\u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7evreden gelen uyar\u0131lara kar\u015f\u0131 tepki g\u00f6stermemizi sa\u011flayan sisteme sinir sistemi denir.<\/p>\n
Omurgas\u0131zlarda Sinir Sistemi:
\n Tek h\u00fccrelilerde \u00f6zelle\u015fmi\u015f bir sinir sistemi yoktur. Uyart\u0131lar\u0131 alma ve cevap verme sitoplazmadaki sinir telcikleri yard\u0131m\u0131 ile olur.
\n Paramecium da h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131nda bulunan siller, h\u00fccre i\u00e7indeki sinir telleri ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Sinir telleri d\u0131\u015ftan gelen uyart\u0131lar\u0131 h\u00fccrenin her yerine iletir.
\n S\u00fcngerlerde \u00f6zelle\u015fmi\u015f sinir h\u00fccresi yoktur. Her h\u00fccre uyar\u0131ya kar\u015f\u0131 kendisi tepki g\u00f6sterir. Uyart\u0131 kimyasal yolla iletilir.
\n S\u00f6lenterlerden Hidrada \u00f6zelle\u015fmi\u015f sinir sisteminin en basiti olan sinir a\u011f\u0131 bulunur. Sinir a\u011f\u0131 birbirine ba\u011fl\u0131 sinir h\u00fccrelerinden olu\u015fur. Uyart\u0131 iletimi yava\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yass\u0131 solucanlarda (Planaria) ba\u015fta beyin g\u00f6revi yapan bir sinir d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc (ganglion) ile v\u00fccudun iki yan\u0131nda uzanan bir \u00e7ift sinir \u015feridi bulunur. Bu yap\u0131ya ip merdiven sinir sistemi denir.
\n Eklembacakl\u0131larda merkezi sinir sistemi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ba\u015f ganglionuna beyin denir. Ganglionlar ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak i\u015f g\u00f6rebilir.<\/p>\n
Omurgal\u0131larda Sinir Sistemi:
\n Omurgal\u0131larda sinir sistemi ikiye ayr\u0131l\u0131r.
\n 1- Merkezi Sinir Sistemi: Beyin ve omurilikten olu\u015fur.
\n 2- \u00c7evresel Sinir Sistemi: Beyin ve omurilikten \u00e7\u0131kan sinirlerden olu\u015fur.<\/p>\n
S\u0130N\u0130R H\u00dcCRES\u0130<\/p>\n
Sinir sisteminin yap\u0131 ve g\u00f6rev birimi n\u00f6ron ad\u0131ndaki sinir h\u00fccreleridir. Bir n\u00f6ronda k\u0131sa uzant\u0131lar (dendrit) ve uzun uzant\u0131 (akson) bulunur. Sinir h\u00fccrelerinin \u00e7ekirdek bulunan k\u0131sm\u0131na h\u00fccre g\u00f6vdesi denir. Aksonu en d\u0131\u015ftan saran k\u0131l\u0131fa \u015f\u0131wan k\u0131n\u0131 denir. Beslenme ve rejerasyonu sa\u011flar. \u015e\u0131wan k\u0131n\u0131 alt\u0131nda miyelin bulunur. Miyelinli n\u00f6ronlar impulslar\u0131 daha h\u0131zl\u0131 iletir. Beyin ve omurilik sinirleri miyelinli, otonom sinirleri miyelinsizdir. Akson \u00fczerindeki ranwier bo\u011fumlar\u0131nda impulslar g\u00fc\u00e7lenir. G\u00f6rev ve i\u015fleyi\u015fine g\u00f6re \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit n\u00f6ron vard\u0131r.
\n 1- Duyu N\u00f6ronu: Duyu organlar\u0131ndaki resept\u00f6rlerden (alma\u00e7) ald\u0131\u011f\u0131 impulslar\u0131 merkezi sinir sistemine iletir.
\n 2- Ara N\u00f6ron: Duyu ve motor n\u00f6ronlar\u0131 birbirine ba\u011flayan n\u00f6ronlard\u0131r. Uyart\u0131lara kar\u015f\u0131 hangi tepkinin olu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131 belirler.
