\u0130nat, b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklarda \u00f6zellikle iki ya\u015f\u0131nda az-\u00e7ok ortaya \u00e7\u0131kan bir durumdur.
\n\u0130nat\u00e7\u0131 bir \u00e7ocuk, istedi\u011fi her i\u015fi yapmak i\u00e7in \u0131srar eder ve hi\u00e7 kimsenin ona kar\u0131\u015fmamas\u0131n\u0131 ister. E\u011fer iste\u011fine uygun bir davran\u0131\u015f g\u00f6rmezse ba\u011f\u0131r\u0131r, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, a\u011flar, ba\u015f\u0131n\u0131 duvara d\u00f6\u011fer, feryat eder, k\u00fcser, yemek yemez, cam\u0131 k\u0131rar ve hatta bazen babas\u0131na, annesine veya karde\u015flerine sald\u0131rarak onlar\u0131 vurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. O kadar g\u00fcr\u00fclt\u00fc-pat\u0131rt\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r ki sonunda baba ve annesine galip gelir ve hedefine ula\u015fm\u0131\u015f olur. Bu, \u00e7ocuksu huy bazen b\u00fcy\u00fcklerde de kendisini g\u00f6sterebilir. \u00c7o\u011fu baba ve anneler bu \u00e7ocuksu huydan yak\u0131n\u0131r ve bir \u00e7are ararlar. Baba ve anneler, \u00e7ocu\u011fun inatlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda genellikle bu iki yoldan birini se\u00e7erler:
\n1- Baz\u0131lar\u0131, \u00e7ocu\u011fun bu davran\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fiddetli bir tepki g\u00f6stermek ve onun isteklerine teslim olmamaktan yana olup diyorlar ki: Bu \u00e7ocuk, \u00e7ok inat\u00e7\u0131 ve diktat\u00f6r olmu\u015f. Kendi isteklerini ba\u015fkalar\u0131na dikte etmeyi ve inat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 kafas\u0131ndan atmas\u0131 i\u00e7in ciddi bir \u015fekilde bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda durmal\u0131y\u0131z. Bir kar\u0131\u015fl\u0131k \u00e7ocuk bizi kendisine k\u00f6le mi edecek? Zorla, tehdit ederek ve bazen d\u00f6verek \u00e7ocu\u011fu dize getirme\u011fe ve kendi isteklerini ona dikte etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Yani, ger\u00e7ek manada onlar, \u00e7ocu\u011fun inat\u0131na inat ile cevap verirler. Ama bu, be\u011fenilir bir y\u00f6ntem de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, zorla ve tehdit ile \u00e7ocu\u011fu inat\u0131ndan vazge\u00e7tirmek ve onu kuzu gibi uslu ve sakin etmek m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131yla birlikte fark\u0131nda olmadan onun irade ve \u015fahsiyetine \u00e7ok \u015fiddetli bir darbe indirilmi\u015f olur.
\n\u0130ki ya\u015f\u0131, \u00e7ocu\u011fun, \u015fahsiyet ve iradesini ortaya koyma ya\u015f\u0131d\u0131r. Kendi kafas\u0131ndakini yapmak, onun, irade ve kendine g\u00fcvenini g\u00fc\u00e7lendirecek ilk hammaddedir. \u00c7ocuk bu ya\u015flarda, isteklerini kontrol edebilecek ve onlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilecek derecede bir fikri d\u00fczeye eri\u015fmemi\u015ftir. O d\u00fc\u015f\u00fcnmeden karar al\u0131r, isteklerine uygun bir \u015fekilde davranmak, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fahsiyetini ispatlamak ister. E\u011fer baba ve annesi kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7ecek olurlarsa, onun \u015fahsiyetini ezmi\u015f olurlar. O, uslu ve sakin, ama \u015fahsiyetsiz ve iradesiz biri olabilir. \u00c7ocuk, hi\u00e7 kimsenin onun iste\u011fini \u00f6nemsemedi\u011fini ve zorla yahut tehdit ile engellendi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce \u00fcmitsiz ve karamsar olur, emniyetsizlik hissine kap\u0131l\u0131r. Elbette kendi ruhi yenilgilerini telafi etmek ve \u015fahsiyetini ispatlamak i\u00e7in, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc zaman cinayet vb. gibi tehlikeli i\u015flere kalk\u0131\u015fabilir.
