BAKTER\u0130LER\u0130N bir k\u0131sm\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeyen dostlar\u0131m\u0131zd\u0131r; baz\u0131lar\u0131 sindirim sistemimize yard\u0131m ederken, baz\u0131lar\u0131 v\u00fccudumuzdaki zehirleri yok ederler. Kimi bakteriler ise bizleri hasta eder. V\u00fccudumuzun i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan bu ilgin\u00e7 mahluk\u00e7uklar hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz par\u00e7alar\u0131d\u0131r her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda.<\/p>\n
Ancak bir de \u2018katil\u2019 bakteriler var ki, zalim insanlar\u0131n ellerine ge\u00e7tiklerinde biyolojik silah olarak kullan\u0131labilirler. Biyolojik silahlar; insanlar\u0131, hayvanlar\u0131 veya tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc veya a\u011f\u0131r derecede hasta edici olan mikroorganizmalar ile, bunlardan \u00fcretilen zehirli maddelerdir. Hatta sadece hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7an mikroplar\u0131n kendileri de\u011fil; bunlar\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 da\u2014mesel\u00e2 b\u00f6cekler\u2014bu s\u0131n\u0131fa dahildir.<\/p>\n
Biyolojik silahlar kitle imha silahlar\u0131 i\u00e7indeki en problemli ve tehlikeli silahlard\u0131r. N\u00fckleer veya kimyasal silahlardan \u00e7ok daha fazla insan\u0131 hedef al\u0131rlar. Di\u011fer silahlara g\u00f6re maliyetlerinin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131, rutin g\u00fcvenlik sistemleriyle tesbit edilemiyor olmalar\u0131 gibi de\u011fi\u015fik nedenlerle insanl\u0131k i\u00e7in ciddi tehdit unsurudurlar. Kimyasal silahlar\u0131n aksine hemen tesir etmezler. Yakla\u015f\u0131k 24-48 saatlik bir kerahet devresinden sonra tesirleri ciddi olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve o zamana kadar da e\u011fer mikrop kullan\u0131ld\u0131 ise \u00e7o\u011falarak etrafa yay\u0131lmaya devam ederler. Biyolojik silahlar kimyasal olanlara g\u00f6re \u00e7ok daha fazla \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Mesel\u00e2 10 gr. \u015farbon sporu, 1 ton sinir gaz\u0131 Sarin\u2019in \u00f6ld\u00fcrebilece\u011fi kadar insan \u00f6ld\u00fcrebilir.<\/p>\n
Biyolojik silah tehlikesine kar\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekenler ise \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir:<\/p>\n
\u2022 Biyosens\u00f6rler ile tehlikenin tesbiti ve tan\u0131mlanmas\u0131.<\/p>\n
\u2022 Mikrobiyal zehirlere kar\u015f\u0131 antidotlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131.<\/p>\n
\u2022 Antibiyotik ve a\u015f\u0131 geli\u015ftirilmesi.<\/p>\n
Bakteriler, vir\u00fcsler ve toksinler biyolojik silah olarak kullan\u0131labilirler ve hepsinin birbirinden farkl\u0131 \u00f6zellikleri vard\u0131r. Son y\u0131llarda biyoteknolojik metodlar\u0131n h\u0131zla ilerlemesi bu bilgi ve teknolojilerin k\u00f6t\u00fc ama\u00e7lara \u00e2let edilme tehlikesini de beraberinde getirdi. Genetik m\u00fchendisli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki ilerlemeye paralel olarak biyolojik silahlar\u0131n etkisini art\u0131r\u0131c\u0131 ve tesbit edilmelerini zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 geli\u015fmeler ise, bu silahlara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan savunmay\u0131 daha da g\u00fc\u00e7le\u015ftirecektir.<\/p>\n
Genetik olarak dizayn edilmi\u015f organizmalar, biyo-silah \u00fcretiminde kullan\u0131labilir durumdalar ne yaz\u0131k ki. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n
\u2022 Mikroskobik toksin veya biyoreg\u00fclator fabrikas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f mikroorganizmalar,<\/p>\n
\u2022 Antibiyotik, a\u015f\u0131 gibi rutin kullan\u0131lan ila\u00e7lara ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f organizmalar.<\/p>\n
\u2022 \u0130mmunolojik profilleri de\u011fi\u015ftirilerek bilinen tesbit metodlar\u0131 ile tesbit edilemeyen organizmalar.<\/p>\n
\u2022 Antikor bazl\u0131 sens\u00f6r sistemlerinin tesbitinden ka\u00e7abilecek organizmalar.<\/p>\n
Bilimi k\u00f6t\u00fc ve vah\u015fi ama\u00e7lar\u0131na alet etmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar biyolojik silahlar\u0131n etkisini art\u0131r\u0131p tesbitini zorla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bizlere de, biyolojik silahlar\u0131n zararl\u0131 tesirlerini gidermeye \u00e7al\u0131\u015fmak ve onlar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131lan maddelerin tesbitini kolayla\u015ft\u0131racak metodlar\u0131 bulmak d\u00fc\u015f\u00fcyor. Biyolojik silahlara kar\u015f\u0131 erken tesbit, uyar\u0131 ve tedavi metodlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi insanl\u0131k i\u00e7in bir zorunluluk haline gelmi\u015f bulunuyor.<\/p>\n