\n 3- Motor N\u00f6ron: Merkezi sinir sisteminden ald\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131lar\u0131, tepki organ\u0131na (efekt\u00f6r organ) iletir. Efeft\u00f6r organ genelde kas veya salg\u0131 bezidir.<\/p>\n
\u00c7evreden gelen bilgi resept\u00f6rler taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131r. S\u0131ras\u0131yla duyu n\u00f6ronu aran n\u00f6ron ve motor n\u00f6ron dan ge\u00e7erek efekt\u00f6r organa iletilir.
\n Sinir dokusunu rejenerasyon yetene\u011fi yoktur.<\/p>\n
N\u00f6ronlarda \u0130mpuls \u0130letimi<\/p>\n
D\u0131\u015ftan ve i\u00e7ten gelen uyar\u0131lar\u0131n etkisi ile n\u00f6ronda meydana gelen de\u011fi\u015fikli\u011fe impuls denir. \u0130mpulsun iletim y\u00f6n\u00fc: Dendrit \u00e0 H\u00fccre g\u00f6vdesi \u00e0 Akson do\u011frultusundad\u0131r.
\n \u0130mpulsun iletimi elektro kimyasal bir olayd\u0131r.
\n Dinlenme halindeki bir n\u00f6ronda h\u00fccre zar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131 \u201c+\u201d i\u00e7 k\u0131sm\u0131 \u201c\u2013\u201c y\u00fckl\u00fcd\u00fcr. H\u00fccrenin bu haline polarizasyon (kutupla\u015fma) denir. Bu olay Na ve K iyonlar\u0131n\u0131n e\u015fit olmayan da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndan kaynaklan\u0131r.
\n Uyar\u0131lan sinir h\u00fccrelerini d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131 \u201c\u2013\u201c i\u00e7 k\u0131sm\u0131 \u201c+\u201d y\u00fckl\u00fc duruma ge\u00e7er. Bu olaya depolarizasyon denir. Bu i\u015flem s\u0131ras\u0131nda h\u00fccre bol miktarda O2 harcar, ATP kullan\u0131r. Sonu\u00e7ta CO2 ve \u0131s\u0131 olu\u015fur.<\/p>\n
\u0130mpuls iletimi tamamlan\u0131nca n\u00f6ron tekrar eski durumuna gelir. Buna da repolarizasyon denir.
\n Depolarizasyon durumundaki sinir h\u00fccresi ikinci bir uyart\u0131ya cevap veremez, repolarize olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
E\u015fik \u015eiddeti: Sinir h\u00fccresinin uyar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gereken minimum uyart\u0131 \u015fiddetidir. E\u015fik \u015fiddetinin alt\u0131ndaki uyar\u0131lara sinir h\u00fccresi cevap veremez. E\u015fik de\u011ferde ve \u00fczerindeki uyar\u0131lara cevap verir. Buna ya hep ya hi\u00e7 kural\u0131 denir. Uyart\u0131 e\u015fik \u015fiddetin \u00fczerinde oldu\u011funda impulsun h\u0131z\u0131 ve etkisi de\u011fi\u015fmez, say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fir.
