\u00c7evre sorunlar\u0131; hava, su, toprak ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc kirlili\u011fi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yer y\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar hava, su ve topra\u011f\u0131 kullanarak hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Bu ortam\u0131 kirleten en b\u00fcy\u00fck neden ise, insan faaliyetleridir.<\/p>\n
N\u00fcfusun az oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, \u00e7evre sorunu diye bir \u015fey s\u00f6z konusu olmam\u0131\u015f, insanlar taraf\u0131ndan kirletilen \u00e7evre, do\u011fa taraf\u0131ndan zarars\u0131z hale getirilmi\u015ftir. Bug\u00fcn de ayn\u0131 \u00f6zellikte olan do\u011fa, a\u015f\u0131r\u0131 kirlenme kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7aresiz kalm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Do\u011fadaki bu a\u015f\u0131r\u0131 kirlenmeyle birlikte, \u00e7evre bilimci ve ekolojik denge kavram\u0131 da \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Latince k\u00f6kenli olan \u201cEkoloji\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ilk kez alman Ernest HAECKEI taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f, canl\u0131larla \u00e7evre aras\u0131ndaki ili\u015fkiler anlam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Teknik alanda h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fme ve geli\u015fme anl—– gelen \u201cSanayi Devrimi\u201d n\u00fcfusun artmas\u0131na neden olmu\u015f, artan n\u00fcfusun kentlerde toplanmas\u0131 ise problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Sanayi devriminin do\u011fa \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131, do\u011fay\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 yaralay\u0131c\u0131 olmu\u015ftur. Bu d\u00f6nemde hi\u00e7bir engel tan\u0131madan, gelecekteki zararl\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden do\u011fadan n kopar\u0131la bilirse her \u015fey almak, t\u00fcketmek felsefesi \u00fclkelere hakim olmu\u015f, su, toprak ve hava kirlenmesi, ba\u015fta petrol olmak \u00fczere enerji kaynaklar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesiyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00c7evre sorunlar\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleri, ilk kez sanayi ve teknoloji alan\u0131nda ileri gitmi\u015f \u00fclkeler ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. A.B.D. de \u00e7evre ile ilgili kurulu\u015f say\u0131s\u0131 1973 y\u0131l\u0131nda 5.000 den fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Genel olarak, \u00e7evre kirlili\u011fi d\u00f6rt madde etraf\u0131nda toplanm\u0131\u015ft\u0131r.Bunlar;<\/p>\n
1-Hava kirlili\u011fi
\n 2-Su Kirlili\u011fi
\n 3-Toprak Kirlili\u011fi
\n 4-G\u00fcr\u00fclt\u00fc(ses) kirlili\u011fi
\n olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n
1972 y\u0131l\u0131 haziran ay\u0131nda \u201cStockholm\u201d da \u201cD\u00fcnya \u00e7evre sorunlar\u0131 konferans\u0131\u201d d\u00fczenlenerek ilk kez uluslar aras\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Birle\u015fmi\u015f Milletler in d\u00fczelmi\u015f oldu\u011fu bu konferansa 100 den fazla \u00fclke kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir \u00e7ok tavsiye ve \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 kabul edilerek \u00fclkelerin bu do\u011frultuda hareket etmeleri istemi\u015ftir. <\/p>\n
\u00c7evre kirlili\u011finin bir par\u00e7as\u0131 olan hava kirlili\u011fi, atmosfere kar\u0131\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck kat\u0131 par\u00e7ac\u0131klar ile s\u0131v\u0131 gaz kirleticilerin insan ve di\u011fer canl\u0131lara zarar vere bilecek boyutlara ula\u015fmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\u0130nsan faaliyetleri sonucu olu\u015fan sanayile\u015fme, kentle\u015fme ile hava kirlili\u011fi artm\u0131\u015f, \u015fehirlerin problemleri haline gelmi\u015ftir. <\/p>\n
Hava kirlili\u011fi havan\u0131n bile\u015fenlerindeki de\u011fi\u015fme ile ba\u015flar. Bu kirleticiler, k\u00fck\u00fcrtdioksit, karbon monoksit, amonyak, fibrokarbonlar ile aldehitler gibi maddelerdir. Bir k\u0131sm\u0131 fotokimyasal reaksiyona girerek zararl\u0131 bile\u015fikleri olu\u015ftururlar. <\/p>\n
Hava kirlili\u011fi \u0131s\u0131nma, saniyele\u015fme, ula\u015f\u0131m gibi insan faaliyetleri sonucu meydana geldi\u011fi gibi do\u011fal olaylar sonucu volkanik gazlar, \u00e7i\u00e7ek tozlar\u0131 gibi nedenlerle de olu\u015fa bilmektedir. Do\u011fan\u0131n kirlenmesi, ulasal s\u0131n\u0131rlarda bitmemekte di\u011fer \u00fclkeleri de etkiliye bilmektedir. \u00d6rne\u011fin, S.S.C.B. de uzun zaman \u00f6nce meydana gelmi\u015f olan \u201c\u00c7ernobil N\u00fckleer Kazas\u0131\u201d sonucu olu\u015fan kirli hava, Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde ve \u00fclkemizde olduk\u00e7a sorun olmu\u015ftur. Bir \u00fclkenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda meydana gelen kirli hava ba\u015fka bir \u00fclkenin suyunu, topra\u011f\u0131n\u0131, havas\u0131n\u0131 ve bitkilerini kirlete bilmekte, ekonomisini boza bilmekte boza bilmekte ve insanlar\u0131n\u0131 korku i\u00e7inde ya\u015fata bilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla hava kirlili\u011fi, hem ulusal hem de uluslar aras\u0131 boyutta b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 ilgilendiren bir olayd\u0131r.<\/p>\n
1952-1954 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Londra da meydana gelen hava kirlili\u011fi ve sis, insanlarda solunum zorlu\u011funa yol a\u00e7m\u0131\u015f,yine binlerce ki\u015finin hastanelere ko\u015fmalar\u0131n\u0131 neden olmu\u015f, 5-6 g\u00fcnde 4.000 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Benzeri olaylar Bel\u00e7ika ve A.B.D. delilerin Pensilvanya b\u00f6lgesinde de ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Hava Kirlili\u011fine Yol A\u00e7an Do\u011fal Fakt\u00f6rler
\n a-Relief Fakt\u00f6r\u00fc
\n Bir yerle\u015fim merkezinin kurulu\u015fu yerinin topo\u011frafik birtak\u0131m \u00f6zellikleri, oradaki hava kirlili\u011finin derecesini, kal\u0131\u015f s\u00fcresini etkilemektedir.
