Biyolojik Silahlar<\/p>\n
Kimyasal ajanlar gibi, biyolojik silahlar da neyse ki pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcrdeki \u015f\u00f6hretlerine yak\u0131\u015f\u0131r \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015f de\u011filler hen\u00fcz. 1971\u2032de Kazakistan\u2019daki bir iaboratuvardan ka\u00e7an ve silah olarak kullan\u0131lmak \u00fczere haz\u0131rlanan \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131 mikrobu y\u00fcz\u00fcnden \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131 yaln\u0131zca 3. \u00dcstelik hastal\u0131k salg\u0131n halinde ilerleme de g\u00f6stermemi\u015f.<\/p>\n
1979\u2032da \u015fimdiki ad\u0131 Ekaterinburg oian Sverdiovsk\u2019taki bir fabrikadan s\u0131zan \u015farbon mikrobu i\u00e7eren bir biyolojik silah y\u00fcz\u00fcnden 68 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi ve yine hastal\u0131k yay\u0131lmad\u0131. \u0130nsanlar\u0131n bu y\u00fczden ya\u015famlar\u0131n\u0131 yitirmeleri \u00e7ok ac\u0131 ama, yine de ya\u015fam kayb\u0131 tek bir bomban\u0131n neden olaca\u011f\u0131ndan daha fazla de\u011fil.<\/p>\n
1989\u2032da Washington\u2019da birka\u00e7 kamu i\u015f\u00e7isi kaza sonucu Ebola vir\u00fcs\u00fcne maruz kald\u0131. Durum fark edilene kadar, birka\u00e7 g\u00fcn boyunca bu i\u015f\u00e7iler sosyal ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f, aile ve arkada\u015flar\u0131yla birlikte olmu\u015flard\u0131. Buna kar\u015f\u0131n, bu olayda kimse ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmeden gerekli \u00f6nlemler al\u0131nabildi.
\n Ger\u00e7ek \u015fu ki, evrim milyonlarca y\u0131l boyunca memeiilere, mikroplara kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6sterme \u00f6zetti\u011fi kazand\u0131rd\u0131. \u00d6rne\u011fin kara veba, tarihte bilinen en k\u00f6t\u00fc hastal\u0131klardan biriydi; yetersiz sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve k\u00f6t\u00fc ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu Orta \u00c7a\u011f Avrupas\u0131\u2019nda at ko\u015fturdu. Ama salg\u0131n, insanl\u0131\u011f\u0131 yok edemedi: bir\u00e7ok ki\u015fi hastal\u0131\u011f\u0131 yendi. Bu senaryolar\u0131n korku sa\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bat\u0131 toplumlar\u0131ndaysa, hangi mikrop ya da vir\u00fcs ortaya \u00e7\u0131karsa \u00e7\u0131ks\u0131n, daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlarla, geli\u015fmi\u015f sa\u011fl\u0131k hizmetleriyle ve biyoajanlar\u0131 yok etmek \u00fczere geli\u015ftirilmi\u015f ila\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 kesin.
\n Belki g\u00fcn\u00fcn birinde, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimizi ek-tisiz hale getirecek bir vir\u00fcs \u00fcretebilen bir deli ortaya \u00e7\u0131kar. Asl\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fundan bir \u201cs\u00fcper hastal\u0131k\u201d yarat\u0131labilir ya da \u00e7i\u00e7ek gibi, zaten var olan bir hastal\u0131k, mikrobun genleriyle oynanarak daha zararl\u0131 hale getirilebilir. \u00dcstelik, zamanla biyo\u00eeeknolojinin geli\u015fip, denetiminin daha g\u00fc\u00e7 olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, birtak\u0131m ki\u015fi ya da gruplar\u0131n, zararl\u0131 mikrop ya da vir\u00fcsleri kolayl\u0131kla \u00fcretebileceklerini de kabul edebiliriz. Ancak, yine de bilim adamlar\u0131 daha \u00f6nce hi\u00e7bir korkun\u00e7 hastal\u0131\u011f\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmay\u0131 ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 gibi, gelecekte de bunun pek olas\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar.