\n Uyarman\u0131n frekans\u0131, \u015fiddeti ve s\u00fcresi, n\u00f6ronlar\u0131n say\u0131s\u0131, dizili\u015fleri ve aralar\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 impuls say\u0131s\u0131n\u0131 etkiler.<\/p>\n
Sinaps: Bir n\u00f6ronun dentridi ile di\u011fer n\u00f6ronun aksonunun kar\u015f\u0131la\u015fama noktas\u0131d\u0131r. Uyart\u0131lar\u0131n ak\u0131\u015f y\u00f6n\u00fc sinapslarda aksondan dentrite do\u011fudur.<\/p>\n
\u0130mpulsun N\u00f6rondan N\u00f6rona Ge\u00e7i\u015fi<\/p>\n
\u0130mpulsun akson ucuna gelmesiyle sinaptik keselerden n\u00f6rotransmiter (ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131) maddeler salg\u0131lan\u0131r. Di\u011fer sinir h\u00fccresinin dendritindeki resept\u00f6rler taraf\u0131ndan alg\u0131lanan bu maddeler bu h\u00fccrede yeni impulsu ba\u015flat\u0131r. N\u00f6rotransmiter maddeler asetilkolin, noradrenalin, dopamin, seratonin ve histamindir. Sinapslardaki n\u00f6rotransmiter maddelerin salg\u0131lanma miktar\u0131 impuls say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\n Bir uyart\u0131n\u0131n sinapstan ge\u00e7i\u015fi sinir h\u00fccresinden ge\u00e7i\u015finden daha yava\u015f olur. Yani elektriksel ileteim hormonal iletimden daha h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsanda Sinir Sistemi<\/p>\n
a- Merkezi Sinir Sistemi: Beyin ve omurilikten olu\u015fur.<\/p>\n
* Beyin: Beyin d\u0131\u015ftan i\u00e7e do\u011fru \u00fc\u00e7 katl\u0131 zar ile \u00e7evrilmi\u015ftir. Bu tabakalar sert zar, \u00f6r\u00fcmceksi zar ve ince zard\u0131r. \u00d6r\u00fcmceksi zar ile ince zar aras\u0131nda beyin s\u0131v\u0131s\u0131 bulunur. \u0130nsanda beyin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 1300-1500 gr`dir. \u0130nsan beyni \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur.<\/p>\n
1- \u00d6n Beyin: U\u00e7 beyin ve ara beyin olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. \u00d6\u011frenilen davran\u0131\u015flar\u0131, bacak hareketlerini, zek\u00e2y\u0131, haf\u0131zay\u0131 kontrol eder.
\n U\u00e7 Beyin: Ara ve orta beyini d\u0131\u015ftan saran k\u0131sm\u0131d\u0131r. Rolando yar\u0131\u011f\u0131 ile ikiye ayr\u0131l\u0131r. D\u0131\u015f k\u0131sm\u0131nda boz madde i\u00e7 k\u0131sm\u0131nda ise ak madde bulunur. Otonom sinir sistemini etkiler. G\u00f6revleri; haf\u0131za, \u00f6\u011frenme, hayal kurma, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, ses, konu\u015fma, sembolleri alg\u0131lama, \u015fahsiyet de\u011ferlendirmedir.
\n Ara Beyin: Talamus, hipotalamus ve hipofiz bezinden olu\u015fur.
\n Talamus: Duyusal impulslar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m merkezidir. Heyecan duygunun d\u0131\u015fa vuran tepkilerini d\u00fczenler.
\n Hipotalamus: Homeostasi ile ilgili d\u00fczenlemeler yapar. \u0130\u015ftah, kan bas\u0131nc\u0131, su dengesi, v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131, uyku, hormon salg\u0131lama, karbonhidrat ve ya\u011f metabolizmas\u0131 e\u015feysel y\u00f6nelme ve olgunla\u015fmay\u0131 d\u00fczenler.
\n Hipofiz Bezi: Salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131hormonlarla di\u011fer endokrin bezlerin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol eder.
\n 2- Orta Beyin: Beyincik ile ara beyin aras\u0131nda kalan k\u0131s\u0131md\u0131r. V\u00fccut duru\u015funu ve kas tonusunu ayarlar. I\u015f\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6zbebe\u011finin b\u00fcy\u00fcy\u00fcp k\u00fc\u00e7\u00fclmesini de kontrol eder.
\n 3- Arka Beyin: Omurilik so\u011fan\u0131 ve beyincikten olu\u015fur.
\n Omurilik So\u011fan\u0131: D\u0131\u015fta ak madde d\u0131\u015fta boz madde bulunur. Kalp at\u0131\u015f\u0131, atardamar \u00e7ap\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi, solunum hareketleri, yutma ve t\u00fckr\u00fck salg\u0131s\u0131, karaci\u011ferin \u015feker ayarlamas\u0131, kan damar\u0131n\u0131n b\u00fcz\u00fcl\u00fcp gev\u015femesi, kusma ,\u00e7i\u011fneme, hap\u015f\u0131rma olaylar\u0131n\u0131 kontrol eder. Ayr\u0131ca solunum, dola\u015f\u0131m ve bo\u015falt\u0131m sistemlerini denetler.
