{"id":2766,"date":"2011-09-08T16:46:32","date_gmt":"2011-09-08T13:46:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/\/?p=2766"},"modified":"2011-09-08T16:46:32","modified_gmt":"2011-09-08T13:46:32","slug":"fizigin-metodolojisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/fizigin-metodolojisi\/","title":{"rendered":"Fizigin Metodolojisi"},"content":{"rendered":"<p>Basit bir tan\u0131m olarak \u00abFizik, objektif olaylar\u0131 inceleyen- bir bilim dal\u0131d\u0131r\u00bbdenebilir. Bu itibarla da fiziksel incelemelerin her zaman objektif kavramlara dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 zorunlulu*\u011fu Vard\u0131r.<\/p>\n<p> Yukar\u0131da alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f oldu\u011fumuz tan\u0131m eksik bir tan\u0131md\u0131r. Ger\u00e7ekten de fizi\u011fin daha bilimsel bir tan\u0131m\u0131 \u015fu t\u00fcrl\u00fc yap\u0131labilir:<\/p>\n<p> Fizik, belirli bir uzay aral\u0131\u011f\u0131nda ve belirli bir zaman s\u00fcresi i\u00e7inde olu\u015fan objektif olaylar\u0131, bu olaylardan esinlenen \u015fartlar\u0131n ve akl\u0131n kural*lar\u0131n\u0131n t\u00a7i<7t alt\u0131nda \u00f6nce \u015fematik bir model h\u00e2linde ve sonra da bu mo*delden hareketle matematiksel bir teori \u015feklinde if\u00e2de ederek bu teorinin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, 1) bu olaylar\u0131n s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en uzay ve zaman aral\u0131klar\u0131ndaki evrimlerini oldu\u011fu kadar bu aral\u0131klar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki uzan\u0131m ve evrimlerini de \u00f6ng\u00f6rmekle ve 2) bu teorik \u00f6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcn eri\u015fti\u011fi teorik sonu\u00e7lar\u0131 denel sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131p her ikisinin de hat\u00e2 s\u0131n\u0131rlan i\u00e7inde biribirlerine uygunluklar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmakla g\u00f6revli bir bilim dal\u0131d\u0131r.\n\n Alelade bir tan\u0131m olmaktan \u00e7ok, ayn\u0131 anda fizi\u011fin 1) amac\u0131n\u0131, 2) program\u0131n\u0131 ve 3) kendi \u00f6z evrim yolunu da k\u0131saca kapsayan bu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 tan\u0131m\u0131 biraz daha a\u00e7\u0131klamak yararl\u0131 olacakt\u0131r.\n\n Belirli bir uzay par\u00e7as\u0131 i\u00e7inde (mesel\u00e2 bir l\u00e2boratuvarm s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde) belirli bir zaman aral\u0131\u011f\u0131nda (mesel\u00e2 saat 9 dan 12 ye kadar) belirli baz\u0131 \u015fartlar alt\u0131nda (mesel\u00e2 bir tak\u0131m \u00f6zg\u00fcl \u00e2letler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla) olu\u015fan objektif (y\u00e2ni g\u00f6zlemcinin kendi benli\u011finin d\u0131\u015f\u0131nda evrensel bir ger\u00e7ekli\u011fi haiz ve genellikle \u00f6l\u00e7\u00fcmlere tab\u00ee tutulabilen) bir tak\u0131m olaylar\u0131 g\u00f6zleyen bir g\u00f6zlemci fizik\u00e7i tasarlayal\u0131m.