik yap\u0131lar\u0131 gerekse savunma mekanizmalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a ilgin\u00e7 canl\u0131lard\u0131r.
\nBelgesellerde s\u0131k olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu canl\u0131lar\u0131n hareket mekanizmalar\u0131, bir jet motorunun \u00e7al\u0131\u015fma prensibiyle ayn\u0131d\u0131r.Bu prensip ” etki – tepki ” prensibidir.Yani bir yandan madde al\u0131n\u0131rken di\u011fer yandan madde verilmekte ve bu \u015fekilde s\u00fcratle hareket etmektedir.<\/p>\n
Bal\u0131k, \u00f6ncelikle v\u00fccudunu, arka taraf\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 bir miktar su ile doldurur.Ard\u0131ndan kar\u0131n kaslar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u015fiddetle kasarki bu kas\u0131lma neticesinde s\u0131k\u0131\u015fan su b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcratle yine v\u00fccudun arka taraf\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcl\u00fcr.D\u0131\u015far\u0131 p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclen su, bal\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla ileri do\u011fru ivmelenmesini sa\u011flar.<\/p>\n
Bunun yan\u0131nda hayvan d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan korunmak i\u00e7in bir t\u00fcr s\u0131v\u0131 salg\u0131larki bu s\u0131v\u0131 m\u00fcrekkebe benzer olup salg\u0131land\u0131\u011f\u0131nda, kendisi kovalayan avc\u0131n\u0131n g\u00f6rmesini engelleyecek kadar suyu buland\u0131rabilir.<\/p>\n
Yine bir mollusk olan deniz minareleri ise, yumu\u015fak bir v\u00fccuda sahip olmas\u0131na kar\u015f\u0131n \u00e7ok sert bir kabu\u011fa sahiptir.
\nBu kabu\u011fun en \u00f6nemli fonksiyonu canl\u0131y\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan korumas\u0131d\u0131r.
\nNas\u0131l oluyorda bu canl\u0131lar etraflar\u0131n\u0131 kabukla \u00f6rtebiliyorlar ?
\nBir sperm ile bir yumurtan\u0131n birle\u015fmesinden sonra zigotu meydana getirdi\u011fini ve bu zigotun ard\u0131 ard\u0131na milyonlarca kez b\u00f6l\u00fcnerek bir yavru canl\u0131y\u0131 meydana getirdi\u011fine de\u011finmi\u015ftik.Mesela insan yavrusunda, en d\u0131\u015ftaki h\u00fccreler di\u011fer h\u00fccrelerden farkl\u0131la\u015farak keratin ad\u0131 verilen bir madde \u00fcretir ve ” Derinin ” \u015fekillenmesini sa\u011flarlar.<\/p>\n
Deniz minarelerinde ise, zigot milyonlarca kez b\u00f6l\u00fcnerek yavruyu meydana getirdi\u011finde, yavrunun en d\u0131\u015ftaki h\u00fccreleri ” Kalsiyum ” salg\u0131layan \u00f6zel bir h\u00fccre tipine farkl\u0131la\u015f\u0131rlar.Bu h\u00fccreler, canl\u0131n\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deniz yada okyanuslardan absorbe edilen kalsiyumu d\u00fczenli bir \u015fekilde salg\u0131layarak canl\u0131n\u0131n etraf\u0131nda kal\u0131n bir tabaka olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar.<\/p>\n
Okyanus bitkileri
\n\u015eu an soludu\u011funuz havadaki oksijenin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, deniz ve okyanuslarda ya\u015fayan ve klorofil i\u00e7eren bitkiler taraf\u0131nda fotosentez yoluyla \u00fcretilir.<\/p>\n
Nas\u0131l ki atmosfer \u015fartlar\u0131nda klorofil i\u00e7eren bir bitki havadan CO2 yi, topraktan suyu ve g\u00fcne\u015ften \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alarak fotosentez yap\u0131p canl\u0131lar i\u00e7in oksijen \u00fcretiyorsa ayn\u0131 \u015fekilde deniz ve okyanuslarda da g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n varabildi\u011fi b\u00f6lgelerde bulunan klorofilli bitkilerde oksijen \u00fcretmektedirler.<\/p>\n
Bu canl\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ise yosunlar te\u015fkil eder.Bunun yan\u0131nda daha ad\u0131n\u0131 sayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z onbinlerce t\u00fcr deniz bitkisi vard\u0131r.<\/p>\n
Deniz bitkilerinin ihtiyac\u0131 olan su zaten ya\u015fam ortam\u0131 olan denizden, CO2 ihtiyac\u0131 ise di\u011fer t\u00fcm deniz canl\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131r.E\u011fer bu tabiat harikalar\u0131 denizlerde var olmasayd\u0131 hemen hemen t\u00fcm deniz canl\u0131lar\u0131 oksijensizlikten hayat\u0131n\u0131 kaybedecekti.<\/p>\n
Basit bir canl\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen bu yarat\u0131klar\u0131 asl\u0131nda ekosistemin vazge\u00e7ilmez birer par\u00e7as\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
Bu canl\u0131lar\u0131n milimetrelerle \u00f6l\u00e7\u00fclebilecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olanlar\u0131 oldu\u011fu gibi y\u00fczlerce metre uzunlu\u011funda devasal boyutlara sahip olanlar\u0131da vard\u0131r.<\/p>\n
Atlas okyanusu k\u0131y\u0131lar\u0131nda ya\u015fayan birt\u00fcr deniz bitkisi, fotosentez yapmak i\u00e7in olduk\u00e7a m\u00fckemmel bir y\u00f6ntem geli\u015ftirmi\u015ftir.