Tehlikeli biyolojik maddelerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tesbitinde en \u00f6nemli unsur biyosens\u00f6rlerdir. Biyosens\u00f6rler (biyo-al\u0131c\u0131lar, biyolojik dedekt\u00f6rler) biyolojik materyallerin al\u0131c\u0131lar ile tesbit edilip \u00f6l\u00e7\u00fclebilir sinyallere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc aletlerdir. Al\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan tesbit edilen tan\u0131man\u0131n sinyale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinde kullan\u0131lan metodlara g\u00f6re, bu biyosens\u00f6rleri kabaca (1) optik sens\u00f6rler ve (2) elektrokimyasal sens\u00f6rler olarak iki gruba ay\u0131rabiliriz.<\/p>\n
\u015eu anda ticar\u00ee olarak piyasada olan kimyasal ve biyolojik analiz \u00e2letleri g\u00f6zden ge\u00e7irildi\u011finde, kimyasal dedekt\u00f6rlerin biyolojik olanlardan daha fazla geli\u015fmi\u015f olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. Kimyasal dedekt\u00f6rler neredeyse saniyeler ve dakikalar i\u00e7inde kimyasal maddeler hakk\u0131nda bilgi verirlerken, biyolojik dedekt\u00f6rler i\u00e7in bu s\u00fcre genellikle daha uzundur; \u00e7\u00fcnk\u00fc daha kompleks ve yava\u015f \u00e7al\u0131\u015fan mekanizmalar\u0131 vard\u0131r. Problemlerden biri de, b\u00fcy\u00fck ve a\u011f\u0131r olmalar\u0131d\u0131r. Bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekmektedir; \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k, kimyasal silahlar\u0131n tesbitinde oldu\u011fu gibi, biyo-silahlar\u0131n tesbiti i\u00e7in de k\u00fc\u00e7\u00fck boyuttaki robotlar ya da u\u00e7aklar kullan\u0131lmak istenmektedir.<\/p>\n
Son y\u0131llarda optik sens\u00f6rler biraz daha geli\u015ftirildi ve biyokimyac\u0131lar i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli ara\u00e7lar haline geldi. Sens\u00f6rlerde kullan\u0131lan biyolojik materyalleri tan\u0131ma elementlerini genel olarak \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz: enzimler, mikroorganizmalar, bitkisel ve hayvansal dokular, antikorlar, resept\u00f6rler, n\u00fckleik asitler. Tesbit edilmesi gereken materyale ilgisi olan, ba\u011flanabilecek olan al\u0131c\u0131 element (veya elementler) biyosens\u00f6r y\u00fczeyine kimyasal metodlar ile sabitlenir, yani immobilize edilir. Daha sonra ortam i\u00e7erisinde istenen molek\u00fcl veya mikroorganizma olan \u00e7\u00f6zelti ilave edildi\u011finde, al\u0131c\u0131 ile bu biyolojik materyal birbirlerine ba\u011flan\u0131rlar. Bu ba\u011flanma ise kullan\u0131lan sens\u00f6r cinsine g\u00f6re elektrik veya optik metodlarla sinyale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek alg\u0131lan\u0131r. E\u011fer ortamda istenen biyokimyasal yok ise, sinyal g\u00f6nderilmez. <\/p>\n
Biyosens\u00f6rlerin \u00e7al\u0131\u015fma mekanizmas\u0131 biyolojik elementler aras\u0131ndaki ilgiye dayan\u0131r. Mesel\u00e2, h\u00fccre i\u00e7indeki pek \u00e7ok hayat\u00ee faaliyette yer alan proteinler aras\u0131nda anahtar-kilit ili\u015fkisine benzer ili\u015fkiler vard\u0131r. H\u00fccre i\u00e7indeki faaliyetler hep birbirine ba\u011flanan veya ba\u011flanamayan proteinlerin olu\u015fturduklar\u0131 biyokimyasal sinyaller ile devam eder. Mesel\u00e2, protein ailesinin \u00fcyelerinden olan antikorlar\u0131n vazifesi organizmaya giren yabanc\u0131 molek\u00fclleri tesbit edip bunlara ba\u011flanmakt\u0131r. Antikorlar v\u00fccudun savunma sisteminin en \u00f6nemli elemanlar\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
Asl\u0131nda her birimiz m\u00fckemmel biyosens\u00f6rler sahibi olarak yarat\u0131lm\u0131\u015f\u0131z. Mesel\u00e2 be\u015f duyumuz\u2014g\u00f6rme, i\u015fitme, dokunma, koklama, ve tat almam\u0131z\u2014yine al\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan hissedilen verilerin kimyasal ve elektriksel sinyallere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcp, beynin de\u011ferlendirilmesine sunulmas\u0131d\u0131r. Modern teknoloji biyosens\u00f6rler ile bir ya da birka\u00e7 molek\u00fcl\u00fc tan\u0131maya, alg\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, sizlerin \u015fu anda bir yandan g\u00f6zleriniz dergiye bak\u0131p her an sinyalleri beyne g\u00f6nderiyor; di\u011fer yandan kula\u011f\u0131n\u0131z radyodan gelen hafif m\u00fczi\u011fin sinyallerini g\u00f6ndermekle me\u015fgul; derginin sayfalar\u0131n\u0131 hisseden parmaklar\u0131n\u0131z sinirlere uyar\u0131lar veriyorlar; burnunuz bardaktaki meyve \u00e7ay\u0131n\u0131 koklamak ve yine uyar\u0131lar\u0131 beyne g\u00f6ndermekle me\u015fgul; \u00f6teki yanda antikorlar\u0131n\u0131z yabanc\u0131 madde av\u0131nda ve bulduklar\u0131 anda gereken bilgileri beyne g\u00f6nderip savunma mekanizmas\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ama b\u00fct\u00fcn bunlar olurken siz \u201cAyy, \u015fimdi benim beynim bu verilerin hangisini anlamaya yeti\u015fsin?