\n Relief, hava kirlili\u011fini do\u011furucu bir fakt\u00f6r olmay\u0131p, onun derecesini ve ortam\u0131n kirli kalma s\u00fcresini etkilemektedir.
\n Olumsuz relief \u015fartlar\u0131 yan\u0131nda, olumlu \u00f6zelliklere sahip olan yerle\u015fim merkezleri \u00fczerindeki kirli hava, \u00e7o\u011fu zaman hafif de olsa bir r\u00fczgar vas\u0131tas\u0131yla kolayca da\u011f\u0131labilmektedir.
\n b-Meteorolojik Fakt\u00f6rler
\n 1-b-Bas\u0131n\u00e7 \u015fartlar\u0131 ve r\u00fczgar
\n Y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 \u015fartlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu bir alada hava, devaml\u0131 \u00e7\u00f6kme e\u011filimi g\u00f6sterir. Bu nedenle kirli hava, y\u00fckselme ve da\u011f\u0131lma \u015fans\u0131 bulunmaz.
\n Al\u00e7ak bas\u0131n\u00e7 (Siklon)\u2019larda ise, hava hareketi y\u00fckselici \u00f6zellik g\u00f6sterir. T\u00fcrb\u00fclans ve konvektif harekete sahiptir. Kirli havay\u0131 Atmosferin \u00fcst katlar\u0131na ta\u015f\u0131yarak, y\u00fckseklerdeki r\u00fczgarlarla da\u011f\u0131lmas\u0131na neden olur.
\n R\u00fczgar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 , kirli havan\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve bir yerlere s\u00fcr\u00fcklenmesi demektir. R\u00fczgar\u0131n sakin veya hafif olmas\u0131 ise, kirli havan\u0131n oldu\u011fu yerde kalmas\u0131 demektir. Bu nedenle, r\u00fczgara kapal\u0131 alanlar, kirlili\u011fin en yo\u011fun oldu\u011fu alanlar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131karlar.
\n 2-b-Nem
\n Havadaki nemin kirlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumlu ve olumsuz yanlar\u0131 vard\u0131r. Atmosferin alt katlar\u0131nda su buharlar\u0131n\u0131n daha fazla olmas\u0131, yere yak\u0131n g\u00fcne\u015f enerjisinin tutulmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla daha fazla \u0131s\u0131nmaya neden olmaktad\u0131r. Havadaki k\u00fck\u00fcrt dioksit konsantrasyonunun yo\u011fun oldu\u011fu zaman i\u00e7erisinde e\u011fer, nisbi nem de \u00e7ok y\u00fcksek ise, havadaki su buhar\u0131 ile k\u00fck\u00fcrt dioksit reaksiyona girerek s\u00fclf\u00fcrik asit olu\u015fur. S\u00fclf\u00fcrik asidin, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na olan zarar\u0131 ise bilinen bir ger\u00e7ektir.
\n 3-b-S\u0131cakl\u0131k ve \u0130nversion
\n Atmosferin normal seyri olarak, dikey y\u00f6nde yerden yukar\u0131ya do\u011fru gidildik\u00e7e s\u0131cakl\u0131k s\u00fcrekli olarak azalmaktad\u0131r. Baz\u0131 zamanlarda bunun aksine durum g\u00f6r\u00fclebilir. \u0130\u015fte bu gibi durumlarda s\u0131cakl\u0131k bir yerde art\u0131p tekrar azalma g\u00f6steriyorsa bu olaya \u201cS\u0131cakl\u0131k Terselmesi\u201d (\u0130nversion) denilmektedir.
\n Hava kirlili\u011fi y\u00f6n\u00fcnden en tehlikeli olan\u0131, s\u0131cakl\u0131k terselmesinin oldu\u011fu g\u00fcnlerdir. \u0130nsanlar ve di\u011fer canl\u0131lar, bu kararl\u0131 durumun bozulmas\u0131na kadar \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f olan kirli havaya mahk\u00fbm olurlar.
\n Atmosferin normal seyri olan y\u00fckseklikle s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 olay\u0131na \u201cLapse-rate\u201d denir. Kuvvetli adyebatik lapse-rate olay\u0131nda havada dikine olarak kuvvetli hareketler vard\u0131r. Bu kuvvetli kovektif hareket sayesinde havadaki kirleticiler de da\u011f\u0131lma \u015fans\u0131 bulur ki, temiz hava i\u00e7in en uygun ortam da bu gibi olaylar\u0131n oldu\u011fu zamana rastlamaktad\u0131r.
\n Baz\u0131 durumlarda y\u00fckseldik\u00e7e s\u0131cakl\u0131kta herhangi bir de\u011fi\u015fme g\u00f6r\u00fclmez, i\u015fte bu t\u00fcr tabakalara \u201c\u0130zotermal Tabaka\u201d denir.