\nBu bitki t\u0131pk\u0131 bir ” Palmiye ” a\u011fac\u0131na benzer ve onlarca metre uzunlu\u011fundaki dallar\u0131n\u0131n u\u00e7lar\u0131nda bir veya birka\u00e7 adet hava kesesi bulunur.Bu hava keseleri, bitki geli\u015ftik\u00e7e gitgide b\u00fcy\u00fcyerek bitkinin dallar\u0131n\u0131 suyun kald\u0131rma kuvvetinin etkisiyle yukar\u0131 do\u011fru kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Deniz y\u00fczeyine yakla\u015fan dallar g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan olabildi\u011fince faydalanarak fotosentez yapma imkan\u0131 bulur.
\nDeniz bitkilerinin \u00fcremeleri hem e\u015feyli hemde e\u015feysiz olabilmektedir.
\nErkek bitkiden gelen bir sperm ile di\u015fi bitkiden gelen bir yumurta h\u00fccresinin birle\u015fmesiyle (e\u015feyli \u00fcreme) yavru bir bitki meydana gelebildi\u011fi gibi baz\u0131 bitkiler ikiye b\u00f6l\u00fcnme ve ” Tomurcuklanma ” ile de \u00e7o\u011falabilir (e\u015feysiz \u00fcreme).<\/p>\n
Tomurcuklanma, bir bitkinin belirli bir b\u00f6lgesinde b\u00fcy\u00fcyen h\u00fccre veya h\u00fccre gruplar\u0131n\u0131n daha sonra bitkiden ayr\u0131larak ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde kendi ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fmesi olay\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Derisi dikenliler (Ekinodermata)
\nDerisi dikenli deniz yarat\u0131klar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda ” Deniz y\u0131ld\u0131zlar\u0131 “, ” Deniz h\u0131yarlar\u0131 ” ve de\u011fi\u015fik \u015fekillerdeki dikenli canl\u0131lar gelmektedir.
