Evrim genetik \u00e7e\u015fitlilik gerektirir. E\u011fer hi\u00e7 koyu renk g\u00fcve olmasayd\u0131, populasyon \u00e7o\u011funlu\u011fu a\u00e7\u0131k renk olandan \u00e7o\u011funlu\u011fu koyu renk olana evrilemezdi. Evrimin devam etmesi i\u00e7in genetik \u00e7e\u015fitlenmeyi artt\u0131racak ya da yaratacak mekanizmalar ile onu azaltacak mekanizmalar\u0131n olmas\u0131 gerekir. Mutasyon gendeki bir de\u011fi\u015fimdir. Bu de\u011fi\u015fimler yeni genetik \u00e7e\u015fitlenmenin kayna\u011f\u0131d\u0131r. Do\u011fal se\u00e7ilim bu \u00e7e\u015fitlenme \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\n Genetik \u00e7e\u015fitlenmenin iki unsuru vard\u0131r: alelsel farl\u0131l\u0131k ve alellerin tesad\u00fcfi olmayan e\u015fle\u015fmesi. Aleller ayn\u0131 genin farkl\u0131 versiyonlar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin insanlar kan gruplar\u0131n\u0131n bir yan\u0131n\u0131n olu\u015fturan A, B ya da O alellerine sahip olabilirler. \u0130nsanlar dahil pek \u00e7ok hayvan diploiddir\u2014her lokusta biri annelerinden biri babalar\u0131ndan gelen iki alel ta\u015f\u0131rlar. Lokus bir genin kromozomdaki yeridir. \u0130nsanlar\u0131n kan grubu lokuslar\u0131 AA, AB, AO, BB, BO ya da OO olabilir. E\u011fer bir lokustaki iki alel birbirinin ayn\u0131ysa (iki A aleli gibi) bu bireye homozigot denir. Lokusunda iki farkl\u0131 alel bulunan bir birey (\u00f6rne\u011fin bir AB bireyi) heterozigot olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bir populasyondaki her lokusta pek \u00e7ok farkl\u0131 alel, tek bir canl\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131yabilece\u011finden \u00e7ok daha fazla alel bulunabilir. \u00d6rne\u011fin hi\u00e7bir insan hem A hem B hem O aleline sahip olamaz.
\n Do\u011fal populasyonlarda hatr\u0131 say\u0131l\u0131r miktarda \u00e7e\u015fitlenme vard\u0131r. Bitkilerin lokuslar\u0131n\u0131n %45\u2019inin gen havuzunda birden fazla alel vard\u0131r. [alel: bir genin (mutasyonlarla yarat\u0131lm\u0131\u015f) alternatif versiyonu] Bir bitki genellikle lokuslar\u0131n %15\u2019inde heterozigot olur. Hayvanlarda genetik \u00e7e\u015fitlenme d\u00fczeyi ku\u015flarda lokuslar\u0131n neredeyse %15\u2019inde birden fazla alel bulunmas\u0131ndan (polimorfik olmas\u0131ndan), b\u00f6ceklerde lokuslar\u0131n %50\u2019sinden fazlas\u0131n\u0131n polimorfik olmas\u0131na kadar de\u011fi\u015fir. Memeliler ve s\u00fcr\u00fcngenlerin lokuslar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %20\u2019si polimorfiktir. Amfibiler ve bal\u0131klar %30 oran\u0131nda polimorfik olur. Pek \u00e7ok populasyonda tek yumurta ikizleri hari\u00e7 her bireyin kendine \u00f6zg\u00fc bir alel kombinasyonun sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak say\u0131da lokus ve de\u011fi\u015fik alel bulunmaktad\u0131r.
\n Ba\u011flant\u0131 dengesizli\u011fi iki farkl\u0131 genin alelleri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n bir \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr [alel: bir genin alternatif versiyonu]. E\u011fer iki alel canl\u0131larda beklenenden daha b\u00fcy\u00fck s\u0131kl\u0131kla birlikte bulunuyorsa, bu alellerde ba\u011flant\u0131 dengesizli\u011fi vard\u0131r. E\u011fer iki lokus (A ve B) ve herbirinde iki\u015fer alel (A1, A2, B1, B2) oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek ba\u011flant\u0131 dengesizli\u011fi (D) D=f(A1B1)*f(A2B2)-f(A1B2)*f(A2B1) \u015feklinde hesaplan\u0131r (burda f(X), X\u2019in populasyonda bulunma oran\u0131). [Lokus= bir genin kromozomdaki yeri] D \u2013 \u00bc ile \u00bc aras\u0131nda de\u011fi\u015fir; s\u0131f\u0131rdan ne kadar uzaksa ba\u011flant\u0131 o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Art\u0131-eksi i\u015fareti yaln\u0131zca genleri nas\u0131l numaraland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir sonucu. Ba\u011flant\u0131 dengesizli\u011fi genler aras\u0131ndaki fiziksel yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n bir sonucu olabilir. Ya da e\u011fer baz\u0131 alel kombinasyonlar\u0131 tak\u0131m halinde daha iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa do\u011fal se\u00e7ilim taraf\u0131ndan da sa\u011flanabilir.