\n Adyebatik lapse-rate olay\u0131 kuru ve ya\u015f olmak \u00fczere iki \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kuru adyebatik lapse-rate oldu\u011fu durumlarda hava nemce fakirdir ve her 100m. y\u00fckseldik\u00e7e s\u0131cakl\u0131k 0,98 C d\u00fc\u015fmektedir. Ya\u015f adyebatik lapse-rate durumunda ise, hava nemce doygun ve her 100m. y\u00fckselin dik\u00e7e s\u0131cakl\u0131k 0,65 C d\u00fc\u015fer. Dolay\u0131s\u0131yla , havan\u0131n kararl\u0131 m\u0131 yoksa karars\u0131z m\u0131 oldu\u011fu, havada bulunan nem oran\u0131na da ba\u011fl\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130zmir de Hava Kirlili\u011fine Etki Eden Fakt\u00f6rler<\/p>\n
a-Relief Fakt\u00f6rler<\/p>\n
\u0130zmir kent \u00e7evresi, relief \u00f6zelli\u011fi olarak k\u00f6rfezi \u00fc\u00e7 taraftan \u00e7evreleyen \u00e7i\u011fli, Kar\u015f\u0131yaka, Bornova, narl\u0131 dere al\u00fcvyal d\u00fczl\u00fckleri ile bu d\u00fczl\u00fckleri s\u0131n\u0131rlayarak y\u00fckselen da\u011fl\u0131k b\u00f6lgeler k\u00fctleler ve s\u0131rtlardan olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n
K\u00f6rfezin do\u011fu devam\u0131 \u00fczerinde yakla\u015f\u0131k olarak do\u011fu- bat\u0131 y\u00f6n\u00fcne \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir tektonik depresyon (\u00e7ukur havza) bulunmaktad\u0131r. Bu depresyon Bornova ovas\u0131n\u0131 meydana getirmektedir. Ovay\u0131 \u00fc\u00e7 taraftan \u00e7evreleyen da\u011flar\u0131n yama\u00e7lar\u0131 dik ve fayl\u0131d\u0131r. Havzan\u0131n taban\u0131 geni\u015f\u00e7e bir al\u00fcvya \u00f6rt\u00fc taraf\u0131ndan kaplan\u0131r. Bat\u0131da deniz seviyesinden ba\u015flayan ova taban\u0131, do\u011fuya az bir e\u011fimle y\u00fckselir ve hac\u0131lar k\u0131r\u0131 meki\u011finde y\u00fckseklik 100 M. bulur. (tektonik hareketlerle \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f olan bu ova taban\u0131ndaki al\u00fcvyasl \u00f6rt\u00fcn\u00fcn kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 20-25 m. kadard\u0131r ovan\u0131n g\u00fcney do\u011fu kesiminde \u201cNif da\u011f\u0131\u201d (kemal pa\u015fa da\u011f\u0131) (1506 metre) n\u0131n ovaya inen yama\u00e7lar\u0131 diktir ve bu yama\u00e7lar fay d\u00fczlemine tekab\u00fcl eder. G\u00fcneyde \u0130zmir e do\u011fru, gittik\u00e7e al\u00e7alan nif da\u011f\u0131 k\u00fctlesinin uzant\u0131lar\u0131
\n Kuru da\u011f (1162m.) ve devam\u0131nda alt\u0131nda\u011f, g\u00f6kdere, kaynaklar civar\u0131nda 300 \u2013 400 m. y\u00fckseklikte s\u0131rt ve tepelerden ibarettir. Da\u011f\u0131n u kesimlerinde yama\u00e7 e\u011fimi azd\u0131r. Buradan kadife kale y\u00fckseltisinin do\u011frusundan ge\u00e7en melez \u00e7ay\u0131 vadisi ve gazi emir d\u00fczl\u00fcklerine ge\u00e7ilir b\u00f6ylece Cuma ovas\u0131ndan \u0130zmir k\u00f6rfezi ve Bornova ovas\u0131na ge\u00e7i\u015fi relief \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. <\/p>\n
Bornova ovas\u0131n\u0131n kuzey kenar\u0131na, bat\u0131da yamanlar da\u011f\u0131 (1076m.) do\u011fuya devam m\u0131 \u00fczerinde Manisa da\u011f\u0131 (1513m.) ve g\u00fcney yama\u00e7lar\u0131 \u00e7evreler. Manisa (sipil) da\u011f\u0131, Bornova ovas\u0131n\u0131n kuzey do\u011fusunda bulunan belkahve e\u015fi\u011fi ile (260m.)nif da\u011f\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r. Yamanlar da\u011f\u0131 ve Manisa da\u011f\u0131 \u00e7evredeki \u00f6teki kesimlerle birlikte ayn\u0131 tektonik rejimin etkisinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. Buradaki k\u00fctlenin yama\u00e7lar\u0131 fay dikliklerine tekab\u00fcl etti\u011fine g\u00f6re, da\u011f k\u00fctlesi y\u00fckselmi\u015f b\u00fcy\u00fck bir blok olarak meydana gelmi\u015ftir. Relief \u00f6zelliklerinin bu durumuna g\u00f6re, \u00e7evrede klimatik \u015fartlar\u0131nda reliefe uygun metana geldi\u011fini s\u00f6yleye biliriz. Genellikle bat\u0131dan gelen hafif hava ak\u0131mlar\u0131, k\u00f6rfez ile onu \u00e7evreleyen da\u011fl\u0131k alanlar aras\u0131nda hapis olmakta ve kirletici kaynaklardan y\u00fckselen unsurlar belli bir s\u00fcre da\u011f\u0131lmadan alt k\u0131s\u0131mlarda tutulmaktad\u0131r. \u00c7evreden gelen yatay hava hareketlerine kapal\u0131 olan k\u0131s\u0131mlarda, kirli havan\u0131n da\u011f\u0131lma \u015fans\u0131 bulunmamaktad\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, genellikle kuzey do\u011fudaki belkahvre ge\u00e7idi \u00fczerinde esen r\u00fczgarlar, kirletici kaynaklardan y\u00fcklendikleri unsurlar\u0131 g\u00fcney bat\u0131ya do\u011fru ta\u015f\u0131makta, buradaki \u00f6nlerine \u00e7\u0131kan s\u0131rtlar\u0131n yama\u00e7lar\u0131nda bulunan yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131n ve k\u00f6rfeze do\u011fru yaymaktad\u0131r. Nif da\u011f\u0131 ve bat\u0131 devam\u0131ndaki s\u0131rtlar ile kadife kale depe ile kar\u015f\u0131layan hava ak\u0131mlar\u0131, bu s\u0131rtlar\u0131 a\u015famadan konfeksiyonel bir d\u00f6n\u00fc\u015f yaparak tekrar ova \u00fczerine d\u00f6nmektedir b\u00f6ylece, \u0130zmir kent \u00e7evresinde, do\u011fuda belkahve ve p\u0131nar ba\u015f\u0131ndan ba\u015flayarak bat\u0131ya do\u011fru alsancak ve k\u00f6rfeze kadar \u00e7o\u011fu zaman sisli puslu kirli bir \u015ferit olu\u015fturmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten Bornova ovas\u0131n\u0131n g\u00fcney yar\u0131s\u0131nda da bu durum g\u00f6zle izlene bilmektedir. Bornova ovas\u0131nda hafif olarak esen r\u00fczgar varken p\u0131nar ba\u015f\u0131 \u0131\u015f\u0131k kent, alt\u0131n da\u011f ve g\u00fcl tepe semtleri adeta bir duman y\u0131\u011f\u0131n\u0131 ile kapl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcnmektedir bu meteorolojik \u015fartlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kirli hava izmirin e\u015f deri\u015fim haritas\u0131nda da kolayca g\u00f6zlenebilmektedir.<\/p>\n
Kar\u015f\u0131yaka ve \u00e7i\u011fli aras\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck sanayiden ve \u0131s\u0131nma nedeniyle bu \u00e7evredeki evlerden yay\u0131lan kirli hava, kuzey sekt\u00f6rl\u00fc r\u00fczgarlar la k\u00f6rfezi ge\u00e7erek, \u00f6zellikle Alsancak yerle\u015fim alan\u0131nda yo\u011fun kirli havaya neden oldu\u011fu g\u00f6zlenebilmektedir.
\n Bunun yan\u0131 s\u0131ra, r\u00fczgara a\u00e7\u0131k semtlerde daha temiz bir havaya rastlanmaktad\u0131r. Ege kent, bayrakl\u0131 s\u0131rtlar\u0131, Atat\u00fcrk mahallesi ve Evka b\u00f6lgesi bu \u015fansl\u0131 semtlerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r.
\n b-\u0130nsan fakt\u00f6r\u00fc<\/p>\n
\u0130zmir de, bu b\u00fcy\u00fck kentlerden biridir. H\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, \u00e7arp\u0131k kentle\u015fme burada da sorunlar yaratmaktad\u0131r. \u0130zmir\u2019in 1950 y\u0131llar\u0131nda 273140 olan n\u00fcfusu, 1986 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla 1893720 rak—– ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Lent i\u00e7in bulunan ortalama n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu 12665 ki\u015fi\/km\u00b2 dir. 1985 y\u0131l\u0131 n\u00fcfus say\u0131m\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re 1487817 ki\u015fi olan \u0130zmir kent b\u00fct\u00fcn\u00fcnde gece kondu ve k\u0131smen gecekondu oran\u0131 toplam %47 lere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130zmir de ge\u00e7e kondu ve k\u0131smen ge\u00e7e kondu olan n\u00fcfusun il\u00e7elere g\u00f6re olan da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yledir.<\/p>\n
\u0130l\u00e7eler Gecekondula\u015fma % K\u0131smen Gecekondula\u015fma %
\n Kar\u015f\u0131yaka 41.03 6.75
\n Bornova 20.61 7.57
\n Merkez 36.60 5.90
\n Toplam 35.80 6.30
\n \u00c7izelge1: \u0130zmir\u2019de Gecekondula\u015fma oran\u0131<\/p>\n
Toplam olarak %42.1 olan \u0130zmir gecekondu b\u00f6lgesi her y\u0131l artan oranda b\u00fcy\u00fcmektedir (sevgi 1986).<\/p>\n
Gecekondulu n\u00fcfusun sosyo \u2013 ekonomik yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin sorunlar\u0131 ile gecekondular\u0131n fiziksel mekana yans\u0131yan sorunlar\u0131, \u00e7arp\u0131k kentle\u015fme s\u00fcrecinde giderek yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Bunu sonucu olaraktan ekonomik y\u00f6nden alt d\u00fczeyde olan bu kesimin t\u00fcketti\u011fi yak\u0131t da ucuz, SO2 oran\u0131 y\u00fcksek kalitesiz yak\u0131t olmaktad\u0131r. 1989 y\u0131l\u0131 kas\u0131m \u2013 aral\u0131k aylar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u015fehir belediyesi yetkililerinin SO2 oran\u0131 y\u00fcksek d\u00fczeyde olan kalitesiz k\u00f6m\u00fcr\u00fcn \u0130zmir kentine girmesi yasaklamas\u0131 yerinde bir karar olmu\u015ftur. H\u0131zl\u0131 kentle\u015fmeye paralel olarak t\u00fcketilen k\u00f6m\u00fcr miktar\u0131nda b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015ftir.
