Gen terapisi hastal\u0131klarla m\u00fccadele etmek i\u00e7in t\u0131bb\u0131n \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yeni bir y\u00f6ntem. Temelinde, hasta ki\u015finin genlerini, iyile\u015ftirici proteinler \u00fcretecek \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmek yat\u0131yor. Gen terapisi denilince ilk akla gelen, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131klar\u0131 ve \u00e7e\u015fitli bedensel sakatl\u0131klar\u0131 iyile\u015ftirmek oldu\u011fu halde hastal\u0131klardan korunmak da, gen terapisi ile m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hedeflerden biri.<\/p>\n
Gen terapisi hen\u00fcz emekleme a\u015famas\u0131nda. Halen bir ka\u00e7 temel ara\u015ft\u0131rma laboratuar\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu \u00e7al\u0131\u015fmalar ve insanlar \u00fczerinde yap\u0131lan deneyler sonucunda, gen terapisinin insan ya\u015fam\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirebilece\u011fine dair kavramlar belirginle\u015fiyor; ortaya bir vizyon \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n
Gen terapisini geli\u015ftirmek i\u00e7in en \u00f6nemli unsur, hastal\u0131klar\u0131n genetik temelini kavramak. Ebeveynlerimizden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z genler bize ayn\u0131 zamanda hastal\u0131klar\u0131 da ta\u015f\u0131yorlar. \u0130nsan v\u00fccudunda yakla\u015f\u0131k 150000 farkl\u0131 gen bulunuyor. B\u00fct\u00fcn bu genleri tan\u0131mlamak i\u00e7in ba\u015flat\u0131lan \u0130nsan Genome Projesi Haziran ay\u0131n\u0131n son haftas\u0131nda tamamland\u0131. Genlerimizdeki farkl\u0131l\u0131klar, bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 meydana getiriyor. Boyumuzun uzunlu\u011fu, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn rengi gibi t\u00fcm bireysel nitelikler genlerimizdeki farkl\u0131la\u015fmalar neticesinde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Hastal\u0131klar da ayn\u0131 \u015fekilde kal\u0131t\u0131msal olarak nesilden nesile aktar\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Gen terapisi i\u015fte bu noktada devreye giriyor ve hastal\u0131klar\u0131, genetik k\u00f6klerinde durdurmay\u0131 hedefliyor. \u0130ki t\u00fcr gen terapisi var: Birincisi somatik gen terapisi. H\u00fccrelerdeki genetik ifadeyi de\u011fi\u015ftirerek hastal\u0131klar\u0131 tedavi edici \u00f6zellikler yaratmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n
\u0130kincisi ise “Germline Gen Terapisi”. Bu y\u00f6ntem, kal\u0131t\u0131msal olarak nesilden nesile aktar\u0131lan h\u00fccre \u00e7ekirdeklerinin de\u011fi\u015ftirilmesi temeline dayan\u0131yor. Ancak bu alanda ara\u015ft\u0131rmalar, teknik ve etik nedenlerle son derece az ve dar kapsaml\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Gen terapisinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan temel g\u00fc\u00e7l\u00fcklerden biri de\u011fi\u015ftirilmi\u015f genetik materyali hastan\u0131n do\u011fru h\u00fccrelerine do\u011fru ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde yerle\u015ftirebilmek. Genlerin bir “ila\u00e7” olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda h\u00fccre i\u00e7ine en etkin \u015fekilde genleri yerle\u015ftirmek ger\u00e7ekten de son derece zor bir i\u015f. Hedefi \u015fa\u015f\u0131rmamak gerekiyor. Hedefin tutturulmas\u0131 durumunda ila\u00e7 genler h\u00fccre i\u00e7erisinde \u00f6m\u00fcr boyu kalabiliyor ve hastal\u0131\u011f\u0131n tedavi edilmesini sa\u011fl\u0131yor. Genlerin v\u00fccuda verilmesinde \u00f6zel ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar kullan\u0131l\u0131yor. Vekt\u00f6r ad\u0131 verilen bu ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar, ila\u00e7 genleri i\u00e7erisinde bar\u0131nd\u0131ran bir \u00e7e\u015fit kaps\u00fcl olarak tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n
Vir\u00fcslerle M\u00fccadele
\n Milyarlarca y\u0131ll\u0131k evrim tarihinde vir\u00fcsler, h\u00fccreleri en etkin nas\u0131l tahrip edebilecekleri ve genleri nas\u0131l bozabilecekleri konusunda uzmanla\u015ft\u0131lar. Bilim, bug\u00fcn vir\u00fcslerin hastal\u0131klara yol a\u00e7an bile\u015fenlerini ortadan kald\u0131rmaya ve hastalara, iyile\u015ftirici etkisi olan modife (de\u011fi\u015ftirilmi\u015f) edilmi\u015f genlerin do\u011fru ve etkin bir \u015fekilde verilmesine \u00e7al\u0131\u015fmakta. Yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015ftirilmi\u015f vir\u00fcslerin hastan\u0131n v\u00fccudunda \u00fcremesi imkans\u0131z hale geliyor. Ama genetik materyal ta\u015f\u0131ma \u00f6zelli\u011fini etkin bir \u015fekilde korumay\u0131 da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmalar 1990 lardan beri s\u00fcr\u00fcyor…
\n\u0130nsanlar \u00fczerinde gen terapisi deneyleri 1990 da ba\u015flad\u0131. \u0130lk deneyler laboratuar ortam\u0131nda yap\u0131ld\u0131. Hastalarda al\u0131nan hastal\u0131kl\u0131 h\u00fccrelere, v\u00fccut d\u0131\u015f\u0131nda, vekt\u00f6rler yard\u0131m\u0131yla iyile\u015ftirici etkiye sahip genler verildi. Daha sonra bu h\u00fccreler hasta ki\u015finin v\u00fccuduna geri verildi. Bu deneyler sonucunda baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131n tedavisinin gen terapisiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131. Canl\u0131 denekler \u00fczerinde yap\u0131lan deneyler de gen terapisinin umut verici bir y\u00f6ntem oldu\u011funu kan\u0131tlad\u0131 ve o g\u00fcnden bu g\u00fcne konu hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar sab\u0131rla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gen terapisi hastal\u0131klarla m\u00fccadele etmek i\u00e7in t\u0131bb\u0131n \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yeni bir y\u00f6ntem. Temelinde, hasta ki\u015finin genlerini, iyile\u015ftirici proteinler \u00fcretecek \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmek yat\u0131yor. Gen terapisi denilince ilk akla gelen, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131klar\u0131 ve \u00e7e\u015fitli bedensel sakatl\u0131klar\u0131 iyile\u015ftirmek oldu\u011fu halde hastal\u0131klardan korunmak da, gen terapisi ile m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hedeflerden biri. Gen terapisi hen\u00fcz emekleme a\u015famas\u0131nda. Halen bir …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6389,2599,2279],"class_list":["post-2563","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-gen-terapisi","tag-genetik","tag-virusler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2563"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2563\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}