Y\u00f6n, olduk\u00e7a geni\u015f m\u00e2nal\u0131 bir kimedir. M\u00e2n\u00e2lar\u0131n hepsinde de y\u00f6n\u00fcn\u00fc kaybeden her canl\u0131, hassaten insan, \u015fa\u015fk\u0131na d\u00f6ner. Bu c\u00fcmleden olarak, insan\u0131n karada yolunu kaybetmesi, pilotun \u00e2letler \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 zaman y\u00f6n\u00fcn\u00fc kaybetmesi b\u00fcy\u00fck bir okyanusta kaptan\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc kaybetmesi ne kadar m\u00fchimse; i\u00e7tim\u00e2\u00ee hayatta da bir ferdin o cemiyete uyamay\u0131p y\u00f6n\u00fcn\u00fc kaybetmesi, fertlerin toptan cemiyet olarak k\u00e2inat kanunlar\u0131na ri\u00e2yet etmemelerinden dolay\u0131 y\u00f6nlerini, kaybetmeleri, belki de b\u00fct\u00fcn bir insanl\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131 yollarla y\u00f6n\u00fcn\u00fc kaybetmesi o derece ehemmiyetlidir.<\/p>\n
Karada yollardaki i\u015faretler, denizde pusula ve y\u0131ld\u0131zlar, havada kez\u00e2 buna benzer i\u015f\u00e2retler y\u00f6n\u00fc kolayca bize g\u00f6sterdikleri g\u00eebi; her mevzuun kendine has y\u00f6n bulma v\u00e2s\u0131talar\u0131 oldu\u011fu \u00e2\u015fik\u00e2rd\u0131r. Duyular\u0131 sesin hangi y\u00f6nden geldi\u011fi nas\u0131l tayin edilebilmektedir?<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n d\u0131\u015f \u00e2lemle al\u00e2kas\u0131n\u0131 sa\u011flayan be\u015f duyudan birisi olan i\u015fitme duyusu, uzun zamandan beri ilim adamlar\u0131n\u0131n devaml\u0131 dikkatlerini \u00fczerine \u00e7eken bir mevzu olmu\u015ftur. Zira i\u00e7 kulak, kafatas\u0131nda \u00e7ok az bir yer kaplamas\u0131na ra\u011fmen, i\u00e7indeki yap\u0131lar\u0131n \u00f6zellikleri ve g\u00f6rd\u00fckleri fonksiyonlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda insan\u0131n hayrete d\u00fc\u015fmemesi elde de\u011fildir.<\/p>\n
\u0130lim ve tekni\u011fin her ge\u00e7en g\u00fcn ilerleme kaydetti\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck organ\u0131n nas\u0131l vazife yapt\u0131\u011f\u0131 hususu yeni yeni fikirlerle izaha \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Gezegenlere bile gitmenin art\u0131k g\u00fcnl\u00fck “h\u00e2diselerden say\u0131lmas\u0131 yan\u0131nda, canl\u0131 yap\u0131lar\u0131n i\u015fleyi\u015f mekanizmalar\u0131ndaki bu s\u0131r muammalar\u0131n h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fclmemesi mikroskop ba\u015f\u0131ndaki \u0130lim adam\u0131n\u0131 hayli zorlamaktad\u0131r.<\/p>\n
Seslerin hangi y\u00f6nden geldi\u011finin bilinmesi, canl\u0131lar\u0131n kendilerini de\u011fi\u015fik tehlikelerden koruyabilme ve hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmeleri i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Y\u00f6n\u00fcn, bu belirlenmesindeki mekanizmalardan ilki, sesin iki kula\u011fa geli\u015f zamanlar\u0131ndaki farka dayan\u0131r. Mesel\u00e2 bir kula\u011fa gelen havada s\u00e2niyede 300 metre h\u0131zla yay\u0131lan ses, ses kayna\u011f\u0131na yak\u0131n olan kula\u011fa di\u011fer kula\u011fa nisbetle saniyenin 600 milyonda biri kadar erken zamanda getir. Bu durum, beynin en geli\u015ftirilmi\u015f bir hesap makinesiyle bile mukayese edilemeyece\u011fini g\u00f6sterir. Buradaki hesap, sesin kulaklara ula\u015fmas\u0131ndaki farka ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu fark s\u0131f\u0131r oldu\u011funda ses, ba\u015f\u0131n ortas\u0131nda i\u015fitilir. Bu fark\u0131 ay\u0131rdedici merkez, beyin sap\u0131nda bulunur. Beynin buna yak\u0131n di\u011fer bir i\u015fitme merkezinde iki kula\u011fa gelen sesin \u015fiddetleri aras\u0131ndaki fark de\u011ferlendirilir. Y\u00f6n belirlenmesindeki bu ikinci mekanizma ses kayna\u011f\u0131na yak\u0131n olan kula\u011f\u0131n di\u011ferine nisbetle sesi daha kuvvetli duymas\u0131na dayan\u0131r. Yani, ba\u015f burada ekran vazifesi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n
