\u00c7o\u011fu baba ve anneler terbiye etmeyi, \u00e7ocu\u011fu s\u0131n\u0131rlama ve onun serbestli\u011fini alma \u015feklinde tel\u00e2kki ederler. Onlar derler ki: \u00c7ocuk iyi ile k\u00f6t\u00fcy\u00fc ay\u0131rtedemez, bir \u015fey anlamaz; e\u011fer onu kendi haline b\u0131rak\u0131sak k\u00f6t\u00fc \u015feyler y\u00f6nelebilir. Onun i\u00e7in \u00e7ocu\u011fu, s\u0131n\u0131rlamak ve k\u0131s\u0131tlamak gerekir. Bu gibi baba ve anneler kendilerini \u00e7ocu\u011fun akl\u0131 yerine koyarlar, onun yerine se\u00e7imde bulunurlar. Onun b\u00fct\u00fcn i\u015flerini, hatta yemesi, i\u00e7mesi, uyumas\u0131, oynamas\u0131 ve konu\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131na al\u0131rlar. Kendi isteklerine g\u00f6re ona y\u00f6n tayin ederler. \u00c7ocu\u011fun, serbestlik ve kendi iradesini kullanarak karar alma hakk\u0131 yoktur. Baba ve annesinin izni olmaks\u0131z\u0131n hi\u00e7 bir \u015fey yapamaz. Baba ve annesinin kendisi i\u00e7in be\u011fendi\u011fi \u015feyleri itiraz etmeksizin kabullenmek ve onlar\u0131n istedi\u011fi i\u015fleri nedenini sormaks\u0131z\u0131n yapmak zorundad\u0131r. Onlar\u0131n sevmedi\u011fi \u015feyleri tart\u0131\u015fmadan terketmelidir. Bu gibi baba ve annelerin terbiye program\u0131, sadece emir veya menetmektir. \u00c7ocuklar\u0131n da itaat etmekten ba\u015fka \u00e7areleri yoktur. \u00d6nceleri \u00e7o\u011fu aileler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 bu \u015fekilde terbiye ediyorlard\u0131. Zorla kendi emirlerini uygulat\u0131yorlard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de baz\u0131 aileler bu program\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler.
\nBu program ge\u00e7mi\u015fte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde izlenilen bir program olmas\u0131na ra\u011fmen do\u011fru bir y\u00f6ntem olmay\u0131p \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zaaflar\u0131 vard\u0131r. Bu program\u0131 uygulamakla sakin ve itaatci \u00e7ocuklar terbiye etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ama bu gibi \u00e7ocuklar genelde s\u00f6n\u00fck ve beceriksiz olurlar. Kendilerinden bir \u015fey yapamazlar. \u00d6nemli i\u015flere m\u00fcdahele etme ve karar alma cesaretini g\u00f6steremezler. Zor sorumluluklar\u0131 \u00fcstlenmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rlar. Emir vermekten ve y\u00f6neticilikten acizdirler. Ama emir alt\u0131na girmek onlara zor gelmez. Z\u00fclme \u00e7ok rahat bir \u015fekilde boyun e\u011ferler. \u00d6zg\u00fcrl\u00fckten mahrum olup i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini gerekti\u011fi \u015fekilde doyurmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in komplekse kap\u0131l\u0131rlar. Bu komplekslerin ruhsal hastal\u0131klara ve sinir sistemlerinin zaaf\u0131na yol a\u00e7mas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Kompleks sahibi kimseler, i\u00e7lerindeki ate\u015fi s\u00f6nd\u00fcrmek, baba, anne ve toplumun di\u011fer bireylerinden intikam almak ve eksikli\u011fini telafi etmek i\u00e7in cinayet i\u015flemeye kalk\u0131\u015fabilirler. Bu gibi zararlardan dolay\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki baz\u0131 piskologlar diktat\u00f6rce metoda kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak onu k\u0131nam\u0131\u015f ve \u00e7ocu\u011fun mutlak serbestli\u011fini savunmu\u015fard\u0131r. Bu piskologlar, baba ve annelere, i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini kullanabilmeleri ve b\u00fct\u00fcn isteklerine ula\u015fabilmeleri i\u00e7in \u00e7ocuklar\u0131 tammen serbest b\u0131rakmalar\u0131n\u0131 \u00f6neriyorlar. Onlar diyorlar ki: \u00c7ocu\u011fu istedi\u011fi her \u015feyi yapmas\u0131 i\u00e7in kendi haline b\u0131rak\u0131n. O i\u015f size g\u00f6re yanl\u0131\u015f olsa veya o i\u015fi yapmaya haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olmasa bile bu konuda kusur etmeyin. Bu durumda, \u00e7ocu\u011funuz a\u00e7\u0131k fikirli biri olur ve ya\u015fant\u0131s\u0131nda komplekse kap\u0131lmaz. Me\u015fhur psikolog Fruid bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunmu\u015f, bat\u0131da ve hatta do\u011fuda bir \u00e7ok taraftar bulmu\u015ftur. Bir \u00e7ok anne ve babalar bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kabul etmi\u015f, bat\u0131 ve do\u011fuda bu y\u00f6ntemi bir terbiye program\u0131 olarak uygulamaya k\u00f6ymu\u015f ve \u00e7ocuklar\u0131na kay\u0131ts\u0131z-\u015farts\u0131z bir serbestlik vermi\u015flerdir. Bu gibi baba ve anneler \u00e7ocuklar\u0131na kar\u015f\u0131 vurdumduymazd\u0131rlar; onlar\u0131n hareketleri kar\u015f\u0131s\u0131nda olumlu veya olumsuz hi\u00e7bir tepkide bulunmazlar.
