ATOMUN YAPISI<\/p>\n
1) Dalton Atom Teorisi
\n Daltonun atom kuram\u0131na g\u00f6re elementler kimyasal bak\u0131mdan birbirinin ayn\u0131 olan atomlar i\u00e7erirler. Farkl\u0131 elementlerin atomlar\u0131 birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Bu atom teorisine g\u00f6re kimyasal bir bile\u015fik iki veya daha \u00e7ok say\u0131da elementin basit bir oranda birle\u015fmesi sonucunda meydana gelir. Kimyasal tepkimelere giren maddeler aras\u0131ndaki K\u00fctle ili\u015fkilerine istinaden, Dalton atomlar\u0131n ba\u011f\u0131l k\u00fctlelerini de bulmu\u015ftur. Modern atom kuram\u0131 Dalton’un kuram\u0131na dayan\u0131r ancak baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131 de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Atomun par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131n\u0131, elementlerin birbirinin ayn\u0131 atomlardan de\u011fil, izotoplar\u0131n\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan meydana geldi\u011fini biliyoruz. Daltonun atom teorisi kimyasal reaksiyonlar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131na, maddenin anla\u015f\u0131lmas\u0131na, ve atomun temel \u00f6zelliklerinin ortaya at\u0131lmas\u0131na olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck yararlar sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple ilk bilimsel atom teorisi olarak kabul edilir.
\n Dalton Atom kuram\u0131 \u00fc\u00e7 varsay\u0131ma dayan\u0131r;
\n 1. Elementler Atom ad\u0131 verilen k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00f6l\u00fcnemeyen taneciklerden olu\u015fmu\u015ftur. Atomlar kimyasal tepkimelerde olu\u015fmazlar ve b\u00f6l\u00fcnmezler.
\n 2. Bir elementin t\u00fcm atomlar\u0131n\u0131n k\u00fctlesi ve di\u011fer \u00f6zellikleri ayn\u0131, di\u011fer elementlerin atomlar\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r.
\n 3. Kimyasal bir bile\u015fik iki yada daha fazla elementin basit bir oranda birle\u015fmesi ile olu\u015fur.
\n Dalton atom teorisi kimyasal de\u011fi\u015fme konular\u0131n\u0131n da daha iyi tan\u0131mlanmas\u0131na olanak sa\u011flar:
\n 1. K\u00fctlenin korunumu: Bir kimyasal reaksiyonda reaksiyona giren maddelerin k\u00fctleleri toplam\u0131, \u00e7\u0131kan maddelerin (\u00fcr\u00fcnlerin) k\u00fctleleri toplam\u0131na e\u015fittir.
\n 2. Sabit oranlar Yasas\u0131: \u0130ki element birden fazla bile\u015fik meydana olu\u015fturuyorsa, birle\u015fen iki elementin farkl\u0131 miktarlar\u0131 aras\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131k\u00e7a tam say\u0131larla ifade edilen basit bir oran bulunur. \u00d6rne\u011fin: H2O da 2 g hidrojenle 16 g oksijen birle\u015firken, OH de 1 g hidrojenle 16 g oksijen birle\u015fmi\u015ftir. Buradan her iki bile\u015fikte de ayn\u0131 miktar oksijenle birle\u015fen 2 g hidrojen ve 1 g hidrojeni birbirine oranlarsak 2 say\u0131s\u0131n\u0131 elde ederiz.<\/p>\n
2) Kuantum Say\u0131lar\u0131
\n Dalga mekani\u011finde, bir atom birden fazla elektron i\u00e7erirse elektron kabuklara da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. Bir yada daha fazla orbitallerin altkabuklar\u0131, bir yada daha fazla alt kabuklar\u0131nda kabuklar\u0131 olu\u015fturdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Schr\u00f6diner denklemi polar koordinatlara g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcrse, e\u015fitli\u011fin sa\u011f taraf\u0131 a\u00e7\u0131sal fonksiyona, sol taraf\u0131 radyal (\u00e7apla ilgili) fonksiyona e\u015fit olur. Radyal fonksiyondan yararlanarak ba\u015f kuantum say\u0131s\u0131 (n) ve a\u00e7\u0131sal fonksiyondan alt kabuk (az\u00fcm\u00fctal) (l) ve orbital magnetik, ml