\n2- Baz\u0131 e\u011fiticilere g\u00f6re, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7ocu\u011fun g\u00f6nl\u00fcn\u00fc almak ve iste\u011fine g\u00f6re haraket etmek gerekir. Ona, istedi\u011fi her i\u015fi yapmas\u0131 i\u00e7in izin verilmelidir. Bunlara g\u00f6re, \u00e7ocu\u011fun inat ve bahaneleri kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00f6r\u00fc-k\u00f6r\u00fcne teslim olmak gerekir. Onlar derler ki: \u00c7ocuktur. Ona \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vermeliyiz. B\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde inat ve bahaneyi b\u0131rak\u0131r. Bu y\u00f6ntem de kusursuz de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc:
\nBirincisi: Baz\u0131 i\u015flerin cani ve mali zararlar\u0131 vard\u0131r ve \u00e7ocu\u011fun veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n can\u0131n\u0131 tehlikeye maruz b\u0131rakmaktad\u0131r. \u00c7ocu\u011fa bu gibi i\u015flerde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vermek akla ve vicdana ters d\u00fc\u015fer. \u0130ki-\u00fc\u00e7 ya\u015flar\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocuk b\u00fcy\u00fck bir merdiven ile y\u00fcksek bir yere \u00e7\u0131kmak isteyebilir. Halbuki bu durumda d\u00fc\u015f\u00fcp bir yerinin k\u0131r\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Kibrit ve t\u00fcp ile oynamak isteyebilir. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hakk\u0131na tecav\u00fcz etmek veya kendisinden k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131 d\u00f6vmek isteyebilir. Bu gibi yerlerde \u00e7ocu\u011fa \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vermek do\u011fru de\u011fildir.
\n\u0130kincisi: Yular\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve diama inat ve ba\u011f\u0131rmayla hedeflerine ula\u015fan ve kar\u015f\u0131s\u0131nda hi\u00e7 bir direnme g\u00f6rmeyen bir \u00e7ocuk yava\u015f yava\u015f bu huya al\u0131\u015f\u0131r, bencil ve diktat\u00f6r biri durumun gelir. Gelecekteki ya\u015fant\u0131s\u0131nda da halktan, isteklerini kay\u0131ts\u0131z-\u015farts\u0131z yerine getirmelerini ve en ufak bir tenkitte bulunmamalar\u0131n\u0131 bekler. O, \u00e7ocuklukta kendi istekleri kar\u015f\u0131s\u0131nda hi\u00e7bir tepki g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131n isteklerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduramaz. E\u011fer zorbal\u0131k ile kendi isteklerini doyurup hedefine ula\u015fabilirse bir yere kadar memnun ulur; ama genellikle b\u00f6yle bir ba\u015far\u0131 elde edemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015fkalar\u0131, onun naz\u0131n\u0131 \u00e7ekmeye ve onun isteklerine alet olmaya tahamm\u00fcl edemezler. Onun i\u00e7in topluma kar\u015f\u0131 k\u00f6t\u00fcmser olur, inzivaya \u00e7ekilir, daima \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fcd\u00fcr, kendisini yenilmi\u015f biri, halk\u0131 ise de\u011fer bilmez kimseler olarak tel\u00e2kki eder.
\n\u0130slam, inat\u0131 k\u00f6t\u00fc s\u0131fatlardan biri olarak nitelendirir; bu hususta bir\u00e7ok hadis nakledilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin:
\nHz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyuruyor: “\u0130nat, k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin kayna\u011f\u0131d\u0131r.”(160)
\nBir yerde de buyuruyor ki: “\u0130nat\u00e7\u0131l\u0131k insan\u0131n akl\u0131na zararl\u0131d\u0131r.”(161)
\nYine Hz. Ali (a.s) buyuruyor ki: “\u0130nat\u00e7\u0131l\u0131k, sava\u015f ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa yol a\u00e7ar.”(162)
\nHz. Ali (a.s) bir yerde ise: “\u0130nat\u0131\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n insan\u0131n d\u00fcnya ve ahiretine zarar\u0131 her \u015feyden \u00e7oktur.” buyurur.(163)
\n3- En iyi y\u00f6ntem orta yolu izlemek ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmakt\u0131r. Bu y\u00f6nteme g\u00f6re baba ve anne \u00e7ocuktaki bu huyu bir zaaf olarak tel\u00e2kki etmezler. Tam aksine, ondaki inat\u0131, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak ve iradesini g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in bir vas\u0131ta bilirler. Bu huyu yok etmeye kalk\u0131\u015fmamakla birlikte \u00e7ocu\u011fun terbiye ve e\u011fitimi i\u00e7in bundan faydalan\u0131rlar. \u00c7ocu\u011fun istekleri aras\u0131nda fark g\u00f6zetirler. Ona, zarars\u0131z istekleri kar\u015f\u0131s\u0131nda, istedi\u011fi \u015fekilde hareket edebilmesi ve iradesini g\u00fc\u00e7lendirebilmesi i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck verirler. Bu gibi i\u015flerde fazla m\u00fcdahelede bulunmazlar. \u00c7ocuk ile arkada\u015f olurlar ve yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerde ona yol g\u00f6sterirler.
\nBu durumda \u00e7ocuk, \u00e7o\u011fu i\u015flerde \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr, iradesini takviye ve \u015fahsiyetini isbat edebilir. Baba ve annesine de iyimserdir. Onlar\u0131 kendisi i\u00e7in bir engel g\u00f6rmez.