\n Papilio memnon\u2019da renk ve \u015fekil alelleri aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 dengesizli\u011fini do\u011fal se\u00e7ilim sa\u011flamaktad\u0131r. [ba\u011flant\u0131 dengesizli\u011fi= farkl\u0131 lokuslardaki aleller aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131] Bu g\u00fcve t\u00fcr\u00fcnde kanat bi\u00e7imini belirleyen bir gen var. Bu lokustaki bir alel kuyruklu bir g\u00fcveye, ba\u015fka bir alel kuyruksuz bir g\u00fcveye yol a\u00e7\u0131yor. Ba\u015fka bir gen kanad\u0131n a\u00e7\u0131k renk mi yoksa koyu renk mi olaca\u011f\u0131n\u0131 belirliyor. \u00d6yleyse d\u00f6rt muhtemel g\u00fcve tipi var. G\u00fcveler laboratuara koyulup \u00fcremeleri sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6rt tip de \u00fcretilebiliyor. Fakat do\u011fada bu g\u00fcve tiplerinden yaln\u0131zca ikisi bulunabiliyor: kuyruklu a\u00e7\u0131k renk g\u00fcveler ve kuyruksuz koyu renk g\u00fcveler. Tesad\u00fcfi olmayan e\u015fle\u015fme do\u011fal se\u00e7ilim taraf\u0131ndan sa\u011flan\u0131yor. A\u00e7\u0131k renk kuyruklu g\u00fcveler lezzetli olmayan t\u00fcrleri taklit ediyorlar. Koyu g\u00fcvelerse gizleniyorlar. Di\u011fer iki kombinasyon ne taklit\u00e7i ne de gizlenebiliyor, ve ku\u015flar taraf\u0131ndan \u00e7abucak yeniyorlar.
\n Kar\u0131\u015f\u0131k e\u015fle\u015fme alellerin bir lokusta tesad\u00fcfi olmayan da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na neden olur. E\u011fer bir lokusta oranlar\u0131 p ve q olan iki alel (A ve a) varsa, \u00fc\u00e7 muhtemel genotipin oranlar\u0131 (AA, Aa ve aa) s\u0131ras\u0131yla p2,2pq,q2 olacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin A\u2019n\u0131n frekans\u0131 0.9 ise, a\u2019n\u0131nki de 0.1 ise, AA, Aa ve aa bireylerinin frekanslar\u0131 0.81, 0.18, 0,01 olur. Bu da\u011f\u0131l\u0131ma Hardy-Weinberg dengesi denir.
\n Tesad\u00fcfi olmayan e\u015fle\u015fme Hardy-Weinberg dengesinden sapmaya yol a\u00e7ar. \u0130nsanlar \u0131rklar\u0131na g\u00f6re kar\u0131\u015f\u0131k olarak e\u015fle\u015firler; ba\u015fka bir \u0131rktansa kendi \u0131rk\u0131m\u0131zdan biriyle e\u015fle\u015fmemiz daha olas\u0131. Bu \u015fekilde e\u015fle\u015fen populasyonlarda, tesad\u00fcfi e\u015fle\u015fmede bulunmas\u0131 gerekenden daha az heterozigot bulunur. [heterozigot= bir lokusunda iki farkl\u0131 alel bulunan organizma]
\n Heterozigotlarda azalma e\u015f se\u00e7iminin ya da basit\u00e7e populasyon i\u00e7i b\u00f6l\u00fcnmenin bir sonucu olabilir. Pek \u00e7ok canl\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 bir hareket olana\u011f\u0131 vard\u0131r, bu y\u00fczden e\u015flerinin yerel populasyondan se\u00e7erler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Evrim genetik \u00e7e\u015fitlilik gerektirir. E\u011fer hi\u00e7 koyu renk g\u00fcve olmasayd\u0131, populasyon \u00e7o\u011funlu\u011fu a\u00e7\u0131k renk olandan \u00e7o\u011funlu\u011fu koyu renk olana evrilemezdi. Evrimin devam etmesi i\u00e7in genetik \u00e7e\u015fitlenmeyi artt\u0131racak ya da yaratacak mekanizmalar ile onu azaltacak mekanizmalar\u0131n olmas\u0131 gerekir. Mutasyon gendeki bir de\u011fi\u015fimdir. Bu de\u011fi\u015fimler yeni genetik \u00e7e\u015fitlenmenin kayna\u011f\u0131d\u0131r. Do\u011fal se\u00e7ilim bu \u00e7e\u015fitlenme \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Genetik \u00e7e\u015fitlenmenin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6495,6493,6055,2470,3325,6494,4408],"class_list":["post-2623","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-amfibiler","tag-genetik-cesitlenme","tag-heterozigot","tag-kromozom","tag-lokus","tag-polimorfik","tag-populasyon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2623"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2623\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}