Klonlama, bir organizman\u0131n, h\u00fccrenin ya da h\u00fccrelerin bir atadan ya da stoktan e\u015feysiz olarak genetik anlamda kopyalanmas\u0131. Klon ise; tek bir bireyden e\u015feysiz \u00fcreme yoluyla \u00fcretilmi\u015f, genetik yap\u0131s\u0131 birbirinin t\u0131pat\u0131p ayn\u0131 olan canl\u0131 toplulu\u011funa kar\u015f\u0131l\u0131k gelen bir biyoloji terimidir ve k\u0131saca “cl.” simgesiyle g\u00f6sterilir. Klonlama, biyolojinin \u00e7e\u015fitli dallar\u0131nda farkl\u0131 bi\u00e7imlerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilen bir terimdir.<\/p>\n
Biyolojik anlamda klonlama (klonal \u00e7o\u011falma), tek h\u00fccreli canl\u0131lar\u0131n \u00fcreme \u015feklidir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok h\u00fccreli organizmalarda da belli konularda \u00f6zelle\u015fmi\u015f h\u00fccrelerin b\u00f6l\u00fcnerek kendilerini tekrar olu\u015fturmas\u0131na da “klonal \u00e7o\u011falma” denir. Buna en iyi \u00f6rnek insanlardaki ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi h\u00fccreleridir. Belli bir etki kar\u015f\u0131s\u0131nda patojeni tan\u0131yan bu h\u00fccreler, do\u011fru antikoru \u00fcretme kapasitesine sahip h\u00fccreleri klonal olarak \u00e7o\u011falt\u0131rlar ve hastal\u0131kla sava\u015f\u0131rlar.
\nGenetikte klonlama, DNA’n\u0131n belli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, genellikle de bir genin kopyas\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131lan y\u00f6ntemleri kapsayan bir terimdir. Bu yolla olu\u015fturulan DNA par\u00e7alar\u0131, ara\u015ft\u0131rmalarda kullan\u0131l\u0131r. Bir canl\u0131n\u0131n DNA’s\u0131n\u0131n onunla e\u015f, yeni bir canl\u0131 olu\u015fturmada kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6nteme ise genellikle “bedensel h\u00fccre \u00e7ekirde\u011fi aktar\u0131m\u0131” denilmektedir.<\/p>\n
Molek\u00fcler klonlama<\/p>\n
Bu teknik, herhangi bir DNA par\u00e7as\u0131n\u0131n, plazmid ya da fajmid gibi kendini e\u015fleme yetene\u011fi olan bir ba\u015fka DNA par\u00e7as\u0131 i\u00e7ine vekt\u00f6r yerle\u015ftirilmesi ve bu bile\u015fimin vekt\u00f6r\u00fcn \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 i\u015flemlerini i\u00e7erir. Bu teknik, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz biyoloji biliminin neredeyse her alan\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli kullan\u0131m alan\u0131na sahiptir.
\n\u00c7o\u011falt\u0131msal klonlama<\/p>\n
Bu teknik, bir organizman\u0131n (don\u00f6r) genetik materyalinin hepsinden (genom) al\u0131n\u0131p, ba\u015fka bir organizma (al\u0131c\u0131) i\u00e7ine yerle\u015ftirilmesini i\u00e7erir. Don\u00f6r DNA\u00b4s\u0131n\u0131n \u00fcreyebilmesi i\u00e7in al\u0131c\u0131n\u0131n e\u015fey h\u00fccrelerinin i\u00e7ine yerle\u015ftirilmesi gerekir. \u00d6rne\u011fin Dolly klonlan\u0131rken, bir koyundan al\u0131nan genom, ba\u015fka bir koyunun yumurta h\u00fccresi i\u00e7ine koyulmu\u015f ve bu yumurta h\u00fccresi ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 anne (foster mother) i\u00e7inde \u00fcremeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tip klonlama, asl\u0131nda t\u00fcp bebek y\u00f6nteminin sperm olmadan ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine benzemektedir. Don\u00f6rden al\u0131nan genom yaln\u0131zca don\u00f6r\u00fc temsil etti\u011finden, olu\u015facak bireyler de asl\u0131nda don\u00f6r\u00fcn kopyas\u0131 olacaklard\u0131r. Bu yolla klonlanan organizmalardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r: kurba\u011fa, kedi, maymun, koyun, ke\u00e7i, inek, fare, domuz ve tav\u015fan.
\nTerapi ama\u00e7l\u0131 klonlama<\/p>\n
Bu tip klonlama belki de etik olarak en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan klonlama bi\u00e7imidir. Bu teknikte, insan embriyolar\u0131n\u0131n k\u00f6k h\u00fccreleri al\u0131n\u0131p, hasta insanlarda kullan\u0131lmas\u0131 esast\u0131r. Buna \u00f6rnek olarak lenf kanserlerinde embriyonik kemik ili\u011fi h\u00fccrelerinin kanserli doku ile de\u011fi\u015ftirilmesi verilebilir. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, embriyonik k\u00f6k h\u00fccrelerinin yeti\u015fkinlerde bulunan herhangi bir h\u00fccre \u00e7e\u015fidini yapabilece\u011fi bilinmektedir. Bu nedenle do\u011fru kullan\u0131lan k\u00f6k h\u00fccreleri, t\u0131pta \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7acak devrimsel yeni kullan\u0131m alanlar\u0131 do\u011furmaktad\u0131r ve hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde bizi \u00e7\u00f6z\u00fcme bir ad\u0131m daha yakla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
1938-1970
\n 1938 Hans Speamann fantastik bir deney yap\u0131labilece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Klonlama diyebilece\u011fimiz bu deneyde orata ya da ge\u00e7 evredeki bir embriyonun \u00e7ekirde\u011fi \u00e7\u0131kar\u0131larak bir yumurtaya aktar\u0131l\u0131yordu.