\nAma tehlikeli, zararl\u0131, ahlak, vicdan ve din h\u00fck\u00fcmlerine ters d\u00fc\u015fen i\u015fler hususunda \u00e7ocu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131nda ciddi bir \u015fekilde dururlar ve en ufak bir taviz vermezler. \u00c7ocu\u011fa, b\u00fcy\u00fck bir so\u011fukkanl\u0131l\u0131k ve ciddiyetle, “bu i\u015fi yapmaman gerekir” derler. Ona engel olmalar\u0131n\u0131n nedenini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar a\u00e7\u0131klamaya ve onu ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Onun dikkatini ba\u015fka fadal\u0131 bir i\u015fe y\u00f6neltirler. \u00c7ocuk bu y\u00f6nteme g\u00f6re fazla s\u0131n\u0131rlanmad\u0131\u011f\u0131, baba ve annesine kar\u015f\u0131 iyimser oldu\u011fu i\u00e7in genellikle teslim olur ve bu gibi i\u015fleri yapmaktan vazge\u00e7er. Ama me\u015fru olmayan i\u015fleri yapmakta \u0131srar etti\u011fi ve ba\u011f\u0131r\u0131p-\u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 takdirde, b\u00fcy\u00fck bir so\u011fukkanl\u0131l\u0131k ile ona engel olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Taviz vermeyin. Onu kendi haline b\u0131rak\u0131n. B\u0131rak\u0131n d\u00fcnyan\u0131n belli bir hesap-kitap\u0131 oldu\u011funu ve ba\u011f\u0131r\u0131p-\u00e7a\u011f\u0131rmakla hi\u00e7 bir \u015feyin de\u011fi\u015fmeyece\u011fini anlas\u0131n. Biraz sab\u0131rl\u0131 olun. Sonunda kendisi yorulup susacakt\u0131r. \u00c7ocu\u011fa, “Hay\u0131r” derken ger\u00e7ekten de ciddi ve kararl\u0131 oldu\u011funuzu ispatlay\u0131n. Ona, inat ve diktat\u00f6rl\u00fck ile ya\u015fayam\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da hakk\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6\u011fretin.
\nAma sak\u0131n onun inat\u0131na ve ba\u011f\u0131r\u0131p-\u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131na sopa veya tehdit ile kar\u015f\u0131l\u0131k vermeyin. Zira onu bu \u015fekilde susturmak m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Ama bu davran\u0131\u015f, onun ruhunda kesinlikle k\u00f6t\u00fc etkiler b\u0131rak\u0131r. Sizden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu ters tepkiden dolay\u0131 size kar\u015f\u0131 k\u00f6t\u00fcmser olur. Sizi de m\u00fctecaviz ve diktat\u00f6r sayar. \u0130\u00e7inde, size kar\u015f\u0131 kin olu\u015fabilir ve daima intikam almak isteyebilir. Sizin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc gelecekteki ya\u015fant\u0131s\u0131 i\u00e7in \u00f6rnek edinebilir. Bu konunun son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde e\u011fiticilere bir ka\u00e7 n\u00fckteyi hat\u0131rlatmakta yarar var:
\n1- M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7ocu\u011fa hareketlerinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck verin. Haddinden fazla ona kar\u0131\u015f\u0131p i\u015flerine m\u00fcdahel etmeyin. \u00c7ocuk sandaliye, a\u011fa\u00e7 veya merdivene \u00e7\u0131kmak istedi\u011finde, “Yavrum! D\u00fc\u015fersin” dersiniz. B\u0131\u00e7akla meyve soymak istedi\u011finde, “Elini kesersin” dersiniz. \u00c7ay d\u00f6kmek istedi\u011finde, “Demli\u011fi k\u0131rars\u0131n” sersiniz. Sofray\u0131 toplamak i\u00e7in size yard\u0131m etmek istedi\u011finde, “D\u00f6kesin” dersiniz. Evde oynamak istedi\u011finde, “Uslu ol. G\u00fcr\u00fclt\u00fc yapma” dersiniz. Soka\u011fa \u00e7\u0131kmak istedi\u011finde “Araba \u00e7arpar” dersiniz. Ve …
\nPekiyi, bu k\u00fc\u00e7\u00fcn insan ne yaps\u0131n? \u015eunu unutmamak gerekir ki bu da bir insand\u0131r. \u0130radesi var ve ki\u015fili\u011fini kan\u0131tlamak ister. Onun i\u015flerine fazla kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman yorulur ve inat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa sevkolur. \u00c7ocu\u011fun inat etmesinin as\u0131l nedenlerinden biri, baba ve annesinin a\u015f\u0131r\u0131 m\u00fcdahele etmesidir.
\n2- \u00c7ocu\u011funuz inat etti\u011finde, onu bu huya iten sebebi ke\u015ffetmeye ve daha sonra o sebebi yok etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. B\u00f6ylece \u00e7ocuk sakinle\u015fir. E\u011fer a\u00e7 ise yemek verin. Yorgunsa uyutun. K\u00fc\u00e7\u00fck ev ortam\u0131nda radyo, televizyon ve misafirlerin sesinden dolay\u0131 s\u0131k\u0131l\u0131yorsa onun rahat edebilece\u011fi bir ortam olu\u015fturun.
