S\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n gere\u011fi:<\/p>\n
Do\u011fada \u00e7evremizde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz t\u00fcm canl\u0131lar\u0131, ister istemez, fark\u0131nda olsak da olmasak da s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r\u0131z. \u00d6rne\u011fin; bitkiler ve hayvanlar, a\u011fa\u00e7lar ve \u00e7al\u0131lar, kaya-ta\u015f-kum gibi ay\u0131r\u0131mlar bile bir t\u00fcr s\u0131n\u0131fland\u0131rmad\u0131r.
\n S\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n esas amac\u0131, yery\u00fcz\u00fcnde bulunan canl\u0131lar\u0131, akrabal\u0131k ili\u015fkilerine g\u00f6re grupland\u0131rmak ve bu sayede de d\u00fczenli bir sistem i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Bu amaca hizmet veren bilim dal\u0131 ise “Sistematik” veya “Taksonomi” olarak bilinir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n mant\u0131\u011f\u0131nda as\u0131l dayanak, akrabal\u0131k dereceleridir. Ancak buna ek olarak v\u00fccut simetrisi, v\u00fccut bo\u015fluklar\u0131n\u0131n tipi, embriyo evresinde g\u00f6r\u00fclen segmentasyon tipi, embriyonik geli\u015fim evreleri, ortak k\u00f6kenden gelen \u00fcyeler (kol, bacak, kanat gibi), iskelet tipi ve \u015fekli, sindirim sisteminin tipi, larva durumlar\u0131 ve e\u015feysel \u00f6zellikler gibi ba\u015fka karakterlerden de yararlan\u0131l\u0131r.
\n Canl\u0131lar aleminde ge\u00e7erli olan esas taksonomik gruplar b\u00fcy\u00fckten k\u00fc\u00e7\u00fc\u011fe do\u011fru \u015fu \u015fekildedir: <\/p>\n
1. Chromista
\n 2. Protozoa
\n Regnum (alem), Divisio (b\u00f6l\u00fcm), Phylum (\u015fube), Classis (s\u0131n\u0131f), Ordo (tak\u0131m), Familia (aile\/familya), Genus (cins) ve Species (t\u00fcr). <\/p>\n
S\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n tarih\u00e7esi:<\/p>\n
S\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n temeli Aristo’ya (M.\u00d6.384-322) kadar uzan\u0131r. Aristo, canl\u0131lar\u0131 “Bitkiler” ve “Hayvanlar” olmak \u00fczere iki aleme ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Daha sonra Ernst Haeckel (1834-1919) taraf\u0131ndan, “Protista” ad\u0131 verilen ve b\u00fct\u00fcn mikroskobik canl\u0131lar\u0131 i\u00e7eren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir alem olmas\u0131 \u00f6nerilmi\u015fti. Taksonomiyi ciddi anlamda ilk defa ele alan bilim adam\u0131 ise Carl von Linneaus’dur (1707-1778). Ancak Linneaus taraf\u0131ndan yap\u0131lan s\u0131n\u0131fland\u0131rma, akrabal\u0131k dereceleri konusunda \u00e7ok fazla bilgi vermemesi nedeniyle “suni s\u0131n\u0131fland\u0131rma” olarak isimlendirilmi\u015ftir.
\n Taksonominin modern \u015feklini almas\u0131, Herbert Copeland ve Robert Whittaker isimli ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Copeland taraf\u0131ndan \u00f6nerilen s\u0131n\u0131fland\u0131rmada, Haeckel’in s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131na ek olarak bir de “Bakteriler” alemi yer al\u0131yordu. Copeland’in fikirlerini biraz daha geli\u015ftiren Whittaker ise, “Fungi” ad\u0131 alt\u0131nda be\u015finci bir alemi s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya katt\u0131.
