{"id":2738,"date":"2011-09-08T15:58:09","date_gmt":"2011-09-08T12:58:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=2738"},"modified":"2011-09-08T15:58:09","modified_gmt":"2011-09-08T12:58:09","slug":"ceyrek-kuvvet-kurali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/ceyrek-kuvvet-kurali\/","title":{"rendered":"\u00c7eyrek Kuvvet Kural\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u0130ster fare olun ister fil; v\u00fccut k\u00fctleniz sizinle ilgili her \u015feyi belirtiyor. Tarla faresi g\u00fcnlerden bir g\u00fcn k\u0131rlarda ko\u015fup oynarken, derinli\u011fi bin metreyi bulan bir maden kuyusuna d\u00fc\u015fer. Kuyunun dibi yumu\u015fak toprakla kapl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6lmez; yaln\u0131zca d\u00fc\u015fmenin \u015fokundan biraz sersemler; kendine gelir gelmez de bir delik bularak g\u00f6zden kaybolur.<\/p>\n<p> Ayn\u0131 y\u00fckseklikten d\u00fc\u015fen s\u0131\u00e7an \u00f6l\u00fcr; insan parampar\u00e7a olur; at b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle ortal\u0131\u011f\u0131 toza dumana katarak yere \u00e7arpar ve d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yerde kal\u0131r. Bundan \u00e7\u0131kart\u0131lacak mesaj \u00e7ok basittir: Biyolojide \u00f6nemli olan boyuttur; her \u015feyi boyut belirler.<\/p>\n<p> Yer\u00e7ekiminin g\u00fcc\u00fc boyutlar b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e artmaz. Hayvanlar aleminde boyut, fizyolojik, anatomik, davran\u0131\u015fsal ve ekolojik a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u0130ri hayvanlar k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar\u0131n birebir b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f \u015fekli de\u011fildir; v\u00fcc\u00fct k\u00fctlesi artt\u0131k\u00e7a kemikler oransal olarak k\u0131sal\u0131r ve kal\u0131nla\u015f\u0131r, metabolizma yava\u015flar, kalp at\u0131\u015flar\u0131 azal\u0131r, \u00f6m\u00fcr uzar, olgunlu\u011fa daha ge\u00e7 ula\u015f\u0131l\u0131r, yavru say\u0131s\u0131 d\u00fc\u015fer, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu azal\u0131r, ya\u015fam alan\u0131n\u0131n metrakaresi b\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n<p> Fillerin farenin 200,000 kat b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f hali olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek kimseye ters gelmez. Ancak canl\u0131 t\u00fcrlerinde v\u00fccut k\u00fctlesi ile ya\u015fam \u015fekli aras\u0131nda m\u00fckemmel bir matematiksel ili\u015fki oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek pek \u00e7ok ki\u015fiye \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 gelebilir. Y\u0131llard\u0131r biyologlar bu konu \u00fczerinde kafa patlat\u0131yor. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz g\u00fcnlerde iki \u00e7evre uzman\u0131 ve y\u00fcksek- enerji fizik\u00e7isinden olu\u015fan \u00fc\u00e7 ki\u015filik bir ara\u015ft\u0131rma grubu bu ilgin\u00e7 biyolojik olguya a\u00e7\u0131klama getirdiklerine inan\u0131yor. Bunlara g\u00f6re yan\u0131t, bitki ve hayvanlardaki besin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n fizi\u011fi ve geometrisinde yat\u0131yor.<\/p>\n<p> Ayr\u0131ca bu bulgular do\u011fan\u0131n bir mucizesine daha \u0131\u015f\u0131k tutuyor. Evrimin, Uzay&#8217;\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc boyutuna kadar uzand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren bu \u00fc\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131, t\u00fcrlerin bu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc boyuttan yararlanarak d\u00fcnya nimetlerinden daha fazla pay ald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p> Evrim, \u00e7ok uzun s\u00fcredir biyologlar\u0131n deyimiyle &#8221;\u00e7eyrek-kuvvet \u00f6l\u00e7e\u011fi&#8221; yasas\u0131ndan yararlan\u0131yor. Bu, \u015fu anlama geliyor: pek \u00e7ok biyolojik de\u011fi\u015fken, \u00e7eyrek veya \u00fc\u00e7 \u00e7eyrek oran\u0131nda b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f v\u00fccut k\u00fctlesine ba\u011fl\u0131 olarak azalma veya \u00e7o\u011falma e\u011filimi g\u00f6sterir. \u00d6rne\u011fin uzun \u00f6m\u00fcr, bir \u00e7eyrek kuvvetine y\u00fckseltilmi\u015f v\u00fccut k\u00fctlesine do\u011fru orant\u0131l\u0131 olarak artar.