\n3- \u00c7ocu\u011fa k\u00fcfretmeyin, onu azarlamay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fcfretmek ve azarlamak onu inata s\u00fcr\u00fckler. Kendi kendine der ki: Bunlar bu kadar k\u00fcfrediyorlar bana ve azarl\u0131yorlar beni; o halde ben de yapt\u0131\u011f\u0131m bu i\u015fime \u0131srar edeip intikam al\u0131r\u0131m. Hz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyuryor: “Azarlamada a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k inat ate\u015fini alevlendirir.”(164)
\n4- Bazen \u00e7ocuk, karde\u015flerinin zulm\u00fcne maruz kal\u0131r ve hi\u00e7 kimse onu savunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in inat eder. Bu durumda baba ve anne, bu i\u015ften vazge\u00e7mesi i\u00e7in onun inat\u0131n\u0131n sebebini bularak yok etmelidir.
\n5- E\u011fer \u00e7ocu\u011funuz inat ediyorsa ve inat\u0131n\u0131n nedenini bulamazsan\u0131z kendi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131z \u00fczerinde biraz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Acaba kendiniz inat ediyor musunuz? Sizin inat\u00e7\u0131 olman\u0131z \u00e7ocu\u011funuzun da inat\u00e7\u0131 olmas\u0131na sebep olmu\u015f olabilir. \u00c7ocuklar\u0131n, baba ve annelerinin inat\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131\u015flar\u0131 ve onlar\u0131 \u00f6rnek al\u0131\u015flar\u0131 \u00e7ok rastlan\u0131lan bir olayd\u0131r.
\n…Hat\u0131ras\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u00c7ocukluk y\u0131llar\u0131mda, bir g\u00fcn bize misafir gelmi\u015fti. \u0130nad\u0131m y\u00fcz\u00fcnden misafirlerin kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00f6t\u00fc bir \u015fekilde sopa yedim. Misafirlerden utand\u0131m ve ba\u011f\u0131rarak a\u011flad\u0131m. Annem diyordu: Kes sesini. K\u0131z\u0131n sesinin \u00e7\u0131kmas\u0131 ay\u0131pt\u0131r. K\u0131z… Utan. Gelip bo\u011far\u0131m. Annem, ba\u011f\u0131rmam\u0131n ve inat etmemin nedenini hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyordu. O, beni daha fazla \u00fczen bu gibi s\u00f6zlerle susturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ama ben daha fazla ba\u011f\u0131r\u0131yordum. Annem kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re en g\u00fczel karar\u0131 ald\u0131. Kendi ellerim ile dikmi\u015f oldu\u011fum ve can\u0131mdan \u00e7ok sevdi\u011fim bebek elbiselerini getirip g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde yakt\u0131. Sanki b\u00fct\u00fcn \u00fcmitlerim kesildi. Alevlenen ate\u015fe bakarak a\u011fl\u0131yordum. Bu vah\u015fi olay, bende, \u015fimdiye dek unutamad\u0131\u011f\u0131m bir d\u00fc\u011f\u00fcm olu\u015fturdu. Bana i\u015fkence veriyor. Baz\u0131 zamanlar anneme diyorum.
\n\u0130\u015f ve sorumlulu\u011funu yerine getirme
\n\u0130nsan hayat\u0131n\u0131n temeli i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fma \u00fczerine kurulmu\u015ftur. O, \u00e7al\u0131\u015farak yiyecek, giyecek ve ev sorununu halleder. \u00c7al\u0131\u015fmakla yery\u00fcz\u00fc canlan\u0131r, halk\u0131n refah ve huzur i\u00e7in gerekli sebepler meydana gelir. G\u00f6rmekte oldu\u011fumuz bu acaip ke\u015fifler ve sanatlar, insanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ve faaliyetlerinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki medeniyeti meydana getiren ve insan\u0131 bu azamete ula\u015ft\u0131ran da bilim ve \u00e7al\u0131\u015fmadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bir \u00fclkenin geli\u015fme ve ilerlemesi, o \u00fclkedeki fertlerin \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir \u00fclkenin fertleri \u00e7e\u015fitli bahaneler ile \u00e7al\u0131\u015fmaktan \u00f6zellikle \u00fcretim alan\u0131ndaki i\u015flerden ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131 takdirde, o \u00fclke, saadetten mahrum olur ve halk\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc devletlerin t\u00fcketicisi olmaya mahkumdur. Bir insan\u0131n geli\u015fme ve ilerlemesi de onun bilim ve \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00fcnya i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131d\u0131r, tembellik ve yiyip yatma yeri de\u011fil. Allah Teala Kur’an’da \u015f\u00f6yle buyuruyor: “\u0130nsana \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir\u015fey yoktur.”(165)
\nResulullah (s.a.a) \u015f\u00f6yle buyuruyor: “\u00c7al\u0131\u015fmayan ve ge\u00e7imini ba\u015fkalar\u0131n\u0131n boynuna y\u0131kan kimse Allah’\u0131n rahmetinden uzakt\u0131r.”(166)