\n 1990 y\u0131l\u0131nda ise Carl Woese isimli ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan, Whittaker’\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 elden ge\u00e7irildi ve canl\u0131lar Bacteria, Archaea ve Eucarya olmak \u00fczere 3 “domain” alt\u0131nda topland\u0131. <\/p>\n
* Robert Whittaker’\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131
\n * Carl Woese’in s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 <\/p>\n
Carl Woese’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve fikirleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Margulis ve Schwartz taraf\u0131ndan canl\u0131lar\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131na son bir \u015fekil verilmi\u015f ve a\u015fa\u011f\u0131daki tablo olu\u015fturulmu\u015ftur:<\/p>\n
CANLI NED\u0130R? <\/p>\n
Canl\u0131, organize olan ve bu organize karakteri sayesinde de kendi devam\u0131n\u0131 sa\u011flayabilendir. Kendili\u011finden \u00e7e\u015fitli kimyasal tepkimeleri ger\u00e7ekle\u015ftiren, bu tepkimeler sayesinde yap\u0131 ta\u015flar\u0131n\u0131 kendisi olu\u015fturabilen veya gerekti\u011finde bunlar\u0131 y\u0131kabilen, \u00fcreyebilen, i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullardan haber alabilen ve bunlara kar\u015f\u0131 tepkiler olu\u015fturabilen ve en \u00f6nemlisi de, bunlar\u0131n hepsini yapabilmek i\u00e7in mutlaka enerjiye ihtiya\u00e7 duyan her \u015fey “canl\u0131d\u0131r”. <\/p>\n
Canl\u0131lar\u0131n kabul g\u00f6ren 3 temel ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fi;
\n (1) beslenme, (2) \u00fcreme ve (3) etraflar\u0131nda olup bitenden haberdar olma (duyumsama) olarak say\u0131l\u0131r. Bunlar\u0131n hepsinin temelinde ise, bir enerji gereksinimi vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin; baz\u0131 kristallerin de kendi kendilerine b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri bilinmektedir. Ancak geli\u015fmek, \u00fcremek ve di\u011fer her \u015fey i\u00e7in, canl\u0131lar mutlaka enerjiye ihtiya\u00e7 duyarlar.<\/p>\n
\u00c7e\u015fitli ya\u015famsal fonksiyonlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, canl\u0131lar\u0131n do\u011fal yap\u0131sal \u00f6zelliklerinin bir sonucudur. \u00d6rne\u011fin beslenme, h\u00fccrenin canl\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131n devam\u0131 ve i\u015flevlerini yerine getirebilmesi i\u00e7in gerekli olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
D\u00fcnya \u00fczerinde bulunan t\u00fcm canl\u0131lar, DNA ve\/veya RNA olarak bilinen n\u00fckleik asitleri ta\u015f\u0131rlar. Bu molek\u00fcller, yeni bir neslin meydana getirilebilmesi i\u00e7in gerekli olan bilgiyi depolar. Cans\u0131z varl\u0131klarda ise, kendili\u011finden \u00e7o\u011falma (\u00fcreme) s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu tip bir bilginin depolanma gereksinimi de yoktur.<\/p>\n
CANLILI\u011eIN ORTAYA \u00c7IKI\u015eI <\/p>\n
D\u00fcnya \u00fczerinde canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n olu\u015fumundan \u00f6nce, yap\u0131s\u0131 bug\u00fcnk\u00fc atmosferden olduk\u00e7a farkl\u0131 olan bir ilkin atmosfer bulunuyordu. Serbest oksijen gaz\u0131n\u0131 i\u00e7ermeyen bu ilkin atmosferin ba\u015fl\u0131ca bile\u015fenleri amonyak (NH3), metan (CH4), su (H2O), azot (N2), fosfor (P) ve k\u00fck\u00fcrtl\u00fc bile\u015fiklerdi. <\/p>\n
Yanarda\u011f faaliyetleri sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan su buhar\u0131 ve s\u00fcrekli ya\u011fmurlar sonucu atmosferde meydana gelen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar, bu basit bile\u015fiklerin belirli bir kimyasal d\u00fczen i\u00e7erisinde bir araya gelmesine ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n temel ta\u015flar\u0131n\u0131 te\u015fkil eden “organik bile\u015fiklerin” olu\u015fmas\u0131na neden oldu. <\/p>\n
1953 y\u0131l\u0131nda Stanley Miller isimli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan deneyde, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile ilgili olarak ortaya at\u0131lan bu g\u00f6r\u00fc\u015fler ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fturuldu. \u0130lkin atmosferde var oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen gazlar\u0131, yanarda\u011f faaliyetleri sonucu atmosfere kar\u0131\u015fm\u0131\u015f olan su buhar\u0131n\u0131 ve y\u0131ld\u0131r\u0131ma e\u015fde\u011fer \u015fiddette elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 kullanan ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131; bu deney sonucunda \u00e7e\u015fitli organik bile\u015fiklerin ve \u00f6zellikle de canl\u0131lar\u0131n yap\u0131s\u0131nda bulunan 20 aminoasitten 3 tanesinin (alanin, asparajin ve glisin) olu\u015ftu\u011funu g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n
