Biyoetik, t\u0131pta ve biyolojide meydana gelen geli\u015fmelerin, \u00e7e\u015fitli teknolojik geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olan bilimsel sonu\u00e7lar\u0131n etik d\u00fczlemde meydana getirdi\u011fi kapsaml\u0131 sorunlar\u0131n irdelenmesi \u00fczeirnden geli\u015fen etik alan\u0131 ya da b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Kelime anlam\u0131 olarak “canl\u0131 eti\u011fi” olarak da anla\u015f\u0131l\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla biyoetik t\u00fcm bir ya\u015fam\u0131 konu edinen etik tart\u0131\u015fmad\u0131r.<\/p>\n
Biyoeti\u011fin Tan\u0131m\u0131
\n 20. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131ndan itibaren, felsefenin ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin en \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcmlerinden ya da sorunlar\u0131ndan biri haline gelmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc biyoloji ya da canl\u0131 bilimleri denilen alanlarda insan tav\u0131r ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu, ne olaca\u011f\u0131 ve ne olmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda \u00f6nemli sorunlar belirmi\u015f durumdad\u0131r. Bilimlerdeki gelismeler cok say\u0131da al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k durum meydana getirmekte ve belirli etik kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda belirli bir \u00f6zellik talep etmektedir. Biyoeti\u011fi do\u011furan bu \u00f6zg\u00fcl durumlar\u0131n \u00e7oklu\u011fu olmu\u015ftur. Ayn\u0131 zamanda bu durum biyoetik alan\u0131nda \u00e7ok kapsaml\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 beraberinde getirmektedir. Y\u00fczy\u0131llardan beri s\u00fcregelen etik tart\u0131\u015fmalar, bu d\u00fczeyde yeni bir boyut kazanm\u0131\u015f, disiplinleraras\u0131 bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnerek, teknoloji, siyaset ve ahlakki meseleleri i\u00e7eren bir kapsamda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na kaynakl\u0131k etmi\u015ftir.<\/p>\n
Biyoeti\u011fin Alanlar\u0131
\n Somut gelecekle ilgili do\u011frudan tart\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7erdi\u011finden dolay\u0131, ayn\u0131 zamanda felsefenin somut d\u00fcnyayla kesi\u015fen \u00f6nemli bir noktas\u0131 haline gelmi\u015ftir; her ne kadar tart\u0131\u015fmalar uzmanlar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor olsa da biyoetik herkesi i\u00e7ine alan bir kapsama sahiptir. Biyoetik Uygulamal\u0131 eti\u011fin bir kolu olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, c\u00fcnk\u00fc, bir yandan direk ya da dolayl\u0131 olarak t\u00fcm canl\u0131 ya\u015fam\u0131 ilgilendiren biyolojiyi kapsamakta, \u00f6te yandan da ayn\u0131 anda burada ve bundan meydana gelen ahlaki, toplumsal ve politik konular\u0131 kapsamaktad\u0131r. Burada sorun sadece insan ya\u015fam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan biyoetik, t\u0131p eti\u011finden ayr\u0131l\u0131r ve onu da kapsayacak \u015fekilde ele al\u0131n\u0131r. Gen teknolojisi, ila\u00e7 sanayi, klonlama, do\u011fum, \u00f6l\u00fcm, \u00f6tenazi, insan deneyleri. \u00f6jeni, yapay \u00fcreme, k\u00fcrtaj ve bunlarla birlikte canl\u0131larla ilgili bilimsel ve teknolojik geli\u015fmelerin sonu\u00e7lar\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve kullan\u0131m ilkeleri biyoetik’in belli ba\u015fl\u0131 konu ba\u015fl\u0131klar\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla biyoetik alan\u0131ndaki konular tek ba\u015f\u0131na bilimadamlar\u0131n\u0131n, akademisyenlerin, hekjimlerin, siyasetcilerin, teknikerlerin, felsefecilerin ya da ba\u015fka herhangi bir kesimin tek ba\u015f\u0131na tekelinde olamayacak konulard\u0131r. Burada meseller art\u0131k bilinen t\u0131p alan\u0131ndaki etik meseler olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, hem t\u0131bbi hem sosyal ve siyasal meselelerin merkezinde yer alan bir etik sorun durumuna gelmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak yetki ve sorumlulu\u011fa sahip olan yasakoyucu olmas\u0131na ra\u011fmen, biyoetik, \u015fu sorular \u00e7ercevesinde bir anlamda herkesi i\u00e7ine almaktad\u0131r.<\/p>\n
Belirli Sorular
\n Bu noktada belli ba\u015fl\u0131 sorular\u0131 \u015f\u00f6yle belirtmek m\u00fcmk\u00fcn;
\n“Ne yap\u0131lmal\u0131d\u0131r? Neye nereye kadar izin verilebilir? Yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan her \u015fey yap\u0131lmal\u0131 m\u0131d\u0131r, yoksa bir s\u0131n\u0131rlama getirilecek midir?Nas\u0131l?”