\n\n E\u011fer g\u00f6zlenen bu olaylar daha \u00f6nce bilinen bir tak\u0131m genel ilkelerin, kanunlar\u0131n, teorilerin kapsam\u0131na girmiyorlarsa, ba\u015fka bir deyimle bu olaylar\u0131 bilinmekte olan teorilerin tabi\u00ee bir sonucu olarak a\u00e7\u0131klamak (izah etmek) m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa fiiik\u00e7i bu olaylar\u0131n nedenlerini bilinmekte olan olaylara ba\u011fl\u0131yabilmek y\u00e2ni g\u00f6zledi\u011fi bu yeni olaylarla bilinen olay*lar aras\u0131nda objektif bir ili\u015fki kurabilmek i\u00e7in \u00f6nce bu olaylar\u0131n fiziksel i\u00e7y\u00fcz\u00fc hakk\u0131nda baz\u0131 varsay\u0131mlar yapacak; bilinen bilgilerin ve ak\u0131l ku*rallar\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bunlar\u0131 derli toplu bir \u015fekilde if\u00e2de edecektir. Tasarlad\u0131\u011f\u0131 bu 1) \u015fartlar, 2) varsay\u0131mlar, 3) bunlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin t\u00fcm\u00fc, fizik\u00e7inin s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en olaylar\u0131 izah etmek i\u00e7in kurmay\u0131 tasarlad\u0131\u011f\u0131 teorinin iskeleti demek olan fiziksel modeli te\u015fkil ederler.\n\n Fiziksel bir model s\u00e2dece bir dizi g\u00f6zlemin bir sentezinden ibaret olmay\u0131p ayn\u0131 zamanda ba\u015fka baz\u0131 g\u00f6zlemlerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rebilen bir ara\u00e7t\u0131r da. Bununla beraber bir modelin ge\u00e7erli oldu\u011fu alan daima s\u0131n\u0131rl\u0131*d\u0131r. Zira bir model insan\u0131n Ger\u00e7ek hakk\u0131ndaki bilgisinin seviyesine ba\u011f*l\u0131d\u0131r. H\u00e2lbuki bu da 1) bilinmekte olan tekniklerin ve kullan\u0131lmakta olan \u00e2letlerin hassasiyetlerinin s\u0131n\u0131r\u0131na, ve 2) o \u00e2na kadar insanl\u0131\u011f\u0131n tabiat ve Ger\u00e7ek yolunda kazanabildi\u011fi bilgilerin t\u00fcrf\u0131\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r.\n\n Bu modeli olu\u015fturan fiziksel \u015fartlar ve varsay\u0131mlar yoluyla ortaya \u00e7\u0131kan ba\u011f\u0131ms\u0131z fiziksel de\u011fi\u015fkenlerin ve bunlar\u0131n fiziksel anlam\u0131 haiz bir tak\u0131m fonksiyonlar\u0131n\u0131n uzay ve zaman i\u00e7indeki de\u011fi\u015fim ve evrimlerinin matematik olarak bir tak\u0131m denklemlerle belirlenmesi i\u015flemi, bir bak\u0131ma, bu iskelete bir v\u00fcc\u00fbd verme anlam\u0131ndad\u0131r. Art\u0131k g\u00f6zlenen olaylar\u0131n g\u00f6z*lendikleri uzay ve zaman aral\u0131klar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki evrimlerini de \u00f6ng\u00f6recek olan teori tamamlanm\u0131\u015f olur.\n\n Ancak bu safhada ortaya bir soru \u00e7\u0131kar: \u00abAcaba bu teori ger\u00e7ekle ne dereceye kadar uyu\u015fmaktad\u0131r ? Y\u00e2ni ba\u015fka bir deyimle, teorinin \u00f6ng\u00f6r*d\u00fc\u011f\u00fc kalitatif (niteliksel) ve kantitatif (niceliksel) sonu\u00e7lar, belirli lia-t\u00e2 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmak \u015fart\u0131yla, acaba g\u00f6zlem ve deneyin bize verdi\u011fi sonu\u00e7larla uyu\u015fmakta m\u0131d\u0131rlar?\u00bb\n\n E\u011fer deney, teorinin ne niteliksel ve ne de niceliksel sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ger-\n\n \u00e7ekliyorsa, bu takdirde teorinin kabul edilebilir (makbul) bir teori olma*d\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. Bu takdirde bu teori terk edilerek ba\u015fka varsay\u0131mlara da*yanan ve ger\u00e7e\u011fi daha iyi yans\u0131tabilecek olan ba\u015fka bir teori kurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.\n\n E\u015fer deney, teorinin yaln\u0131z niteliksel sonu\u00e7lar\u0131 ile uyu\u015fabiliyor, fa*kat niceliksel sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7eklemiyorsa teorinin eksik oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Bu takdirde dahi bu t\u00fcrl\u00fc* bir eksikli\u011fi haiz olmayan yeni bir teori kur*ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmak gerekir.