<\/p>\n<p> \u00c7eyrek-kuvvet \u00f6l\u00e7e\u011fi biyolojinin en temel kurallar\u0131ndan biridir; ancak yayg\u0131n oldu\u011fu oranda da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. New Mexico&#8217;da Los Alamos Ulusal Laboratuvar\u0131n&#8217;ndan fizik\u00e7i Geoffrey West, s\u00f6z konusu \u00fc\u00e7 bilim adam\u0131ndan biri. West \u015f\u00f6yle konu\u015fuyor:&#8221;B\u00f6yle bir durumla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman bunun size bir \u015feyler anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edeceksiniz&#8221;diyor. Burada \u00f6nemli olan &#8221;Bu bir \u015feylerin neyi anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131?&#8221;<\/p>\n<p> Albuquerque New Mexico \u00dcniversitesi&#8217;nden Brian Enquist ve Jim Brown s\u00f6z konusu \u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn di\u011fer ikisi. \u00dc\u00e7\u00fc de sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u00e7eyrek-kuvvet \u00f6l\u00e7e\u011fi yasas\u0131nda aranmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u00d6ncelikle canl\u0131n\u0131n v\u00fccut oran\u0131 ile metabolik h\u0131z\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiye bir g\u00f6z atmak gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekiyorlar.<\/p>\n<p> T\u00fcrlerin v\u00fccut k\u00fctlesi b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e metobolizma h\u0131z\u0131n\u0131n azalmas\u0131 kural\u0131ndan yola \u00e7\u0131karsak, t\u00fcrlerin b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e enerjiyi daha verimli bir \u015fekilde kulland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p> West&#8217;in son y\u0131llarda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Los Alamos Laboratuvar\u0131&#8217;ndan biyokimyac\u0131 William Wooddruff, \u00e7eyrek-kuvvet yasas\u0131n\u0131n tek h\u00fccreli yarat\u0131klarda bile ge\u00e7erli oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n<p> Yaln\u0131zca basit geometrik bilgilerden yararlanarak, k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlardaki metabolik h\u0131z\u0131n, b\u00fcy\u00fck hayvanlardaki h\u0131za eri\u015fmeyece\u011fi sonucunu \u00e7\u0131kartmak m\u00fcmk\u00fcn. Organizman\u0131n boyutlar\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e, geometrisindeki iki \u00f6zellik de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frar. Y\u00fczey alan\u0131 iki boyut \u00fczerinden b\u00fcy\u00fcrken, hacmi \u00fc\u00e7 boyut \u00fczerinden de\u011fi\u015fir.<\/p>\n<p> Organizma, metabolizman\u0131n \u00fcretti\u011fi fazla \u0131s\u0131dan kurtulmak i\u00e7in y\u00fczey alanlar\u0131ndan yararlan\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla metabolizman\u0131n h\u0131z\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck- b\u00fcy\u00fck fark\u0131 g\u00f6zetmeksizin t\u00fcm hayvanlarda ayn\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 takdirde, organizmada i\u015flevsel bozukluklar ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p> \u00d6rne\u011fin, kedi b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki bir farenin metabolik h\u0131z\u0131 k\u00fctlesine orant\u0131l\u0131 olarak de\u011fi\u015firse, normal b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bir fareden y\u00fcz misli daha fazla \u0131s\u0131 \u00fcretmesi gerekir. Ancak farenin y\u00fczey alan\u0131 fazla \u0131s\u0131dan kurtulmak i\u00e7in ancak 22 misli b\u00fcy\u00fcr. Sonu\u00e7ta ortaya s\u0131ms\u0131cak bir fare \u00e7\u0131kar. Daha b\u00fcy\u00fck t\u00fcrlerde a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nma sorunundan kurtulmak i\u00e7in metabolik h\u0131z\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p> Basit geometrik kurallar\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu durumlarda, v\u00fccut k\u00fctlesi ile metabolizma h\u0131z\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki ikide \u00fc\u00e7 \u00e7arpan\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. 