Quantun fizi\u011fi, m\u00fc\u015fahhas uygulamalar\u0131 da olan (bilgisayarlar, laserler, CD\u2019ler, DVD\u2019ler, mikrocerrahi, elektron mikroskobu, MRI-Magnetic Resonance Imaging, Spektroskopi, PET-Positrone Electrone Tomography v.s…) ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz biliminin en \u00f6nemli mevzular\u0131ndan biridir.<\/p>\n
Tabiat\u0131 anlama bab\u0131nda da \u00f6nemli bir \u201cdevrim\u201d olarak kabul edilmektedir. Quantum fizi\u011fi, \u00fc\u00e7 kanatl\u0131 bir kap\u0131 veya pencere gibi de ele al\u0131nabilir:<\/p>\n
Enerjinin quantla\u015fmas\u0131<\/p>\n
Fizik bilimi y\u0131llarca, enerjinin \u201cdevaml\u0131\u201d oldu\u011funu kabul etti. Yani, enerjinin belli bir aral\u0131k i\u00e7inde, b\u00fct\u00fcn de\u011ferleri alabilece\u011fine inan\u0131l\u0131yordu. \u015e\u00f6yle ki, bir ara\u00e7 tedric\u00ee olarak, 0 il\u00e2 50 km\/h h\u0131zla ivmelenirken, kinetik (hareket) enerjisi 0 il\u00e2 15 kJ (kilo-Joule) aras\u0131nda devaml\u0131l\u0131k arzedecek bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fiyordu. 19. yy\u2019\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren, baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar bunun her zaman b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Baz\u0131 hallerde, enerji yaln\u0131zca determine edilmi\u015f (kesinle\u015ftirilmi\u015f, belirlenmi\u015f) veya \u201cquantifiye\u201d (nicelenmi\u015f, nicel de\u011fer alm\u0131\u015f) de\u011ferler alabiliyordu. \u0130\u015fte, quantum fizi\u011fi ad\u0131n\u0131 da buradan (Quantifi\u00e9) ald\u0131.<\/p>\n
Tarih\u00ee olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda;<\/p>\n
1814: Joseph Von Fraunhoffer, g\u00fcne\u015fin g\u00f6r\u00fclebilir spektrumunun (dalgaboyu) devaml\u0131l\u0131k arzetmedi\u011fini ve fakat siyah bandlar te\u015fkil etti\u011fini tesbit etti. Ger\u00e7ekte, g\u00fcne\u015f devaml\u0131l\u0131k arzeden bir \u0131\u015f\u0131n yay\u0131yordu ancak, baz\u0131 dalga uzunluklar\u0131 (renkler) onu \u00e7evreleyen gazlar taraf\u0131ndan emiliyordu;<\/p>\n
1854: Gustav Kirchoff \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n, madde taraf\u0131ndan karakteristik bir bi\u00e7imde yay\u0131lmas\u0131n\u0131 ve so\u011furulmas\u0131n\u0131 (emilmesini) ke\u015ffetti. Madde sadece baz\u0131 renkleri (belli dalga uzunluklar\u0131n\u0131) so\u011furuyordu ve yine sadece baz\u0131 renkleri yay\u0131yordu. Bunlara, spektral (dalgaboysal) hatlar veya karakteristik hatlar ad\u0131 verildi;<\/p>\n
1859: G. Kichoff ve Robert Bunsen iki yeni kimyev\u00ee elementin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetti: Caesium (55) ve Rubidium (37);<\/p>\n
1900: Max Planck, “Kara Madde”nin \u0131\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 inceleyerek, Elektromanyetik Enerji\u2019nin (Elektron \u00c7ekim Enerjisi) de\u011fi\u015fim yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u201cquantik\u201d (nicel de\u011ferler ta\u015f\u0131yan) oldu\u011funu saptad\u0131. De\u011fi\u015fimler (al\u0131\u015fveri\u015fler), par\u00e7alar (Enerji Tanecikleri) vas\u0131tas\u0131yla yap\u0131l\u0131yordu ve \u201cdevaml\u0131l\u0131k\u201d arzetmiyordu;<\/p>\n
Kara Madde (Kara Cisim), metallerin \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 sonucu neden \u0131\u015f\u0131kl\u0131 h\u00e2le gelmedi\u011finin a\u00e7\u0131klamas\u0131na izin veriyordu: Enerjiyi d\u0131\u015far\u0131dan elektromanyetik bi\u00e7imde (g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u0131\u015f\u0131k, IR- K\u0131z\u0131l\u00f6tesi, K\u0131z\u0131lalt\u0131 UV- Mor\u00f6tesi, Mor\u00fcst\u00fc) al\u0131yordu. Dengeye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, yine EM formunda, d\u0131\u015far\u0131dan ald\u0131\u011f\u0131 kadar enerji yay\u0131yordu (\u0131\u015f\u0131yordu);<\/p>\n