\n Biyolojik silahlar di\u011fer canl\u0131lar \u00fczerinde zararl\u0131 etkiler yaratmak maksad\u0131yla kullan\u0131lan bakteri, vir\u00fcs, mikrobiyal toksinler, vb. ajanlard\u0131r. Bu tan\u0131m genellikle biyolojik olarak elde edilen toksinleri ve zehirleri de kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilir. Biyolojik sava\u015f ara\u00e7lar\u0131, ya\u015fayan mikroorganizmalar\u0131 (bakteri, protozoa, riketsia, vir\u00fcs ve mantar) i\u00e7erdi\u011fi gibi mikroorganizmalar, bitkiler ve hayvanlar taraf\u0131ndan \u00fcretilen toksinleri (kimyasallar) de kapsar.
\n Ya\u015fayan biyolojik maddeler kokusuz, tats\u0131z ve havaya bulutu halinde at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman 1 ila 5 mikron boyutunda son derece k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7ac\u0131klardan olu\u015ftu\u011fundan insan g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6r\u00fclemez. Silah olarak kullan\u0131labilecek biyolojik ajanlar \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir;
\nBakteriler: K\u00fc\u00e7\u00fck-serbest ya\u015fayan organizmalar olup \u00e7o\u011funlu\u011fu kat\u0131 veya s\u0131v\u0131 k\u00fclt\u00fcr ortam\u0131nda \u00fcretilebilirler. Bu organizmalar sitoplazma, h\u00fccre zar\u0131 ve n\u00fckleer materyaller i\u00e7eren bir yap\u0131ya sahiptir. Basit b\u00f6l\u00fcnme ile \u00fcrerler. Olu\u015fturduklar\u0131 hastal\u0131klar genellikle spesifik antibiyotik tedavilerine cevap verirler.
\nVir\u00fcsler: \u0130\u00e7lerinde \u00e7o\u011falabilecekleri canl\u0131 organizmalara ihtiya\u00e7 duyan organizmalard\u0131r. Bundan dolay\u0131 da enfeksiyoz etkileri b\u00fcy\u00fck oranda konak h\u00fccrelere ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Vir\u00fcsler genellikle antibiyotik tedavilere cevap vermeyen fakat antiviral bile\u015fimlerin bir k\u0131sm\u0131na ve s\u0131n\u0131rl\u0131 kullan\u0131ma uygun preparatlara cevap veren hastal\u0131klara neden olurlar.
\nRiketsialar: Hem bakterilerin hem de vir\u00fcslerin genel karakterlerini ta\u015f\u0131yan mikroorganizmalard\u0131r. Bakteriler gibi metabolik enzimler ve h\u00fccre zar\u0131ndan olu\u015furlar ve oksijen kullan\u0131rlar ve geni\u015f \u00e7apl\u0131 antibiyotiklere kar\u015f\u0131 duyarl\u0131d\u0131rlar. Ya\u015fayan h\u00fccreler i\u00e7inde \u00fcremelerinden dolay\u0131 da vir\u00fcsleri and\u0131r\u0131rlar.
\nKlamidya: Kendi enerji kaynaklar\u0131n\u0131 \u00fcretemediklerinden zorunlu h\u00fccre i\u00e7i parazitlerdir. Bakteriler gibi geni\u015f spekturumlu antibiyotiklere cevap verirler. \u00c7o\u011falmak i\u00e7in vir\u00fcsler gibi ya\u015fayan h\u00fccrelere ihtiya\u00e7 duyarlar.
\nMantarlar: Fotosentez yapamayan, \u00e7\u00fcr\u00fcyen bitkisel olgulardan besin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 sa\u011flarlar.