kuantum say\u0131lar\u0131 elde edilir. Uhlenbeck ve Goudsmit elektronun \u00e7ekirdek etraf\u0131nda dolan\u0131rken ayn\u0131 zamanda kendi etraf\u0131nda da d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131kard\u0131lar. ms ile yaz\u0131lan elektronun spin kuantum say\u0131s\u0131 kuantum mekani\u011finden elde edilmemi\u015ftir. Elektronlar\u0131n saat y\u00f6n\u00fcnde + 1\/2 (yukar\u0131ya do\u011fru bir ok \u015feklinde g\u00f6sterilir: \u2191 aksi y\u00f6nde d\u00f6nmesi – 1\/2 (a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru bir ok \u015feklinde g\u00f6sterilir:\u2193. Bunlardan yararlanarak bir atomun \u00e7ekirde\u011fi etraf\u0131nda dolanan elektronlar\u0131n birer kimlik numaralar\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen d\u00f6rt ayr\u0131 kuantum say\u0131s\u0131 \u015f\u00f6yledir. Bir elektron yaln\u0131zca bu d\u00f6rt kuantum say\u0131s\u0131 ile tarif edilir. Bunlardan bir tanesi eksikse o elektron tam olarak belirtilmi\u015f olmaz.<\/p>\n
Sembol \u0130smi Alabilece\u011fi de\u011ferler \u00d6zelli\u011fi
\n n Ba\u015f 1,2,3, Orbitalin enerji ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirler
\n 1 Alt kabuk 0,l,2,…,n-l Orbitalin \u015feklini belirler
\n m\u0131 Orbital l,-l,+1,. ..,0,1-1,1 Orbitalin y\u00f6nlenmesini belirler
\n ms Spin +1\/2, -1\/2 Elektronun d\u00f6nme y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirler
\n Ba\u015f Kuantum Say\u0131s\u0131 (n):
\n Ba\u015f kuantum say\u0131s\u0131(n) yakla\u015f\u0131k olarak Bohr’un tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 n’ye kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Bu kuantum say\u0131s\u0131 elektronun bulundu\u011fu kabuklar\u0131 veya enerji d\u00fczeyini g\u00f6sterir. 1,2,3,4,… gibi de\u011ferleri al\u0131r.n art\u0131 de\u011ferli bir tamsay\u0131d\u0131r. Bu de\u011ferler b\u00fcy\u00fck harflerle g\u00f6sterilir. n=l K kabu\u011funu, n=2 L kabu\u011funu, n=3 M kabu\u011funu, n=4 N kabu\u011funu, … gibi harflerle veya ba\u015fkuantum say\u0131lar\u0131 ile de yaz\u0131lan bu kabuklar\u0131n alt kabuklara ayr\u0131lmas\u0131 ile alt kabuk kuantum say\u0131lar\u0131, bunlar\u0131n da alt y\u00f6r\u00fcngelere ayr\u0131lmas\u0131 ile orbital kuantum say\u0131lar\u0131 olu\u015fur. n, eletronun kabu\u011funu ve \u00e7ekirdekten olan ortalama uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belilemektedir.
\n Alt Kabuk Kuantum Say\u0131s\u0131 (1)
\n l, elektronun alt kabu\u011fu ve orbitalinin \u015feklini verir. Verilen bir alt kabu\u011fun her orbitali ayn\u0131 enerjiye sahip bir yap\u0131ya sahiptir.Alt kabuk kuantum say\u0131s\u0131, s\u0131f\u0131rdan ba\u015flayarak ka\u00e7 tane alt kabuk varsa ba\u015f kuantum say\u0131s\u0131n\u0131n bir eksi\u011fine (n-1) kadar numaralan\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, n-1 (K) tabakas\u0131 i\u00e7in l tane alt kabuk vard\u0131r. 1=0 diye numaralad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ancak 1=0 numaral\u0131 alt kabuk kuantum say\u0131l\u0131 alt kabuk oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. n=2 tabakas\u0131 i\u00e7in iki alt kabu\u011fun kuantum numaralar\u0131 1=0 ve 1=1 olacakt\u0131r. n=3 (M) tabakas\u0131 i\u00e7in \u00fc\u00e7 alt kabuk vard\u0131r ve bu \u00fc\u00e7 alt kabu\u011fun kuantum ay\u0131lar\u0131 1=0, 1=1 ve 1=2 olacakt\u0131r. Fakat bu say\u0131larla yetinmeyip, alt kabuk kuantum say\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6sterimini daha da sadele\u015ftirmek i\u00e7in, say\u0131lar yerine k\u00fc\u00e7\u00fck harflerle g\u00f6sterilirler. \u00d6rne\u011fin, 1=0 yerine s, 1=2 yerine p, 1=3 yerine f, l=4 yerine g,… harfleri kullan\u0131l\u0131r. Bu harfler, sharp, principal, diffuse. fundamental,.,. gibi atomik spektrumlardaki \u00e7izimlere ait kelimelerin ba\u015f harfleridirler. <\/p>\n