E\u011fer enerji, devaml\u0131 bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fiyorsa, \u201ckara madde\u201d, hesaplara g\u00f6re, sonsuz bir enerji i\u00e7erecekti ki, bu durum, \u201cUltraviyole-Mor\u00f6tesi Katastrof\u201d (Mor\u00f6tesi Mahvolu\u015f) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r;<\/p>\n
1913: Niels Bohr, elektronlar\u0131n enerji seviyelerinin quantifiye oldu\u011funu (nicel de\u011ferler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131) bir atom modeli \u00f6nerdi. Buna g\u00f6re, elektronlar\u0131n total enerjisi sadece belli de\u011ferler alabilecekti. B\u00f6ylece, spektral hatlar, bu belirli y\u00f6r\u00fcngeler aras\u0131nda, elektron s\u0131\u00e7ramalar\u0131na tek\u00e2b\u00fcl edeceklerdi;<\/p>\n
1923: Dirk Coster ve Georg Von Hevesy, Hafnium (72) isimli kimyev\u00ee elementi ke\u015ffettiler.<\/p>\n
Foton\u2019un ke\u015ffi ve dalga-par\u00e7ac\u0131k (cisimcik) ikili\u011fi<\/p>\n
19. yy. \u0130tibariyle, Fizik iki tip nesne ay\u0131rdediyordu:<\/p>\n
-Yayg\u0131n nesneler ve materyaller ki, onlar, k\u00fctleleriyle, hacimleriyle, uzaydaki konumlar\u0131yla, k\u0131r\u0131lmalar\u0131 ve yap\u0131\u015fmalar\u0131yla ve bo\u015fluktan yarat\u0131lmalar\u0131yla ve yok olmamalar\u0131yla tan\u0131mlanabiliyorlard\u0131.<\/p>\n
-Ses gibi, maddi olmayan dalgalar ki, onlar, lokalize edilemiyorlard\u0131 (bir yer isnad edilemiyordu. Bir sesin k\u00f6keni keskinle\u015ftirilemez ama yerde i\u015fitilir), birbirlerine eklenebiliyorlard\u0131 (\u00f6rne\u011fin iki nota bir m\u00fczik akordunda birbirlerine eklenebilirler ve buna interference denir), onlar \u00fcretebiliyor ve yokedilebiliyorlard\u0131 (\u00f6rne\u011fin, bir gitar telini b\u00fckmek suretiyle).<\/p>\n
20. yy.\u2019\u0131n ba\u015flar\u0131nda elektromanyetizm ve \u0131\u015f\u0131kla ilgili olarak ke\u015ffedilen baz\u0131 olaylar (fenomenler) \u2013Foto-elektrik ve kara madde gibi- fizik\u00e7ileri, ilkelerini yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmeye mecbur etti. Baz\u0131 dalgasal fenomenler ancak ve ancak partik\u00fcllerle (par\u00e7ac\u0131klarla) izah edilebilirdi ve \u201cpar\u00e7ac\u0131klar\u201d ayn\u0131 dalgalar gibi davran\u0131yorlard\u0131. Daha sonralar\u0131 ortaya felsef\u00ee bir problem \u00e7\u0131kt\u0131: Maddi bir par\u00e7ac\u0131k s\u00f6zkonusu oldu\u011funda, bu dalgasal kavrama ne anlam y\u00fcklenecekti? Born, bu duruma, \u201cVarl\u0131\u011f\u0131n \u0130htimali\u201d ad\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n
1831: Michael Faraday, m\u0131knat\u0131slar\u0131n etraf\u0131nda hatlar meydana getiren g\u00f6r\u00fcnmez manyetik kuvvetlerin varoldu\u011fu hipotezini ortaya att\u0131;<\/p>\n
1861: James Maxwell, elektromanyetizma kanunlar\u0131n\u0131 form\u00fcle etti. Buna g\u00f6re \u0131\u015f\u0131k, elektromanyetik bir dalgayd\u0131;<\/p>\n
1887: Heinrich Hertz, elektromanyetik dalgalar\u0131n, \u0131\u015f\u0131k ve \u0131s\u0131 dalgalar\u0131 ile ayn\u0131 \u00f6zelliklere sahib oldu\u011funu iddia etti ve Maxwell hipotezini ortaya att\u0131. Ayn\u0131 zamanda fotoelektrik fenomenini ke\u015ffetti. Bir oscillator\u2019la (harekete ge\u00e7irici bir bobin sistemi, titre\u015ftirici) elektromanyetik dalgalar \u00fcretti. Bu dalgalar bir k\u0131v\u0131lc\u0131m ortaya \u00e7\u0131kard\u0131lar. Bu UV \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n olu\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu;<\/p>\n
