Biyolojide sinyal transd\u00fcksiyonu bir h\u00fccrenin bir cins sinyal veya uyar\u0131y\u0131 ba\u015fka birine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme s\u00fcrecidir. \u00c7o\u011fu zaman bu h\u00fccre i\u00e7inde enzimlerin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc biyokimyasal reaksiyonlarla ger\u00e7ekle\u015fir bunlar birbirine ikincil habercilerle ba\u011flan\u0131p bir “ikincil haberci yolu” olu\u015ftururlar. Bu s\u00fcre\u00e7ler genelde h\u0131zl\u0131 olur iyon ak\u0131lar\u0131 durumunda milisaniyeler mertebesinde protein ve lipit arac\u0131l\u0131kl\u0131 kinaz \u00e7a\u011flayan\u0131 (cascade) durumunda dakikalar mertebesinde s\u00fcrer. \u00c7o\u011fu sinyal transd\u00fcksiyonu i\u015fleminde sinyal ilk uyarandan ileri do\u011fru yay\u0131ld\u0131k\u00e7a bu olaylara kat\u0131lan protein ve di\u011fer molek\u00fcllerin say\u0131s\u0131 da artar ve b\u00f6ylece k\u00fc\u00e7\u00fck bir sinyal b\u00fcy\u00fck bir tepki do\u011furabilir; buna “sinyal kaskad\u0131” denir. Bakteri ve di\u011fer tek h\u00fccreli organizmalarda h\u00fccrenin sahip oldu\u011fu sinyal trasnd\u00fcksiyon s\u00fcre\u00e7leri onun \u00e7evresine nas\u0131l tepki verece\u011fini belirler. \u00c7ok h\u00fccreli organizmalarda organizman\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in bireysel h\u00fccrelerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 koordine eden pek \u00e7ok sinyal transd\u00fcksiyon s\u00fcreci gerekmektedir. Tahmin edilece\u011fi \u00fczere bir organizma ne kadar karma\u015f\u0131ksa organizman\u0131n sahip oldu\u011fu sinyal transd\u00fcksiyon s\u00fcre\u00e7lerinin repertuvar\u0131 da o derece karma\u015f\u0131k olmak durumundad\u0131r. Dolas\u0131yla h\u00fccresel seviyede hem i\u00e7 hem de d\u0131\u015f \u00e7evrenin duyumu sinyal transd\u00fcksiyonuna dayal\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fu hastal\u0131k \u00f6rne\u011fin diyabet ateroskleroz \u00f6zba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k (otoimm\u00fcnite) kanser sinyal transd\u00fcksiyon yollar\u0131ndaki bozukluklardan kaynaklan\u0131r. Bu durum sinyal transd\u00fcksiyonunun biyoloji kadar t\u0131pta da olan \u00f6nemini ortaya koyar.<\/p>\n
Genel Bak\u0131\u015f<\/p>\n
Uyaran
\n Sinyal transd\u00fcksiyon olaylar\u0131n\u0131 uyaran \u00e7o\u011fu molek\u00fcl h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklan\u0131r ve h\u00fccre zar\u0131 i\u00e7ine yerle\u015fmi\u015f proteinlerle etkile\u015firler. \u00c7ok h\u00fccreli organizmalarda ikincil haberci sinyal kaskadlar\u0131n\u0131 uyar\u0131p h\u00fccrenin biyolojik etkinli\u011fini organizman\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc ile koordine etemeye yarayan pek \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcl ve peptit vard\u0131r. Bu molek\u00fcller i\u015flevsel olarak hormonlar (\u00f6rne\u011fin melatonin) b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6rleri (\u00f6r. epidermal b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6r\u00fc) h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 matriks bile\u015fenleri (\u00f6r. fibronektin) sitokinler (\u00f6r. interferon gama) kemokinler (\u00f6r. RANTES) n\u00f6rotransmiterler (\u00f6r. asetilkolin) ve n\u00f6rotrofinler (\u00f6r. sinir b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6r\u00fc) olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar\u0131n \u00e7o\u011fu o s\u0131n\u0131ftaki molek\u00fcllerin molek\u00fcler yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almaz. \u00d6rne\u011fin bir s\u0131n\u0131f olarak n\u00f6rotransmiterler endorfin gibi n\u00f6ropeptitler ve serotonin ie dopamin gibi k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcllerden olu\u015fur. Hormonlar sinyal transd\u00fcksiyonunu ba\u015flatan jenerik bir molek\u00fcl s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r aralar\u0131nda ins\u00fclin (bir polipeptit) testosteron (bir steroit) ve epinefrin (bir k\u00fc\u00e7\u00fck organik molek\u00fcl) bulunur.