Kabuk Ba\u015f Kuantum Say\u0131s\u0131 Alt Kabuk Say\u0131s\u0131 Alt Kabuk Kuantum Say\u0131s\u0131 Alt Kabuk Harfleri
\n K n=l 1 tane 1=0 s
\n L n=2 2 tane 1=0, 1=1 s,p
\n M n=3 3 tane 1=0,1=1,1=2 s,p,d
\n N n=4 4 tane 1=0,1=1,1=2,1=3 s,p,d,f
\n Orbital Kuantum Say\u0131s\u0131 (ml)
\n ml, orbitalin y\u00f6neltisini belirtir.Magnetik kuantum say\u0131s\u0131 diye de adland\u0131r\u0131lan bu kuantum say\u0131s\u0131 her bir alt kabukta bulunan orbitalleri belirler. Herbir alt kabuktaki orbital adeti o alt kabu\u011fun kuantum numaras\u0131n\u0131n iki kat\u0131n\u0131n bir fazlas\u0131 y\u00f6ntemi ile bulunur. (21+1). <\/p>\n
ml = -1,…, 0,.. .,+1
\n \u00d6rnek verecek olursak; alt kabuk kuantum numaras\u0131 1=0 i\u00e7in \u00f6nce orbital say\u0131s\u0131n\u0131 elde edelim: Orbital say\u0131s\u0131 21+1 kadar olacakt\u0131r yani 2×0+1 = 1 tanedir. Orbital kuantum numaras\u0131: m\u0131 = -1,…,0,…,+1 oldu\u011fundan ml= -0,…,0,…,+0=0 say\u0131s\u0131 bulunacakt\u0131r. p orbitali i\u00e7in ( 1=1) y\u00f6r\u00fcnge say\u0131s\u0131 m\u0131=2xl+l=3 elde edilir.. m\u0131=-l,0,+l olmak \u00fczere m\u0131=-l, m\u0131=0, m\u0131=+l olan \u00fc\u00e7 orbital kuantun say\u0131s\u0131 belirlenir. d orbitali i\u00e7in (1=2), ml=-2,-l,0,+l,+2 olacak \u015fekilde m\u0131=-2, m\u0131=-1, m\u0131=0, m\u0131=+l, m\u0131=+2 olan be\u015f orbital kuantum numaras\u0131 elde edilir. <\/p>\n
1=0, s, bir tane s orbitaline (m\u0131=0)
\n 1=1, p, \u00fc\u00e7 tane p orbitaline (m\u0131=-l,0,+l)
\n 1=2, d, be\u015f tane d orbitaline (m\u0131=-2,-l,0,+l,+2)
\n 1=3, f, yedi tane f orbitaline (m\u0131=-3,-2,-l,0,+l,+2,+3)
\n s alt kabu\u011fu bir tane s orbitaline, p alt kabu\u011fu px(p+1),py(p-1), pz(po) olarak \u00fc\u00e7 tane p orbitaline, d alt kabu\u011fu d-2, d-\u0131, d0, d+\u0131, d+2 (veya dz2, dz2-y2 ,dxy, dyz, dxz) olarak be\u015f tane d orbitaline sahiptir. Her orbital en fazla iki elektron bulundurabilir. Bundan faydalanarak s alt kabu\u011fu en \u00e7ok 2, p alt kabu\u011fu en \u00e7ok 3×2=6, alt kabu\u011fu en \u00e7ok 5×2=10, f alt kabu\u011fu da en \u00e7ok 7×2=14 elektron \u00fczerinde bulundurabilir. Her alt kabuk ve orbital herzaman ait oldu\u011fu ba\u015f kuantum say\u0131s\u0131 ile belirlenir. 1s, 3s, 4px, 3p, 3dz2 gibi. <\/p>\n
Orbitallerin \u015eekilleri ve B\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc
\n Elektronlar\u0131n Bohr y\u00f6r\u00fcngeleri gibi bilinen daireler \u00fczerinde de\u011fil, bulunma ihtimallerinin en fazla olabildi\u011fi b\u00f6lgelerde orbital olabilece\u011fini ortay\u0131 koyduk. Orbitalin \u015fekli, elektronun bulunma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgili grafi\u011fin kesit alan\u0131n\u0131 almak suretiyle elde edilir. Bu \u015fekilde elde edilen t\u00fcm s orbitalleri k\u00fcresel bir yap\u0131da bulunur. Olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n kesin bir s\u0131n\u0131r\u0131 olmamas\u0131 nedeniyle \u015fekli kolay g\u00f6sterebilmek i\u00e7in dairesel bir \u00e7izgiyle g\u00f6sterilir.. Ba\u015f kuantum say\u0131s\u0131 \u00fcstte yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi orbitalin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirler. Ba\u015f kuantum say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a orbital ayn\u0131 \u015feklini koruyarak \u015fekli b\u00fcy\u00fcr. (2s k\u00fcresel orbitalinin 1s k\u00fcresel orbitaline nazaran b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 gibi).