1900: Philippe Lenard, elektronun foto-elektrik olay\u0131ndaki rol\u00fcn\u00fc ortaya koydu. (Burada, atomun yitirdi\u011fi y\u00fck\u00fcn quantifiye olmas\u0131na bile gerek yoktu.);<\/p>\n
1905: Albert Einstein, “quantifiye olmu\u015f \u0131\u015f\u0131kl\u0131 enerji modeli\u201dni teklif etti: Foton. Bu, kara madde i\u00e7inde ve foto-elektirik olay\u0131nda, enerji de\u011fi\u015fimlerinin quantifikasyonunu izah etmeye izin verdi: Bir \u0131\u015f\u0131k dalgas\u0131n\u0131n (huzmesinin, demetinin) enerjisi \u201cuniform\u201d (tekbi\u00e7imli) olarak da\u011f\u0131lmaz ve fakat, \u201c\u0131\u015f\u0131k tanecikleri\u201d i\u00e7inde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f (konsantre olmu\u015f) vaziyette da\u011f\u0131l\u0131r ki, bunlara foton denir. Fotonlar, \u201cbelirlenmi\u015f bir miktar enerji\u201d ta\u015f\u0131rlar. Bir Foton\u2019un enerjisi, dalga boyuna (uzunlu\u011funa) ba\u011fl\u0131d\u0131r;<\/p>\n
1923: Arthur H. Compton X \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n uzunlu\u011funun, hafif atomlar taraf\u0131ndan yay\u0131ld\u0131klar\u0131nda, artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirledi. Bu, X \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n cism\u00ee tabiatlerini ortaya koydu.<\/p>\n
Heisenberg, Fizi\u011fe farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 teklif etti, nesneler \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerce (k\u00fctle, konum, \u0131s\u0131, v.s.) hi\u00e7 tarif edilmemeli ve fakat di\u011fer nesnelerle olan etkile\u015fimleri ba\u011flam\u0131nda tan\u0131mlanmal\u0131. (Heisenberg, Kaos teorisinin de babalar\u0131ndand\u0131r.);<\/p>\n
1924: Louis de Broglie, b\u00fct\u00fcn maddi par\u00e7ac\u0131klar bir dalgaya ba\u011fl\u0131d\u0131r hipotezini ortaya att\u0131;<\/p>\n
1926: Erwin Schroedinger (Alev Alatl\u0131\u2019n\u0131n k\u00e2busu), dalgan\u0131n fonksiyonunun (i\u015flevinin) zaman i\u00e7inde tek\u00e2m\u00fcl\u00fcn\u00fc tan\u0131mlad\u0131;<\/p>\n
Max Born, dalgan\u0131n i\u015flevine bir izah getirdi: Bir mek\u00e2nda, bir par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ihtimalini temsil eder;<\/p>\n
1927: Clinton Davisson ve Lester Germer, elektronlar\u0131n dalgalar gibi davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ettiler;<\/p>\n
1929: Estermann ve Otto Stern a\u011f\u0131r molek\u00fcllerin de dalgalar gibi davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydular.<\/p>\n
I\u015f\u0131\u011f\u0131n, par\u00e7ac\u0131k m\u0131, dalgac\u0131k m\u0131 oldu\u011fu uzun s\u00fcreler tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Newton\u2019a g\u00f6re, \u0131\u015f\u0131k par\u00e7ac\u0131k ak\u0131m\u0131d\u0131r, baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re ise tamamen dalgac\u0131kt\u0131r. Einstein ise, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n hem dalgac\u0131k hem de par\u00e7ac\u0131k karakterinde oldu\u011funu ortaya koydu.<\/p>\n
