Yunuslar, ba\u015flar\u0131nda bulunan “melon” (kavun) ad\u0131ndaki \u00f6zel bir organdan s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 saniyede 200 bin titre\u015fime ula\u015fan ses dalgalar\u0131 yollar. Bu canl\u0131, kafas\u0131n\u0131 hareket ettirerek dalgalar\u0131 istedi\u011fi tarafa do\u011fru y\u00f6nlendirebilir. Yay\u0131lan ses dalgalar\u0131 kat\u0131 bir cisme \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131nda yans\u0131yarak yunusa geri d\u00f6ner. Bal\u0131\u011f\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131n alt taraf\u0131 al\u0131c\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Al\u0131nan dalgalar \u00f6nce i\u00e7 kula\u011fa, oradan da beyne g\u00f6nderilir. Bu veriler olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 olarak yorumlan\u0131r. Bu yorumlama sayesinde son derece hassas ve kesin bilgiler elde edilir. Yunus, bu sayede ses dalgas\u0131n\u0131n \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131 objenin hareket y\u00f6n\u00fcn\u00fc, h\u0131z\u0131n\u0131 ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla belirleyebilir.9
\nEvrimciler, yunuslardaki sonar\u0131n \u00e7e\u015fitli nedenlerle meydana gelen bir dizi de\u011fi\u015fiklik sonucu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eder.14 Bu iddia, bir rafta duran binlerce elektronik devre par\u00e7as\u0131n\u0131n r\u00fczgar ya da yer sars\u0131nt\u0131s\u0131 gibi nedenlerle biraraya gelerek bir sonar devresini olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6ylemekle ayn\u0131 anlamda ve en az onun kadar sa\u00e7mad\u0131r.
\nYunusun dalgalar\u0131 yorumlama sistemi o kadar \u00fcst\u00fcnd\u00fcr ki, bir bal\u0131k s\u00fcr\u00fcs\u00fc i\u00e7indeki tek bir bal\u0131\u011f\u0131 bile izleyebilir.10 Hatta zifiri karanl\u0131kta suda kendinden 3 km. uzakta duran iki ayr\u0131 metal paray\u0131 birbirinden ay\u0131rt edebilir.11
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde, gemilerde ve denizalt\u0131larda y\u00f6n ve hedef tayininde SONAR 12 ad\u0131 verilen cihaz kullan\u0131l\u0131r. Sonarlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma prensibi, yunuslar\u0131n ses dalgalar\u0131n\u0131 kullanma sistemiyle ayn\u0131d\u0131r.
\nABD’de Yale \u00dcniveritesi’nde ke\u015fif amac\u0131 ile kullan\u0131lacak bir robot geli\u015ftirilmi\u015ftir. Robotta, profes\u00f6r ve ayn\u0131 zamanda elektrik m\u00fchendisi olan Roman Kuc’un yunuslar\u0131n sonar\u0131n\u0131 taklit ederek yapt\u0131\u011f\u0131 sonar sistemi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u015far\u0131s\u0131na ra\u011fmen 10 y\u0131ld\u0131r ses\u00fcst\u00fc alg\u0131lay\u0131c\u0131lar ve robot teknolojisi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan profes\u00f6r Kuc do\u011faya dikkat \u00e7ekerek \u015f\u00f6yle demektedir:
\nSonar yap\u0131m\u0131 i\u00e7in do\u011faya daha yak\u0131ndan bakmal\u0131y\u0131z, g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z herhangi bir \u015fey olabilir.13
\nBirisi size ses dalgalar\u0131n\u0131n deniz suyunda saniyede 1500 m. h\u0131zla ilerledi\u011fini s\u00f6ylese ve \u015f\u00f6yle bir soru sorsa: \u0130\u00e7inde bulundu\u011funuz bir denizalt\u0131dan bir gemiye g\u00f6nderilen ses dalgalar\u0131 4 saniye sonra geri geliyorsa gemi ne kadar uzaktad\u0131r?
\nYapaca\u011f\u0131n\u0131z hesaplama sonucunda bulaca\u011f\u0131n\u0131z sonu\u00e7, 3 km. olacakt\u0131r. Yunuslar da benzer hesaplamalar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir rahatl\u0131kla yaparlar. Ancak elbette ki yunuslar ne ses dalgalar\u0131n\u0131n sudaki yay\u0131lma h\u0131z\u0131n\u0131, ne \u00e7arpma i\u015flemini ne de b\u00f6lme yapmay\u0131 bilirler. Bu da bize, b\u00fct\u00fcn bu i\u015flemlerin yunuslar taraf\u0131ndan yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, onlar\u0131n sadece Allah’\u0131n kendilerine emretti\u011fi \u015fekilde hareket ettiklerini a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6sterir.<\/p>\n
En geli\u015fmi\u015f sonarlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, cihazdan gelen verileri yorumlayabilecek \u00f6zel e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f operat\u00f6rler bulunur. Oysa evrimcilerin insandan daha ilkel oldu\u011funu kabul ettikleri yunuslar, hi\u00e7bir zaman b\u00f6yle bir operat\u00f6re ihtiya\u00e7 duymazlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yunuslar, ba\u015flar\u0131nda bulunan “melon” (kavun) ad\u0131ndaki \u00f6zel bir organdan s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 saniyede 200 bin titre\u015fime ula\u015fan ses dalgalar\u0131 yollar. Bu canl\u0131, kafas\u0131n\u0131 hareket ettirerek dalgalar\u0131 istedi\u011fi tarafa do\u011fru y\u00f6nlendirebilir. Yay\u0131lan ses dalgalar\u0131 kat\u0131 bir cisme \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131nda yans\u0131yarak yunusa geri d\u00f6ner. Bal\u0131\u011f\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131n alt taraf\u0131 al\u0131c\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Al\u0131nan dalgalar \u00f6nce i\u00e7 kula\u011fa, oradan da beyne g\u00f6nderilir. …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5994,5993],"class_list":["post-2370","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-melon","tag-yunuslarin-ses-dalgalari-ve-sonar-teknolojisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2370"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2370\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}