\nBu hayvanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f tarzlar\u0131 pek aktif olmasada g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f itibariyle deniz diplerinde bir renk c\u00fcmb\u00fc\u015f\u00fc meydana getirmektedirler.G\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri g\u00f6ze \u00e7ok ho\u015f gelen bu yarat\u0131klar al\u0131ml\u0131 renkleriyle deniz diplerindeki vah\u015fi ya\u015fam\u0131n vazge\u00e7ilmez birer par\u00e7as\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
Deniz y\u0131ld\u0131zlar\u0131 bilindi\u011fi gibi ikiye, \u00fc\u00e7e, d\u00f6rde veya daha fazla say\u0131da par\u00e7alara ayr\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen her ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z par\u00e7a kendini tamir ederek yeni bir deniz y\u0131ld\u0131z\u0131 verebilir.Canl\u0131lar\u0131n bu yeteneklerine “rejenerasyon” yani tamir edebilme \u00f6zelli\u011fi denir.<\/p>\n
Deniz y\u0131ld\u0131zlar\u0131n\u0131n baz\u0131 t\u00fcrlerinde dikenler olduk\u00e7a uzun olup, y\u0131ld\u0131z\u0131 vah\u015fi deniz canl\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanma tehlikesine kar\u015f\u0131 korur
\nDeniz h\u0131yarlar\u0131, protein bak\u0131m\u0131ndan zengin olup uzakdo\u011fu \u00fclkelerinde besin kayna\u011f\u0131 olarak t\u00fcketilmektedir.Bu canl\u0131lar genellikle fazla derin olmayan okyanus sular\u0131nda ya\u015farlar.<\/p>\n
Deniz kestaneleri ise d\u0131\u015far\u0131dan basit bir yap\u0131ya sahip oldu\u011fu izlenimini verir fakat i\u00e7 organlar\u0131 olduk\u00e7a kompleks bir yap\u0131ya sahiptir.\u00d6yleki kestanenin i\u00e7erisinde, hayvan\u0131n sudaki oksijeni rahat\u00e7a soluyabilmesi i\u00e7in suyu v\u00fccudunun i\u00e7erisinden ge\u00e7iren karma\u015f\u0131k devri-daim organlar\u0131 bile vard\u0131r.<\/p>\n
Bu m\u00fckemmel deniz yarat\u0131klar\u0131, g\u00f6zal\u0131c\u0131 renkleriyle deniz diplerini adeta birer cennete \u00e7evirirler.
\nY\u00fcksek Organizasyonlu Deniz Canl\u0131lar\u0131 :
\nY\u00fcksek organizasyonlu canl\u0131lar \u00e7ok say\u0131da t\u00fcrleri kapsamakla birlikte biz en \u00e7ok bilinen ” K\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 ” ve ” Balina ” t\u00fcrlerine \u00f6rnekler verdik.<\/p>\n
K\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 belgesellerde ve filmlerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczden \u00e7ok daha m\u00fckemmel ve gizemli yarat\u0131klard\u0131r.K\u00f6pek bal\u0131klar\u0131n\u0131n kendi i\u00e7erisinde bir\u00e7ok alt t\u00fcrleri vard\u0131r.
\n\u00d6rne\u011fin mamuzlu k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131, bo\u011fa k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7eki\u00e7 ba\u015fl\u0131 k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 gibi.Fakat k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u00e7ok uysal olmakla birlikte di\u011fer baz\u0131 t\u00fcrleri olduk\u00e7a sald\u0131rgan olup \u00f6n\u00fcne gelen hemen her t\u00fcr canl\u0131ya sald\u0131rabilirler.<\/p>\n
Sald\u0131rgan bir k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 grubu kendilerinden onlarca kat daha b\u00fcy\u00fck olan balinalara bile sald\u0131rabilirler.
\nBu bal\u0131klardan en \u00fcnl\u00fcs\u00fc ise ” Beyaz k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 ” d\u0131r.
\nBu bal\u0131klar k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrleri aras\u0131nda en sald\u0131rgan\u0131 olup yunuslara, foklara, deniz aslanlar\u0131na ve hatta balinalara bile sald\u0131rabilirler.<\/p>\n
Bir k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeli yapan en \u00f6nemli organlar\u0131 di\u015fleridir.E\u011fer di\u015fleri normal bir bal\u0131\u011f\u0131nki gibi pek keskin olmasayd\u0131, k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kadar tehlikeli olmayackt\u0131.
\nBir\u00e7ok insan k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131n\u0131n av\u0131n\u0131 \u00f6zellikle kuvvetli \u00e7ene darbeleriyle par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131n\u0131 zanneder fakat as\u0131l fonksiyon \u00e7enede de\u011fildir.
\nK\u00f6pek bal\u0131klar\u0131n\u0131n di\u015fleri \u00f6yle m\u00fckemmel bir anatomiye sahiptirki hem bir jilet kadar keskin hemde ince elenmi\u015f bir testere kadar yivlidir.<\/p>\n
Bir k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 av\u0131n\u0131 \u0131s\u0131rd\u0131ktan sonra ba\u015f\u0131n\u0131 derhal sa\u011fa sola do\u011fru sallamaya ba\u015flar.Bu \u015fekilde davranarak di\u015fleri aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015fan bir objeyi ivmelendirip yanal olarak di\u015fleri \u00fczerinde hareket etmesini sa\u011flar.
\nObje veya av, di\u015fleri \u00fczerinde hareket etti\u011fi zaman jilet kadar keskin olan di\u015fler taraf\u0131ndan rahatl\u0131kla kesilir.B\u00f6ylelikle bal\u0131k av\u0131n\u0131 k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7erisinde par\u00e7alayarak etkisiz hale getirir.
