Biyoenformatik, biyolojinin \u00e7e\u015fitli dallar\u0131, ancak \u00f6zellikle molek\u00fcler biyoloji ile bilgisayar teknolojisini ve bununla ili\u015fkili veri i\u015fleme ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran bilimsel disiplindir.<\/p>\n
Ortaya \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131
\n 1960’larda ba\u015flayan bilgisayar uygulamalar\u0131n\u0131n biyolojide kullan\u0131lmas\u0131 giri\u015fimi,her iki alandaki teknolojik geli\u015fime paralel olarak h\u0131zla ilerlemi\u015f ve b\u00f6ylelikle ortaya \u00e7\u0131kan Biyoenformatik dal\u0131 bug\u00fcn en pop\u00fcler akademik ve end\u00fcstriyel sekt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7mi\u015ftir.
\n Bilgisayarlar\u0131n molek\u00fcler biyolojide kullan\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7 boyutlu molek\u00fcler yap\u0131lar\u0131n grafik temsili, molek\u00fcler dizilimler ve \u00fc\u00e7 boyutlu molek\u00fcler yap\u0131 veritabanlar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok y\u00fcksek miktarlarda veri \u00fcreten,end\u00fcstri d\u00fczeyinde gen ekspresyonu, protein-protein ili\u015fkisi,biyolojik olarak aktif molek\u00fcl ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, bakteri, maya, hayvan ve insan genom projeleri gibi biyolojik deneylerin do\u011furdu\u011fu talep sonucunda, bu alandaki bili\u015fim uygulamalar\u0131 neredeyse takip edilemez bir h\u0131zda geli\u015fmi\u015ftir. Biyoenformatik dal\u0131n\u0131n ayr\u0131 bir (disiplinleraras\u0131) bilim dal\u0131 olarak tan\u0131nmas\u0131 da son 10 y\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fma Alanlar\u0131
\n Biyoinformatik genel olarak biyolojik problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde bili\u015fim teknolojilerinin kullan\u0131lmas\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir. En dar tan\u0131m\u0131 ile genomik sekanslar\u0131 destekleyen biyolojik veritabanlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve i\u015fletilmesi,en geni\u015f tan\u0131m\u0131 ile de mevcut t\u00fcm bilgisayar uygulamalar\u0131n\u0131n biyolojik problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kullan\u0131lmas\u0131 olarak anla\u015f\u0131l\u0131r.
\n Biyoinformatik modern biyolojinin iki temel bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 kapsar:
\n1. Genetik bilgi ak\u0131\u015f\u0131: Bir organizman\u0131n DNA’s\u0131 incelenerek \u00f6zelliklerinin belirlenmesinden,incelenen bu organizma t\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fturdu\u011fu topluluklar\u0131n karakteristik \u00f6zelliklerine kadar olan bilgi ak\u0131\u015f\u0131. Elde edilen DNA bilgisi tekrar genetik havuzun tan\u0131mlanmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
\n 2. Deneysel bilgi ak\u0131\u015f\u0131: Biyolojik olaylar g\u00f6zlenerek elde edilen enformasyon, a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 modeller ile tarif edilir, daha sonra bu modellerin do\u011frulu\u011fu yeni deneyler ile test edilir.
\nSon yirmi y\u0131lda temel biyolojik ara\u015ft\u0131malar\u0131n klinik t\u0131p uygulamalar\u0131 ve klinik t\u0131p bilgi sistemleri \u00fczerindeki etkisi daha da belirleyici olmu\u015f ve bug\u00fcn yeni ku\u015fak epidemiyolojik, tan\u0131, te\u015fhi\u015f ve tedavi ama\u00e7l\u0131 mod\u00fcllerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Biyoinformatik \u00e7al\u0131\u015fmalar temel bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara y\u00f6nelik g\u00f6r\u00fcnmekle beraber \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131l i\u00e7inde kilinik bili\u015fim i\u00e7in vazge\u00e7ilmez olacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin hastalar\u0131n medikal formlar\u0131nda giderek artan bir s\u0131kl\u0131kla DNA dizilim bilgileri yer almaya ba\u015flayacakt\u0131r. Bug\u00fcn ABD’de baz\u0131 sigorta \u015firketleri, risk primleri belirlenirken mevcut genetik tarama test sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 talep edebilmektedir. Biyoinformatik ara\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in geli\u015ftirilen algoritmalar\u0131n \u00e7ok yak\u0131nda klinik bili\u015fim sistemlerine entegre olmas\u0131 beklenmektedir.
\n Bu alan\u0131 k\u0131saca tan\u0131mlaman\u0131n bir yolu da, biyoinformatik ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 genel ara\u015ft\u0131rma konular\u0131n\u0131 \u00f6zetlemek olabilir:<\/p>\n
Metodolojik \u00c7al\u0131\u015fmalar
\nDNA s\u0131ra ve dizilimi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131
\nProtein s\u0131ra ve dizilimi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131
\nMakromolek\u00fcler yap\u0131lar\u0131n (DNA, RNA, protein) \u00fc\u00e7 boyutlu dizilim ara\u015ft\u0131rmalar\u0131
\nK\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcllerin (potansiyel terap\u00f6tik maddeler, aktif peptidler, ribozimler vs.) ligandlar\u0131yla etkile\u015fiminin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131
\nHeterojen biyolojik veritabanlar\u0131n\u0131n entegrasyonu
\nBiyolojik enformasyonun payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131
\nBilgisayar ile otomize edilmi\u015f veri analizi ve iletimi
\nEtkile\u015fimde bulunan gen \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in bilgi a\u011flar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131
\nKimyasal reaksiyonlardan h\u00fccreleraras\u0131 ileti\u015fime kadar pek \u00e7ok biyolojik faaliyet s\u00fcrecinin sim\u00fclasyonu
\nB\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 biyolojik deneylerden (GENOM projeleri gibi) \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar\u0131n analizi
\nBiyolojik \u00c7al\u0131\u015fmalar
\nProtein yap\u0131 ve fonksiyonun belirlenmesi
\nHerhangi bir biyolojik fonksiyonu artt\u0131ran ya da engelleyen k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcllerin tasarlanmas\u0131
\nKarma\u015f\u0131k genetik fonksiyon ya da reg\u00fclasyon faaliyetlerinin tan\u0131mlanmas\u0131
\nT\u0131bbi ya da end\u00fcstriyel ama\u00e7l\u0131 yeni makromolek\u00fcller \u00fcretmek
\nGenetik fakt\u00f6rlerin hastal\u0131k yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131na etkilerini ortaya \u00e7\u0131karmak<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Biyoenformatik, biyolojinin \u00e7e\u015fitli dallar\u0131, ancak \u00f6zellikle molek\u00fcler biyoloji ile bilgisayar teknolojisini ve bununla ili\u015fkili veri i\u015fleme ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran bilimsel disiplindir. Ortaya \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 1960’larda ba\u015flayan bilgisayar uygulamalar\u0131n\u0131n biyolojide kullan\u0131lmas\u0131 giri\u015fimi,her iki alandaki teknolojik geli\u015fime paralel olarak h\u0131zla ilerlemi\u015f ve b\u00f6ylelikle ortaya \u00e7\u0131kan Biyoenformatik dal\u0131 bug\u00fcn en pop\u00fcler akademik ve end\u00fcstriyel sekt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7mi\u015ftir. Bilgisayarlar\u0131n molek\u00fcler …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6329,2288,5688,2303],"class_list":["post-2538","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-biyoenformatik","tag-dna","tag-molekuler-biyoloji","tag-protein"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2538"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2538\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}