\n\n E\u011fer deney ile teori gerek niteliksel ve gerekse niceliksel sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan biribirleriyle uyu\u015famaktaysalar, bu takdirde de teorinin ger*\u00e7e\u011fi (\u015fimdilik) iyi aksettiren ge\u00e7erli ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir teori oldu\u011fu s\u00f6ylenir.\n\n \u00c7a\u011fda\u015f Fizikte art\u0131k bilimsel bir teoriden, eskiden oldu\u011fu gibi ill\u00e2ki duygular\u0131m\u0131za hit\u00e2betmesi ve muhayyelemizde belirli \u015fekillerle canlad\u0131-r\u0131labilmesi de\u011fil, fakat en az \u00fc\u00e7 \u015fart\u0131 haiz olmas\u0131 istenmektedir; bunlar:\n\n 1) tam bir mant\u0131ksal b\u00fct\u00fcnl\u00fck, y\u00e2ni \u00f6z\u00fcnde hi\u00e7 bir \u00e7eli\u015fiklik olma*mas\u0131 ;\n\n 2) g\u00f6zlenebilen olaylara uygunluk ve bilinmiyen yeni olaylar\u0131n varl\u0131*\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rebilmesi;\n\n 3) senteze ve birli\u011fe do\u011fru bir a\u015famay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.\n\n \u00c7a\u011fda\u015f Fizikte bu sonuncu \u015fart pek b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nemi haiz olup gitgide daha belirli bir \u015fekilde Bilimin t\u00fcm\u00fcne kendisini kabul ettirmektedir. Bu \u015fart\u0131rf.anlam\u0131, teorinin temel varsay\u0131mlar\u0131n\u0131n ve bunun sonucu olarak da pek\u00e7ok olay\u0131n ayn\u0131 bir teori \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde izah edilebilmesi demektir:\n\n Fizi\u011fin ideali pek az varsay\u0131mla, tek bir ilkeden t\u00fcmdengelim yoluyla b\u00fc*t\u00fcn fiziksel olaylar\u0131 izah edebilmektedir.\n\n Bir teori kuruldu\u011fu zaman hem niteliksel ve hem de niceliksel sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan deneyle uyu\u015fabilir ve hatt\u00e2 q \u00e2na kadar bilinmeyen baz\u0131 olaylar\u0131 ve bunlar\u0131n izahlar\u0131n\u0131 da \u00f6ng\u00f6rebilir; fakat buna ra\u011fmen aradan bir m\u00fcddet ge\u00e7tikten sonra, ilk defa g\u00f6zlenen bir olaya uyguland\u0131\u011f\u0131nda teorinin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sonu\u00e7larla bu olay\u0131n denel olarak elde edilmi\u015f sonu\u00e7*lar\u0131 pek\u00e2l\u00e2 uyu\u015fmayabilirler. Bu takdirde uzun s\u00fcre ge\u00e7erli kalm\u0131\u015f olan bu teori t\u00e2dil edilerek en son g\u00f6zlenmi\u015f olan yeni olaylar\u0131 da izah edebi*len yeni bir sentez meydana getirecek \u015fekilde genelle\u015ftirilebilir. Bunun us\u00fbl\u00fc de, genellikle, teorinin dayand\u0131\u011f\u0131 modeli t\u00e2dil etmektedir. Modeli meydana getiren varsay\u0131mlardan bir veya bir ka\u00e7\u0131 t\u00e2dil edilerek, veya\n\n tamamen \u00e7\u0131kart\u0131larak, veyahut da yeni varsay\u0131mlar eklenerek daha uy*gun g\u00f6r\u00fcnen yeni bir model kurulur. Bu model \u00fczerine form\u00fcle edilen te*orinin bir \u00f6nceki kademedeki teorinin \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi olay\u0131, deneyin verdi\u011fi say\u0131sal sonu\u00e7larla birlikte kapsay\u0131p kapsamad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131l\u0131r; e\u011fer kaps\u0131*yorsa bu teori, kendi kapsam\u0131na girmedi\u011fi anla\u015f\u0131lacak olan yeni bir ola*y\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na kadar, ge\u00e7erli ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir teori olarak kabul edilir; ve bu i\u015flem, ayn\u0131 minvalde, gitgide daha olgunla\u015fan pe\u015fpe\u015fe bir yakla*\u015f\u0131kl\u0131klar zinciri h\u00e2linde b\u00f6ylece devam edip gider.