Ayn\u0131 mekanizmalar, di\u011fer canl\u0131larda da g\u00f6r\u00fclmektedir. Geceyar\u0131s\u0131 fareleri avlayan yarasada ise, bu durum m\u00fckemmel bir ses y\u00f6n\u00fc tayini yard\u0131m\u0131yla son derece \u00fcst\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Zaman fark\u0131yla (A t) ses y\u00f6n\u00fcn\u00fcn tayini <\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc mekanizma ise, yukar\u0131dan, a\u015fa\u011f\u0131dan \u00d6nden ve arkadan gelen ses y\u00f6n\u00fcn\u00fcn belirlenmesini sa\u011flayan kulak sayvan\u0131d\u0131r. G\u00f6z kapa\u011f\u0131 ile kapanan g\u00f6z\u00fcn aksine kula\u011f\u0131n bir \u00f6rt\u00fcs\u00fc, kapa\u011f\u0131 yoktur.<\/p>\n
Kulak sayvan\u0131na yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131dan \u00f6nden arkadan gelen seslerin girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131larda yans\u0131yarak kulak yoluna sevkedilmesi. <\/p>\n
B\u00f6ylece daima dikkatle bulunan kulak bir n\u00f6bet\u00e7i hassasiyeti g\u00f6sterir.<\/p>\n
Kulak sayvan\u0131ndaki girinti, \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n daha d\u00fcne kadar t\u0131p talebelerine bir yandan estetik y\u00f6nden bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir fonksiyonu yoktur diye, di\u011fer yandan da tek\u00e2m\u00fcl i\u015faretleri diye \u00f6\u011fretilirken, y\u00f6n belirtici filtre, yani gelen sesleri \u00f6zelliklerine g\u00f6re ay\u0131ran rezonans bo\u015fluklar\u0131 olduklar\u0131 kesin olarak anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan, \u00f6nden ve arkadan gelen ses yukar\u0131dan ve a\u015fa\u011f\u0131dan gelene g\u00f6re daha de\u011fi\u015fik \u015fekilde al\u0131n\u0131r ve b\u00f6ylece y\u00f6n tayini kolayla\u015f\u0131r.<\/p>\n
Sa\u011flam, hastal\u0131ks\u0131z bir kulak bu \u00fc\u00e7 yol g\u00f6sterici mekanizman\u0131n birle\u015fmesiyle bir sesin hangi y\u00f6nden geldi\u011fini rahat bir \u015fekilde sezebilmektedir.<\/p>\n
Kulaklar\u0131n yanlarda ve simetrik olup kafatas\u0131n\u0131n ortada bulunarak sesi ona g\u00f6re y\u00f6nlendirmesi gibi v\u00fccuttaki herbir organ\u0131n kendisine d\u00fc\u015fen vazifeyi hakk\u0131yla \u00eef\u00e2s\u0131n\u0131n bizim irademiz d\u0131\u015f\u0131nda cereyan\u0131 acaba nas\u0131l ve kim taraf\u0131ndan ayarlanmaktad\u0131r? \u0130nsan\u0131n iradesinin i\u015fe kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sahalarda da, hassaten i\u00e7tim\u00e2\u00ee hayat\u0131n d\u00fczenlenmesinde bu son derece l\u00fczumlu y\u00f6n bulma vas\u0131talar\u0131 var m\u0131d\u0131r? Nelerdir? Cidden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye ve ara\u015ft\u0131r\u0131lmaya de\u011fer!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Y\u00f6n, olduk\u00e7a geni\u015f m\u00e2nal\u0131 bir kimedir. M\u00e2n\u00e2lar\u0131n hepsinde de y\u00f6n\u00fcn\u00fc kaybeden her canl\u0131, hassaten insan, \u015fa\u015fk\u0131na d\u00f6ner. Bu c\u00fcmleden olarak, insan\u0131n karada yolunu kaybetmesi, pilotun \u00e2letler \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 zaman y\u00f6n\u00fcn\u00fc kaybetmesi b\u00fcy\u00fck bir okyanusta kaptan\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc kaybetmesi ne kadar m\u00fchimse; i\u00e7tim\u00e2\u00ee hayatta da bir ferdin o cemiyete uyamay\u0131p y\u00f6n\u00fcn\u00fc kaybetmesi, fertlerin toptan cemiyet olarak k\u00e2inat kanunlar\u0131na …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[3023,2609,3350,6937],"class_list":["post-2857","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-gezegenler","tag-kulak","tag-mikroskop","tag-yon-tayini"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2857","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2857"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2857\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2857"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}