REGNUM (ALEM): MONERA<\/p>\n
Monera aleminde incelenen t\u00fcm canl\u0131lar, zar ile \u00e7evrili ger\u00e7ek organelleri bulunmayan prokaryot h\u00fccre yap\u0131s\u0131na sahiptir. (Bkz. Prokaryot h\u00fccre ile \u00f6karyot h\u00fccre aras\u0131ndaki farklar) Kitin yap\u0131da bir h\u00fccre duvar\u0131 ve halkasal yap\u0131da basit bir genetik materyal ta\u015f\u0131yan bu canl\u0131larda, amitotik h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi ile \u00e7o\u011falma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Monera alemi s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131rken, hayvanlar ve bitkiler gibi di\u011fer canl\u0131 gruplar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan terimlerin ve sistemlerin bu canl\u0131 grubuna uyarlanm\u0131\u015f ve farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f halleri kullan\u0131l\u0131r. Monera yani “bakteriler” alemi \u00f6ncelikle “domain” ad\u0131 verilen iki gruba ayr\u0131l\u0131r:
\n 1. Bacteria
\n 2. Archaea <\/p>\n
\u00c7ok yak\u0131n bir tarihe kadar bakteriler aleminde b\u00f6yle bir ay\u0131r\u0131m s\u00f6z konusu de\u011fildi. Fakat son y\u0131llarda \u00f6zellikle h\u00fccre biyolojisi, mikrobiyoloji ve genetik alan\u0131ndaki h\u0131zl\u0131 geli\u015fmeler, birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 iki grup bakteri oldu\u011funu ortaya koydu. (Bkz. Bacteria ve Archaea aras\u0131ndaki farklar)
\n1. Domain: Bacteria – Ger\u00e7ek Bakteriler <\/p>\n
Laboratuar k\u00fclt\u00fcrleri \u00fczerinde yap\u0131lan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 ribozomal RNA 16S alt birimi sekans (dizilim) analizine dayanarak 14 Bakteri alemi belirlenmi\u015ftir. Mikrobiyel habitatlardan al\u0131nan \u00f6rneklerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla da bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir miktar daha alem tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat, Bacteria’n\u0131n i\u00e7inde ger\u00e7ekte bulunan alem say\u0131s\u0131n\u0131n bundan \u00e7ok daha fazla, b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla 50’nin \u00fczerinde oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu da demek oluyor ki, bizim laboratuar k\u00fclt\u00fcrlerinden bildi\u011fimiz bakteriler buzda\u011f\u0131n\u0131n yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131. <\/p>\n
Bacteria i\u00e7indeki Spirochetes ve Cyanobacteria gibi baz\u0131 dallar daha \u00f6nceden, morfoloji, fizyoloji gibi fenotipik \u00f6zellikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak ayr\u0131lm\u0131\u015flar. Fakat di\u011fer \u015fubelerin \u00e7o\u011funda bulunan t\u00fcrler aras\u0131nda olduk\u00e7a fazla fenotipik farkl\u0131l\u0131klara rastlan\u0131yor. Proteobacteria buna iyi bir \u00f6rnek \u00e7\u00fcnk\u00fc bu grup i\u00e7inde rastlanan fizyolojik \u00f6zelliklerin toplam\u0131, mikroorganizmalarla ilgili olarak bilinen t\u00fcm fizyolojik \u00f6zelliklerin neredeyse tamam\u0131na yak\u0131nd\u0131r. Bu y\u00fczden g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bakterilerin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131, genetik \u00f6zellikler temel al\u0131narak yap\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
Filogenetik olarak en eski olan bakteri grubu, tamam\u0131 hipertermofilik H2 kemolitotroflar\u0131 olan Aquifex cinsini ve akrabalar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Buna yak\u0131n di\u011fer soylar olan Thermodesulfobacterium, Thermotoga ve ye\u015fil k\u00fck\u00fcrts\u00fcz bakteriler (Cholorofexus grubu) gibi gruplar da termofilik t\u00fcrler i\u00e7erir. <\/p>\n
Ye\u015fil k\u00fck\u00fcrts\u00fcz bakterileri ge\u00e7tikten sonra s\u0131ras\u0131yla radyasyona y\u00fcksek derecede diren\u00e7li olan Deinococcus’u i\u00e7eren deinococci ve akrabalar\u0131n\u0131n, kendilerine \u00f6zg\u00fc morfolojileriyle spiroketlerin (Spirochetes), fototrofik ye\u015fil s\u00fclf\u00fcr bakterilerinin, kemoorganotrofik Flavobacteria grubunun, tomurcuklanan bakteriler olan ve h\u00fccre duvar\u0131nda peptidoglikan bulunmayan Plantomces \/ Pirella’n\u0131n, insanlarda ve di\u011fer hayvanlarda hastal\u0131k yapan ve zorunlu h\u00fccre i\u00e7i parazitler olan Chlamydia’n\u0131n ve morfolojik a\u00e7\u0131dan yine kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikleri olan Nitrospira’n\u0131n geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. <\/p>\n
Gram pozitif bakteriler, Cyanobacteria, ve Proteobacteria gruplar\u0131, hakk\u0131nda en \u00e7ok bilgi sahibi olunan ve olduk\u00e7a fazla say\u0131da cins i\u00e7eren gruplard\u0131r.