\n\n Demek oluyor ki \u00c7a\u011fda\u015f Fizikte h\u00e2li h\u00e2z\u0131rda ge\u00e7erli olan teorilerin MUTLAK GER\u00c7EK'i oldu\u011fu gibi aksettirdiklerinden, MUTLAK GER*\u00c7EK'e ula\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131ndan s\u00f6z etmek anlams\u0131zd\u0131r. Bunlar ancak, \u00fcze*rilerine in\u015f\u00e2 edilmi\u015f olduklar\u0131 modele g\u00f6re izaf\u00ee bir \u015fekilde GER\u00c7E\u011e\u0130 aksettirmektedirler. Bir teorinin bir s\u00fcr\u00fc olay\u0131 izah etme\u011fe g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131, \u015f\u00fcphesiz ki, onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Tabiat\u0131n \u00f6tesinde bulundu\u011funu sezgimizle idr\u00e2k etti\u011fimiz ve ad\u0131na GER\u00c7EK dedi\u011fimiz nesnenin i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fcn nitelik*leri hakk\u0131nda bir bilgi sahibi olmam\u0131z demektir.\n\n Ama bu bilginin ister istemez dolayl\u0131 bir bilgi oldu\u011fu da a\u015fik\u00e2rd\u0131r. Bu bilginin \u00fcstelik tam ve m\u00fckemmel bir bilgi olmad\u0131\u011f\u0131 da teorilerin \u00f6n*g\u00f6rme ve izah g\u00fc\u00e7lerinin daima s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131 kolayca sezil*mektedir. Yukar\u0131da da a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi bir teoriyi daha genel ve daha fazla olay\u0131 izaha g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131labilmek i\u00e7in onun modelini t\u00e2dil etmeye ve ge*nellikle 'S\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 varsay\u0131mlar\u0131n\u0131 gev\u015fetmeye, ya da say\u0131lar\u0131n\u0131 azaltma*ya k\u0131sacas\u0131 \u00abidr\u00e2k, olunan olaylar\u0131n mant\u0131k y\u00f6n\u00fcnden en uygun tarzda hakk\u0131n\u0131 verebilmek amac\u0131yla fizi\u011fin aksiyomatik yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme\u011fe her \u00e2n haz\u0131r olmal\u0131y\u0131z.\u00bb *T Bu \u00abbir teorinin tabi\u00ee evrimi\u00bb olup GER\u00c7EK'e yakla\u015fmam\u0131z\u0131n da teorinin evrim derecesinin fonksiyonu olaca\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r*d\u0131r. Teori arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla GER\u00c7EK'e yakla\u015fma, teorinin evrimi boyunca pe\u015f*pe\u015fe yakla\u015f\u0131kl\u0131klarla ve ancak asimtotik olarak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Teorimizi ne kadar \u00e7ok evrimle\u015ftirirsek evrimle\u015ftirelim gene de GER\u00c7EK'in ken*disi ile aram\u0131zda teorilerimizin modelinden olu\u015fmu\u015f bir perde kalaca\u011f\u0131, y\u00e2ni bizim, GER\u00c7EK'i ancak bu perdenin arkas\u0131ndan, ve \u015fu h\u00e2lde, dolayl\u0131 bir \u015fekilde idr\u00e2k edebilece\u011fimiz (alg\u0131layabilece\u011fimiz) anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\n\n Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki teoriler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ancak bir tak\u0131m niteliklerini idr\u00e2k edebildi\u011fimiz ve fakat \u00d6Z'\u00fcne ula\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z GER\u00c7EK'in \u00d6Z'\u00fc, bu ba*k\u0131mdan, fizi\u011fin do\u011frudan do\u011fruya inceleme alan\u0131n\u0131n tamamen d\u0131\u015f\u0131nda ka*lan (metafizik) bir kavram olmaktad\u0131r.