Quant (Nicel de\u011feri olan) kavram\u0131n\u0131 ilk olarak Max Planck kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Einstein ise quant kavram\u0131n\u0131 \u201cFoton\u201d (I\u015f\u0131k veren, \u0131\u015f\u0131k tanecikleri ta\u015f\u0131yan par\u00e7ac\u0131k) \u201cQuant\u201d kavram\u0131n\u0131n muadili olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Foton i\u00e7in, \u201cOptik Quant\u201d kavram\u0131 da kullan\u0131l\u0131r. Fotonlar, elektromanyetik kuvvetin interaction (etkile\u015fim) partik\u00fclleridir. EM enerjiyi izah etmek i\u00e7in 2 model (teori) ortaya konmu\u015ftur: Par\u00e7ac\u0131k (Partik\u00fcl) Teorisi ve Dalga (Wave) Teorisi. I\u015f\u0131k par\u00e7ac\u0131klardan meydana gelir ancak baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan da dalga gibi davran\u0131r.<\/p>\n
Enerjik ve maddi olan ne varsa quantlardan m\u00fcte\u015fekkildir. Bir fotonun ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 enerji miktar\u0131 de\u011fi\u015febilir. K\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131k fotonu, ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k fotonundan daha az enerji ta\u015f\u0131r. Bir fotonun ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 enerji miktar\u0131n\u0131 bilirsek, enerji tipini belirleyebiliriz. \u00d6rne\u011fin, k\u0131z\u0131l \u0131\u015f\u0131k fotonu 20×10 \u00fczeri-20 joule, turuncu \u0131\u015f\u0131k fotonu 25×10 \u00fczeri eksi 20 joule, sar\u0131 \u0131\u015f\u0131k fotonu 30×10 \u00fczeri eksi 20 joule, ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k fotonu 35×10 \u00fczeri eksi 20 joule, mavi \u0131\u015f\u0131k fotonu 40×10 \u00fczeri eksi 20 joule, eflatun (leylak) \u0131\u015f\u0131k fotonu 45×10 \u00fczeri eksi 20 joule ve mor \u0131\u015f\u0131k fotonu 50×10 \u00fczeri eksi 20 joule enerji ta\u015f\u0131r. Sezgisel olarak, par\u00e7ac\u0131k teorisi bizi, b\u00fcy\u00fck miktarda enerji ta\u015f\u0131yan fotonun, (\u00f6rne\u011fin Mavi I\u015f\u0131k) daha az miktarda enerji ta\u015f\u0131yan fotonlardan (\u00f6rne\u011fin K\u0131rm\u0131z\u0131 I\u015f\u0131k) daha h\u0131zl\u0131 devindi\u011fine inand\u0131r\u0131r. Ancak vakum ortam\u0131nda b\u00fct\u00fcn hepsi ayn\u0131 h\u0131zla hareket etmektedirler. Daha fazla enerjisi olan fotonlar\u0131n k\u00fctlesi daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu m\u00e2n\u00e2da, daha a\u011f\u0131rd\u0131rlar ve bir bariyere (engele) \u00e7arpt\u0131klar\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck bir bas\u0131nca sebeb olurlar.<\/p>\n
Matematik olarak, foton k\u00fctlesi ile enerjisi aras\u0131ndaki ili\u015fki a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fclle belirlenmi\u015ftir:<\/p>\n
E= mc\u00b2. Enerji e\u015fittir, k\u00fctle \u00e7arp\u0131 \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n karesi.<\/p>\n
E: Enerji.<\/p>\n
M: K\u00fctle.<\/p>\n
C: Sabit, yani \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131.<\/p>\n
EM enerji, do\u011fru \u015fartlar alt\u0131nda dalga benzeri davran\u0131\u015f sergiler. I\u015f\u0131\u011f\u0131n dalga teorisi, EM enerjiyi ta\u015f\u0131yan bir t\u00fcr iletici vas\u0131tan\u0131n olmas\u0131 gerekti\u011fi fikrini vermi\u015ftir. Dalgalar, t\u00fcm bo\u015fluk alan\u0131nda nas\u0131l devinmektedirler? Elektrik\u00ee ve manyetik (cezbedici, \u00e7ekici) kuvvetlerin varl\u0131\u011f\u0131 sayesinde. B\u00fct\u00fcn dalgalar osilasyonlar\u0131n (sal\u0131n\u0131m, titre\u015fim) sonucudur. EM dalgalar, elektirik y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klar\u0131n titre\u015fimine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dalga hareketinin iki m\u00fclk\u00fc vard\u0131r: Frekans (f) ve dalgaboyu (l ).<\/p>\n