\nToksinler: Ya\u015fayan bitkiler, hayvanlar veya mikroorganizmalardan elde edilen zehirli maddelerdir. Baz\u0131 toksinler kimyasallara da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilirler. Toksinlere \u00f6zel antiserum ve se\u00e7ilmi\u015f farmakolojik ajanlarla kar\u015f\u0131 konulabilir
\n Literat\u00fcrde \u00e7ok say\u0131da biyolojik sava\u015f ajan\u0131 belirtilmektedirler. Bunlar\u0131n aras\u0131nda;
\n Bacillus anthraksis (\u015earbon Etkeni)
\n Botulinum Toksinleri (Konserve Zehiri)
\n Brucelloz (\u201cMalta Hummas\u0131\u201d Etkeni)
\n Vibrio Cholera ( Kolera Etkeni)
\n Clostridium perfirenges (Gazl\u0131 Gangren Etkeni )
\n Salmonella typhi (Tifo Etkeni)
\n Psoudomanas psoudomallei (Melioidozis hastal\u0131\u011f\u0131 Etkeni)
\n Psoudomanas mallei (Ruam hastal\u0131\u011f\u0131 Etkeni)
\n Yersinia pestis (Veba Etkeni)
\n Francisella tularensis (Tularemi Etkeni)
\n Coxiella burnetti ( Q Ate\u015fi Etkeni)
\n Smallpox vir\u00fcs (\u00c7i\u00e7ek Hastal\u0131\u011f\u0131 Etkeni)
\n Congo-Crimean Hemorajik Ate\u015fi Vir\u00fcs\u00fc
\n Ebola Vir\u00fcs\u00fc
\n Stafilokoksik Enterotoksin B
\n Rift Valley Ate\u015fi Vir\u00fcs\u00fc
\n Trichothecene mycotoxins
\n Venez\u00fcella At Ensefaliti
\n Plazmodium vivax (S\u0131tma Etkeni)
\n Saxitoksin (predominant olarak do\u011fada deniz dinoflajellileri taraf\u0131ndan \u00fcretilir)
\nB\u0130YOLOJ\u0130K AJANLARIN ETK\u0130LER\u0130
\n Biyolojik ajanlar ya ya\u015fayan organizmalar ya da \u00f6l\u00fcm veya hastal\u0131klara sebep olan toksin gibi t\u00fcrevlerden olu\u015fur. Ya\u015fayan organizmalar etkilerini g\u00f6sterene kadar ya\u015fayan hedeflerde \u00e7o\u011fal\u0131rlarken, toksinlerini \u00fcremezler. Toksinler genellikle daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr, birka\u00e7 dakika veya saat gibi \u00e7ok \u00e7abuk \u00f6l\u00fcm veya saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmaya neden olurlar.
\n Ya\u015fayan organizmalar enfeksiyon ve hastal\u0131k belirtileri g\u00f6r\u00fcnmesi aras\u0131nda 24 saat ila 6 hafta aras\u0131nda kulu\u00e7ka devri gerektirir. Biyolojik silahlar ilk bula\u015fmadan sonra birka\u00e7 hafta sonra dikkate de\u011fer bir etki b\u0131rakmaya devam edebilir. Benzer \u015fekilde geciktirilmi\u015f kulu\u00e7ka periyodu bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde ajan\u0131n tamamen \u00f6rt\u00fcl\u00fc olarak geli\u015fmesini sa\u011flar ve etkisi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131n tabii olarak geli\u015fti\u011fi fikrini olu\u015fturabilir.
\n Bir biyolojik sald\u0131r\u0131, bir b\u00f6lgeyi birka\u00e7 saat ile birka\u00e7 hafta boyunca kirletir, te\u00e7hizat\u0131 kirletir ve birlikleri harekat\u0131 son derece s\u0131n\u0131rlayan, koruyucu elbise giymeye zorlar ve\/veya koruyucu yan etkileri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bilinmeyen antimikrobiyaller almak zorunda b\u0131rak\u0131rlar.
\n Bu ajanlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcld\u00fcrler, di\u011ferleri genellikle kapasite d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak kullan\u0131l\u0131rlar. Literat\u00fcrde klasik tedavi y\u00f6ntemlerinin etki edemedi\u011fi veya belli etnik gruplar \u00fczerinde kullan\u0131labilen genetik m\u00fchendisli\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fc ajanlardan bahsedilmektedir.
\n Kimyasal silahlar\u0131n b\u00fct\u00fcn korkun\u00e7lu\u011funa ra\u011fmen, biyolojik organizman\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rne\u011fi bile \u00e7ok daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir.
\n \u00d6rne\u011fin; Bacillus antraksis basilinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131nda solunum yoluyla havadan al\u0131nan dayan\u0131kl\u0131 sporlar akci\u011ferler i\u00e7erisinde a\u00e7\u0131larak \u00e7o\u011falmakta, ba\u015flang\u0131\u00e7ta so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 semptomlar ile kulu\u00e7ka devresini ge\u00e7irerek k\u0131sa s\u00fcrede \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc tablolar ile kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilir.
\n Genetik m\u00fchendisli\u011fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc art\u0131rmak i\u00e7in daha fazla patojen veya toksin \u00fcreten genlerin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in potansiyel yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fekilde normal halinden 100 defa daha fazla patojen olan ve toksin \u00fcreten h\u00fccreler elde edilmi\u015ftir. Enfeksiyonu yayarken etkinli\u011fi geli\u015ftirebilmek ancak genetik olarak g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f ajanlarla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu \u015fekilde kurumaya, ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131na, \u0131s\u0131nmaya kar\u015f\u0131 patojenlerin diren\u00e7li olmalar\u0131 sa\u011flanarak sa\u011fl\u0131k \u00fczerine olumsuz etkinlikleri art\u0131r\u0131labilir.
