I\u015f\u0131nlar\u0131 fizik hususiyetlerine g\u00f6re bir tasnife t\u00e2bi tuttu\u011fumuz zaman onlar\u0131 iki guruba ay\u0131rabiliriz: <\/p>\n
1- Absorbe olduklar\u0131 ortamda “dolayl\u0131” veya “dolays\u0131z” olarak iyonizasyona sebep olan \u0131\u015f\u0131nlar (\u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlar) <\/p>\n
2- \u0130yonizasyona sebep olmayan \u0131\u015f\u0131nlar. <\/p>\n
Yaz\u0131m\u0131z\u0131n konusunu iyonizan \u0131\u015f\u0131nlar te\u015fkil etmektedir. <\/p>\n
\u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlar deyince akl\u0131m\u0131za R\u00f6ntgen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131; Alfa, Beta ve Gamma \u0131\u015f\u0131nlar\u0131; Proton, sikloproton ve proton-sinkrotonlar ve n\u00f6tronlar, vb., gelmektedir. <\/p>\n
Bug\u00fcn hekimlik sahas\u0131nda tabi\u00ee radyoaktif elemanlardan ba\u015fka, sun\u00ee radyoaktif elemanlar (radyoizotoplar) da kullan\u0131lmaktad\u0131r. Radyoizotoplar\u0131n t\u0131p ilmi d\u0131\u015f\u0131ndaki alanlarda da s\u0131k olarak kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131, bol miktarda elde edilebilmeleri bir\u00e7ok insanlar\u0131 ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131 \u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmektedir. <\/p>\n
\u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n t\u0131p alan\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131 ile hastal\u0131klar\u0131n te\u015fhislerinde yeni imk\u00e2nlar ortaya konmu\u015ftur. De\u011fi\u015fik kimyev\u00ee maddelerle birle\u015ftirilen bu \u0131\u015f\u0131nlar (radyoizotoplar) farkl\u0131 dokulara gitmekte ve orada oturarak radi oaktivite ne\u015fretmekte ve \u00f6zel cihazlar yard\u0131m\u0131 ile bunlar tesbit edilerek dokular\u0131n \u00f6zellikleri ve hasta olup olmad\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
\u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n ilme katk\u0131lar\u0131 yan\u0131nda -ehil olmayan ellerde kullan\u0131lmas\u0131 ise insanlar ve di\u011fer canl\u0131lar \u00fczerinde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan tehlikeleri de ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bir taraftan r\u00f6ntgen \u0131\u015f\u0131nlan, tabi\u00ee ve sun\u00ee radyo-aktif elemanlardan \u00e7\u0131kan \u0131\u015f\u0131nlar, di\u011fer taraftan da atom bombas\u0131n\u0131n ke\u015ffi ve bunun evvela 16 Temmuz 1945’te New Mexico’da deneme maksad\u0131yla; 6 A\u011fustos 1945’te Hiro\u015fima’da ve 9 A\u011fustos 1945 te Nagazaki’de harp s\u0131ras\u0131nda patlat\u0131lmalar\u0131 ve bundan sonra da \u00e7e\u015fitli gizli ve a\u00e7\u0131k denemelerin yap\u0131la gelmekte olmas\u0131 bunlar\u0131n \u00e7e\u015fitli zararl\u0131 tesirlerini de beraberinde getirmektedir. <\/p>\n
\u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n canl\u0131lar (tek h\u00fccreliler, bitkiler, hayvanlar ve insanlar) \u00fczerine zararl\u0131 tesirleri; bilhassa deney hayvanlar\u0131 \u00fczerine k\u00f6t\u00fc tesirlerine ait pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlara maruz kalan insanlar\u0131 4 grupta toplayabiliriz; <\/p>\n
a) Radyoterapi (r\u00f6ntgen tedavisi) gayesi ile iyonizan \u0131\u015f\u0131nlara maruz kalan hastalarda husule gelen de\u011fi\u015fiklikler. <\/p>\n
b)-Te\u015fhis ve tedavi amac\u0131yla bu \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 kullanan hekim, hem\u015fire ve di\u011fer t\u0131p personelinde husule gelen de\u011fi\u015fiklikler. <\/p>\n
c) Atom merkezleri, laboratuarlar ve end\u00fcstri kollar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n maruz kald\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015fiklikler <\/p>\n
\u00e7) Harplerde patlat\u0131lan bombalardan \u00e7\u0131kan iyonizan \u0131\u015f\u0131nlara maruz kalanlar. <\/p>\n