\n Elektronlar\u0131n Yerle\u015fim D\u00fczeni:
\n Elektronik dizili\u015fte atomun elektonik yap\u0131s\u0131 1s, 2s, 2p gibi semboller alt kabuklar\u0131, sa\u011f \u00fcst k\u00f6\u015fedeki say\u0131larda her alt kabukta bulunan elektronlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 verir. Orbital kuantum say\u0131s\u0131 ile spin kuantum say\u0131lar\u0131n\u0131n standart g\u00f6sterimde yeri yoktur. Ancak tek tek elektronlar ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6rt kuantum say\u0131s\u0131 da g\u00f6sterilebilir. Diyelim ki n=2 kabu\u011funun 1=0 (s) alt kabu\u011funun orbitallerinde 1 tane elektron bulunuyor. Bu durumda, 2s1 \u015feklinde g\u00f6sterilebilir.
\n Elektronlar\u0131n bulundu\u011fu yerler kabuklar\u0131n alt kabuklar\u0131na ait orbitallerdir.<\/p>\n
s y\u00f6r\u00fcngesi
\n s, p \u015fematik g\u00f6sterili\u015fi.<\/p>\n
s, p. d, f diye harflendirilen bu orbitallerde elektronlar\u0131n dizili\u015fi geli\u015fig\u00fczel de\u011fildir. En d\u00fc\u015f\u00fck enerjili orbitalden b a\u015flayarak elektronlar dizilmeye ba\u015flarlar, ayn\u0131 enerjiye sahip orbitaller birer tane elektron almadan herhangi biri \u00e7ift elektron bulundurmaz.<\/p>\n
(n+l) Kural\u0131:
\n Orbitallerin birbirlerine g\u00f6re enerji seviyelerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya yarar. Elektron iki orbital se\u00e7ene\u011finden herzaman en d\u00fc\u015f\u00fck enerjili olan\u0131n\u0131 tercih edece\u011fi i\u00e7in orbitallerin g\u00f6receli enerjileri (n+1) kuantum say\u0131lar\u0131na bakarak bulunur. (n+l) si d\u00fc\u015f\u00fck olan orbital d\u00fc\u015f\u00fck enerjili kabul edilir.Elektron bu d\u00fc\u015f\u00fck enerjili orbitali doldurur. 4s ve 4porbitallerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ral\u0131m. 4s i\u00e7in n=4 ve l=0’dir. n+l si 4’t\u00fcr. 4p’nin ise n=4 ve 1=1’d\u0131r. n+l’si 5’tir. 4s daha d\u00fc\u015f\u00fck enerjili oldu\u011fundan, elektron 4p yerine 4s’ye yerle\u015fmi\u015f olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca iki orbitalin de n+l’si e\u015fit olursa d\u00fc\u015f\u00fck enerjili orbital “n”si k\u00fc\u00e7\u00fck olan orbitaldir. 2p ve 3s’yi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda her ikisinin de n+l de\u011feri 3 bulunur. Elektron 3s yerine 2p orbitalini tercih eder.<\/p>\n
Hund Kural\u0131:
\n Hund kral\u0131na g\u00f6re elektronlar bir alt kabu\u011fun orbitallerine en fazla say\u0131da paralel spinli ve e\u015fle\u015fmemi\u015f olacak \u015fekilde da\u011f\u0131l\u0131rlar. p alt tabakas\u0131n\u0131n 3 tane p orbitali, d alt tabakas\u0131n\u0131n 5 tane d orbitali, f alt tabakas\u0131n\u0131n 7 tane f orbitali ayn\u0131 enerji seviyesinde bulunurlar.Bu ayn\u0131 enerji seviyeli orbitallerin her biri birer elektrona sahip olmadan \u00f6nce orbitallerden herhangi biri iki elektrona sahip olamaz. \u00d6rne\u011fin n=3, 1=1 (3p) alt tabakas\u0131nda \u00fc\u00e7 elektron bulunuyor. Bu kurala g\u00f6re 3px orbitali iki elektron, 3py bir elektron ta\u015f\u0131y\u0131p da 3pz de hi\u00e7 elektron olmamas\u0131 bu kurala g\u00f6re imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Bundan dolay\u0131 bu \u00fc\u00e7 elektronun orbitalleri ve yerle\u015fimi ancak ve ancak sadece 3px de l elektron, 3py de l elektron ve 3pz de l elektron \u015feklinde olabilir. <\/p>\n