\nBu program da yanl\u0131\u015f bir y\u00f6ntem olup b\u00fcy\u00fck zaaflar\u0131 vard\u0131r. Bu program ile terbiye edilmi\u015f ve i\u015flerinde hi\u00e7bir s\u0131n\u0131rlamaya tabi tutulmam\u0131\u015f \u00e7ocuklar genelde bencil, \u015fehvetperest ve zorba olurlar. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hakk\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermezler. Baba ve anneden huzur ve rahtl\u0131\u011f\u0131 al\u0131rlar, karde\u015flerine ve \u00f6teki \u00e7ocuklara eziyet ederler. Tam bir serbestli\u011fe al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in genelde ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fer ve yery\u00fcz\u00fcnde bozgunculuk ederler. K\u0131s\u0131ts\u0131z serbestlikler \u00e7ocu\u011fu \u0131st\u0131rap ve heyecana d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Onu, beklentisi fazla olan ve kendisine tapan bir kimse durumuna d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Onun beklentilerinin. yerine getirilemeyecek bir dereceye ula\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00f6yle kimseler b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri zaman, ba\u015fkalar\u0131ndan anne-babas\u0131 gibi kendisine itaat etmelerini bekler. Her yerde amir olmak isterler, emir alt\u0131na girmezler. Toplumdaki fertler de genelde onlar\u0131n beklentilerine \u00f6nem vermezler. Onlar yenildiklerini g\u00f6r\u00fcnce kopmlekse kap\u0131l\u0131rlar. Bu durumda, ya inzivaya \u00e7ekilirler veya yenilgilerini telafi etmek i\u00e7in cinayet ve tehlikeli i\u015flere ba\u015fvururlar. S\u0131n\u0131rs\u0131z serbestlikler bazen \u00e7ocu\u011fun cismine de zarar verebilir. \u00c7ocuk, hi\u00e7 kimse engel olmaks\u0131z\u0131n caddede y\u00fcr\u00fcmek veya elini elektiri\u011fe vurmak isteyebilir. Acaba bu gibi durumlarda onu kendi haline b\u0131rakmak do\u011fru olur mu?
\n\u00d6yleyse, ifrat ve tefritin hakim oldu\u011fu bu iki program\u0131n, \u00e7ocu\u011fun terbiyesine m\u00fcnasib olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onun \u00fczerinde uygulanmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir. Bu hususta uygulanabilecek en g\u00fczel yol \u00e7ocu\u011fa s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir serbestlik vermektir. Allah Teala insana kendi \u015fahsiyetini kurabilmesi i\u00e7in \u00e7ok faydal\u0131 i\u00e7g\u00fcd\u00fcler ve atifeler vermi\u015ftir. Sevgi, sinir, cesaret, korku, sald\u0131r\u0131, savunma, merak, taklit, oyun vb. gibi. Bunlar, insan\u0131n ya\u015fant\u0131daki zorluklar ka\u015fr\u0131s\u0131nda direnebilmesi ve sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilmesi i\u00e7in, Allah’\u0131n ona vermi\u015f oldu\u011fu g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n \u015fahsiyetini olu\u015fturan da bunlard\u0131r. Bu i\u00e7g\u00fcd\u00fclerin serbest bir ortamda takam\u00fcle eri\u015fip geli\u015fmesi gerekir. Bunlardan, herhangi birini g\u00f6zard\u0131 etmek ve gereken cevab\u0131 vermemek, insan\u0131n \u015fahsiyetine b\u00fcy\u00fck darbeler indirir. Korku, insan\u0131n tehlikelerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131; h\u00fccum, d\u00fc\u015fmana sald\u0131rmas\u0131 ve merak, \u00e7e\u015fitli ilimler \u00f6\u011frenebilmesi i\u00e7in zaruri olan i\u00e7g\u00fcd\u00fclerdir. V\u00fccudunda hi\u00e7 korku olmayan veya sald\u0131r\u0131 ve savunmadan yoksun biir ruhsal bak\u0131mdan eksik bir insand\u0131r. \u00c7ocuktaki bu hislerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve onlar\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak do\u011fru de\u011fildir. \u00c7ocuk serbest bir ortamda kendi i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini kullanabilir, rahat\u00e7a faaliyet edebilir, \u015fahsiyetini geli\u015ftirip bir m\u00fccadele sahnesi olan toplumsal ya\u015fant\u0131ya haz\u0131rlanabilir.
