Fisyon ad\u0131 verilen tepkime, evrendeki en kuvvetli g\u00fc\u00e7 olan “G\u00fc\u00e7l\u00fc N\u00fckleer Kuvvet” ile bir arada tutulan atom \u00e7ekirde\u011finin par\u00e7alanmas\u0131d\u0131r. Fisyon tepkimesi deneylerinde kullan\u0131lan ana madde “uranyum”dur. \u00c7\u00fcnk\u00fc uranyum atomu en a\u011f\u0131r atomlardan biridir, bir di\u011fer deyi\u015fle \u00e7ekirde\u011finde \u00e7ok y\u00fcksek say\u0131da proton ve n\u00f6tron bulunur.<\/p>\n
Fisyon deneylerinde bilim adamlar\u0131 uranyum \u00e7ekirde\u011fine, b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla n\u00f6tron g\u00f6ndermi\u015fler ve bunun sonunda \u00e7ok ilgin\u00e7 bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flard\u0131r. N\u00f6tron uranyum \u00e7ekirde\u011fi taraf\u0131ndan so\u011furulduktan (yutulduktan) sonra, uranyum \u00e7ekirde\u011fi \u00e7ok karars\u0131z duruma gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Burada \u00e7ekirde\u011fin “karars\u0131z” olmas\u0131 demek, \u00e7ekirdek i\u00e7indeki proton ve n\u00f6tron say\u0131lar\u0131 aras\u0131nda fark olu\u015fmas\u0131 ve bu nedenle \u00e7ekirdekte bir dengesizli\u011fin meydana gelmesi demektir. Bu durumda \u00e7ekirdek, meydana gelen dengesizli\u011fi gidermek i\u00e7in belli miktarda enerji yayarak par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnmeye ba\u015flar. Ortaya \u00e7\u0131kan enerjinin etkisiyle de \u00e7ekirdek, b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 par\u00e7alar\u0131 f\u0131rlatmaya ba\u015flar.<\/p>\n
Deneylerden elde edilen bu sonu\u00e7lardan sonra “reakt\u00f6r” ad\u0131 verilen \u00f6zel ortamlarda, n\u00f6tronlar h\u0131zland\u0131r\u0131larak uranyum \u00fczerine g\u00f6nderilir. Yaln\u0131z, n\u00f6tronlar uranyum \u00fczerine geli\u015fig\u00fczel de\u011fil, \u00e7ok ince hesaplar yap\u0131larak g\u00f6nderilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, uranyum atomunun \u00fczerine g\u00f6nderilen herhangi bir n\u00f6tronun uranyuma hemen ve istenilen noktadan isabet etmesi gerekmektedir.<\/p>\n
Bu y\u00fczden bu deneyler belli bir olas\u0131l\u0131k g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Ne kadar b\u00fcy\u00fck bir uranyum k\u00fctlesi kullan\u0131laca\u011f\u0131, uranyum \u00fczerine ne kadarl\u0131k bir n\u00f6tron demeti g\u00f6nderilece\u011fi, n\u00f6tronlar\u0131n uranyum k\u00fctlesini hangi h\u0131zla ve ne kadar s\u00fcre bombard\u0131man edece\u011fi \u00e7ok detayl\u0131 olarak hesaplanmaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm bu hesaplar yap\u0131ld\u0131ktan ve uygun ortam haz\u0131rland\u0131ktan sonra, hareket eden n\u00f6tron, uranyum k\u00fctlesindeki atomlar\u0131n \u00e7ekirdeklerine isabet edecek \u015fekilde bombard\u0131man edilir ve bu k\u00fctledeki atomlardan en az\u0131ndan birinin \u00e7ekirde\u011finin iki par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnmesi yeterlidir. Bu b\u00f6l\u00fcnmede \u00e7ekirde\u011fin k\u00fctlesinden ortalama iki ya da \u00fc\u00e7 n\u00f6tron a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
A\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan bu n\u00f6tronlar k\u00fctlenin i\u00e7indeki di\u011fer uranyum \u00e7ekirdeklerine \u00e7arparak zincirleme reaksiyon ba\u015flat\u0131rlar. Her yeni b\u00f6l\u00fcnen \u00e7ekirdek de ilk ba\u015ftaki uranyum \u00e7ekirde\u011fi gibi davran\u0131r. B\u00f6ylece zincirleme \u00e7ekirdek b\u00f6l\u00fcnmeleri ger\u00e7ekle\u015fir. Bu zincirleme hareketler sonucu \u00e7ok say\u0131da uranyum \u00e7ekirde\u011fi par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ortaya ola\u011fan\u00fcst\u00fc b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir enerji \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