\n2. Domain: Archaea – Eski Bakteriler <\/p>\n
Archea, Crenarchaeota ve Euryarchaeota ad\u0131 verilen iki ana alt koldan ve Korarchaeota ad\u0131 verilen k\u00f6klere yak\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir alt koldan olu\u015fur.<\/p>\n
Crenarchaeota \u00e7o\u011funlukla bilinen t\u00fcm organizmalar i\u00e7inde en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda ya\u015fayan hipertermofilik t\u00fcrleri i\u00e7erir. \u00c7o\u011fu hipertermofil kemolitotrofik ototroflard\u0131r ve ya\u015fam alanlar\u0131 fotosentetik canl\u0131lardan yoksun oldu\u011fu i\u00e7in, bu canl\u0131lar bulunduklar\u0131 \u00e7evredeki tek birinci \u00fcreticilerdir. Hipertermofilik crenarchaeotlar ya\u015fam a\u011fac\u0131nda birbirlerine olduk\u00e7a yak\u0131n ve k\u0131sa dallanmalar g\u00f6sterirler. Bu durum da bu organizmalar\u0131n evrim s\u00fcreci i\u00e7inde olduk\u00e7a az de\u011fi\u015ftiklerini g\u00f6sterir. B\u00f6ylece, d\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015fam\u0131n ilk belirdi\u011fi zamanlara y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in iyi modeller olurlar. <\/p>\n
Euryarchaeota grubu fizyolojik a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00e7e\u015fitli t\u00fcrleri i\u00e7ine al\u0131r. Bu canl\u0131lar \u00e7e\u015fitli bak\u0131mlardan u\u00e7 noktalardaki yerlerde ya\u015farlar.<\/p>\n
Korarchaeota sar\u0131 bir kapl\u0131ca ta\u015f\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan gen analiziyle ke\u015ffedilmi\u015fti fakat \u015fu anda laboratuar k\u00fclt\u00fcrlerinde mevcut. Archaea a\u011fac\u0131n\u0131n k\u00f6klerine yak\u0131n bir noktadan \u00e7\u0131kan bu grubun, biyolojik \u00f6zellikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok eski organizmalar hakk\u0131nda fikir sahibi olmam\u0131z\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. <\/p>\n
Enerji metabolizmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7o\u011fu Archaea’n\u0131n kemoorganotrofik oldu\u011fu, yani organik maddeleri enerji kayna\u011f\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ototrofluk da Archaea t\u00fcrleri aras\u0131nda olduk\u00e7a yayg\u0131n. <\/p>\n
1. Crenarchaeota
\n 2. Euryarchaeota
\n 3. Korarchaeota<\/p>\n
REGNUM (ALEM): PROT\u0130STA<\/p>\n
Bir h\u00fccreli canl\u0131lar\u0131 i\u00e7eren bu alemden itibaren, h\u00fccre organellerinin her biri zar ile \u00e7evrilmi\u015f haldedir. Bu alem \u00fcyelerinden baz\u0131lar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen kloroplastlar, bitkilerde bulunan kloroplastlar\u0131n aksine, prokaryot h\u00fccreden k\u00f6ken alm\u0131\u015ft\u0131r.