\n \u0130zmir atmosferine bir y\u0131lda, metropol alan\u0131 i\u00e7erisindeki sanayi kurulu\u015flar\u0131ndan 13.000 ton, yak\u0131n sanayi kurulu\u015flar\u0131ndan 22.000 ton, ev \u0131s\u0131tmalar\u0131ndan 22.000 ton, toplam 52.500 ton k\u00fck\u00fcrt dioksit (SO2) sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.
\n N\u00fcfusla beraber artan trafik de, ayr\u0131ca \u0130zmir havas\u0131n\u0131 kirletti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Motorlu ara\u00e7 say\u0131s\u0131 her y\u0131l artmaktad\u0131r.
\n \u00d6zellikle k\u0131\u015f aylar\u0131nda trafi\u011fin yo\u011fun oldu\u011fu Konak, Alsancak, Basmane, Kar\u015f\u0131yaka, Bayrakl\u0131, \u00dc\u00e7yol kav\u015faklar\u0131, mesai ba\u015flang\u0131c\u0131 ve biti\u015fi saatlerinde yo\u011fun egzoz duman\u0131na maruz kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.
\n Sanayi kesiminin yerle\u015fim birimleri ile i\u00e7 i\u00e7e olu\u015fu kirlili\u011fin sadece k\u0131\u015f aylar\u0131nda de\u011fil, b\u00fct\u00fcn mevsimlere da\u011f\u0131lmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.
\n Baz\u0131 sanayi dallar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 incelendi\u011fimizde \u015fu sonu\u00e7lar g\u00f6r\u00fclmektedir
\n Ana metal sanayi; Bornova, Alt\u0131nda\u011f, Karaba\u011flar, \u00c7i\u011fli
\n Ta\u015f\u0131t sanayi ; Bornova, Gaziemir, Karaba\u011flar
\n Plastik sanayi ; Bornova, Gaziemir
\n Madeni E\u015fya ve Makine sanayi ; Gaziemir
\n Kimya sanayi ; Bornova, Kar\u015f\u0131yaka, \u00c7i\u011fli, Bayrakl\u0131, Kahramanlar, Karaba\u011flar, \u00c7\u0131narl\u0131, \u015earaphane, Buca
\n \u00c7imento ve Toprak mam\u00fcleri sanayi ; Bornova, Alt\u0131nda\u011f, Kahramanlar
\n Bu sanayi dallar\u0131n\u0131n baca gaz\u0131 kirlili\u011fine neden oldu\u011fu en modern filtre taksa bile yine de \u00f6nemli bir miktarda hava kirlili\u011fine yol a\u00e7aca\u011f\u0131 yetkililerce belirtilmektedir.<\/p>\n
-HAVADA BULUNAN BAZI K\u0130RLET\u0130C\u0130LER
\n a-K\u00fck\u00fcrt dioksit (SO2)
\n Bile\u015fiminde k\u00fck\u00fcrt bulunduran yak\u0131tlar\u0131n yanmas\u0131yla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan keskin kokulu bir gazd\u0131r. Bu , zehirleme \u00f6zelli\u011fi olan gaz\u0131 \u00e7\u0131karan maddelerin ba\u015f\u0131nda k\u00f6t\u00fc kaliteli kat\u0131 yak\u0131tlar gelmektedir. Bunlar, linyit, asfaltit, fuel-oil ve gazya\u011f\u0131 gibi maddelerdir. Yanma ile meydana gelen k\u00fck\u00fcrt dioksit (SO2) miktar\u0131, yanman\u0131n kalitesine ve yak\u0131t\u0131n i\u00e7inde bulunan katk\u0131 maddelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\n Artan n\u00fcfusa paralel olarak, atmosfere sal\u0131nan k\u00fck\u00fcrt dioksit miktar\u0131 da art\u0131\u015f g\u00f6sterir. K\u00fck\u00fcrt dioksiti dengede tutan ba\u015fl\u0131ca etmenleri \u015fu \u015fekilde s\u0131ralamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\n Ya\u011f\u0131\u015flarla y\u0131kanarak suyla birle\u015fen SO2 gaz\u0131 s\u00fclf\u00fcrik asit (H2SO4) olarak zehirleyici etkisiyle suya veya topra\u011fa kar\u0131\u015f\u0131r.
\n —Bitkiler taraf\u0131ndan emilerek.
\n —Su k\u00fctleleri taraf\u0131ndan absorbe edilerek.
\n —Ta\u015f ve toprak taraf\u0131ndan absorbe edilerek.
\n —Kimyasal reaksiyonlara girerek.
\n b-Karbon monoksit (CO)
\n Kokusuz, renksiz fakat zehirleyici bir gazd\u0131r. Yak\u0131tlar\u0131n tam olarak yak\u0131lmamas\u0131ndan kaynaklanan bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr. Havaya en fazla egzoz gazlar\u0131 ile kar\u0131\u015fmaktad\u0131r.
\n Havaya ayn\u0131 yo\u011funlukta olmasa bile bir\u00e7ok gazla beraber kar\u0131\u015fmas\u0131 ayn\u0131 zamanda hava ile ayn\u0131 yo\u011funlukta olmas\u0131 tehlikeli gazlar\u0131n sinsili\u011fine verilecek en \u00f6nemli \u00f6rnektir.
\n c-Duman (Toplam as\u0131l\u0131 partik\u00fcller)
\n Partik\u00fcller havada as\u0131l\u0131 olarak duran 0,1-10 mikron \u00e7ap\u0131nda olan kat\u0131 par\u00e7ac\u0131klard\u0131r. Yerle\u015fim merkezlerindeki kirli havada, \u00e7o\u011funlukla \u0131s\u0131nmak i\u00e7in t\u00fcketilen yak\u0131tlardan \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.