1930&#8217;lu y\u0131llarda bu ili\u015fkiyi ilk kez ortaya \u00e7\u0131kartan Amerikal\u0131 bilim adam\u0131 Max Kleiber, bu \u00e7arpan\u0131n ikide \u00fc\u00e7 de\u011fil, \u00fc\u00e7 \u00e7eyrek kuvvetinde oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Brown bu konuda do\u011fan\u0131n geometriden daha becerikli ve daha ak\u0131ll\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p> Bitkilerde Durum<\/p>\n<p> Brown, uzun y\u0131llard\u0131r \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7ek ve enerji ak\u0131\u015f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki konusunda yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131yor. Enquist&#8217;in de aralar\u0131na kat\u0131lmas\u0131yla 1990&#8217;larda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na bitkileri de dahil etti. O g\u00fcne dek Kleiber&#8217;\u0131n kurallar\u0131n\u0131n bitkileri de kapsay\u0131p kapsamad\u0131\u011f\u0131 bilinmiyordu. &#8221;Organizman\u0131n enerji kaynaklar\u0131n\u0131 g\u00f6vdenin en u\u00e7 noktas\u0131na nas\u0131l ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 konusu ya\u015famsal \u00f6nem ta\u015f\u0131yor&#8221;diye konu\u015fan Enquist, &#8221;Hayvanlarda oldu\u011fu gibi, t\u00fcm bitkilerin tek bir sorunu vard\u0131r. O da dokular\u0131n\u0131 en m\u00fckemmel \u015fekilde nas\u0131l besleyecekleri konusudur&#8221; diyor.<\/p>\n<p> Enquist, bitkiler \u00fczerinde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc birka\u00e7 haftal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonucunda \u015fu bilgilere ula\u015ft\u0131: &#8221;Metabolik h\u0131z ile k\u00fctle aras\u0131nda 0.733 gibi ili\u015fki oran\u0131 buldum. Bu da hayvanlarda oldu\u011fu gibi \u00fc\u00e7 \u00e7eyrek kuvvet kuram\u0131n\u0131n bitkilerde de ge\u00e7erli oldu\u011funu g\u00f6steren \u00f6nemli bir kan\u0131tt\u0131.&#8221;<\/p>\n<p> Enquist, bunun \u00fczerine organizmalarda kaynak da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 konusuna a\u011f\u0131rl\u0131k verdi. \u00c7ok h\u00fccreli organizmalar besinleri v\u00fccutlar\u0131nda dola\u015ft\u0131rmak i\u00e7in dallara ayr\u0131lm\u0131\u015f boru \u015feklindeki \u015febekeden yararlan\u0131r. Bitkilerde bu yap\u0131sal \u00f6zellik damar sistemi olarak ortaya \u00e7\u0131karken, b\u00f6ceklerde trakeal (soluk borusu) da\u011f\u0131l\u0131m \u015febekesi, omurgal\u0131larda kan damarlar\u0131 olarak kendini belli eder. Bilim adamlar\u0131 Kleiber Yasas\u0131&#8217;n\u0131 i\u015fte bu \u015febekenin hidrodinami\u011fi \u00fczerinde kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p> Kalp at\u0131\u015flar\u0131n\u0131n v\u00fccut k\u00fctlesine oranla bir \u00e7eyrek oran\u0131nda azald\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini kabul eden West, k\u00fc\u00e7\u00fck veya b\u00fcy\u00fck, t\u00fcm hayvanlarda ya\u015famlar\u0131 boyunca kalp at\u0131\u015f say\u0131s\u0131n\u0131n sabit oldu\u011funu ke\u015ffetti. West&#8217;e g\u00f6re kalp at\u0131\u015f say\u0131s\u0131 canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ait oldu\u011fu gruba g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin memelilerde bu say\u0131 1.5 milyar civar\u0131nda.<\/p>\n<p> Bu arada t\u00fcm organizmalar\u0131n ortak noktas\u0131 olan da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesinin evrensel \u00f6zellikleri tespit edildi. \u00dc\u00e7 ana maddede \u00f6zetlenen bu unsurlar \u015f\u00f6yle s\u0131ralan\u0131yor. \u0130lk maddeye g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesi v\u00fccudun her noktas\u0131na ula\u015fmak zorunda; \u00e7\u00fcnk\u00fc yeterince beslenemeyen doku \u00f6l\u00fcr.<\/p>\n<p> Beslenme \u015febekesindeki en ince borunun \u00e7ap\u0131 t\u00fcrden t\u00fcre de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterirken, ayn\u0131 t\u00fcrdeki organizmalarda \u00e7ap\u0131n sabit kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenir. Bu ikinci \u00f6zelliktir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6zellik ise evrimin, s\u0131v\u0131 \u015febeke i\u00e7inde dola\u015f\u0131rken enerji kayb\u0131n\u0131 en aza indirgemesidir.<\/p>\n<p> Gizemli D\u00fczen<\/p>\n<p> Enquist, do\u011fada izlenen bu m\u00fckemmel d\u00fczeni \u015f\u00f6yle yorumluyor: &#8221;\u00c7eyrek kuvvet \u00f6l\u00e7ek yasas\u0131n\u0131n temeli matemati\u011fe dayan\u0131r. Bu matematiksel modele g\u00f6re organizmalar\u0131n besin da\u011f\u0131l\u0131m tablosu kesirli bir yap\u0131ya sahiptir. Kesirli bir yap\u0131ya sahip olan bu \u015febekenin gizi, organizman\u0131n en \u00fccra k\u00f6\u015fesine en verimli \u015fekilde besin ta\u015f\u0131mas\u0131nda yatmaktad\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p> Bu model, yaln\u0131zca memelilere \u00f6zg\u00fcym\u00fc\u015f gibi sunulmakla birlikte genel olarak di\u011fer hayvanlara ve bitkilere de uygulanabilir. Ancak &#8220;\u00c7eyrek Kuvvet \u00d6l\u00e7e\u011fi Yasas\u0131&#8221; tek h\u00fccreliler kadar, \u00e7ok h\u00fccrelileri de kapsad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, enerji nakli sisteminde kesirli bir y\u00f6n bulunmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 artar.