C: l f (c sabittir). l , metre, f saniye ve c de, metre\/saniye olarak ifade edilir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fclebilir \u0131\u015f\u0131k dalgalar\u0131, milyon metre ile mikron aras\u0131ndaki de\u011ferlerle ifade edilir. EM \u0131\u015f\u0131ma her dalgaboyunda ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n
De\u011fi\u015fik EM enerji tiplerinin dalga uzunluklar\u0131:<\/p>\n
Uzak X \u0131\u015f\u0131nlar\u0131: 10 \u00fczeri eksi 9 metre<\/p>\n
Yak\u0131n X \u0131\u015f\u0131nlar\u0131: 10 \u00fczeri eksi 8 metre<\/p>\n
Ultraviyole (UV-Mor\u00f6tesi): 10 \u00fczeri eksi 7 metre<\/p>\n
K\u0131z\u0131l\u00f6tesi (IR-Infrared): 10 \u00fczeri eksi 5 metre<\/p>\n
(G\u00f6r\u00fclebilir \u0131\u015f\u0131k mesafesi bu ikisi aras\u0131d\u0131r.)<\/p>\n
Uhf radyo dalgalar: 10 \u00fczeri eksi 1 metre<\/p>\n
Mikro dalga: 10 \u00fczeri eksi 2 ile 10 \u00fczeri eksi 1 aras\u0131<\/p>\n
FM (Frequency Modulation): 10 \u00fczeri 1 ile 10 \u00fczeri 0 aras\u0131<\/p>\n
K\u0131sa dalga: 10 \u00fczeri 2 ile 10 \u00fczeri bir aras\u0131<\/p>\n
Uzun dalga: 10 \u00fczeri 3 metre<\/p>\n
EM dalgalar, su gibi maddelerin i\u00e7inden ge\u00e7erken vakuma g\u00f6re daha yava\u015f hareket ederler. I\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 da baz\u0131 maddelerin i\u00e7ine d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
Einstein\u2019in E=mc\u00b2 denklemi relativite (g\u00f6relilik, izafiyet) teorisinin en \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan biridir. Madde ve enerji asl\u0131nda ayn\u0131 \u015feyin ayr\u0131 tezah\u00fcrleridir. Bu ba\u011flamda kolayl\u0131kla \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n madde oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Madde enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Bunun en tipik \u00f6rne\u011fi atom bombas\u0131d\u0131r. Fakat hen\u00fcz, enerjiyi maddeye \u00e7evirme y\u00f6ntemi geli\u015ftirilememi\u015ftir. Ancak birg\u00fcn bunun olaca\u011f\u0131na \u015f\u00fcphe yoktur. K\u00e2inat, b\u00fct\u00fcn bo\u015flu\u011fa (eter) s\u00fcrekli enerji g\u00f6nderir ve bunun sonucu (kaderi) so\u011fuk olu\u015fumudur.<\/p>\n
Genel relativite teorisine g\u00f6re, madde ve enerji birbirine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, h\u0131zl\u0131 hareket eden, yava\u015f hareket edene g\u00f6re daha konsantredir (yo\u011fundur), bir nesnenin uzunlu\u011fu hareket do\u011frultusunda k\u0131sal\u0131r, zaman farkl\u0131 farkl\u0131 h\u0131zlarla akar, \u0131\u015f\u0131k \u00e7ekim (gravity) alanlar\u0131nda e\u011filir ve buna ba\u011fl\u0131 olarak gecikir, bir enerji aksiyonsuzluk k\u00fctlesine impulsif (itici) olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda k\u00fctle buna cevab verir, b\u00fcy\u00fcr. Uzay ve zaman ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir ama bir birlik (tevhid) olu\u015ftururlar ve birbirlerini s\u00fcrekli \u00f6rerler. Enerji \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir madde veya madde \u00e7ok yava\u015f bir enerjidir. Aradaki fark, \u201cHIZ\u201dd\u0131r.<\/p>\n