\n 1952 Robert Briggs ve T. J. King ilk klonlama deneyini ger\u00e7ekle\u015ftirdiler. \u0130leri a\u015famadaki bir kurba\u011fa yumurtas\u0131n\u0131n \u00e7ekirde\u011fi pipetle \u00e7ekilerek \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve ba\u015fka bir kurba\u011fa yumurtas\u0131 i\u00e7ine aktar\u0131ld\u0131. Ancak deney sonunda yumurta geli\u015fmedi.
\n 1970 Ayn\u0131 deney yine kurba\u011falar \u00fczerinde John Gordon taraf\u0131ndan denendi. Daha iyi bir sonu\u00e7 al\u0131nd\u0131. Kurba\u011fa yumurtalar\u0131, iriba\u015f olana kadar geli\u015fti ama daha sonra \u00f6ld\u00fcler.
\n 1980’ler
\n 1984 Steen Willadsen, olgunla\u015fmam\u0131\u015f koyun embriyo h\u00fccrelerinden ya\u015fayan bir kuzu klonlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Daha sonra Willadsen, inek, domuz, ke\u00e7i, tav\u015fan ve rhesus maymunu da kulland\u0131. Bu deneylerde \u00e7ok h\u00fccreli koyun embriyosundan \u00e7ekirdek al\u0131n\u0131p yumurta h\u00fccresine aktar\u0131l\u0131yordu. Daha sonra h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi ba\u015fl\u0131yor, fetus olu\u015fuyor ve geli\u015fme devam ediyordu.
\n 1990’lar
\n 1994 Daha geli\u015fkin embriyo h\u00fccrelerinin ilk klonlamas\u0131n\u0131 Neal First ger\u00e7ekle\u015ftirdi. En az 120 h\u00fccrelik buza\u011f\u0131 embriyosu klonland\u0131. Bu \u00e7ok h\u00fccreli inek embriyosunun \u00e7ekirde\u011fi \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve \u00e7ekirdek yumurta h\u00fccresine aktar\u0131ld\u0131.
\n 1996 Ian Wilmut, Neal First’in deneyini koyunlar \u00fczerinde yapt\u0131. Ancak embriyo h\u00fccrelerinin \u00e7ekirde\u011fini almak i\u00e7in h\u00fccrelerin duraklama d\u00f6nemine gelmesini bekledi. Sonra \u00e7ekirdekleri \u00e7\u0131kar\u0131p yumurta h\u00fccresine aktard\u0131.
\n 1997 Dr. Wilmut, 6 ya\u015f\u0131ndaki bir koyunun meme h\u00fccresinden klon \u00fcretti. Bu defa \u00e7ekirdek eri\u015fkin bir h\u00fccreden yani meme h\u00fccresinden al\u0131n\u0131p yumurta h\u00fccresine aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Dolly 277 yumurta i\u00e7inde tek hayatta kalan kuzuydu. Dolly’nin olu\u015ftu\u011fu h\u00fccre Ocak 1996’da birle\u015ftirilmi\u015fti.
\n 1997 \u015eubat Oregon Primat Merkezi’nden tek bir embriyo h\u00fccresinden iki rhesus maymunun klonland\u0131\u011f\u0131 haberi geldi.
\n 1998,
\n 7 Ocak T\u0131p doktoru G. Richard Seed, o g\u00fcnlerde anne rahminden ald\u0131\u011f\u0131 insan embriyosunu ba\u015fka bir annenin karn\u0131na aktar\u0131yordu. \u0130nsan klonlamaya kar\u015f\u0131 duydu\u011fu ilgiyi ilan etti. Bu konudaki hassas denge, ahlak\u00ee tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7t\u0131. Tart\u0131\u015fmalar sonucu Amerika Birle\u015fik Devletlerinde insan klonlamaya kar\u015f\u0131 yasalar konuldu.
\n 1999 19 Avrupa \u00fclkesi insan\u0131n genetik olarak kopyalanmas\u0131n\u0131 yasaklayan s\u00f6zle\u015fmeyi Paris’te imzalad\u0131.
\nShare <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Klonlama, bir organizman\u0131n, h\u00fccrenin ya da h\u00fccrelerin bir atadan ya da stoktan e\u015feysiz olarak genetik anlamda kopyalanmas\u0131. Klon ise; tek bir bireyden e\u015feysiz \u00fcreme yoluyla \u00fcretilmi\u015f, genetik yap\u0131s\u0131 birbirinin t\u0131pat\u0131p ayn\u0131 olan canl\u0131 toplulu\u011funa kar\u015f\u0131l\u0131k gelen bir biyoloji terimidir ve k\u0131saca “cl.” simgesiyle g\u00f6sterilir. Klonlama, biyolojinin \u00e7e\u015fitli dallar\u0131nda farkl\u0131 bi\u00e7imlerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilen bir terimdir. Biyolojik …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2690,6711,6709,6194,6056,6710,5846],"class_list":["post-2704","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-biyoloji","tag-donor","tag-genetikte-klonlama","tag-genom","tag-klonlama","tag-molekuler-klonlama","tag-organizma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2704","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2704"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2704\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}