\n Belirli biyolojik ajanlara besleyici katk\u0131 maddesi kullan\u0131lmas\u0131 tutuldu\u011fu ortamda hayatta kalmalar\u0131n\u0131 kuvvetlendirir. Baz\u0131 patojenlerin belli \u00e7evre \u015fartlar\u0131 i\u00e7inde kontroll\u00fc olarak mevcudiyetlerinin sa\u011flanmas\u0131 bile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 kendini yok eden genler ad\u0131 verilen geli\u015fme ile organizmalar belirli bir \u00e7evrede \u00f6nceden belirlenen miktarlarda kopyaland\u0131ktan sonra tamamen yok olacak \u015fekilde programlanabilmektedir. B\u00f6ylece, enfekte olmu\u015f arazi belirli bir zaman sonra zarara u\u011fram\u0131\u015f olur.
\nSINIRLAMALARI<\/p>\n
1- Biyolojik ajanlar, kimyasal silahlar\u0131n aksine etkilerinin tahmin edilmesi ve kontrol\u00fc son derece zordur. Etkileri, kimyasal ajanlardan daha fazla \u0131s\u0131, hava \u015fartlar\u0131 ve topografik yap\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\n 2- B\u00f6ylece, her zaman yaln\u0131z hedefi kirletme riski vard\u0131r.
\n 3- Bir \u00e7ok biyolojik ajan etkili olabilmesi i\u00e7in solunum veya sindirim yoluyla al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Kimyasal ajanlarda oldu\u011fu gibi deri ile temas sonunda enfeksiyon yaratmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu durumda, e\u011fer biyolojik ajanlar do\u011fru bir \u015fekilde tespit edilebilirse buna kar\u015f\u0131 savunma kimyasal ajanlara kar\u015f\u0131 savunmadan daha kolayd\u0131r.
\n 4- Anthraks sporlar\u0131 ve baz\u0131 toksinler gibi kuru ajanlar kal\u0131c\u0131 olmalar\u0131na ra\u011fmen, bir \u00e7ok biyolojik ajan\u0131n etkisi zamanla \u00e7ok \u00e7abuk azal\u0131r.
\n 5- Anthraks sporlar\u0131 toprakta \u00f6l\u00fcmc\u00fcl etkilerini onlarca y\u0131l muhafaza ederler. Buna benzer ajanlar uzun vadede tehlikelerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Bu \u015fekildeki ajanlar\u0131n kullan\u0131m durumunda taarruzu ger\u00e7ekle\u015ftiren taraf\u0131n i\u015fgal etmek veya ge\u00e7mek istedi\u011fi harekat alan\u0131 kirletilmi\u015f olur ve koruyucu elbise kullanma ihtiyac\u0131 ile ciddi tekrar kontaminasyon gereksinimlerini beraberinde getirir.
\n 6- Biyolojik silahlanman\u0131n getirdi\u011fi depolama ve kullanma her zaman teknik zorluklar\u0131 beraberinde getirir.
\nB\u0130YOLOJ\u0130K S\u0130LAHLARDAN KORUNMA
\n Biyolojik silahlardan korunma birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 be\u015f a\u015famadan olu\u015fmaktad\u0131r;
\n \u00d6nleme. Biyolojik silahlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 silahs\u0131zlanma ve tefti\u015f rejimleri biyolojik ajanlar\u0131n biyolojik sava\u015f durumunda \u00fcretimini ve kullan\u0131m\u0131n\u0131 cayd\u0131rmaktad\u0131r. \u0130stihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda potansiyel tehlikeler belirlenerek gerekli \u00f6nleyici tedbirler al\u0131nabilir. Do\u011fal olarak ortaya \u00e7\u0131kan ajanlara kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131lama \u00f6nemli bir tedbirdir, ancak genetik m\u00fchendisli\u011fi ile bu a\u015f\u0131lar\u0131n etkisini s\u0131n\u0131rlayan ajanlar \u00fcretilmi\u015ftir.