Zaman enerjisi varl\u0131klar taraf\u0131ndan so\u011furulur, zaman enerjisini yitiren bir varl\u0131k \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015f olur. Zaman enerjisinin de\u011fi\u015fkenli\u011fe sahib olmas\u0131, onun h\u00e2diselere ve y\u00fcksek frekans \u0131\u015f\u0131nlar\u0131na enerji katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Zaman, bir olay\u0131n ba\u015f\u0131nda ve nihayetinde ayn\u0131 akmaz. Elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131n bir iletici vas\u0131ta (conductive medium) ile iletilmesi gibi, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n iletimi (biologic conduction) i\u00e7in de, genetik (tekvin) birimlerine ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu birimler zaman enerjisine uyum sa\u011flam\u0131\u015f sarmal (heliks) bi\u00e7imini alm\u0131\u015f ve varl\u0131\u011f\u0131n biyolojik kaderi meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Ay, d\u00fcnyadan yakla\u015f\u0131k 400.000 km. uzakl\u0131ktad\u0131r. I\u015f\u0131k, bu mesafeyi yakla\u015f\u0131k 1.25 saniyede kateder. D\u00fcnya \u00fczerinde bulunan ve ad\u0131na M (Moon) diyebilece\u011fimiz bir ay saati olsa, bu saat d\u00fcnya saatine g\u00f6re 2.5 saniye ge\u00e7 kal\u0131r. D\u00fcnya ile ay\u0131n orta noktas\u0131nda ise M saati d\u00fcnya saati E\u2019nin (Earth) 1.25 saniye gerisinde kal\u0131r. Ay\u0131n d\u00fcnyay\u0131 eliptik olarak \u00e7er\u00e7eveledi\u011finde ise M ve E saatleri ayn\u0131 de\u011ferleri g\u00f6sterirler. Hi\u00e7bir yerde fark 2.5 saniyeyi ge\u00e7mez. Bunun nedeni, EM \u0131\u015f\u0131man\u0131n en b\u00fcy\u00fck s\u00fcr\u2019ate sahib olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Uzay-Zaman (Space Time) \u00f6l\u00e7me sistemi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u201cSenkronizasyon\u201d (e\u015fzamanl\u0131l\u0131k) kaybolmaktad\u0131r. Yani, ayn\u0131 olan iki olay\u0131 zaman mesafesi ay\u0131r\u0131r. Baz\u0131 varl\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fcnmezli\u011fi de bu \u201cAsenkronizasyon\u201dla (zaman bariyeri) izah edilir.<\/p>\n
Zaman y\u00fcksek h\u0131zlarda yava\u015flar. Yar\u0131 \u00f6m\u00fcrleri \u00e7ok k\u0131sa olan \u0131\u015f\u0131nlar, iki g\u00f6k cismi aras\u0131nda di\u011ferine ula\u015fmadan \u00f6lmeleri gerekirken, zaman\u0131n yava\u015flamas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak menzile ula\u015fabilmektedirler. Burada, \u00f6m\u00fcr de\u011fi\u015fmemekte fakat uzaydaki zaman ak\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fmektedir.<\/p>\n
\u00c7ekime (gravitation) ba\u011fl\u0131 olan ge\u00e7 ya\u015flanmayla, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na yak\u0131n h\u0131zlardaki ge\u00e7 ya\u015flanma ayn\u0131d\u0131r. I\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n %99\u2019una ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman 7 misli h\u0131zlan\u0131r. I\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n % 99.9\u2019u mesabesinde ise \u00e7ok ge\u00e7 ya\u015flan\u0131l\u0131r, zaman adeta durur. I\u015f\u0131ktan ne kadar yava\u015fsak zaman o kadar h\u0131zl\u0131 akar, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na ne kadar yakla\u015f\u0131rsak, zaman o kadar yava\u015flar ve buna ba\u011fl\u0131 olarak varl\u0131\u011f\u0131n ya\u015flanmas\u0131 geriler. Zaman de\u011fi\u015fken, mek\u00e2n ise ge\u00e7icidir.<\/p>\n
Ancak 2000 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir laboratuar deneyi, Relativite teorisinin koydu\u011fu \u201cI\u015f\u0131k H\u0131z\u0131 Yasa\u011f\u0131\u201dn\u0131 (I\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lamaz oldu\u011fu tezi) k\u0131rd\u0131. Daha \u00f6nceki y\u0131llarda da, teorik olarak \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n %120\u2019sine s\u0131\u00e7rayabilen enerjilerin varoldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Genel relativite teorisine g\u00f6re k\u00e2inat, \u00e7ekim etkisinin sonucu