\nResulullah (sallallahu aleyhi ve alihi) yine buyuruyor ki: “\u0130badet, yetmi\u015f k\u0131s\u0131md\u0131r. Onlar\u0131n en faziletlisi helal r\u0131z\u0131k elde etmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.”(167)
\n\u0130mam Sad\u0131k’tan (a.s) \u015f\u00f6yle nakledilir: “Benim dostlar\u0131ma ve \u015fiilerime selam s\u00f6yleyin ve deyin ki, Takvay\u0131 terketmesinler ve kendi ahiretleri i\u00e7in az\u0131k haz\u0131las\u0131nlar. Allah’a andolsun ki ben, kendi amel etti\u011fimiz \u015feylerden ba\u015fkas\u0131n\u0131 size emretmiyorum. Ciddiyetle \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, sabah namaz\u0131ndan sonra hemen i\u015fe ko\u015fun ve helal r\u0131z\u0131k elde edin. \u00c7al\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z Allah da size r\u0131z\u0131k verir ve size yard\u0131m eder.” (168)
\n\u0130mam Muhammed B\u00e2k\u0131r (a.s) \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: “D\u00fcnyevi i\u015flerde tembellik eden kimseden nefret ederim. Kazan\u00e7 ve i\u015f hususunda tembellik eden kimse uhrevi i\u015flerde daha \u00e7ok tembellik eder.”(169)
\nBu konuda \u0130mam Sad\u0131k (a.s) da \u015f\u00f6yle buyuruyor: “Ailesinin r\u0131zk\u0131 i\u00e7in zahmete d\u00fc\u015fen kimseye cihad sevab\u0131 verilir.”(170)
\n\u0130mam Sad\u0131k (a.s) ba\u015fka bir yerde ise \u015f\u00f6yle buyuruyor: “\u00c7ift\u00e7iler, Allah’\u0131n insanlara vermi\u015f oldu\u011fu hazinedir. \u0130yi tohumlar\u0131 ekerler ve Allah Teala onlar\u0131 topraktan \u00e7\u0131kar\u0131r. \u00c7ift\u00e7iler, k\u0131yamette en \u00fcst\u00fcn makama sahiptirler ve onlara “M\u00fcbarekler” ismiyle hitab olunur.”(171)
\nHer \u0130nsan ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan faydalan\u0131r ve onlar\u0131n zahmeti olmaks\u0131z\u0131n ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremez. Onun kendisi de elinden geldi\u011fi kadar \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 ve ba\u015fka insanlara faydal\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015f\u00e7iler, insanlar\u0131n aras\u0131nda en \u00fcst\u00fcn\u00fc ve en \u015fereflisidir. \u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00fcc\u00fc oldu\u011fu halde \u00e7al\u0131\u015fmayan ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n al\u0131nteri ile elde etti\u011fi \u015feylerden faydalanan kimseler, alemlerin rabbinin rahmetinden uzakt\u0131rlar. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131n saadet ve mutlulu\u011funu ve \u00fclkelerinin ilerleme ve geli\u015fmesini isteyen baba ve anneler, \u00e7ocu\u011fun e\u011fitim program\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya da yer verirler. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6yle bir \u015fekilde e\u011fitirler ki, \u00e7ocukluktan \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 sever ve bunu bir al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirirler. B\u00f6yle bir e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f olan \u00e7ocuklar b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri zaman \u00e7al\u0131\u015fmaktan utanmazlar; aksine, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in iftihar ederler.
\n\u00c7o\u011fu baba ve anneler, bu \u00f6nemli mevzudan gafildirler. Dolay\u0131s\u0131yla, uzun bir s\u00fcre \u00e7ocu\u011fun b\u00fct\u00fcn i\u015flerini kendileri \u00fcstlenir ve ona hi\u00e7 bir sorumluluk y\u00fcklemezler.
\nOnlar, bu hareketleri ile \u00e7ocu\u011fa hizmet ettiklerini zannederler. Halbuki bu hizmet de\u011fil, aksine hem \u00e7ocu\u011fa ve hem de topluma b\u00fcy\u00fck bir hiyanettir. Bazen, “\u00e7al\u0131\u015fmada acele etmeye gerek yoktur” \u015feklinde bahane getirir ve derler ki: “\u00c7al\u0131\u015fmak \u00e7ocuk i\u00e7in zordur. B\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc zaman kendisi i\u015f pe\u015fine gider ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.” Bu \u00e7ok yanl\u0131\u015f bir zihniyettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00e7ocu\u011fun ya\u015f\u0131na ve kapasitesine uygun i\u015fler, \u00e7ocukluk tabiat\u0131na ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. Hatta bu gibi i\u015fler, onun i\u00e7g\u00fcd\u00fc ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 doyurur. E\u011fer insan, \u00e7ocukluktan \u00e7al\u0131\u015fmaya al\u0131\u015fmazsa, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc zaman kendisini \u00e7ok ge\u00e7 ve \u00e7ok zor i\u015fe verir. E\u011fer \u00e7ocuk, do\u011fru bir e\u011fitim g\u00f6r\u00fcrse, onun g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fmak \u00e7ok tatl\u0131 ve lezzetli bir u\u011fra\u015f\u0131 olur.