\n Korunma. Biyolojik ajanlara kar\u015f\u0131 korunma y\u00f6ntemleri s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Koruyucu elbiseler, maskeler k\u0131sa s\u00fcreli koruma sa\u011flayabilirler. Bununla beraber, \u015farbon gibi etkinli\u011fini uzun s\u00fcre koruyabilen kimi ajanlar i\u00e7in bu tedbirler sadece ilk a\u015famada faydal\u0131 olabilirler. Herhangi bir \u015fekilde yedi\u011fimiz yiyeceklerin biyolojik ajanlarla bula\u015fm\u0131\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz anda o yiyece\u011fin yenmemesi gerekir. Biyolojik tehlikenin olabilece\u011fi zamanlarda g\u0131dalar\u0131m\u0131z\u0131n temizli\u011fine \u00f6zellikle y\u0131kanmas\u0131na her zamankinden daha fazla \u00f6zen g\u00f6sterilmeli. Y\u0131kama i\u015flemi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde mikrobiyal y\u00fck\u00fc azalt\u0131r. Bunun yan\u0131nda sebze t\u00fcr\u00fc yiyeceklerin 1 %\u2019lik hipoklorit i\u00e7erisinde iki \u00fc\u00e7 dakika tutulmas\u0131 canl\u0131 mikroorganizmalar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine yeterlidir, bu i\u015flemden sonra mutlak surette iyice y\u0131kanmal\u0131lar. Solunum kaynakl\u0131 bula\u015fmalar s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u0131slak bir mendil gibi e\u015fyalar\u0131n a\u011f\u0131z ve buruna tutularak o anda hava yoluyla olu\u015facak bula\u015fma engellenebilir. Herkesin koruyucu elbise giyemeyece\u011fine g\u00f6re insanlar \u00f6zellikle yiyeceklerinin, e\u015fyalar\u0131n\u0131n ve \u00e7evrelerinin temizli\u011fine dikkat etmeli. Herhangi bir durumda bir bula\u015fmaya maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hisseden ki\u015fi hemen doktora ba\u015fvurmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc biyolojik ajan\u0131n bula\u015fmas\u0131ndan sonra ki\u015finin kendi ba\u015f\u0131na tedavi olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\n Pi\u015firilecek yemeklere yeterli \u0131s\u0131sal i\u015flem uygulanmal\u0131, \u00f6zellikle y\u00fcz dereceye varan \u0131s\u0131 uygulanmal\u0131. Biyolojik silah olarak kullan\u0131labilen baz\u0131 bakteri sporlar\u0131 y\u00fcz derecelik \u0131s\u0131tmada 20-30 dakika canl\u0131 kalabilmektedir.
\nBelirleme:
\n Tedavi: Tedaviyi yukarda belirtildi\u011fi gibi ki\u015fi kendi yapamaz, biyolojik ajanlara kar\u015f\u0131 tedaviyi ancak bir hekim uygulayabilir. Tedavi y\u00f6ntemleri enfeksiyon geli\u015fen ki\u015filerde maruz kal\u0131nan ajan\u0131n belirlenebilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. E\u011fer belirlenemiyorsa hekim farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle tedaviyi sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ajan\u0131n tespiti durumunda ise duyarl\u0131 antibiyotikler tercih edilerek tedaviye ba\u015flan\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u015farbon etkeni tespit edilmi\u015fse; her iki saatte bir , iki milyon \u00fcnite penisilin tedavisi uygulanabilir. Toksinlere kar\u015f\u0131 uygun antiserumlar varsa kullan\u0131l\u0131r, yoksa destek tedavisi uygulan\u0131r. Bunlar\u0131n hepsi o anki hastan\u0131n durumuna g\u00f6re gerekli tedaviyi hekim kararla\u015ft\u0131r\u0131r.
\n Dekontaminasyon-temizleme. Zamanla da\u011f\u0131larak etkilerini kaybeden kimyasal silahlar\u0131n tersine biyolojik silahlar zaman ge\u00e7tik\u00e7e etkilerini art\u0131r\u0131p \u00e7o\u011falabilirler. \u015earbon toprakta en az k\u0131rk y\u0131l aktif olarak kal\u0131r ve \u00e7evre \u015fartlar\u0131na kar\u015f\u0131 diren\u00e7lidir. Bu sebeple biyolojik sava\u015f ajanlar\u0131n\u0131n etkilerinin ortadan kalkmas\u0131 y\u0131llar alabilir.