\nKutlu \u0130slam dini de serbestlik konusuna dikkat etmi\u015f ve bu hususta bir\u00e7ok hadis nakledilmi\u015ftir. \u00d6rnek olara:
\nHz. Ali (a.s) \u015f\u00f6yle buyuruyor: “Ba\u015fkalar\u0131na kulluk etme; Allah seni h\u00fcr yaratm\u0131\u015ft\u0131r.”(156)
\n\u0130mam Sad\u0131k (a.s) buyuruyor ki: “Kendisinde be\u015f \u015feyi toplamayan bir insan\u0131n v\u00fccudu faydas\u0131zd\u0131r. Birincisi din, ikincisi ak\u0131l, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc edep, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve be\u015fincisi g\u00fczel ahlak.”(157)
\nResulullah (s.a.a) \u015f\u00f6yle buyurur: “\u00c7ocuk, yedi ya\u015f\u0131na kadar amir (emir edici) yedi ya\u015f\u0131ndan ond\u00f6rt ya\u015f\u0131na kadar memur (emire itaat eden), \u00f6nd\u00f6rt ya\u015f\u0131ndan sonra yedi y\u0131l da baba ve annesinin veziri olmal\u0131d\u0131r.”(158)
\nAma s\u0131n\u0131rs\u0131z bir serbestlik m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir \u015feydir. Toplumda ya\u015fayan bir insan s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe sahip olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n h\u00fcrriyet ve ya\u015fama hakk\u0131 vard\u0131r. Bir insan\u0131n serbestli\u011fi i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmek do\u011fru de\u011fildir. \u00c7ocuk, k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta s\u0131n\u0131rs\u0131z bir serbestlikle toplumda ya\u015fayamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlamal\u0131d\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da ya\u015fama ve dinlenme hakk\u0131 vard\u0131r. Mesela, \u00e7ocuk oynamak iser. Oynamak, onun geli\u015fmesi i\u00e7in zaruri olan bi istektir. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00e7ocu\u011fa istedi\u011fi gibi oynayabilmesi i\u00e7in serbestlik vermek gerekir. Ama \u00e7ocuk oynarken babas\u0131n\u0131n, annesinin, kom\u015fular\u0131n\u0131n ve ba\u015fka \u00e7ocuklar\u0131n haklar\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmal\u0131, onlar\u0131 rahats\u0131z etmemelidir. Evet; oynamak \u00e7ocu\u011fun hakk\u0131d\u0131r. Ama halk\u0131n kap\u0131 ve duvar\u0131n\u0131 kirletmenin veya camlar\u0131n\u0131 k\u0131rmas\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f oldu\u011funu bilmesi gerekir.
\n\u00d6yleyse, oynamakta serbesttir. Ama s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir serbestli\u011fe sahiptir, kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z bir serbestli\u011fe de\u011fil.
\n\u00c7ocuk, \u00f6fkesinden faydalanarak gerekti\u011finde kendisini savunabilir. Ama unutmamas\u0131 gerekir ki, sinirlendi\u011fi zaman evdeki e\u015fyalar\u0131 k\u0131rmaya veya babas\u0131na, annesine ve di\u011ferlerine sayg\u0131s\u0131zl\u0131k etmeye yahut herhangi birinin hakk\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemeye hakk\u0131 yoktur.
\nBaba ve anne bu program\u0131 uygularken \u00e7ocu\u011fun ya\u015f\u0131n\u0131, kapasitesini, cismi ve ruhi isteklerini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak onun hareket ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 iki k\u0131sma ay\u0131rmalar\u0131 gerekir.