\n Bu maddelerin en \u00f6nemli etkisi, solunum sistemi \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 tahri\u015ftir. Mide kanserine de neden oldu\u011fu bilinmektedir. B\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 kansorejen etki yapar.
\n d-Azot dioksit (NO2)
\n Kimya sanayinde, egzoz gazlar\u0131nda ve \u00f6zellikle dizel ile \u00e7al\u0131\u015fan makine egzoz gazlar\u0131nda bulunur. Solunum yollar\u0131nda su ile birle\u015ferek Nitrik asit (HNO3) gaz\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Uzun s\u00fcreli maruz kal\u0131nmalarda akci\u011ferlerde iltihaba yol a\u00e7ar. Ayn\u0131 zamanda cilt bozulmalar\u0131na neden oldu\u011fu gibi g\u00f6zlerde de yanmalara neden olur. <\/p>\n
\u00c7EVRE K\u0130RL\u0130L\u0130\u011e\u0130
\n \u00c7evrebilimciler \u00e7evreyi canl\u0131,cans\u0131z b\u00fct\u00fcn do\u011fal varl\u0131klar\u0131n ve do\u011fadaki insan yap\u0131s\u0131 \u00f6\u011felerin b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak tan\u0131mlarlar.Bu \u00e7evre, \u00e7e\u015fitli insan etkinlikleri sonucunda olu\u015fan at\u0131klar,duman,zehirli kimyasal maddeler ve \u00f6b\u00fcr zararl\u0131 maddelerle s\u00fcrekli kirlenmektedir. Toprak,su ve hava kirlili\u011finin yan\u0131 s\u0131ra g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve radyoaktiflik gibi daha yeni \u00f6\u011feleri de kapsayan \u00e7evre kirlili\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde t\u00fcm d\u00fcnyada \u00f6nemli bir sorun haline gelmi\u015ftir. \u00d6zelliklerle b\u00fcy\u00fck kentlerde ve sanayi b\u00f6lgelerinde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden ciddi boyutlara ula\u015fan ve 1970’lerden ba\u015flayarak geni\u015f kitlelerin ilgisini \u00e7eken \u00e7evre kirlili\u011fi asl\u0131nda yeni bir sorun de\u011fildir. Yeni olan, bu kirlili\u011fin t\u00fcm d\u00fcnyada ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ciddi boyutlar ve insanlar\u0131n bu tehlikenin bilincine varmaya ba\u015flamalar\u0131d\u0131r.
\n Orta\u00e7a\u011fda \u00f6zellikle kentler \u00e7ok pisti, su kaynaklar\u0131 kirliydi ve salg\u0131n hastal\u0131klar h\u0131zla yay\u0131l\u0131rd\u0131. Kentlerin ko\u015fullar\u0131 zamanla iyile\u015ftrildi, ama Sanayi Devrimi’nden bu yana h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyen sanayi \u00fcretiminin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 at\u0131klar \u00e7evre kirlili\u011fine yeni boyutlar getirdi. Artan ve belirli kentsel alanlarda yo\u011funla\u015fan n\u00fcfusun \u00e7e\u015fitli etkinlikleri sonunda ortaya \u00e7\u0131kan at\u0131klar\u0131n yok edilmesi gittik\u00e7e daha karma\u015f\u0131k bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Artan enerji gereksinimini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in kullan\u0131lan yak\u0131tlar\u0131n duman\u0131 havaya, akarsu ve denizlere bo\u015falt\u0131lan at\u0131klar sular\u0131 kirlitti. K\u0131sa s\u00fcrede \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcp ayr\u0131\u015farak do\u011faya kar\u0131\u015fan organik at\u0131klara, uzun y\u0131llar bozulmadan kalan plastik,metal,cam gibi sanayi at\u0131klar\u0131 eklendi. \u00c7\u00f6pl\u00fckler geni\u015f alanlara yay\u0131ld\u0131. Zehirli kimyasal ve radyoaktif maddelerden olu\u015fan at\u0131klar b\u00fct\u00fcn canl\u0131 varl\u0131klar i\u00e7in tehlike olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131. Kirlili\u011fin en yo\u011fun oldu\u011fu yerlerde insanlar ve hayvanlar \u00f6lmeye ba\u015flad\u0131, bitkiler kurudu. Do\u011fadaki dengelerin bozulmas\u0131 ya\u015fam\u0131 tahdit etmeye ba\u015flay\u0131nca, daha \u00e7ok say\u0131da insan \u00e7evre kirlili\u011finin tehlikesini g\u00f6rd\u00fc ve bunun \u00f6nlenmesini istemeye ba\u015flad\u0131. \u00c7evre kirlili\u011fini \u00f6nlemenin yollar\u0131 aran\u0131p bulundu. Ama , kirlili\u011fi \u00f6nleyecek b\u00fct\u00fcn \u00f6nlemler ek harcamalar gerektirdi\u011fi ve sanayi \u00fcretimini daha pahal\u0131 hale getirdi\u011fi i\u00e7in bunlar\u0131n her zaman istekle uyguland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.
