{"id":2726,"date":"2011-09-08T15:36:49","date_gmt":"2011-09-08T12:36:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=2726"},"modified":"2011-09-08T15:36:49","modified_gmt":"2011-09-08T12:36:49","slug":"iletken-yalitkan-ve-yari-iletkenler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/iletken-yalitkan-ve-yari-iletkenler\/","title":{"rendered":"\u0130letken, Yal\u0131tkan ve Yar\u0131 \u0130letkenler"},"content":{"rendered":"<p> Yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn maddeler, atom &#8216;lar dan olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n<p> Atom ise ortada bir \u00e7ekirdek ve bunun etraf\u0131ndaki de\u011fi\u015fik y\u00f6r\u00fcngelerde hareket eden elektronlardan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p> Elektronlar, negatif elektrik y\u00fck\u00fcne sahiptirler.<\/p>\n<p> Bir etkime yolu ile atomdan ayr\u0131lan elektronlar\u0131n bir devre i\u00e7erisindeki hareketi, elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n<p> Elektronlar\u0131n her madde i\u00e7erisindeki hareketi ayn\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n<p> Elektron hareketine g\u00f6re maddeler \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p> \u0130letkenler<br \/>\n Yal\u0131tkanlar<br \/>\n Yar\u0131 iletkenler<br \/>\n \u0130letkenler<\/p>\n<p> \u0130letkenlerin ba\u015fl\u0131ca \u00f6zellikleri:<\/p>\n<p> Elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 iyi iletirler.<br \/>\n Atomlar\u0131n d\u0131\u015f y\u00f6r\u00fcngesindeki elektronlar atoma zay\u0131f olarak ba\u011fl\u0131d\u0131r. Is\u0131, \u0131\u015f\u0131k ve elektriksel etki alt\u0131nda kolayl\u0131kla atomdan ayr\u0131l\u0131rlar.<br \/>\n D\u0131\u015f y\u00f6r\u00fcngedeki elektronlara Valans Elektron denir.<br \/>\n Metaller, baz\u0131 s\u0131v\u0131 ve gazlar iletken olarak kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n Metaller, s\u0131v\u0131 ve gazlara g\u00f6re daha iyi iletkendir.<br \/>\n Metaller de, iyi iletken ve k\u00f6t\u00fc iletken olarak kendi aralar\u0131nda gruplara ayr\u0131l\u0131r.<br \/>\n Atomlar\u0131 1 valans elektronlu olan metaller, iyi iletkendir. Buna \u00f6rnek olarak, alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f, bak\u0131r g\u00f6sterilebilir.<br \/>\n Bak\u0131r tam saf olarak elde edilmedi\u011finden, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015fe g\u00f6re biraz daha k\u00f6t\u00fc iletken olmas\u0131na ra\u011fmen, ucuz ve bol oldu\u011fundan, en \u00e7ok kullan\u0131lan metaldir.<br \/>\n Atomlar\u0131nda 2 ve 3 valans elektronu olan demir (2 d\u0131\u015f elektronlu) ve al\u00fcminyum (3 d\u0131\u015f elektronlu) iyi birer iletken olmamas\u0131na ra\u011fmen, ucuz ve bol oldu\u011fu i\u00e7in ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda kablo olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n Yal\u0131tkanlar<\/p>\n<p> Elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 iletmeyen maddelerdir.<\/p>\n<p> Bunlara \u00f6rnek olarak cam, mika, ka\u011f\u0131t, kau\u00e7uk, lastik ve plastik maddeler g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n<p> Elektronlar\u0131 atomlar\u0131na s\u0131k\u0131 olarak ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p> Bu maddelerin d\u0131\u015f y\u00f6r\u00fcngedeki elektron say\u0131lar\u0131 8 ve 8 &#8216;e yak\u0131n say\u0131da oldu\u011fundan atomdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131 zor olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p> Yar\u0131 \u0130letkenler<\/p>\n<p> Yar\u0131 iletkenlerin ba\u015fl\u0131ca \u015fu \u00f6zellikleri vard\u0131r:<\/p>\n<p> \u0130letkenlik bak\u0131m\u0131ndan iletkenler ile yal\u0131tkanlar aras\u0131nda yer al\u0131rlar,<br \/>\n Normal halde yal\u0131tkand\u0131rlar.<br \/>\n Ancak \u0131s\u0131, \u0131\u015f\u0131k ve magnetik etki alt\u0131nda b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya gerilim uyguland\u0131\u011f\u0131nda bir miktar valans elektronu serbest hale ge\u00e7er, yani iletkenlik \u00f6zelli\u011fi kazan\u0131r.<br \/>\n Bu \u015fekilde iletkenlik \u00f6zelli\u011fi kazanmas\u0131 ge\u00e7ici olup, d\u0131\u015f etki kalk\u0131nca elektronlar tekrar atomlar\u0131na d\u00f6nerler.<br \/>\n Tabiatta basit eleman halinde bulundu\u011fu gibi laboratuarda bile\u015fik eleman halinde de elde edilir.<br \/>\n Yar\u0131 iletkenler kristal yap\u0131ya sahiptirler. Yani atomlar\u0131 k\u00fcbik kafes sistemi denilen belirli bir d\u00fczende s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n Bu t\u00fcr yar\u0131 iletkenler, yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi \u0131s\u0131, \u0131\u015f\u0131k, etkisi ve gerilim uygulanmas\u0131 ile belirli oranda iletken hale ge\u00e7irildi\u011fi gibi, i\u00e7lerine baz\u0131 \u00f6zel maddeler kat\u0131larak ta iletkenlikleri artt\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn maddeler, atom &#8216;lar dan olu\u015fmu\u015ftur. Atom ise ortada bir \u00e7ekirdek ve bunun etraf\u0131ndaki de\u011fi\u015fik y\u00f6r\u00fcngelerde hareket eden elektronlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Elektronlar, negatif elektrik y\u00fck\u00fcne sahiptirler. Bir etkime yolu ile atomdan ayr\u0131lan elektronlar\u0131n bir devre i\u00e7erisindeki hareketi, elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Elektronlar\u0131n her madde i\u00e7erisindeki hareketi ayn\u0131 de\u011fildir. Elektron hareketine g\u00f6re maddeler \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r: \u0130letkenler Yal\u0131tkanlar &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2230,6740,2134,3027,6739,6742,4951,6743,2142,6741,6738],"class_list":["post-2726","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atom","tag-cam","tag-elektron","tag-iletken","tag-iletkenlerin-baslica-ozellikleri","tag-kagit","tag-kaucuk","tag-lastik","tag-metaller","tag-mika","tag-yalitkan-ve-yari-iletkenler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2726"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2726\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}