\nBazen derler ki: \u00c7ocuk, kendi i\u015flerini kendisi yaps\u0131n diye bu kadar vakit \u00f6ld\u00fcrmeye kim taham\u00fcl eder? Biz onun i\u015flerini daha \u00e7abuk yap\u0131p rahatl\u0131yoruz. B\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde ister istemez \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Bu cahil baba ve anneler, e\u011fer ger\u00e7ekten de evlatlar\u0131n\u0131n iyili\u011fini isteseydiler bu yersiz bahaneler ile onlar\u0131 e\u011fitmekten ka\u00e7maz, kendilerinden geriye tembel ve topluma y\u00fck olan ki\u015filer hat\u0131ra olarak b\u0131rakmazlard\u0131.
\nBilin\u00e7li ve sorumluluklar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olan baba ve anneler, \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131, fiziki yap\u0131s\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnme kapasitesini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak uygun i\u015fleri onlara y\u00fckler ve bu i\u015flerde gerekti\u011finde onlara yard\u0131mda bulunurlar. Mesela, \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocuktan, \u00e7orap ve ayakkab\u0131s\u0131n\u0131 kendisi giyip \u00e7\u0131karmas\u0131, pantulonunu giymesi, ka\u015f\u0131k \u00e7atal getirmesi vb. istenilebilir. Biraz b\u00fcy\u00fcd\u00fckten sonra yava\u015f yava\u015f kendi yata\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p-toplama, \u00e7\u00f6p kutusunu bo\u015faltma, yemek pi\u015firme, sofray\u0131 a\u00e7ma ve toplama, sofraya su getirme, bula\u015f\u0131klar\u0131 y\u0131kama, odalar\u0131 temizleme, belirli saatlerde k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015flerine bakmas\u0131, bah\u00e7edeki a\u011fa\u00e7 ve \u00e7i\u00e7ekleri sulama, evcil hayvanlara su ve yem verme, al\u0131\u015f-veri\u015f yapma, oyuncaklar\u0131 d\u00fczenli bir \u015fekilde yerine koyma vb. i\u015flerden sorumlu tutulabilir. Biraz da b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc zaman onlara daha a\u011f\u0131r i\u015fler b\u0131rak\u0131labilir. Burada birka\u00e7 n\u00fckteyi hat\u0131rlatmakta yarar var:
\n1- \u00c7ocu\u011fun ya\u015f\u0131n\u0131, fiziki g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve d\u00fc\u015f\u00fcnce seviyesini dikkate al\u0131n. Herhangi bir i\u015fi yapmak i\u00e7in gerekli kapasiteye sahip oldu\u011funu ke\u015ffedince \u00e7ocukluktan itibaren \u00e7al\u0131\u015fmaya al\u0131\u015fmas\u0131 ve tembel biri olmaktan kurtulmas\u0131 i\u00e7in o i\u015fi ona b\u0131rak\u0131n; \u00f6zellikle kendisi o i\u015fi yapmaya \u00f6zenirse. Hele bu i\u015f onun \u015fahsi i\u015flerinden biri olursa.
\n2- \u00c7ocu\u011fun yetenek ve tahamm\u00fcl derecesini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun, ona \u00e7ok zor ve yorucu i\u015fleri y\u00fcklemeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc, aksi durumda, onda, i\u015fe kar\u015f\u0131 bir alerji meydana gelmesi, i\u015ften nefret etmesi ve gelecekteki ya\u015fant\u0131s\u0131nda i\u015ften ka\u00e7mas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. E\u011fer i\u015f \u00e7ok a\u011f\u0131r olursa \u00e7ocu\u011fun itaatsizlik etmesi ve ba\u015f kald\u0131rmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n3- \u00c7ocu\u011fa sorumluluk verirken onunla anla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Onu, ev i\u015flerinin kendili\u011finden yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na ikna edin. Ona, babas\u0131n\u0131n, evin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 temin etmek i\u00e7in zahmete katland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, annesinin ise ev i\u00e7indeki i\u015fleri yerine getirdi\u011fini, onun da bu ailenin bireylerinden biri oldu\u011funu ve ev i\u015flerinde elinden geldi\u011fi kadar yard\u0131mla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini anlat\u0131n. Bu hususta \u00e7ocu\u011fa zorla bir i\u015fi y\u00fcklemekten m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar ka\u00e7\u0131n\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durumda yanl\u0131\u015f ve k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne itaat etmeye al\u0131\u015fabilir.