\n Beyincik: D\u0131\u015fta boz madde i\u00e7te ak madde bulunur. \u0130ki yar\u0131m k\u00fcreden olu\u015fur. Yar\u0131m k\u00fcreler pons ile birbirine ba\u011flan\u0131r. \u0130skelet kaslar\u0131n\u0131n kas\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u00fczenler ve denge merkezidir.<\/p>\n
* Omurilik: Omurgan\u0131n i\u00e7inde v\u00fccut boyunca uzan\u0131r. Omurilikte ventral k\u00f6k, dorsal k\u00f6k ve yan boynuz bulunur. Ventral k\u00f6k motor n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, dorsal k\u00f6k duyu n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n omurili\u011fe girdi\u011fi yerdir. Yan boynuzdan otonom sinir sistemine ait sinirler \u00e7\u0131kar. Omurilik refleks merkezidir. Beyne gelen ve \u00e7\u0131kan impulslar\u0131 iletir.<\/p>\n
REFLEKS<\/p>\n
V\u00fccudun uyar\u0131 etkisi ile ani olarak yapt\u0131\u011f\u0131 istemsiz hareketlerdir. Refleksler omurilikteki refleks yaylar\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulur. Basit bir refleks yay\u0131nda duyu n\u00f6ronu, ara n\u00f6ron, motor n\u00f6ron ve iki tane sinaps bulunur.
\n Bir refleks yay\u0131nda uyart\u0131n\u0131n olu\u015fumundan tepkinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na kadar izlenilen yol \u015f\u00f6yledir: Duyu organ\u0131 \u2013 dorsal k\u00f6k \u2013 boz madde \u2013 ventral k\u00f6k \u2013 salg\u0131 bezi veya kas
\n Beyin refleksle meydana gelen olaylar\u0131n ancak sonucundan haberdar olur.<\/p>\n
b- \u00c7evresel Sinir Sistemi: Beyin ve omurilik d\u0131\u015f\u0131nda kalan sinir sistemidir. Somatik ve otonom sinir sistemi olmak \u00fczere iki ayr\u0131 \u015fekilde incelenir.<\/p>\n
* Somatik Sinir Sistemi: Duyu ve motor n\u00f6ronlar\u0131ndan olu\u015fur. \u0130skelet kaslar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen istemli hareketler somatik sinirlerin kontrol\u00fcndedir ve miyelinlidirler.<\/p>\n
* Otonom Sinir Sistemi: \u0130ste\u011fimiz d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm i\u00e7 organlara sinirler g\u00f6nderir ve miyelinsizdirler. Omurilik, omurilik so\u011fan\u0131 ve hipotalamusta ki merkezlerce kontrol edilir. Otonom sinir sisteminde birbirine z\u0131t \u00e7al\u0131\u015fan sempatik ve parasempatik sinirler bulunur.
\n Sempatik sinirler organizma zor durumda kald\u0131\u011f\u0131nda devreye girer. Sindirim ile ilgili olaylar\u0131 yava\u015flatt\u0131\u011f\u0131 halde di\u011fer olaylar\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r.
\n Parasempatik sinirler ise sindirim sistemi hari\u00e7 i\u00e7 organlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yava\u015flat\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7evreden gelen uyar\u0131lara kar\u015f\u0131 tepki g\u00f6stermemizi sa\u011flayan sisteme sinir sistemi denir. Omurgas\u0131zlarda Sinir Sistemi: Tek h\u00fccrelilerde \u00f6zelle\u015fmi\u015f bir sinir sistemi yoktur. Uyart\u0131lar\u0131 alma ve cevap verme sitoplazmadaki sinir telcikleri yard\u0131m\u0131 ile olur. Paramecium da h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131nda bulunan siller, h\u00fccre i\u00e7indeki sinir telleri ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Sinir telleri d\u0131\u015ftan gelen uyart\u0131lar\u0131 h\u00fccrenin her yerine …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2406,2504,5979,5973,5974,5975,5976,5978,5697,5818,3382,5971,5699,5972,5977,2402,2585,2901],"class_list":["post-2357","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-akson","tag-atp","tag-beyin-v","tag-cevresel-sinir-sistemi","tag-dendrit","tag-efektor-organ","tag-esik-siddeti","tag-insanda-sinir-sistemi","tag-merkezi-sinir-sistemi","tag-noronlar","tag-omurgalilar","tag-omurgasizlar","tag-omurilik","tag-paramecium","tag-sinaps","tag-sinir-sistemi","tag-tek-hucreli","tag-yassi-solucanlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2357"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2357\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}