\n Protista \u00fcyeleri, sahip olduklar\u0131 bitkisel veya hayvansal \u00f6zelliklerin \u00e7o\u011funlu\u011funa g\u00f6re iki grup alt\u0131nda incelenir:
\n 1. Chromista
\n 2. Protozoa<\/p>\n
REGNUM (ALEM): FUNG\u0130 (MANTARLAR)<\/p>\n
Bu alem, yedi\u011fimiz \u015fapkal\u0131 mantarlar\u0131 ve di\u011fer organizmalarla birlikte ya\u015fayan c\u0131v\u0131k mantarlar\u0131 i\u00e7erir. Baz\u0131 mantarlar, alglerle bir araya gelerek “liken” ad\u0131 verilen topluluklar\u0131 olu\u015ftururlar. Baz\u0131 t\u00fcrler de, bitkilerin k\u00f6klerinde simbiyont olarak ya\u015farlar. Bitkilerin %90’\u0131, k\u00f6klerinde simbiyont mantar t\u00fcrlerini ta\u015f\u0131r.
\n \u0130letim dokusu bulunmayan ve bu nedenle heterotrofik, parazitik ya da saprofit (\u00e7\u00fcr\u00fck\u00e7\u00fcl) beslenen, fotosentez yapmamalar\u0131 nedeniyle \u0131\u015f\u0131\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 olmayan, \u00f6karyotik canl\u0131lard\u0131r. \u00c7o\u011fu hareketsizdir. “Ekzoenzimler” ad\u0131 verilen sindirim enzimleriyle h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 sindirim yap\u0131l\u0131r. Besin maddeleri, v\u00fccutta glikojen formunda depolan\u0131r. H\u00fccre duvarlar\u0131, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kitin yap\u0131dad\u0131r. Ayr\u0131ca h\u00fccre zar\u0131 yap\u0131s\u0131nda, hayvanlardaki kolesterol yerine, “ergosterol” ad\u0131 verilen \u00f6zel bir bile\u015fik bulunur.<\/p>\n
Mayalar gibi baz\u0131 cinsleri tek h\u00fccreli olabilir. \u00c7ok h\u00fccreli \u00fcyeleri, “hif” ad\u0131 verilen \u00f6zel v\u00fccut b\u00f6l\u00fcmlerinden olu\u015furlar. Hifler, bir araya gelerek “misel” yap\u0131lar\u0131n\u0131 meydana getirir. Spor ad\u0131 verilen \u00f6zel h\u00fccrelerle \u00fcrerler. S\u0131kl\u0131kla r\u00fczgar yoluyla sa\u00e7\u0131lan sporlar, organizman\u0131n t\u00fcr\u00fcne ve ortam ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re e\u015feyli (mayotik) ya da e\u015feysiz (mitotik) olarak \u00fcretilirler. E\u015feyli \u00fcreme \u00f6ncesinde, “feromon” olarak bilinen kimyasallarla ileti\u015fim kurarlar. Bitkilerde g\u00f6r\u00fclen d\u00f6l alma\u015f\u0131, mantarlarda da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n Yap\u0131lan molek\u00fcler \u00e7al\u0131\u015fmalar, mantarlar\u0131n en yak\u0131n oldu\u011fu canl\u0131 grubunun “hayvanlar” alemi oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.
\n 1. Divisio (B\u00f6l\u00fcm): Gymnomycota (C\u0131v\u0131k Mantarlar)
\n 2. Divisio (B\u00f6l\u00fcm): Mastigomycota
\n 3. Divisio (B\u00f6l\u00fcm): Amastigomycota<\/p>\n
REGNUM (ALEM): PLANTAE (B\u0130TK\u0130LER)<\/p>\n
Birincil olarak karada ya\u015famaya uyum sa\u011flam\u0131\u015f, h\u00fccrelerinde kloroplast bulunan, fotosentez yapabilen, ototrof (kendibeslek) canl\u0131lard\u0131r. Bu canl\u0131lar\u0131n kloroplastlar\u0131, \u00f6karyot k\u00f6kenlidir. H\u00fccre duvar\u0131 sell\u00fcloz i\u00e7erir. Organ ve doku sistemlerinde belirgin farkl\u0131la\u015fmalar vard\u0131r. <\/p>\n
\u00c7o\u011falmalar\u0131 birincil olarak gametofitik ve sporofitik fazlar\u0131n birbirini izlemesi suretiyle ortaya \u00e7\u0131kan e\u015feyli \u00fcremedir. Gametofitik evre, evrimsel olarak gittik\u00e7e k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yumurta ve sperm \u00fcreten yap\u0131lar \u00e7ok h\u00fccrelidir ve k\u0131s\u0131r bir k\u0131l\u0131f ile \u00e7evrelenmi\u015ftir. Zigottan embriyo geli\u015fir ya da tohumsuz bitkilerde arkegoniyum, tohumlu bitkilerdeyse embriyo kesesi i\u00e7ine girerek gen\u00e7 sporofiti olu\u015fturur.