\n Yukar\u0131da s\u0131ralanm\u0131\u015f uyaranlara ek olarak \u00e7evresel uyaranlar da sinyal transd\u00fcksiyon kaskadlar\u0131n\u0131 uyarabilir. Retinaya d\u00fc\u015fen \u0131\u015f\u0131k burun epitelinde bulunan koku resept\u00f6rlerine ba\u011flanan kokular tat tomurcuklar\u0131ndaki tat resept\u00f6rlerini uyaran tatlar iyi bilinen \u00f6rneklerdir. Tek h\u00fccreli organimalar da sinyal transd\u00fcksiyon yollar\u0131yla birbirleriyle haberle\u015firler. \u00d6rne\u011fin c\u0131v\u0131k mantarlar a\u00e7 kald\u0131klar\u0131 zaman siklik AMP salg\u0131larlar bu da civarlar\u0131ndaki h\u00fccreleri \u00f6bekle\u015fmeleri i\u00e7in uyar\u0131r. Maya h\u00fccreleri e\u015feyli \u00fcremede birbirlerinin e\u015fey tipini anlamak i\u00e7in \u00fcreme fakt\u00f6rleri kullan\u0131r.
\n T\u00fcm sinyal transd\u00fcksiyon uyaranlar\u0131n\u0131n ortak \u00f6zelli\u011fi belli proteinlerin (h\u00fccre zar\u0131nda veya h\u00fccre i\u00e7inde) etkinli\u011fini de\u011fi\u015ftirebilmeleri ve bunun sonucunda h\u00fccrenin biolojik davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir \u015fekilde de\u011fi\u015fmesine yol a\u00e7malar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Tepkiler
\n Genlerin etkinle\u015fmesi metabolizmada de\u011fi\u015fimler h\u00fccrenin \u00e7o\u011falmas\u0131 veya hayatta kalmaya devam etmesi h\u00fccre hareketinin uyar\u0131lmas\u0131 veya bast\u0131r\u0131lmas\u0131 sinyal \u00fcretimi sonucu h\u00fccrenin verdi\u011fi tepkilerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Gen etkinle\u015fmesi sonucunda ba\u015fka h\u00fccresel de\u011fi\u015fimler de olur \u00e7\u00fcnk\u00fc tepki veren genlerin protein \u00fcr\u00fcnleri aras\u0131nda enzimler ve transkripsiyon fakt\u00f6rleri de bulunur. Sinyal iletim kaskad\u0131 sonucu \u00fcretilen transkripsiyon fakt\u00f6rleri sonra ba\u015fka genleri de etkinle\u015ftirebilirler. Dolay\u0131s\u0131yla bir ilk uyaran bir s\u00fcr\u00fc ba\u015fka genin ifadesini tetikleyebilir bu da \u00e7e\u015fitli say\u0131da karma\u015f\u0131k fizyolojik olay\u0131 harekete ge\u00e7irebilir. Bu olaylara \u00f6rnek olarak ins\u00fclin uyar\u0131s\u0131 sonucu kandan glikoz al\u0131m\u0131 ve bakteri \u00fcr\u00fcnlerinin uyar\u0131s\u0131 sonucu n\u00f6trofillerin bir enfeksiyon b\u00f6lgesine g\u00f6\u00e7 etmeleri say\u0131labilir. Bir uyaran\u0131n etkisiyle etkinle\u015fen genler grubuna ve bunlar\u0131n etkinle\u015fme s\u0131ras\u0131na “genetik program” denir.
\n \u00c7o\u011fu memeli h\u00fccresi hem b\u00f6l\u00fcnmek i\u00e7in hem de hayatta kalabilmek i\u00e7in uyar\u0131lmaya gerek duyar. B\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6r\u00fc uyar\u0131s\u0131 olmay\u0131nca programl\u0131 h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fc meydana gelir. Bu t\u00fcr h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 uyar\u0131mlar hem \u00e7ok h\u00fccreli hem de tek h\u00fccreli canl\u0131larda h\u00fccre davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n kontrol\u00fc i\u00e7in gereklidir. Sinyal transd\u00fcksiyon yollar\u0131 biyolojik s\u00fcre\u00e7ler i\u00e7in o kadar merkez\u00ee bir role sahiptir ki onlar\u0131n bozulmas\u0131 pek \u00e7ok hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7ar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Biyolojide sinyal transd\u00fcksiyonu bir h\u00fccrenin bir cins sinyal veya uyar\u0131y\u0131 ba\u015fka birine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme s\u00fcrecidir. \u00c7o\u011fu zaman bu h\u00fccre i\u00e7inde enzimlerin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc biyokimyasal reaksiyonlarla ger\u00e7ekle\u015fir bunlar birbirine ikincil habercilerle ba\u011flan\u0131p bir “ikincil haberci yolu” olu\u015ftururlar. Bu s\u00fcre\u00e7ler genelde h\u0131zl\u0131 olur iyon ak\u0131lar\u0131 durumunda milisaniyeler mertebesinde protein ve lipit arac\u0131l\u0131kl\u0131 kinaz \u00e7a\u011flayan\u0131 (cascade) durumunda dakikalar mertebesinde s\u00fcrer. …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2599,2530,6528,4486,6527,2299,6529,6532,6526,2303,6530,6525,6531],"class_list":["post-2643","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-genetik","tag-hucre","tag-interferon","tag-lipit","tag-melatonin","tag-metabolizma","tag-noropeptitler","tag-organik-molekul","tag-otoimmunite","tag-protein","tag-serotonin","tag-sinyal-transduksiyonu","tag-steroit"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2643"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2643\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}