Devaml\u0131 olarak \u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlara maruz kalan canl\u0131da absorbe edilen enerji ile do\u011fru orant\u0131l\u0131” olarak artan ve \u00f6l\u00fcmle neticelenen de\u011fi\u015fmeler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n
I\u015f\u0131nlama s\u0131ras\u0131nda: <\/p>\n
1- Bir anda fazla miktarda iyonizan enerjinin absorbs\u0131yonu h\u00fccrelerin muhtelif k\u0131s\u0131mlar\u0131m harab ederek onlar\u0131n derhal \u00d6l\u00fcm\u00fcne sebep olur. <\/p>\n
2- H\u00fccrenin sentrozom denilen k\u0131sm\u0131ndaki bir harabiyetin g\u00f6r\u00fclmesi halinde h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi olamaz ve h\u00fccre \u00e7o\u011falamaz. <\/p>\n
3- H\u00fccrenin hareket merkezi harab-olursa hareketi durur. <\/p>\n
4- H\u00fccre \u00e7ekirdek a\u011f\u0131 harab olursa kromozomlar\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi olmaz. <\/p>\n
5- Sitopl\u00e2zman\u0131n bir yerinin zedelenmesi durumunda h\u00fccre geli\u015fmesi durur. <\/p>\n
\u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n en \u00e7ok etkiledi\u011fi sistemlerden biri kan sistemidir. Bu sistemde ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 hasara ait yerli ve yabanc\u0131 kaynaklarda pek \u00e7ok yay\u0131nlar vard\u0131r. Kan kanserinin bu \u0131\u015f\u0131nlarla temasa gelenlerde fazla oldu\u011fu bilinmektedir. 1945 senesinde Japonya’da patlat\u0131lan atom bombalar\u0131ndan sonra sa\u011f kalanlarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, bomban\u0131n patlad\u0131\u011f\u0131 sahan\u0131n 4-5 kilometre \u00e7evresinde sa\u011f kalanlarda sonradan kanser vakalar\u0131na \u00e7ok\u00e7a rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bomban\u0131n patlamas\u0131ndan 9 y\u0131l sonra bile o b\u00f6lgede kanser vakalar\u0131 di\u011fer b\u00f6lgelere g\u00f6re fazla bulunmu\u015ftur. <\/p>\n
Netice olarak \u015funu s\u00f6yleyebiliriz: \u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n canl\u0131lar \u00fczerine zararl\u0131 tesirleri vard\u0131r. \u0130lme yard\u0131m\u0131 olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ise b\u00fcy\u00fck faydalar sa\u011flamaktad\u0131r. \u00d6yle ise bunu kullanan ki\u015finin karakteri \u00f6nemlidir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n yarar\u0131na kullan\u0131rsa n\u00fckleer santraliar ve atom denizalt\u0131lar\u0131 yap\u0131labilir. Zalimin elindeki bir silah ise ancak insanl\u0131\u011fa fenal\u0131k getirir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
I\u015f\u0131nlar\u0131 fizik hususiyetlerine g\u00f6re bir tasnife t\u00e2bi tuttu\u011fumuz zaman onlar\u0131 iki guruba ay\u0131rabiliriz: 1- Absorbe olduklar\u0131 ortamda “dolayl\u0131” veya “dolays\u0131z” olarak iyonizasyona sebep olan \u0131\u015f\u0131nlar (\u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlar) 2- \u0130yonizasyona sebep olmayan \u0131\u015f\u0131nlar. Yaz\u0131m\u0131z\u0131n konusunu iyonizan \u0131\u015f\u0131nlar te\u015fkil etmektedir. \u0130yonizan \u0131\u015f\u0131nlar deyince akl\u0131m\u0131za R\u00f6ntgen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131; Alfa, Beta ve Gamma \u0131\u015f\u0131nlar\u0131; Proton, sikloproton ve proton-sinkrotonlar ve n\u00f6tronlar, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2230,6932,4945,2138,6935,6936,6933,5789,6934],"class_list":["post-2855","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atom","tag-iyonizan-isinlar","tag-notronlar","tag-proton","tag-radyoizotoplar","tag-radyoterapi","tag-rontgen-isinlari","tag-sentrozom","tag-sikloproton"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2855"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2855\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}