\n\n Kaba bir benzetme arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla burada Ger\u00e7e\u011fi bir balerinin v\u00fcc\u00fbdu*na, teoriyi onun v\u00fcc\u00fbdunu s\u0131ms\u0131k\u0131 saran bale elbisesine ve teorik fizik*\u00e7iyi de terziye benzetebiliriz. Terzi ne kadar usta olursa dikece\u011fi elbise de o kadar potsuz bir \u015fekilde balerinin v\u00fcc\u00fbdunu sarar; v\u00fcc\u00fbdunun g\u00fczelli*\u011fini o kadar iyi aksettirir. Acemi bir terzi elden \u00e7\u0131kan bale elbisesi ise balerinin v\u00fcc\u00fbdu \u00fczerinden torba gibi sarkar ve v\u00fcc\u00fbdunu daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak g\u00f6stermez. Bununla beraber her iki h\u00e2lde de elbisenin varl\u0131\u011f\u0131 ba*lerinin v\u00fcc\u00fbdunun \u00e7\u0131plak olarak g\u00f6r\u00fcnmesine yeg\u00e2ne madd\u00ee engeldir,\n\n B\u00fct\u00fcn bunlardan da anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi gibi \u00c7a\u011fda\u015f Fizik sonsuz izah g\u00fcc\u00fcne m\u00e2lik olan bir bilim kolu de\u011fildir. Bir kere, s\u00e2dece objektif*lik niteli\u011fi - y\u00e2ni (dengeli) b\u00fct\u00fcn insanlar i\u00e7in ayn\u0131 kesin (ve dolay\u0131s\u0131yla tek) anlam\u0131 - haiz olabilen kavramlara ve olaylara dayand\u0131\u011f\u0131ndan ula\u015f\u0131m\u0131 da (menzili de) sonludur. Di\u011fer taraftan da bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde dahi Ger*\u00e7e\u011fin \u00d6Z'\u00fcne eri\u015febilmekten \u00e2cizdir.\n\n Bu eksikli\u011fine ra\u011fmen \u00c7a\u011fda\u015f Fizik objektif olaylar\u0131 en iyi izah ede*bilme g\u00fcc\u00fcne m\u00e2lik olan bir bilim dal\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Da*ha \u015fimdiden b\u00fct\u00fcn m\u00fchendislik kollar\u0131, astronomi, kimya, jeofizik, mineraloji, v.b.... \u00c7a\u011fda\u015f Fizi\u011fin birer \u00f6zel h\u00e2li olarak yorumlanabilmekte-dirler. \u00c7a\u011fda\u015f Fizi\u011fin uzand\u0131\u011f\u0131 alanlar yaln\u0131z bunlardan ibaret olmay\u0131p biyolojinin \u00d6nemli bir k\u0131sm\u0131 (biyofizik) ile t\u0131bb\u0131n da \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 onun damgas\u0131n\u0131, hem de pek bariz bir surette ta\u015f\u0131maktad\u0131rlar.\n\n Fizi\u011fin pek\u00e7ok objektif olay\u0131 izah etmedeki g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok kim*se, ye hatt\u00e2 bazan baz\u0131 fizik\u00e7iler dahi, evrende kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek istisna*s\u0131z b\u00fct\u00fcn olaylar\u0131n kendi zamanlar\u0131ndaki fizi\u011fin \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde birer izah\u0131 bulunabilece\u011fi kan\u0131s\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.\n\n Y\u00fczde y\u00fcz objektif bir bey\u00e2n olmaktan ziy\u00e2de mistik bir \u00f6nyarg\u0131 m\u00e2hiyetinde olan bu inan\u00e7saL tutum insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00fclt\u00fcr tarihinin genellikle son \u00fc\u00e7 y\u00fczy\u0131l\u0131nda geni\u015f metafizik, ve dolay\u0131s\u0131yla spek\u00fclatif, fikir sistem*lerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.