\nMe\u015fru ve me\u015fru olmayan i\u015fler. Her iki k\u0131sm\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde belirtmeleri gerekir. Daha sonra \u00e7ocu\u011fa, me\u015fru i\u015flerde tam bir serbestlik vermelidirler. B\u00f6ylece o, kendi i\u00e7g\u00fcd\u00fclerini kullanarak \u015fahsiyetini terbiye eder. Ona, akl\u0131n\u0131 kullanarak karar almas\u0131 ve faaliyet etmesi i\u00e7in serbestlik verirler. Sadece s\u0131n\u0131rs\u0131z bir serbestlik vermekle de yetinmeyip gerekti\u011finde ona yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131d\u0131rlar. Ama me\u015fru olmayan i\u015flerde ciddi bir \u015fekilde \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ip ona engel olmal\u0131d\u0131rlar. Bu program\u0131 uygulamakla \u00e7ocu\u011fun serbestli\u011fini yok etmez, \u00e7ocu\u011fun isteklerini k\u0131s\u0131tlamaz; aksine, onun serbestli\u011finin s\u0131n\u0131rlar\u0131 tayin edilip i\u00e7g\u00fcd\u00fcleri kontrol edilmi\u015f olur. Herhangi bir i\u00e7g\u00fcd\u00fcy\u00fc kontrol etmek, onu yat\u0131\u015ft\u0131rmak ve geti itmek anlam\u0131na gelmez. Tam aksine, bu i\u00e7g\u00fcd\u00fcy\u00fc korumak ve faydal\u0131 yerlerde kullanmak manas\u0131na gelir. Son olarak baba ve annelere \u015funlar\u0131 tavsiye ediyoruz:
\n1- \u00c7ocuk vazifesini bilmesi i\u00e7in me\u015fru ve me\u015fru olmayan i\u015fler aras\u0131nda kati bir s\u0131n\u0131r belirtmelidirler. Mesela, \u00e7ocu\u011fun veya ailenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 olan i\u015fler, cismi veya mali zararlara yol a\u00e7an i\u015fler, \u015feriat, kanun, ahlak ve toplumsal davran\u0131\u015flara ayk\u0131r\u0131 hareketler, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fneyen vb. i\u015fler siyah bir listeye kaydedilmi\u015f olmal\u0131 ve \u00e7ocuk bu gibi i\u015flerden engellenmelidir. Ama olumlu ve faydal\u0131 i\u015fler hususunda \u00e7ocu\u011fa kay\u0131ts\u0131z – \u015farts\u0131z bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck verilmelidir.
\n2- \u00c7ocu\u011fun akl\u00ee geli\u015fmesi ve b\u00fcnyesine dikkat edilerek kapasitesi \u00f6l\u00e7\u00fclmeli ve ona uygun bir \u015fekilde bu program\u0131 uygulamak gerekir. Zor ve mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 kanun koymaktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n3- S\u00f6ylenilen s\u00f6z \u00fczerinde ciddi bir \u015fekilde durulmas\u0131 gerekir. Kesin bir karar ile \u00e7ocu\u011fa; “Bu i\u015fi yapabilirsin ve o i\u015fi kesinlikle terk etmelisin” demek laz\u0131md\u0131r. Yersiz his ve atifeleri b\u0131rakmak ve teredd\u00fcten ka\u00e7\u0131nmak gerekir. B\u00f6ylece \u00e7ocuk vazifesini bilir ve onu uygulamada teredd\u00fct etmez.
\n\u0130mam Hasan Askeri (a.s) \u015f\u00f6yle buyuruyor: “\u00c7ocu\u011fun k\u00fc\u00e7\u00fckken baba ve annesinin s\u00f6z\u00fc kar\u015fs\u0131ndaki itinas\u0131zl\u0131k ve c\u00fcreti b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde tu\u011fyan etmesine ve itaatsizli\u011fne sebep olur.”(159)
\n4- Baba ve annenin bu hususuta ortak bir karar almalar\u0131, ihtilaftan ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 ve kendi ihtilaflar\u0131 ile \u00e7ocukta teredd\u00fct meydana getirmekten sak\u0131nmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00c7o\u011fu baba ve anneler terbiye etmeyi, \u00e7ocu\u011fu s\u0131n\u0131rlama ve onun serbestli\u011fini alma \u015feklinde tel\u00e2kki ederler. Onlar derler ki: \u00c7ocuk iyi ile k\u00f6t\u00fcy\u00fc ay\u0131rtedemez, bir \u015fey anlamaz; e\u011fer onu kendi haline b\u0131rak\u0131sak k\u00f6t\u00fc \u015feyler y\u00f6nelebilir. Onun i\u00e7in \u00e7ocu\u011fu, s\u0131n\u0131rlamak ve k\u0131s\u0131tlamak gerekir. Bu gibi baba ve anneler kendilerini \u00e7ocu\u011fun akl\u0131 yerine koyarlar, onun yerine se\u00e7imde bulunurlar. …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[850,848,849],"class_list":["post-238","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","tag-cocuk-vazifesi","tag-serbestlik","tag-terbiye-etme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=238"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}