\nK\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 av\u0131n\u0131 par\u00e7alarken g\u00f6zlerini asla a\u00e7maz.
\nBunu yapmas\u0131n\u0131n nedeni ise av\u0131n\u0131 par\u00e7alamas\u0131 esnas\u0131nda etrafa sa\u00e7\u0131lacak kemik par\u00e7alar\u0131ndan g\u00f6zlerini korumak i\u00e7indir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnki bir canl\u0131n\u0131n kemi\u011fi k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 (insan olsun hayvan olsun) zaman k\u00fc\u00e7\u00fck partik\u00fcller haline gelen kemik par\u00e7alar\u0131 olduk\u00e7a keskin bir hale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.
\nBaz\u0131 k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrlerinin boylar\u0131 olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck olmas\u0131na kar\u015f\u0131n \u00e7ok uysal olabilirler.Hatta baz\u0131 t\u00fcrleri iri memelilere sald\u0131rmak yerine deniz planktonlar\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck deniz canl\u0131lar\u0131 ile beslenmektedir.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131n do\u011fada, resimdekinden \u00e7ok daha iri k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131n\u0131nda ya\u015famas\u0131na kar\u015f\u0131n baz\u0131lar\u0131 insanlar\u0131n zannettikleri gibi bir sald\u0131rganl\u0131k g\u00f6stermezler.
\nK\u00f6pek bal\u0131klar\u0131n\u0131n v\u00fccut \u015fekilleri \u00e7ok m\u00fckemmel bir \u015fekilde dizayn edilmi\u015ftir.T\u0131pk\u0131 bir f\u00fczeye benzeyen v\u00fccutlar\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00fczge\u00e7leri sayesinde saatte 60 – 80 km ye kadar h\u0131za eri\u015febilmektedirler. Di\u011fer bir m\u00fckemmel \u00f6zellikleri ise solunga\u00e7lar\u0131n\u0131n bu kadar s\u00fcratle giderken sudaki oksijenden maksimum istifade edebilmesi i\u00e7in yan yaraflarda \u00f6zel olarak konumlanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Dikkat ettiyseniz yar\u0131\u015f arabalar\u0131n\u0131n her iki yan\u0131nda hava bo\u015fluklar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.Bu bo\u015fluklar, araba s\u00fcratle giderken motorun havay\u0131 daha rahat bir \u015fekilde emmesine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7indir.K\u00f6pek bal\u0131klar\u0131n\u0131n yanlar\u0131ndaki solunga\u00e7larda, hayvan b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcratle y\u00fczerken sudaki oksijeni maksimum absorbe etmesi i\u00e7in yan taraflarda birer bo\u015fluk b\u0131rakacak \u015fekilde konumlan\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131ndan esinlenerek taklit etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu m\u00fckemmel sistemi k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 haberleri bile olmadan milyonlarca y\u0131ld\u0131r kullanmaktad\u0131r.
\nBug\u00fcn halen sadece zevk amac\u0131yla k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcren insanlar vard\u0131r.Baz\u0131 bal\u0131k\u00e7\u0131lar ise besin de\u011feri ve parasal de\u011feri \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fundan dolay\u0131 hi\u00e7 durmaks\u0131z\u0131n k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131n\u0131 avlamaktad\u0131rlar. Baz\u0131 uzakdo\u011fu \u00fclkelerinde bal\u0131k\u00e7\u0131lar, l\u00fcks restoranlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla yanl\u0131zca y\u00fczge\u00e7lerini kesip bal\u0131klar\u0131 tekrar \u00e7aresiz bir \u015fekilde denize atmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
E\u011fer bu m\u00fckemmel yarat\u0131klar\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla bir \u00f6nlem al\u0131nmaz ise yak\u0131n bir zaman i\u00e7erisinde soylar\u0131 t\u00fckenme noktas\u0131na gelecektir. Ve e\u011fer k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131n\u0131n soylar\u0131 t\u00fckenirse, denizde avlan\u0131lmas\u0131 ve say\u0131lar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 gereken bir\u00e7ok av hayvan\u0131n\u0131n n\u00fcfuslar\u0131 gitgide artacak ve deniz ekosistemini alt\u00fcst etmeye ba\u015flayacat\u0131r.<\/p>\n
Balinalar
\nDo\u011fadaki en b\u00fcy\u00fck memeli hayvanlar\u0131 temsil eden balinalar\u0131n baz\u0131 t\u00fcrleri k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlara sahip olmas\u0131na kar\u015f\u0131n baz\u0131 t\u00fcrlerinin boylar\u0131 ise 35 – 40 metreye kadar varabilir.