yass\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r, e\u011filip b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Uzay-Zaman boyutunun \u00e7ekim etkisiyle geometrik olarak b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f\u00fcr. K\u00e2inat\u2019ta hi\u00e7bir\u015fey do\u011frusal (lineer), d\u00fcz ve sonsuz de\u011fildir. Madde olmaks\u0131z\u0131n k\u00e2inat d\u00fczd\u00fcr fakat i\u00e7ine madde girdi\u011finde, bu madde kendi eylemsizlik (durgunluk) k\u00fctlesine e\u015fde\u011fer bir \u00e7ekim alan\u0131 te\u015fkil eder. Bu \u00e7ekim alan\u0131 k\u00e2inat\u0131 \u00e7ukurla\u015ft\u0131r\u0131r. I\u015f\u0131k da bu yolu t\u00e2kib etmek mecburiyetinde oldu\u011fundan, \u00e7ukurlarda zaman kaybeder.<\/p>\n
\u00c7ekimin h\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na e\u015fittir, o h\u00e2lde h\u0131zlanan (h\u0131z\u0131n\u0131 artt\u0131ran) bir cisim, \u00e7ekime daha az ba\u011f\u0131ml\u0131 olur. \u00c7ekime ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 azald\u0131\u011f\u0131 nisbette de maddi niteli\u011fini yitirir. H\u0131zl\u0131 olan, hareketsiz olan\u0131n (ya da az hareketli olan\u0131n) \u201cgelece\u011fine s\u0131\u00e7rar, ula\u015f\u0131r\u201d.<\/p>\n
“Her\u015fey z\u0131dd\u0131yla k\u00e2imdir\u201d hakikatinin gere\u011fi olarak, Madde\u2019nin de bir kar\u015f\u0131t\u0131 veya simetri\u011fi mevcuttur. Anti-madde (Kar\u015f\u0131t madde, z\u0131t madde). Madde art\u0131 de\u011ferlidir, s\u0131f\u0131rdan daha a\u011f\u0131r, uzun, buna mukabil yava\u015ft\u0131r. Enerji, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131nda devindi\u011finden s\u0131f\u0131r de\u011ferlidir. Madde, k\u00fctlesini bu h\u0131zda muhafaza edemez, quantlara (boyutsuz, a\u011f\u0131rl\u0131ks\u0131z) varl\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015ferek k\u00fctlesini yitirir, s\u0131f\u0131rlar. I\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na ula\u015fan bir insan\u0131n \u00f6z k\u00fctlesi 0 grama iner, boyu da 0 cm\u2019dir, maddi varl\u0131\u011f\u0131 ortadan kalkar. E\u011fer, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n \u00f6tesine ula\u015f\u0131l\u0131rsa bu kez eksi de\u011ferden s\u00f6zedilir. Bu de\u011ferler elimizdeki mevcut ara\u00e7larla \u00f6l\u00e7\u00fclemez. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir varl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fclemez ve g\u00f6r\u00fclemez. \u0130\u015fte \u00f6rne\u011fin \u015fuur b\u00f6yle bir varl\u0131kt\u0131r, yani uzay-zaman boyutunun d\u0131\u015f\u0131nda be\u015finci bir boyuttur. Eksi bir uzay-zaman boyutunda N\u00fbr (enerji) olarak mevcuttur. Bu eksi par\u00e7ac\u0131klara \u201cTakyon\u201d ad\u0131 verilmektedir. Kelime, Yunanca \u201cTac h ” (Tahi-h\u0131zl\u0131) kelimesinden k\u00f6ken al\u0131r ve h\u0131zl\u0131 par\u00e7ac\u0131k anlam\u0131na gelir. Enerji maddeye h\u00fckmeder, Takyonlar ise (\u00f6rne\u011fin \u015fuur) enerjiye h\u00fckmederler.<\/p>\n
Takyonlar \u00c2lemi\u2019nde, varl\u0131klar, 100.000 km. uzunlu\u011funda ve eksi 100.000 kg. A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda olabilmektedir, bunlara latif varl\u0131klar da denilebilir. Hareket \u0131\u015f\u0131ktan daha h\u0131zl\u0131, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131 da a\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yeni bir k\u00fctle kazan\u0131r fakat bu k\u00fctle eksidir. Buradaki olas\u0131l\u0131klar da, maddi \u00e2lemdeki olas\u0131l\u0131klara g\u00f6re