\n Kural olarak sonsuz ya\u015farlar, vejetatif \u00e7o\u011falabilirler ve uyar\u0131lma i\u00e7in herhangi bir doku geli\u015ftirmemi\u015flerdir. <\/p>\n
Bitkiler d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tarihi 4 devire ayr\u0131l\u0131r:
\n 1. Siluriyen’e kadar Thallofitlerin \u00e7a\u011f\u0131;
\n 2. Ge\u00e7 Siluriyen’den Permiyen’e kadar damarl\u0131 Kriptogamlar\u0131n ve onlardan daha sonra ortaya \u00e7\u0131kan Prephanerogamlar\u0131n \u00e7a\u011f\u0131;
\n 3. Permiyen’den Ge\u00e7 Jura’ya kadar Gymnospermlerin \u00e7a\u011f\u0131;
\n 4. Ge\u00e7 Jura’dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin Angiospermlerin \u00e7a\u011f\u0131. <\/p>\n
\u015eimdilerde bitkiler 360 bin t\u00fcre sahiptir. Bunlar\u0131n yakla\u015f\u0131k 2\/3’\u00fc tohumlu (600’\u00fc a\u00e7\u0131k tohumlular; 200 bini \u00e7ift \u00e7enekli ve 50 bini de tek \u00e7enekli olmak \u00fczere kapal\u0131 tohumlular), 1\/3’\u00fcyse tohumsuz bitkilerdir.<\/p>\n
1. Divisio (B\u00f6l\u00fcm): Cryptophyta (Tohumsuz bitkiler)
\n 2. Divisio (B\u00f6l\u00fcm): Spermatophyta (Tohumlu bitkiler)<\/p>\n
REGNUM (ALEM): ANIMALIA (HAYVANLAR)<\/p>\n
Hayvanlar aleminin \u00fcyeleri; geli\u015fmi\u015f bir sinir sistemine ve hareket yetene\u011fine sahip olan, h\u00fccrelerinde kloroplast ta\u015f\u0131mamalar\u0131 nedeniyle kendi besinlerini kendileri \u00fcretemeyen, bu sebeple de d\u0131\u015far\u0131dan organik besin almak zorunda olan canl\u0131lard\u0131r. Besin, sindirildikten sonra h\u00fccre i\u00e7erisinde al\u0131n\u0131r. Heterotrof (ard\u0131beslek) olan bu canl\u0131lar, beslenme \u015fekillerine g\u00f6re ayr\u0131ca ot\u00e7ul (herbivor), et\u00e7il (karnivor), hep\u00e7il (omnivor), b\u00f6cek\u00e7il (insektivor), vb. olarak grupland\u0131r\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
Hayvanlar alemini, ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak:
\n 1. Omurgas\u0131zlar
\n 2. Omurgal\u0131lar olmak \u00fczere iki gruba ay\u0131rabiliriz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n gere\u011fi: Do\u011fada \u00e7evremizde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz t\u00fcm canl\u0131lar\u0131, ister istemez, fark\u0131nda olsak da olmasak da s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r\u0131z. \u00d6rne\u011fin; bitkiler ve hayvanlar, a\u011fa\u00e7lar ve \u00e7al\u0131lar, kaya-ta\u015f-kum gibi ay\u0131r\u0131mlar bile bir t\u00fcr s\u0131n\u0131fland\u0131rmad\u0131r. S\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n esas amac\u0131, yery\u00fcz\u00fcnde bulunan canl\u0131lar\u0131, akrabal\u0131k ili\u015fkilerine g\u00f6re grupland\u0131rmak ve bu sayede de d\u00fczenli bir sistem i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Bu amaca hizmet veren bilim dal\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6625,2132,2224,6619,6622,3378,2354,6623,5803,5802,2123,6624,6620,6626,2865,6618,6616,6617,6621,6335],"class_list":["post-2674","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-amastigomycota","tag-aristo","tag-azot","tag-chromista","tag-cyanobacteria","tag-embriyo","tag-fosfor","tag-gymnomycota","tag-herbivor","tag-karnivor","tag-kukurt","tag-mastigomycota","tag-monera-alemi","tag-omnivor","tag-protozoa","tag-sistematik","tag-siniflandirma-nedir","tag-siniflandirmanin-geregi","tag-spirochetes","tag-taksonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2674"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2674\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}