\u0130\u015fte, onbinlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an Hiro\u015fima ve Nagasaki felaketlerine, bu \u00e7ekirdek b\u00f6l\u00fcnmeleri sebep olmu\u015ftur. 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, 1945 y\u0131l\u0131nda Amerika\u2019n\u0131n Hiro\u015fima\u2019ya att\u0131\u011f\u0131 atom bombas\u0131nda patlama an\u0131nda ve hemen sonras\u0131nda yakla\u015f\u0131k 100.000 ki\u015fi \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Hiro\u015fima felaketinden 3 g\u00fcn sonra yine Amerika\u2019n\u0131n Nagasaki\u2019ye att\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer atom bombas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden patlama an\u0131nda yakla\u015f\u0131k 40.000 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. \u00c7ekirdekten \u00e7\u0131kan g\u00fc\u00e7 bir yandan insanlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olurken, di\u011fer yandan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir yerle\u015fim alan\u0131 harap olmu\u015f, kalan b\u00f6lge halk\u0131nda radyasyon nedeniyle nesiller boyu d\u00fczeltilemeyecek genetik ve fizyolojik bozulmalar meydan gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Peki d\u00fcnyam\u0131z, t\u00fcm atmosfer, bizler de dahil olmak \u00fczere canl\u0131-cans\u0131z her \u015fey atomlardan olu\u015fmu\u015fken, atomlar\u0131n bu tip n\u00fckleer tepkimelere girmelerini, her an ve her yerde ya\u015fanabilecek Hiro\u015fima ve Nagasaki gibi olaylar\u0131 ne engellemektedir?<\/p>\n
N\u00f6tronlar, do\u011fada serbest halde -bir \u00e7ekirde\u011fe ba\u011fl\u0131 olmadan- dola\u015ft\u0131klar\u0131nda “beta bozunumu” diye adland\u0131r\u0131lan bir bozulmaya u\u011frarlar. Bu bozulma y\u00fcz\u00fcnden do\u011fada serbest n\u00f6trona rastlanmaz. Bu sebeple n\u00fckleer tepkimeye girecek n\u00f6tronlar yapay yollarla elde edilir. n\u00f6tronlar serbest halde bozulmaya u\u011framasalard\u0131, d\u00fcnya, ya\u015faman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, n\u00fckleer reaksiyonlar\u0131n son bulmad\u0131\u011f\u0131 bir k\u00fcreden ibaret olurdu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fisyon ad\u0131 verilen tepkime, evrendeki en kuvvetli g\u00fc\u00e7 olan “G\u00fc\u00e7l\u00fc N\u00fckleer Kuvvet” ile bir arada tutulan atom \u00e7ekirde\u011finin par\u00e7alanmas\u0131d\u0131r. Fisyon tepkimesi deneylerinde kullan\u0131lan ana madde “uranyum”dur. \u00c7\u00fcnk\u00fc uranyum atomu en a\u011f\u0131r atomlardan biridir, bir di\u011fer deyi\u015fle \u00e7ekirde\u011finde \u00e7ok y\u00fcksek say\u0131da proton ve n\u00f6tron bulunur. Fisyon deneylerinde bilim adamlar\u0131 uranyum \u00e7ekirde\u011fine, b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla n\u00f6tron g\u00f6ndermi\u015fler …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[5184,2712,6794,2139,6791,6793,6792],"class_list":["post-2756","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-fisyon","tag-hirosima","tag-nagasaki","tag-notron","tag-nukleer-parcalanma","tag-reaktor","tag-uranyum-cekirdegi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2756\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}