\n4- Sorumlulu\u011fu kab\u00fcllenmede, m\u00fcmk\u00fcnse \u00e7ocu\u011fa se\u00e7me hakk\u0131 verin. Mesela ona, “Oday\u0131 temizleme\u011fi mi istiyorsun yoksa bula\u015f\u0131klar\u0131 y\u0131kamay\u0131 m\u0131?” diyebilirsiniz.
\n5- Kendi vazifesini bilmesi ve teredd\u00fct etmemesi i\u00e7in \u00e7ocu\u011fun sorumlulu\u011funa giren i\u015fleri iyice belirtin.
\n6- Kendisine verilen i\u015fleri yapabilen \u00e7ocuklara daimi sorumluluklar tayin edin. B\u00f6ylece, dikkatlerini toplayabilmelerini ve sorumluluk hissetmelerini sa\u011flay\u0131n. Mesela, evlatlar\u0131n\u0131zdan birine \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyebilirsiniz: sofram\u0131zda daima sebze olmal\u0131. Sebze almak bundan sonra senin g\u00f6revin. Sabun, deterjan ve di\u015fmacunu almak da senin vazifen. Dikkat et ki evden sabun, deterjan ve di\u015fmacunu eksik olmas\u0131n.
\n7- M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7ocu\u011fu verdi\u011finiz i\u015flerin, onun i\u00e7in m\u00fcnasip olmas\u0131na ve onun bu i\u015fleri sevmesine dikkat edin. Bu durumda, \u00e7ocuk kendisine verilen i\u015fi seve seve yerine getirir. Ama baz\u0131 zaruri durumlarda \u00e7ocuk, hatta sevmedi\u011fi i\u015fleri de itiraz etmeden yapmaya al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Hz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyuruyor: “Evde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n her biri i\u00e7in belirli bir i\u015fi tayin et ve o i\u015fin sorumlulu\u011funu ona b\u0131rak. Kendi g\u00f6revlerini bildikleri takdirde, di\u011ferlerinin yapmas\u0131n\u0131 \u00fcmit ederek i\u015ften ka\u00e7mazlar.(172)
\n8- E\u011fer evde birden fazla \u00e7ocuk varsa tart\u0131\u015fmamalar\u0131 ve kendi i\u015flerini isteyerek yapmalar\u0131 i\u00e7in i\u015fleri b\u00f6lme hususunda adalete uygun davran\u0131n.
\n9- \u00c7ocuklara \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 sevdirmek i\u00e7in onlarla birlikte herhangi bir i\u015fi yapabilirsiniz. Zira \u00e7ocuklar b\u00fcy\u00fckler ile yard\u0131mla\u015fmay\u0131 ve birlikte bir i\u015f yapmay\u0131 severler.
\n10- Baba ve anneler ev i\u015flerinde yard\u0131mla\u015facak olurlarsa \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in en g\u00fczel \u00f6rnek olabilirler. Bu \u015fekilde, \u00e7ocuklar\u0131 sorumluluk kabullenmeye te\u015fvik etmi\u015f olurlar.
\n11- \u00c7ocuklar iyice b\u00fcy\u00fcy\u00fcp maddi faydas\u0131 olan bir i\u015f yapabilecek duruma geldikleri zaman, tatil g\u00fcnlerinde onlara m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu durumda \u00fcretim alan\u0131nda bir i\u015f bulun ve onlar\u0131 bu i\u015fe te\u015fvik edin. B\u00f6ylece hem \u00e7al\u0131\u015fmaya al\u0131\u015f\u0131rlar hem de ailenin b\u00fct\u00e7esine yard\u0131mc\u0131 olurlar. Ayr\u0131ca topluma ve \u00fclkeye de hizmet etmi\u015f olurlar. Onlara, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tam aksine \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n iftihar ve \u015feref kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu anlat\u0131n. Ama onlar\u0131 haddinden fazla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n. Onlar\u0131n dinlenmesi ve e\u011flenmesi i\u00e7in de belirli saatler ay\u0131r\u0131n. Baba ve annenin maddi durumumuzu iyidir. \u00c7ocu\u011fumuzun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na gerek yok” demesi do\u011fru de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durumda, \u00e7ocu\u011fun ba\u015f\u0131 bo\u015f ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131ndan ge\u00e7inen biri olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Son olarak yine \u015funu hat\u0131rlatay\u0131m ki, i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n insan a\u00e7\u0131s\u0131ndan normal bir durum kazanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma sevgisinin temeli \u00e7ocuklukta at\u0131lmal\u0131d\u0131r. Aksi durumda \u00e7al\u0131\u015fmak onun i\u00e7in \u00e7ok zor ve a\u011f\u0131r olacakt\u0131r. Vazifelerini bilen baba ve anneler bu mevzuya gereken \u00f6nemi verirler.