\n \u00c7evre kirlili\u011fini azaltmak i\u00e7in en iyi \u00e7\u00f6z\u00fcm at\u0131klar\u0131n sanayinin hammadde gereksinimini kar\u015f\u0131lamakta kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kullan\u0131lm\u0131\u015f \u015fi\u015fe ve camlar,metal,ka\u011f\u0131t plastik at\u0131klar\u0131 bu maddelerin yeniden \u00fcretiminde hammadde olarak kullan\u0131labilir. \u00d6te yandan, denizlere bo\u015falt\u0131lan at\u0131klar \u00f6nceden ar\u0131t\u0131larak zararl\u0131 maddelerden temizlenmeli, radyoaktif ve zehirli kimyasal at\u0131klar \u00f6zel koruyucular i\u00e7inde yer alt\u0131na g\u00f6m\u00fclmelidir. ABD’deki Love Canal olay\u0131 bu t\u00fcr at\u0131klar\u0131n tehlikelerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymu\u015ftur. New York eyaletinde, Niagara \u00c7avlan\u0131 yak\u0131n\u0131nda plastik ve kimyasal madde \u00fcreten bir fabrika, 1940’lardan ba\u015flayarak at\u0131klar\u0131n\u0131 fabrika yak\u0131n\u0131ndaki eeski bir su kanal\u0131na bo\u015faltm\u0131\u015f, daha sonra doldurulan ve \u00fczeri killi toprakla kapat\u0131lan kanal\u0131n \u00fcst\u00fcnde okullar, evler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak 1971’de, zehirli kimyasal at\u0131klar\u0131n killi topraktan s\u0131zd\u0131\u011f\u0131\u0131 ve b\u00f6lgenin, baz\u0131lar\u0131 kansere neden olan kimyasal maddelerle kirlendi\u011fi belirlendi. Sonunda Love Canal y\u00f6resi felaket b\u00f6lgesi ilan edildi ve bo\u015falt\u0131ld\u0131. S\u0131z\u0131nt\u0131y\u0131 \u00f6nlemek ve kirlenmenin zararlar\u0131n\u0131 gidermek i\u00e7in 20 milyon dolardan fazla para harcand\u0131.<\/p>\n
\u00c7\u00f6p Sorunu
\n B\u00fcy\u00fck bir kentten bir g\u00fcnde toplanan \u00e7\u00f6pler da\u011f gibi y\u0131\u011f\u0131n olu\u015fturur. Hastal\u0131k ta\u015f\u0131yan sinek, b\u00f6cek ve farelerin \u00fcremesi i\u00e7in elveri\u015fli bir ortam olu\u015fturan bu \u00e7\u00f6plerin k\u0131sa s\u00fcrede kald\u0131r\u0131lmas\u0131 insan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunludur.
\n HAVA K\u0130RL\u0130L\u0130\u011e\u0130
\n Hava, azot(%78), oksijen(%21), argon(%0,93), karbondioksit(%0,03) ve az miktarda da di\u011fer gazlar\u0131 i\u00e7erir. Havan\u0131n do\u011faya ve canl\u0131lara zarar verici hale gelmesi kirletici maddelerin art\u0131\u015f\u0131yla olmaktad\u0131r. Hava kirlili\u011fi; atmosferde toz, duman, gaz, su buhar\u0131 \u015feklindeki kirleticilerin, insan ve di\u011fer canl\u0131lara zarar verecek d\u00fczeye eri\u015fmesidir. A\u015f\u0131r\u0131 kentle\u015fme, end\u00fcstri ve ta\u015f\u0131t ara\u00e7lar\u0131 hava kirlili\u011finin ba\u015fl\u0131ca nedenleridir. H\u0131zl\u0131 kentle\u015fme, \u015fehrin yanl\u0131\u015f b\u00f6lgelere kurulmas\u0131, ye\u015fil alan azl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7e\u015fitli k\u00f6m\u00fcr gibi yak\u0131tlar havan\u0131n kirlenmesine yol a\u00e7ar.
\n Hava kirlili\u011finin etkileri
\n \u2022 Hava kirlili\u011fi solunum sistemi hastal\u0131klar\u0131na ve akci\u011fer kanserine neden olur.
\n \u2022 Hava kirlili\u011fi atmosferde sera etkisi, asit ya\u011fmuru, ozon tabakas\u0131n\u0131n incelmesi gibi sorunlara yol a\u00e7ar.
\n Atmosferde buluna CO2 sera etkisi denilen bir yolla yery\u00fcz\u00fcnde yans\u0131yan \u0131s\u0131y\u0131 tutar. Dolay\u0131s\u0131yla yery\u00fcz\u00fc \u0131s\u0131n\u0131r. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131 halinde iklim ve bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fece\u011fi, \u015fiddetli kas\u0131rgalar olaca\u011f\u0131; k\u0131\u015f mevsiminde normalin \u00fcst\u00fcnde bir s\u0131cakl\u0131k g\u00f6r\u00fclece\u011fi tahmin edilmektedir. Buz da\u011flar\u0131n\u0131n erimesiyle de b\u00fcy\u00fck felaketlerin olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bununla birlikte denizlerin y\u00fckselerek k\u0131y\u0131lar\u0131n sular alt\u0131nda kalaca\u011f\u0131 bilinmektedir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak da t\u00fcm d\u00fcnya ikliminde ve tar\u0131mda \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerin olaca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmektedir.
\n Atmosferdeki CO2 d\u00fczeyinin y\u00fckselmesi; yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131na y\u00f6nelmekle ve enerjinin daha etkin kullan\u0131lmas\u0131yla \u00f6nlenebilir.
\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde asit ya\u011fmurlar\u0131 en b\u00fcy\u00fck sorunlardand\u0131r. Asit ya\u011fmurlar\u0131n\u0131n etkileri aras\u0131nda yok olan ormanlar, hi\u00e7bir canl\u0131n\u0131n ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ller, zarar g\u00f6ren yap\u0131lar ve sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 kaybeden insanlar vard\u0131r. Asit ya\u011fmurlar\u0131na kar\u015f\u0131 elektrik \u00fcreten santrallerin bacalar\u0131na filtre tak\u0131lmas\u0131 ve ara\u00e7lar\u0131n egzoz borular\u0131nda katalitik d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler kullan\u0131lmas\u0131 gibi \u00f6nlemler al\u0131nabilir.