Pauli D\u0131\u015farlama (exclusion) Kural\u0131:<\/p>\n
Bir atomun i\u00e7erdi\u011fi elektronlar\u0131n herbirinin d\u00f6rt ayr\u0131 kuantum say\u0131s\u0131 (n, l, ml. ms) ile belirlenir.Bu kural bir atomda bulunan herhangi iki elektronun 4 kuantum say\u0131s\u0131n\u0131n da ayn\u0131 de\u011ferler alamayaca\u011f\u0131n\u0131, en az\u0131ndan birer kuantum say\u0131lar\u0131n\u0131n farkl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yler. \u00d6rne\u011fin 2s orbitalinde bulunan iki elektron bu kuantum say\u0131lar\u0131 n=2, 1=0, ml=0 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7\u00fc de ayn\u0131d\u0131r. Fakat d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kuantum say\u0131lar\u0131 farkl\u0131d\u0131r, bir elektronun ms = + 1\/2 ve di\u011ferinin ms = – 1\/2 dir.
\n Elektronlar\u0131n orbitalterdeki d\u00fczenlenmesi a) elektron say\u0131lar\u0131n\u0131n orbitaller \u00fczerine yaz\u0131lmas\u0131 1s22s22p63s2 \u015feklinde ve b) oklarla olmak \u00fczere iki t\u00fcrl\u00fc olabilir. Oklarla g\u00f6sterimde yatay \u00e7izgi (-) \u015feklinde g\u00f6sterilen orbital \u00fczerine elektron say\u0131s\u0131 kadar ok \u00e7izilir. l s \u2191 veya l s \u2191\u2193 gibi.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin bor aomunun elektronik yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterirsek
\n B’un atom numaras\u0131 5 oldu\u011fundan 5 elektrona sahiptir. Bu 5 elektronun orbitallerde dizili\u015fi a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerde g\u00f6sterilebilir:
\n a) Say\u0131larla g\u00f6sterim: En d\u00fc\u015f\u00fck enerjili orbital 1s’den itibaren ba\u015flayarak elektronlar\u0131n dizili\u015fi yap\u0131l\u0131r. Burada her kabuk ancak bir s orbitaline sahip olabilir ve maksimum 2 elektron al\u0131r, p orbitalleri \u00fc\u00e7 tanedir toplam 6 elektron alabilir, d orbitalleri be\u015f tanedir 10 elektron alabilir ve f orbitalleri yedi tanedir ve 14 elektron alabilir \u015fekilde toplu elektron say\u0131s\u0131 g\u00f6sterilir.
\n 5B: 1s2 2s2 2p1<\/p>\n
veya kendinden \u00f6nce gelen soy gaz k\u00f6\u015feli paranteze alarak ve geri kalan elektronlar\u0131 g\u00f6stermek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:
\n 5B: [He] 2s2 2p1
\n b) Oklarla g\u00f6sterim veya Hund kural\u0131n\u0131 uygulayarak g\u00f6sterimde her bir elektron bir ok ile g\u00f6sterildi\u011finden hangi orbitalde ka\u00e7 elektron oldu\u011fu kolayca anla\u015f\u0131l\u0131r.
\n 2p \u2191 __
\n 2s \u2191\u2193_
\n (5B) 1s \u2191\u2193_ <\/p>\n
Yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc oklar ms = +1\/2, a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc oklar da ms =- 1\/2 \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek elektronlar\u0131n d\u00f6rt kuantum say\u0131s\u0131 da bu g\u00f6sterimde a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kar.