\n\n Bu t\u00fcrl\u00fc bir tutuma en tan\u0131nm\u0131\u015f bir \u00f6rnek olarak, b\u00fct\u00fc\u00bb evrendeki olaylar\u0131n kl\u00e2sik mekanik ilkeleriyle ve bunlara has \u015femalarla a\u00e7\u0131klanabi*lece\u011fi inanc\u0131n\u0131 temsil eden \u00abmekanik\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u00bb g\u00f6sterebiliriz. Ne garip tecellidir ki, bu b\u00f6l\u00fcmde anlat\u0131lma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan fiziksellik kavram\u0131n\u0131n \u00f6te*si i\u00e7in de ge\u00e7erlili\u011fine im\u00e2n edilen bu dogma, bizzat fiziksel olaylarla \u00e7e*li\u015fmesi dolay\u0131s\u0131yla g\u00f6zden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve iki bu\u00e7uk as\u0131r boyunca geli\u015ftirdi\u011fi spek\u00fcl\u00e2tif-dogmatik sistem de etkisini derh\u00e2l yitirivermi\u015ftir.\n\n Ger\u00e7ekten de, gerek elektromagnetik dalgalar\u0131n olu\u015fma ve yay\u0131lma*lar\u0131 i\u00e7in maddesel bir ortam\u0131n gerekli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n kayna\u011fa ba\u011fl\u0131 olmaa\u0131\u011f\u0131nm an*la\u015f\u0131lmas\u0131, gerekse kuvanta teorisinin deneyle uyu\u015fan ilke ve sonu\u00e7lar\u0131 (\u00f6zellikle kuvantum say\u0131lar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve belirsizlik ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n fizik*sel sonu\u00e7lar\u0131) ve ilh... gibi olaylar kuru mekanik\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn y\u0131k\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterli olmu\u015flard\u0131r. \u015eu h\u00e2lde, bu ve buna benzer m\u00e2hiyetteki fizik - \u00f6tesi dogmalar\u0131n etkileri ne kadar uzun s\u00fcreli olursa olsun bunlar\u0131n gene de g\u00fcn\u00fcn birinde ge\u00e7ici ve s\u00fcbjektif olduklar\u0131 kesinlikle ve a\u00e7\u0131kl\u0131kla idr\u00e2k olunacaklard\u0131r.\n\n Model kavram\u0131 \u00c7a\u011fda\u015f Fizikte merkez\u00ee bir rol oynamaktad\u0131r. B\u00eer modelin evrimine en \u00f6\u011fretici mis\u00e2l olarak ilerideki b\u00f6l\u00fcmlerde \u00e7e\u015fitli saf*halar\u0131n\u0131 inceleyece\u011fimiz \u00abatom modeli\u00bb ni g\u00f6sterebiliriz.\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Basit bir tan\u0131m olarak \u00abFizik, objektif olaylar\u0131 inceleyen- bir bilim dal\u0131d\u0131r\u00bbdenebilir. Bu itibarla da fiziksel incelemelerin her zaman objektif kavramlara dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 zorunlulu*\u011fu Vard\u0131r. Yukar\u0131da alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f oldu\u011fumuz tan\u0131m eksik bir tan\u0131md\u0131r. Ger\u00e7ekten de fizi\u011fin daha bilimsel bir tan\u0131m\u0131 \u015fu t\u00fcrl\u00fc yap\u0131labilir: Fizik, belirli bir uzay aral\u0131\u011f\u0131nda ve belirli bir zaman s\u00fcresi i\u00e7inde olu\u015fan objektif olaylar\u0131, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2831,6810,6809,3875,3407,3432,4403],"class_list":["post-2766","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-astronomi","tag-biyofizik","tag-fizigin-metodolojisi","tag-jeofizik","tag-kimya","tag-metafizik","tag-mineraloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2766"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2766\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}