katbekat fazlad\u0131r. Her\u015fey \u0131\u015f\u0131ktan daha h\u0131zl\u0131 bir osilasyona (sal\u0131n\u0131m, titre\u015fim) sahib oldu\u011fu i\u00e7in maddi \u00e2lem taraf\u0131ndan idrak edilemez. Bu \u00e2lemin di\u011fer ismi \u201cmis\u00e2l \u00e2lemi\u201ddir. Bu \u00e2lemde her\u015fey, madde \u00e2leminin tersine davran\u0131r, yere d\u00fc\u015fmez yukar\u0131 hareketlenir. \u0130nsan, \u00fc\u00e7 boyut (geni\u015flik\u2013uzunluk-y\u00fckselik\/derinlik) yani mek\u00e2n (uzam)+zaman boyutu (soyut bir koordinat). Bunlar maddi \u00e2lemin h\u00e2kimleridir+\u015euur\u2019un (maddi boyutlara h\u00fckmeden takyonik boyut) birle\u015fimi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Bu ba\u011flamda \u015fuur, \u00dcST M\u00c2N\u00c2 buududur. \u015euur\u2019un tecellig\u00e2h\u0131 kuvvetle muhtemel beyindir. Beyin, m\u00fc\u015fahhas bir varl\u0131kt\u0131r ancak d\u00fc\u015f\u00fcnceler, duygular, r\u00fcy\u00e2lar v.s. m\u00fccerret varl\u0131klard\u0131r, \u00f6l\u00e7\u00fclemezler, elle tutulup, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclemezler, ama insan\u0131 y\u00f6netirler. \u0130\u015fte bu takyonik varl\u0131klar sayesinde bedenimizi terkeder, bilmedi\u011fimiz yerlere gider, say\u0131s\u0131z fantezi \u00fcretiriz, hat\u0131ralarla ba\u015fba\u015fa kalabiliriz. \u0130\u015fte bu noktada, b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131n, a\u015fk, duygu, sevgi, d\u00fc\u015f\u00fcnce, r\u00fcy\u00e2, hay\u00e2l, zek\u00e2, idrak, ak\u0131l vs. maddi bedenin e\u015fdeyi\u015fle beynin bir i\u015flevi olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r h\u00e2le gelmekte ve cevab olarak, \u201cde\u011fildir\u201d daha kuvvetli g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n
Son elli y\u0131lda quantlar\u0131n alt yap\u0131lar\u0131 incelenmi\u015f ve bir\u00e7ok sub-quantic (Quant-alt\u0131) varl\u0131\u011fa ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: Bunlar, Hadron (Yunanca Hadra: Boncuk kelimesinden), Meson (Yunanca Meso: Orta kelimesinden), Hiperon (Yunanca \u0130per: Y\u00fcksek kelimesinden), Lepton (Yunanca Leptos: \u0130nce kelimesinden), Barion (Yunanca Varos: A\u011f\u0131r kelimesinden), Pion (Latince \u00f6nc\u00fc anlam\u0131nda), Nucleon (Latince nucleus: \u00c7ekirdek kelimesinden), Muon gibi isimler al\u0131rlar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Quantun fizi\u011fi, m\u00fc\u015fahhas uygulamalar\u0131 da olan (bilgisayarlar, laserler, CD\u2019ler, DVD\u2019ler, mikrocerrahi, elektron mikroskobu, MRI-Magnetic Resonance Imaging, Spektroskopi, PET-Positrone Electrone Tomography v.s…) ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz biliminin en \u00f6nemli mevzular\u0131ndan biridir. Tabiat\u0131 anlama bab\u0131nda da \u00f6nemli bir \u201cdevrim\u201d olarak kabul edilmektedir. Quantum fizi\u011fi, \u00fc\u00e7 kanatl\u0131 bir kap\u0131 veya pencere gibi de ele al\u0131nabilir: Enerjinin quantla\u015fmas\u0131 Fizik bilimi y\u0131llarca, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6734,2134,6733,6737,3724,6736,6732,6735,5095,2840],"class_list":["post-2724","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-caesium","tag-elektron","tag-enerjinin-quantlasmasi","tag-kizilotesi","tag-morotesi","tag-quant","tag-quantun-fizigi","tag-rubidium","tag-spektroskopi","tag-ultraviyole"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2724"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2724\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}