\n Magnetik \u00d6zellikler:
\n Bir atomun orbitallerinde tek elektron varsa buna \u00e7iftle\u015fmemi\u015f elektron denir. \u00c7iftle\u015fmemi\u015f elektron say\u0131s\u0131, ancak Hund Kural\u0131na g\u00f6sterimde g\u00f6r\u00fclebilir. \u00c7iftle\u015fmemi\u015f elektrona sahip atom veya iyonlar\u0131n bir magnetik alan taraf\u0131ndan \u00e7ekildi\u011fi, zay\u0131f\u00e7a m\u0131knat\u0131sl\u0131k g\u00f6sterdi\u011fi, deneysel olarak elde edilmi\u015ftir. \u00c7iftle\u015fmemi\u015f elektronlara sahip maddelerin g\u00f6sterdi\u011fi magnetik alana do\u011fru \u00e7ekilme \u00f6zelli\u011fine paramagnetizma denir. Bunun z\u0131dd\u0131 \u00f6zellik (b\u00fct\u00fcn elektronlar\u0131 \u00e7iftle\u015fmi\u015f maddelerin g\u00f6sterdi\u011fi magnetik alan taraf\u0131ndan itilmesi) diamagnetizma ad\u0131 verilir. Paramagnetizma sadece d\u0131\u015far\u0131dan bir magnetik alan uyguland\u0131\u011f\u0131 zaman g\u00f6zlenenebilir. Birde kobalt, nikel, demir gibi metallerin d\u0131\u015far\u0131dan bir magnetik alan uygulanmad\u0131\u011f\u0131 halde kendili\u011finden magnetik \u00f6zellik g\u00f6stermesi \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r ki buna da ferromagnetizma denir. Ferromagnetik malzemelerde b\u00fcy\u00fck say\u0131da paramagnetik iyonla malzeme i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00f6lgelerde magnetik momentleri ayn\u0131 bir y\u00f6nde y\u00f6nlenmi\u015f olarak toplanm\u0131\u015flard\u0131r. Bu b\u00f6lgeler bir defa g\u00fc\u00e7l\u00fc bir d\u0131\u015f magnetik alana maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra, magnetik momentleri devaml\u0131 olarak hep ayn\u0131 y\u00f6nde y\u00f6nelirler. Halbuki paramagnetik cisimlerde d\u0131\u015f alan etkisi kalkt\u0131ktan sonra magnetik \u00f6zellik de kayboldu\u011fu g\u00f6z\u00fck\u00fcr.<\/p>\n
3)Periyodik Tablo
\n Periyodik tablo \u00f6zellikleri bak\u0131m\u0131ndan elementler iki b\u00fcy\u00fck gruba (metaller, ametaller) ayr\u0131l\u0131r.Elementlerin %85 i metal %15 i ametaldir. Metaller ile ametalleri ay\u0131ran s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesinde her iki grubun \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131yan baz\u0131 elementler bulunur.Bu elementlere yar\u0131metal ismi verilir. Elementler tabloda A ve B grubu elementler olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131rlar. A grubu elementleri ba\u015f grup elementler (s ve p), B grubu elementlerine de ge\u00e7i\u015f elementleri (d) ismi verilir. Ge\u00e7i\u015f elementleri, periyodik \u00e7izelgede IIA ile IIIA grubu elementleri aras\u0131nda bulunurlar.\u00c7izelgedeki yatay s\u0131ralara periyod, d\u00fc\u015fey s\u0131ralara grup ismi verilir. Do\u011fadaki element say\u0131s\u0131 89 tane olup, laboratuvarda sentetik yolla \u00e7ekirdek reaksiyonlar\u0131 ile elde edilen ve radyoaktif olan 20 elementle birlikte yakla\u015f\u0131k 109’u bulmaktad\u0131rlar. Do\u011fadaki 89 elementin oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda 15’i gaz, 2’si s\u0131v\u0131 ve 72’si de kat\u0131d\u0131r. Elementlerin isimlendirilmesi; i. o elementi ke\u015ffeden ki\u015finin isminden yararlanarak (K\u00fcriyum, Einsteiniutn, Fermium gibi), ii. elementlerin ke\u015ffedildi\u011fi \u00fclke veya \u015fehrin ismine g\u00f6re (Fransium, Germanyum, Polonyum,… gibi), iii. Elementin \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re (hidrojen: nydro=su, genes=\u00fcreten) ve \u00e7o\u011funlukla latince kelimelerle yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, helyum: helios=g\u00fcne\u015f, lithium: lithos=kaya, selen=ay gibi latince kelimelerden t\u00fcretilmi\u015ftir. <\/p>\n