\n“Ba\u015fka sorularsa bu verilecek kararlar\u0131n temellendirilmesiyle ilgilidir. Gerekli olan ile olmayan, izin verilebilir olan ile olmayan aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r nas\u0131l temellendirilebilir? Neyin yasaklanmas\u0131 nas\u0131l temellendirilecektir? Ya da yap\u0131lamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olana izin vermek nasl temellendirilecektir vs. vs.”
\nBu sorular biyoeti\u011fin neden belirli bir alanla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir sorun i\u00e7ermedi\u011fini de g\u00f6stermektedir. Ve neden bu sorunlar \u00fczerinde tek ba\u015f\u0131na belirli bir \u00e7evrenin tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n anlaml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermektedir. Biyoeti\u011fin disiplinleraras\u0131 niteli\u011fi tamda sordu\u011fu bu ve benzer sorunlar\u0131n niteli\u011finden ileri gelmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu y\u00fczy\u0131lda meydana gelen bilimsel ve teknolojik geli\u015fmeler insana, ya\u015fam\u0131n temeli ya da kabul edildi\u011fi anlamda biyolojik olarak ya\u015fam denilen \u015feyi de\u011fi\u015ftirebilecek imkanlar sa\u011flamaktad\u0131r; en az\u0131ndan geli\u015fmelerin y\u00f6n\u00fc bu sorunlar\u0131 \u015fimdiden g\u00fcndeme getirmi\u015ftir ve tart\u0131\u015fmalar derinle\u015ferek s\u00fcrmektedir. De\u011fi\u015fimin iyi ya da k\u00f6t\u00fc, do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f oldu\u011funa karar vermek, neyin nereye kadar ne \u015fekilde savunulabilece\u011fine dair temel sorular sormak ve yan\u0131tlar \u00fcretmek biyoeti\u011fin sorun alanlar\u0131 i\u00e7indedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Biyoetik, t\u0131pta ve biyolojide meydana gelen geli\u015fmelerin, \u00e7e\u015fitli teknolojik geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olan bilimsel sonu\u00e7lar\u0131n etik d\u00fczlemde meydana getirdi\u011fi kapsaml\u0131 sorunlar\u0131n irdelenmesi \u00fczeirnden geli\u015fen etik alan\u0131 ya da b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Kelime anlam\u0131 olarak “canl\u0131 eti\u011fi” olarak da anla\u015f\u0131l\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla biyoetik t\u00fcm bir ya\u015fam\u0131 konu edinen etik tart\u0131\u015fmad\u0131r. Biyoeti\u011fin Tan\u0131m\u0131 20. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131ndan itibaren, felsefenin ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin en …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6343,6342,6344],"class_list":["post-2549","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-biyoetigin-alanlari","tag-biyoetik","tag-gen-teknolojisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2549"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2549\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}