\n…Mektubunda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: Ben tembel, sab\u0131rs\u0131z ve inat\u00e7\u0131 biriyim. Ist\u0131rap ve s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7erisindeyim. Mide rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131m var. \u00c7al\u0131\u015fma ve g\u00f6revimi yerine getirmeye eriniyorum. \u00c7al\u0131\u015fmak bana zor geliyor. Ge\u00e7imimi sa\u011flamak ve yemek pi\u015firmekten acizim. Bu y\u00fczden kocam ve kay\u0131nvalidem ile daima tart\u0131\u015f\u0131yoruz. B\u00fct\u00fcn bu bedbahtl\u0131\u011f\u0131n sebebi annemdir. O, cana yak\u0131n ve sab\u0131rl\u0131 bir kad\u0131nd\u0131. Ben, evin biricik k\u0131z\u0131yd\u0131m. Ama o bana hi\u00e7 bir i\u015fi yapt\u0131rm\u0131yordu. Evin b\u00fct\u00fcn i\u015flerini kendisi yap\u0131yordu. \u00c7al\u0131\u015fmak ve evi idare etmeyi bana \u00f6\u011fretmedi. O, benim yorulmam\u0131 istemiyor ve bana iyilik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yordu. Ama, benim gelecekte bir aileyi idare etmem gerekti\u011fini unutuyordu.
\n…Mektubunda yaz\u0131yor ki: Ben ailemizin ilk \u00e7ocu\u011fuyum. Hayat\u0131mdan raz\u0131y\u0131m. Ve herhangi bir s\u0131k\u0131t\u0131m yok. Bencil ve k\u0131skan\u00e7 biri de de\u011filim. Ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fefkatli ve fedak\u00e2r\u0131m. G\u00f6z\u00fcmde d\u00fcnya mal\u0131n\u0131n bir de\u011feri yok. Hemen hemen her i\u015ften az-\u00e7ok anl\u0131yorum. Hayatta gerekli olan i\u015fleri \u00e7ok rahat bir \u015fekilde yapabiliyorum. En ufak bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcm yok. Mutlu ve g\u00fczel bir hayat\u0131m\u0131z var. Ben, babam ve anneme te\u015fekk\u00fcr ediyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc, beni bu \u015fekilde terbiye eden onlar\u0131n mant\u0131kl\u0131 ve makul davran\u0131\u015flar\u0131d\u0131r. Babam eve geldi\u011finde beni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve ne getirmi\u015fse bana verirdi. Hatta fazla para getirdi\u011finde de sand\u0131\u011fa koymam i\u00e7in bana verirdi. Elbisesini \u00fct\u00fclemem veya d\u00fc\u011fmesini dikmem i\u00e7in bana veriyordu. Dedi\u011fi i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131m zaman beni te\u015fvik ediyordu. Bir g\u00fcn elbisesini iyi bir \u015fekilde yamad\u0131m. \u00c7ok be\u011fendi ve bana bir diki\u015f makinesi alaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bir s\u00fcre sonra s\u00f6z\u00fcnde durdu ve bana diki\u015f makinesi ald\u0131. O g\u00fcnden sonra diki\u015f i\u015flerini bana b\u0131rakt\u0131lar. Annem hatta pahal\u0131 kuma\u015flar\u0131 bile bana vererek, “G\u00f6t\u00fcr bunlar\u0131 dik. Bozulsa da \u00f6nemli de\u011fil. Daha sonra \u00f6\u011frenip iyi dikersin” diyordu. Annem bana itiminan verdi\u011fi i\u00e7in kendime g\u00fcveniyordum ve elimden geldi\u011fi kadar i\u015fimi g\u00fczel bir \u015fekilde yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum; herhangi bir kuma\u015f\u0131 bozdu\u011fumu hat\u0131rlam\u0131yorum. K\u0131sacas\u0131 ben, babam ve annemin dikkatleri ve te\u015fvikleri sonucunda b\u00fct\u00fcn i\u015fleri \u00f6\u011frendim. \u00c7al\u0131\u015fmaya ve sorumluluk \u00fcstlenmeye al\u0131\u015ft\u0131m. \u015eimdi kendi \u00e7ocuklar\u0131m i\u00e7in ayn\u0131 program\u0131 uygulamaya kararl\u0131y\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nat, b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklarda \u00f6zellikle iki ya\u015f\u0131nda az-\u00e7ok ortaya \u00e7\u0131kan bir durumdur. \u0130nat\u00e7\u0131 bir \u00e7ocuk, istedi\u011fi her i\u015fi yapmak i\u00e7in \u0131srar eder ve hi\u00e7 kimsenin ona kar\u0131\u015fmamas\u0131n\u0131 ister. E\u011fer iste\u011fine uygun bir davran\u0131\u015f g\u00f6rmezse ba\u011f\u0131r\u0131r, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, a\u011flar, ba\u015f\u0131n\u0131 duvara d\u00f6\u011fer, feryat eder, k\u00fcser, yemek yemez, cam\u0131 k\u0131rar ve hatta bazen babas\u0131na, annesine veya karde\u015flerine sald\u0131rarak onlar\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[847,845,846],"class_list":["post-237","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-cocuklarda-inatcilik","tag-inatcilik","tag-savas-ve-dusmanlik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=237"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/237\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}