Atomik ve \u0130yonik \u00c7ap:
\n \u00c7ekirdek etraf\u0131nda elektron bulutlar\u0131 ile sar\u0131lm\u0131\u015f k\u00fcresel bir hacim i\u015fgal eden n\u00f6tral bir atomun \u00e7ap\u0131n\u0131 kesin olarak bulmak olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Ancak elektron bulutunun belirli bir hacimde s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00e7izerek olu\u015fturulan k\u00fcre atomun \u015feklini belirler. Buna g\u00f6re belirlenmi\u015f atomun \u00e7ap\u0131 periyodik tabloda periyodlarda yatay olarak ilerledik\u00e7e -atom numaras\u0131 artt\u0131k\u00e7a- k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr. Nedeni yatay olarak ilerledik\u00e7e atomun d\u0131\u015f kabu\u011funa bir elektron ve \u00e7ekirde\u011fe de bir proton eklenir. Ancak kabu\u011fa eklenen bir elektronun atomun hacmini geni\u015fletme g\u00fcc\u00fc, \u00e7ekirde\u011fe kat\u0131lan bir protonun atomun hacmini k\u00fc\u00e7\u00fcltme g\u00fcc\u00fcne e\u015fit de\u011fildir. Daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Protonun atomun hacmini k\u00fc\u00e7\u00fcltme g\u00fcc\u00fc galip geldi\u011finden atom \u00e7ap\u0131 yatay olarak gittik\u00e7e k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Atomik \u00e7aplar gruplarda a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru indik\u00e7e b\u00fcy\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc her grupta elektron bir \u00fcst kabu\u011fa girer (n=2, n=3,… gibi) ve ilave protonlar\u0131n atom \u00e7ap\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcltme etkisi, \u00fcst kabu\u011fa girmi\u015f bulunan elektronlar\u0131n \u00e7ap\u0131 b\u00fcy\u00fcltme etkisinin yan\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck kal\u0131r. 5B’da n=2 kabu\u011fu varken 13Al’de n=3 kabu\u011fu vard\u0131r. 5B’un atomik \u00e7ap\u0131 0.080 nm, 13Al’mun ki ise 0.143 nm’dir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda elektron kaybetti\u011fi zaman olu\u015fan iyonun \u00e7ap\u0131n\u0131n daha k\u00fc\u00e7\u00fck, elektron kazand\u0131\u011f\u0131 zaman olu\u015fan iyonun \u00e7ap\u0131n\u0131n da daha b\u00fcy\u00fck olaca\u011f\u0131 bilinmektedir. <\/p>\n
\u0130yonla\u015fma Enerjisi:
\n Herzaman d\u0131\u015far\u0131dan \u0131s\u0131 alan (endotermik) bir kimyasal olayd\u0131r. Gaz halindeki bir atomdan bir elektronu \u00e7\u0131karabilmek i\u00e7in gerekli minimum enerjiye iyonla\u015fma enerjisi ismi verilir. Bir elektronu \u00e7\u0131karmak i\u00e7in gerekli enerji birinci iyonla\u015fma enerjisi, ikinciyi \u00e7\u0131karmak i\u00e7in gerekli enerji ikinci iyonla\u015fma enerjisi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcy\u00fc \u00e7\u0131karmak i\u00e7in gerekli enerjide \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc iyonla\u015fma enerjisi ismini al\u0131r. Tabii ki birinci iyonla\u015fmadan sonra + y\u00fckl\u00fc bir iyon olu\u015fur. Art\u0131k bu + y\u00fckl\u00fc iyondan ikinci bir elektronu \u00e7\u0131karmak veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir elektronu \u00e7\u0131karmak daha b\u00fcy\u00fck bir enerji gerektirir.<\/p>\n
Atom b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc artt\u0131k\u00e7a iyonla\u015fma enerjisi azal\u0131r. Buna g\u00f6re periyotlarda soldan sa\u011fa do\u011fru gittik\u00e7e atom \u00e7ap\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr ve iyonla\u015fma enerjisi artarken, gruplarda yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 indik\u00e7e atom \u00e7ap\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnden iyonla\u015fma enerjisi azal\u0131r.