\nBalinalarda kendi aralar\u0131nda uysal ve sald\u0131rgan olarak ayr\u0131l\u0131rlar.En tan\u0131nan uysal balina, boyutlar\u0131 35 metreye varmas\u0131na ra\u011fmen planktonlarla beslenerek ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler.
\nBalinalar\u0131n c\u00fcssesinin b\u00fcy\u00fck olmas\u0131na kar\u015f\u0131n olduk\u00e7a uysald\u0131r.Bu balinalar\u0131n baz\u0131 t\u00fcrleri plnaktonlar ve k\u00fc\u00e7\u00fck bal\u0131klar ile beslenmektedirler. Planktonlar\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck canl\u0131lar oldu\u011funu biliyoruz.Fakat bu kadar b\u00fcy\u00fck c\u00fcsseli bir balina plnaktonlarla nas\u0131l beslenebilmektedir ?<\/p>\n
Balina bunu, \u00e7enelerinin arkas\u0131nda bulunan kusursuz bir y\u00fczge\u00e7 sistemi sayesinde ba\u015far\u0131r.Boyu yakla\u015f\u0131k 40 metreye varan ve planktonlarla beslenen bir balina, tek hamlede v\u00fccuduna 3 oda dolusu suyu doldurabilir.V\u00fccuduna doldurdu\u011fu bu muazzam su k\u00fctlesini, m\u00fckemmel bir y\u00fczge\u00e7 sistemine sahip \u00e7enelerinden tekrar d\u0131\u015far\u0131 verir.<\/p>\n
Su b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karken plankton ve di\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck canl\u0131lar (ufak bal\u0131klar gibi) \u00e7enedeki y\u00fczge\u00e7te kal\u0131rlar.Bir cm3 suyun i\u00e7inde onlarca plankton bulundu\u011funa g\u00f6re metrelerce k\u00fcp su i\u00e7erisinde i\u00e7erisinde milyarlarca plankton bulunabilir.Balina bunu defalarca yaparak, midesini protein de\u011feri y\u00fcksek bu ufak canl\u0131lar ile doldurur.<\/p>\n
Katil balinalar sald\u0131rgan olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n e\u011fitildikleri zaman dost olmaktad\u0131rlar.Fakat vah\u015fi ya\u015fam ortamlar\u0131nda birer k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 gibidirler.
\nDenizlerin en vah\u015fi hayvanlar\u0131 say\u0131lan beyaz k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 bile bir katil balinay\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zaman m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar ondan ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\nBu canl\u0131lar, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131kar\u0131 bir k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tek bir \u00e7ene darbesiyle ikiye b\u00f6lebilirler.<\/p>\n
Baz\u0131 katil balinalar fok ve deniz aslanlar\u0131n\u0131 avlamak i\u00e7in sahile kadar kovalayabilirler.Ve bu kovalamaca neticesinde ba\u015far\u0131l\u0131da olurlar.
\nKatil balinan\u0131n yak\u015falt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren fok veya deniz aslan\u0131 s\u00fcr\u00fcs\u00fc \u00e7areyi kumsala \u00e7\u0131kmakta bulurlar.
\nFakat katil balinan\u0131n sahile kadar \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 ummazlar.
\nBalina foklar\u0131 avlamak i\u00e7in kendini sahile kadar vurabilmektedir.Nitekim baz\u0131 foklar hayvan\u0131n koca a\u011f\u0131z\u0131ndan kurtulamaz.
\nTelevizyonlarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz g\u00f6steri balinalar\u0131 bu katil balinalard\u0131r.Vah\u015fi ya\u015famlar\u0131ndakinin aksine e\u011fitilidikleri zaman olduk\u00e7a uysal olan bu yarat\u0131klar insanlar\u0131n \u00e7ok yak\u0131n dostu olabilmektdir.
\nSenede bir kez belirli d\u00f6nemlerde do\u011fum yapan balinalar, yavrular\u0131n\u0131 do\u011furmak i\u00e7in s\u0131\u011f sulara g\u00f6\u00e7 ederler.