\u201d diye s\u0131zlanmak yerine, yaz\u0131da okuduklar\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekle me\u015fguls\u00fcn\u00fcz.<\/p>\n
Biyosens\u00f6r \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ya\u015fanan zorluklar ve eksiklikler bize k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck h\u00fccrelerden b\u00fcy\u00fck organizmalara kadar canl\u0131lar\u0131n muhte\u015fem biyosens\u00f6rler olarak yarat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ve insano\u011flunun teknoloji ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 her\u015feyin bu muhte\u015fem mekanizmalar\u0131 taklide \u00e7al\u0131\u015fmaktan ba\u015fka bir\u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Sadece biyo-silahlar\u0131n tesbitinde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda biyolojik mekanizmalar\u0131n, proteinler aras\u0131 ili\u015fkilerin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda ve insan genom projesinin devam\u0131 olan proteomik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda da biyosens\u00f6rlerin b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi vard\u0131r. \u0130nsan genom projesi ve patojenik bakteri ve mikroorganizmalar\u0131n genetik kodlar\u0131n\u0131n ila\u00e7 geli\u015ftirme \u00e7abalari i\u00e7in belirlenmesi, baz\u0131 k\u00f6t\u00fc niyetli insanlar\u0131n ila\u00e7 yerine zehir yapmas\u0131na da yard\u0131m etmektedir. Almanya, Fransa, Japonya, \u0130ngiltere, ABD, Rusya ve Irak\u2019\u0131n bu silahlar\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Birinci ve \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131nda biyo-silahlar kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta \u00e7ok daha \u00f6nceleri 1763\u2019te \u0130ngilizler K\u0131z\u0131lderililere \u00e7i\u00e7ek hastalar\u0131n\u0131n kulland\u0131klar\u0131 battaniyeleri vermi\u015f ve bu hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olmayan yerlilerin hasta olup \u00f6lmelerine sebep olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcnen o ki, y\u0131kma, yok etme ve zarar verme a\u00e7\u0131s\u0131ndan insana kimse yeti\u015femiyor. E\u011fer insan olma erdemleri ve Allah korkusu yok ise, insano\u011flu en vah\u015fi silahlar\u0131 bile kullanmaktan, insanlar\u0131 yok etmekten geri kalmayan, esfel-i s\u00e2fil\u00eene l\u00e2y\u0131k varl\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu t\u00fcr insanlar\u0131n neden olabilece\u011fi biyolojik sava\u015f\/ter\u00f6r tehlikesine kar\u015f\u0131 uyan\u0131k olunmas\u0131 ve gereken erken uyar\u0131, tesbit ve savunma sistemlerinin geli\u015ftirilmesine \u00fclkemizde de \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
BAKTER\u0130LER\u0130N bir k\u0131sm\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeyen dostlar\u0131m\u0131zd\u0131r; baz\u0131lar\u0131 sindirim sistemimize yard\u0131m ederken, baz\u0131lar\u0131 v\u00fccudumuzdaki zehirleri yok ederler. Kimi bakteriler ise bizleri hasta eder. V\u00fccudumuzun i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan bu ilgin\u00e7 mahluk\u00e7uklar hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz par\u00e7alar\u0131d\u0131r her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda. Ancak bir de \u2018katil\u2019 bakteriler var ki, zalim insanlar\u0131n ellerine ge\u00e7tiklerinde biyolojik silah olarak kullan\u0131labilirler. Biyolojik silahlar; insanlar\u0131, hayvanlar\u0131 veya tar\u0131msal …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2619,6148,2287,2599,2331,2388,2708,973,6149,2279],"class_list":["post-2436","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-antibiyotik","tag-asi","tag-bakteriler","tag-genetik","tag-immunoloji","tag-mikroorganizma","tag-nukleer","tag-sindirim-sistemi","tag-toksinler","tag-virusler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2436"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2436\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}