\n Baz\u0131 elementlerin I. iyonla\u015fma enerjileri (kJ\/mol).<\/p>\n
H He
\n 1312 2372
\n Li Be B C N O F Ne
\n 520 899 801 1086 1402 1314 1681 2081
\n Na Mg Al Si P S Cl Ar
\n 496 738 578 786 1012 1000 1251 1521
\n K Ca Ga Ge As Se Br Kr
\n 419 590 579 762 947 941 1140 1351
\n Elektron \u0130lgisi:
\n \u0130yonla\u015fma olay\u0131n\u0131n tersine, gaz halindeki bir atomun bir elektron yakalamas\u0131 ile a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan enerjiye elektron ilgisi denir. Bu durumda eksi y\u00fckl\u00fc bir iyon olu\u015fur.<\/p>\n
Atoma yakla\u015fan elektron atoma ait elektron bulutu taraf\u0131ndan itilirken \u00e7ekirdek taraf\u0131ndan da \u00e7ekilir. Bu \u00e7ekme itmeden b\u00fcy\u00fck olursa enerji yay\u0131nlan\u0131r. Birinci elektron alma \u00e7o\u011funlukla enerji yay\u0131nlar (ekzotermik) fakat ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc elektron almalar daima d\u0131\u015far\u0131dan enerji isteye (endotermik) olaylard\u0131r. <\/p>\n
Baz\u0131 elementlerin elektron ilgileri.<\/p>\n
H He
\n -73 (21)
\n Li Be B C N O F Ne
\n -60 (240) -83 -123 0.0 -141 -322 (29)
\n Na Mg Al Si P S Cl Ar
\n -53 (230) (-50) -120 -74 -200 -349 (35)
\n Elektronegatiftik:
\n Elektronegatiflik iyonla\u015fma enerjisi ve elektron ilgisini birle\u015ftiren bir tan\u0131md\u0131r. Bir atomun molek\u00fcl i\u00e7inde bir kimyasal ba\u011fda elektronlar\u0131 kendine do\u011fru \u00e7ekme yetene\u011fidir. Elektronegatiflik periyodik tabloda soldan sa\u011fa gittik\u00e7e artar, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 indik\u00e7e azal\u0131r. Elektronegatifli\u011fi en y\u00fcksek olan flor i\u00e7in 4.0 standart kabul edilerek buna g\u00f6re di\u011fer baz\u0131 elementlerin elektronegatiflik de\u011ferleri ve elementlerin atom numaralar\u0131 ile elektronegatiflik de\u011ferlerinin de\u011fi\u015fimi grafi\u011fi a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. <\/p>\n
\u0130zoelektronik:
\n Baz\u0131 elementler elektron al\u0131p vererek di\u011fer baz\u0131 kementlerin elektron say\u0131s\u0131na e\u015fit elektrona sahip olabilirler. Elektron say\u0131lar\u0131 e\u015fit olan element veya iyonlara izoelektronik ismi verilir. \u00d6rne\u011fin 10Ne 10 elektron, 9F 9 elektrona sahiptir. Flor bir elektron daha alarak 10 elektrona sahip (F iyonu) olur. B\u00f6ylece 10Ne ile 9F – izoelektroniktir denir. Buna benzer \u015fekilde 7N3-, 8O2-, 9F-, 10Ne , 11Na+ , 12Mg2+, 13Al 3+ birbiriyle izoelektroniktir. Hepsinin on elektronu bulumaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ATOMUN YAPISI 1) Dalton Atom Teorisi Daltonun atom kuram\u0131na g\u00f6re elementler kimyasal bak\u0131mdan birbirinin ayn\u0131 olan atomlar i\u00e7erirler. Farkl\u0131 elementlerin atomlar\u0131 birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Bu atom teorisine g\u00f6re kimyasal bir bile\u015fik iki veya daha \u00e7ok say\u0131da elementin basit bir oranda birle\u015fmesi sonucunda meydana gelir. Kimyasal tepkimelere giren maddeler aras\u0131ndaki K\u00fctle ili\u015fkilerine istinaden, Dalton atomlar\u0131n ba\u011f\u0131l k\u00fctlelerini …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5133,6728,6729,6730,2261,6731,4669,5175,2216,4448,2879],"class_list":["post-2718","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atomun-yapisi","tag-dalton-atom-teorisi","tag-elektro","tag-elektronlarin-yerlesim-duzeni","tag-element","tag-hund-kurali","tag-kimyasal-tepkimeler","tag-kutlenin-korunumu","tag-periyodik-tablo","tag-sabit-oranlar-yasasi","tag-yorunge"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2718","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2718"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2718\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}