\n Ozon tabakas\u0131 yery\u00fcz\u00fcnde s\u0131cakl\u0131k da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n belirlenmesinde g\u00f6revlidir. Bu tabaka yakla\u015f\u0131k 20-50 km y\u00fckseklikteki stratosferde yer al\u0131p, 3-4mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r. G\u00fcne\u015ften gelen ve canl\u0131lar i\u00e7in zararl\u0131 olan mor \u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 s\u00fczer ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n dengede kalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Ozon tabakas\u0131 baz\u0131 kimyasal maddeler taraf\u0131ndan incelir.
\n Hava kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 al\u0131nabilecek \u00f6nlemler
\n \u2022 \u00d6ncelikle fosil yak\u0131t kullan\u0131m yerine do\u011falgaz, g\u00fcne\u015f enerjisi ve jeotermal enerji kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n \u2022 Sanayi tesisleri kurulurken ye\u015fil alanlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 planlanmal\u0131 ve sanayi at\u0131klar\u0131 havaya verilmemelidir.
\n \u2022 Arabalar\u0131n egzozlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan gazlara \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131d\u0131r.
\n \u2022 \u0130nsanlar toplu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011fa \u00f6zendirilmeli ve yak\u0131t olarak do\u011falgaz kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n \u2022 Orman tahribat\u0131 \u00f6nlenmeli, a\u011fa\u00e7land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na h\u0131z verilmeli ve ozon tabakas\u0131na zarar verilmemelidir.
\n TOPRAK K\u0130RL\u0130L\u0130\u011e\u0130
\n Plans\u0131z kentle\u015fme, tar\u0131mda kullan\u0131lan ila\u00e7lar, g\u00fcbreler, sanayi at\u0131klar\u0131, ya\u011fmur sular\u0131yla havadaki asitlerin topra\u011fa inmesi ve erozyon topra\u011f\u0131n kirlenmesine yol a\u00e7ar.
\n H\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 \u00f6nemli bir sorundur. \u0130nsanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck kentlere g\u00f6\u00e7 etmesiyle \u00e7arp\u0131k kentle\u015fme olmaktad\u0131r. End\u00fcstri at\u0131klar\u0131n\u0131n topra\u011fa kar\u0131\u015fmas\u0131, ye\u015fil alanlar\u0131n tahrip edilmesi ve tar\u0131mda kullan\u0131lan \u00e7e\u015fitli ila\u00e7 ve g\u00fcbreler topra\u011f\u0131n kirlenmesine neden olur. Ayr\u0131ca n\u00fckleer enerji ve radyoaktif maddeler \u00f6nemli bir sorundur.
\n Topra\u011fa b\u0131rak\u0131lan zararl\u0131 ve at\u0131k maddelerle topra\u011f\u0131n \u00f6zelliklerinin bozulmas\u0131na toprak kirlili\u011fi denir. Kirlenen toprakta rengin de\u011fi\u015fti\u011fi ve verimin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zlenir. Ayr\u0131ca topraktaki kirlilik \u00e7e\u015fitli bitki, hayvan ve mikroorganizmalara zarar verir.
\n Toprak kirlili\u011finin \u00f6nlenmesi i\u00e7in;
\n \u2022 Evsel at\u0131klar topra\u011fa zarar vermeyecek \u015fekilde toplanmal\u0131 ve imha edilmelidir.
\n \u2022 Verimli tar\u0131m alanlar\u0131na sanayi tesisleri ve yerle\u015fim alanlar\u0131 kurulmamal\u0131d\u0131r.
\n \u2022 Sanayi at\u0131klar\u0131 ar\u0131t\u0131lmadan topra\u011fa verilmemelidir.
\n \u2022 Tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131nda ve g\u00fcbrelemede yanl\u0131\u015f uygulamalar \u00f6nlenmelidir.
\n \u2022 Ambalaj sanayiinde cam, karton gibi yeniden kullan\u0131labilir maddeler se\u00e7ilmelidir.
\n \u2022 Topra\u011f\u0131 yanl\u0131\u015f i\u015fleme ve yanl\u0131\u015f sulama uygulamalar\u0131 durdurulmal\u0131d\u0131r.
\n \u2022 Otlak ve ormanlar korunmal\u0131 ve \u00e7o\u011falt\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\n \u2022 N\u00fckleer santraller topra\u011fa zarar vermeyecek yerlere kurulmal\u0131d\u0131r.
\n \u2022 A\u011fa\u00e7 sevgisi ve ormanlar\u0131n korunmas\u0131 konusunda insanlar e\u011fitilmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00c7evre sorunlar\u0131; hava, su, toprak ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc kirlili\u011fi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yer y\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar hava, su ve topra\u011f\u0131 kullanarak hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Bu ortam\u0131 kirleten en b\u00fcy\u00fck neden ise, insan faaliyetleridir. N\u00fcfusun az oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, \u00e7evre sorunu diye bir \u015fey s\u00f6z konusu olmam\u0131\u015f, insanlar taraf\u0131ndan kirletilen \u00e7evre, do\u011fa taraf\u0131ndan zarars\u0131z hale getirilmi\u015ftir. Bug\u00fcn de ayn\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[4253,6142,6143,2242,3722,2201,6144,1582,4283,4713,4282],"class_list":["post-2431","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-azot-dioksit","tag-cevre-sorunu-olarak-hava-kirliligi","tag-fotokimya","tag-karbon-monoksit","tag-kukurt-dioksit","tag-petrol","tag-relief-faktoru","tag-sanayi-devrimi","tag-su-kirliligi","tag-sulfurik-asit","tag-toprak-kirliligi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2431"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2431\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}