\nG\u00f6\u00e7 s\u0131ras\u0131nda binlerce mil yol katedebilirler.Deniz ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 halen balinalar\u0131n nas\u0131l y\u00f6nlerini \u015fa\u015f\u0131rmadan devasal okyanuslarda istedikleri yerlere gidebildiklerini tam olarak \u00e7\u00f6zememi\u015flerdir.
\nBir balina s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn i\u00e7indeki bireyler, \u00e7ok tiz bir ses \u00e7\u0131kararak birbirleriyle anla\u015fmaktad\u0131rlar.Bu seslerin ne anlama geldi\u011fi konusunda uzun ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmaktad\u0131r.
\n\u00c7\u0131kar\u0131lan bu sesler kilometrelerce \u00f6tedeki ba\u015fka balinalar taraf\u0131ndan ve hatta insanlar taraf\u0131ndan bile duyulabilr. Balinalar\u0131n bu seslere nas\u0131l yan\u0131t verdikleri ise bir s\u0131rd\u0131r.
\nBalina ve k\u00f6pek bal\u0131klar\u0131 deniz ekosistemi i\u00e7in mutlaka gerekli olan canl\u0131lard\u0131r.Fakat insanlar\u0131n bilin\u00e7siz avlanmalar\u0131 sonucunda denizlerdeki av – avc\u0131 oran\u0131 s\u00fcratle bozulmakta, ve denizel ekosistemin dengeleri alt\u00fcst olmak \u00fczeredir.
\n\u00d6rnek verecek olursak okyanuslarda istakozlarla beslenen ve ayn\u0131 zamanda besin olarak t\u00fcketilen bir bal\u0131k t\u00fcr\u00fc, istakozlar\u0131n bilin\u00e7siz avlan\u0131lmas\u0131 sonucunda a\u00e7l\u0131k ve nihayetinde \u00f6l\u00fcm tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelir.Yani insanlar, besin olarak t\u00fcketti\u011fi bu bal\u0131klar\u0131 kendi elleriyle yok etmektedirler.
\nAyn\u0131 \u015fekilde k\u00f6pek bal\u0131\u011f\u0131 ve balinalar\u0131n say\u0131lar\u0131ndaki s\u00fcratli d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, av say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fckselmesine (\u00f6rne\u011fin foklar ve k\u00fc\u00e7\u00fck bal\u0131klar) ve dolay\u0131s\u0131yla denizel ekosistemde bir n\u00fcfus patlamas\u0131na yol a\u00e7ar.Av canl\u0131lar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 y\u00fckseldik\u00e7e denizdeki di\u011fer canl\u0131lar\u0131n ya\u015famlar\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkilenmektedir.<\/p>\n
Umuyoruzki \u015fu an bu m\u00fckemmel deniz yarat\u0131klar\u0131n\u0131n soylar\u0131n\u0131n devam etmesi i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar olumlu sonu\u00e7 versin ve herge\u00e7en g\u00fcn y\u0131k\u0131lma noktas\u0131na biraz daha yakla\u015fan deniz ekosistemi eski durumuna kavu\u015fsun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015eu an yery\u00fcz\u00fcnde g\u00f6rebildi\u011finiz t\u00fcm canl\u0131lar, do\u011fadaki canl\u0131lar\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc te\u015fkil etmektedir.Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7te ikisinin sularla kapl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman, okyanus ve denizlerde ya\u015fayan canl\u0131lar aleminin ne kadar devasal oldu\u011funu anlayabiliriz. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re d\u00fcnya \u00fczerindeki su k\u00fctlesinin hemen hemen tamam\u0131 volkanik patlamalardan atmosfere sal\u0131nan su buhar\u0131ndan husule gelmi\u015ftir. Atmosfere sal\u0131nan y\u00fcksek miktardaki su …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5956,2855,5954,5960,3385,5696,2563,2388,5955,5848,5959,4543,5957,3670,5958],"class_list":["post-2351","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-alg","tag-balinalar","tag-deniz-biyolojisi","tag-deniz-yildizlari","tag-derisi-dikenliler","tag-eseyli-ureme","tag-klorofil","tag-mikroorganizma","tag-plankton","tag-replikasyon","tag-seysiz-ureme","tag-sodyum-klorur","tag-suyun-rengi-nicin-yesile-donusuyor","tag-yeryuzu","tag-yumusakcalar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2351"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2351\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}