<\/p>\n<p> Biyologlar h\u00fccrede enerjinin nas\u0131l \u00fcretildi\u011fine ili\u015fkin bilgiye sahip olmakla birlikte, bu enerjinin nas\u0131l ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin yeterli bilgileri yoktur. \u015eimdilik yaln\u0131zca mitokondriyalardaki enerji nakli konusunda bir \u015feyler bilen bilim adamlar\u0131, enerji da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u015febekeler konusunda yo\u011fun incelemeler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yor.<\/p>\n<p> Kesin oldu\u011funa inand\u0131klar\u0131 tek nokta \u00f6l\u00e7ekleme kural\u0131n\u0131n biyo- farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 do\u011furdu\u011fu. Ba\u015fka bir deyimle, metabolik h\u0131z\u0131n t\u00fcm canl\u0131larda ayn\u0131 olmas\u0131 durumunda, v\u00fccut k\u00fctlesinin de\u011fi\u015fmesi son derece \u00e7arp\u0131k bir biyo-farkl\u0131l\u0131k yaratabilirdi.<\/p>\n<p> D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Boyut<\/p>\n<p> Sonu\u00e7ta, \u00fc\u00e7te-iki kuvvet \u00f6l\u00e7e\u011finin varl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fam\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc boyutunun kullan\u0131lmas\u0131na zemin haz\u0131rl\u0131yor. Bu boyutun \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli \u015f\u00f6yle: Do\u011fal seleksiyon, t\u00fcr\u00fcn enerji verimini en \u00fcst dereceye ula\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu da \u015febekenin terminal t\u00fcplerinin (omurgal\u0131larda k\u0131lcal damarlar) y\u00fczey alan\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kabilece\u011fi en \u00fcst dereceye vard\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p> Terminal t\u00fcplerin v\u00fccut k\u00fctlesiyle ayn\u0131 oranda artmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken West, terminal t\u00fcplerinin v\u00fccut k\u00fctlesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ayn\u0131 kalmas\u0131n\u0131n, do\u011fal seleksiyonun d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc boyutu yaratmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<p> Dolay\u0131s\u0131yla organizmalar iki farkl\u0131 uzaysal d\u00fcnyaya sahip oluyorlar. Hepimiz \u00fc\u00e7 boyutlu bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Bu \u00fc\u00e7 boyutlu d\u00fcnya ile do\u011frudan temasta bulunan deri, v\u00fccut k\u00fctlesi artt\u0131k\u00e7a \u00fc\u00e7te iki oran\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6stererek bu \u00fc\u00e7 boyutlu d\u00fcnyan\u0131n kurallar\u0131na m\u00fckemmel uyum sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p> West, i\u015fte bu noktada d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc boyutun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: &#8221;Bizim i\u00e7sel anatomimiz ve fizyolojimiz, yani ger\u00e7ek halimiz d\u00f6rt boyutlu bir d\u00fcnyada ya\u015famaktad\u0131r. D\u00f6rt boyutlu d\u00fcnya ya\u015fam s\u00fcremizi, olgunluk ya\u015f\u0131n\u0131, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011funu belirliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta sistemin dinami\u011fini enerji kullan\u0131m\u0131 belirliyor. Sistemin tek bir organizma veya ekosistem olmas\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirmez.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ster fare olun ister fil; v\u00fccut k\u00fctleniz sizinle ilgili her \u015feyi belirtiyor. Tarla faresi g\u00fcnlerden bir g\u00fcn k\u0131rlarda ko\u015fup oynarken, derinli\u011fi bin metreyi bulan bir maden kuyusuna d\u00fc\u015fer. Kuyunun dibi yumu\u015fak toprakla kapl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6lmez; yaln\u0131zca d\u00fc\u015fmenin \u015fokundan biraz sersemler; kendine gelir gelmez de bir delik bularak g\u00f6zden kaybolur. Ayn\u0131 y\u00fckseklikten d\u00fc\u015fen s\u0131\u00e7an \u00f6l\u00fcr; &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6757,6756,4851,2600,2737,6758,6566],"class_list":["post-2738","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-anatomik","tag-ceyrek-kuvvet-kurali","tag-ekoloji","tag-fizyolojik","tag-geometri","tag-metobolizma","tag-soluk-borusu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2738"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2738\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}