\n Biyolojik Sava\u015f Ajanlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi ile beraber d\u00fcnyada bu silahlar\u0131n kullan\u0131m ve \u00fcretimini s\u0131n\u0131rlamak maksad\u0131 ile 1925 y\u0131l\u0131nda Cenova Protokol\u00fc, 1972 y\u0131l\u0131nda Biyolojik Silahlar Konvansiyonu (BWC-Biological Weapons Convention) imzalanm\u0131\u015f, farkl\u0131 tarihlerde bu konvansiyonun g\u00f6zden ge\u00e7irildi\u011fi toplant\u0131lar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n bu t\u00fcr silahlar\u0131n yap\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri bile \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Ancak bunun art\u0131k bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olman\u0131n \u00f6tesine, baz\u0131 \u00fclkelerde bu silahlar\u0131n y\u00fcksek miktarlarda stokland\u0131\u011f\u0131 da bir ger\u00e7ektir. Bunu geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdee geli\u015fmemi\u015f \u00fclkelerde yapmaktad\u0131r. Geli\u015fmemi\u015f \u00fclkelerin kontrol\u00fc geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerce sa\u011flanabilmekte ama geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin kontrol\u00fcn\u00fc \u015fu anda sa\u011flamak imkan\u0131 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir s\u00fcper g\u00fc\u00e7 anla\u015fmalar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edebiliyor ve kimse buna sesini \u00e7\u0131karam\u0131yor. Bu nedenlerle biyolojik silah tehlikelerden insanl\u0131\u011f\u0131n ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu durumda ona kar\u015f\u0131 gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131 ve insanlar\u0131 bu konuda bilin\u00e7lendirilmeli.
\n D\u00fcnya klonlanma eti\u011fini tart\u0131\u015f\u0131rken as\u0131l sorun olan genetik m\u00fchendislik y\u00f6ntemi ile geli\u015ftirilmi\u015f biyolojik silahlar g\u00f6zden uzak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Olas\u0131 bir biyolojik silah sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131, y\u00fcksek teknik e\u011fitim alm\u0131\u015f ekiplerin kurularak ulusal ve uluslar aras\u0131 i\u015fbirli\u011fi ile potansiyel biyolojik silah \u00fcretici ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n yak\u0131ndan takip edilmesi, hastanelerde bu tip sald\u0131r\u0131lar i\u00e7in \u00f6zel donan\u0131ml\u0131 servisler olu\u015fturulmas\u0131, yap\u0131lacak olan ulusal felaket planlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmal\u0131d\u0131r.
\n D\u00fcnya Tabipler Birli\u011fi 1990 y\u0131l\u0131nda, 42. oturumunda Kimyasal ve Biyolojik Silahlar Konulu Bildirgeyi kabul etmi\u015f, Tokyo bildirgesiyle de sa\u011fl\u0131k hizmeti vermesi beklenen hekimlerin, kimyasal ve biyolojik silahlar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na kat\u0131lmas\u0131n\u0131, ki\u015fisel ve bilimsel bilgilerini bu silahlar\u0131n ke\u015ffi ve \u00fcretiminde kullanmalar\u0131n\u0131n etik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Biyolojik Silahlar Kimyasal ajanlar gibi, biyolojik silahlar da neyse ki pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcrdeki \u015f\u00f6hretlerine yak\u0131\u015f\u0131r \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015f de\u011filler hen\u00fcz. 1971\u2032de Kazakistan\u2019daki bir iaboratuvardan ka\u00e7an ve silah olarak kullan\u0131lmak \u00fczere haz\u0131rlanan \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131 mikrobu y\u00fcz\u00fcnden \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131 yaln\u0131zca 3. \u00dcstelik hastal\u0131k salg\u0131n halinde ilerleme de g\u00f6stermemi\u015f. 1979\u2032da \u015fimdiki ad\u0131 Ekaterinburg oian Sverdiovsk\u2019taki bir fabrikadan s\u0131zan \u015farbon mikrobu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2619,6587,2181,6585,6582,6584,6588,2599,6583,2274,4235,2865,6590,6586,6589,6149,6591,2343],"class_list":["post-2668","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-antibiyotik","tag-bacillus-anthraksis","tag-bakteri","tag-biyoajanlar","tag-biyolojik-silahlar","tag-cicek-hastaligi","tag-clostridium-perfirenges","tag-genetik","tag-kimyasal-ajanlar","tag-mantar","tag-mikroorganizmalar","tag-protozoa","tag-psoudomanas-mallei","tag-riketsia","tag-salmonella-typhi","tag-toksinler","tag-venezuella-at-ensefaliti","tag-virus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2668"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2668\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}