TEOR\u0130K B\u0130LG\u0130:<\/p>\n
Kondansat\u00f6r:
\n Alternatif ak\u0131m devrelerinde,elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fc biriktirmek kapasitif reaktans sa\u011flamak amac\u0131yla kullan\u0131lan gere\u00e7.Temelde bir ince yal\u0131tkan ile birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f
\n iki iletken levhadan olu\u015fan ayg\u0131t.Bir kondansat\u00f6r\u00fcn elektrik y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131yabilme yetene\u011fi yani kapasitesi C ile g\u00f6sterilir ve levhalarda birikmi\u015f elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fcn (Q = Coulomb ) levhalar aras\u0131ndaki potansiyel fark\u0131na ( V = volt ) oran\u0131na e\u015fittir \u015eimdi iki iletken levhay\u0131 birbirine \u00e7ok yak\u0131n olarak koyal\u0131m, arada hava bulunsun. Bu kondansat\u00f6r\u00fcn kapasitesi A olsun.\u015eimdi ayn\u0131 iki levhay\u0131 ayn\u0131 uzakl\u0131kta tutup araya ba\u015fka bir madde (ka\u011f\u0131t, seramik, mika) ko\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4 bir kondansat\u00f6r yapal\u0131m ve bunun kapasitesi B olsun B \/A oran\u0131na ikinci kondansat\u00f6r\u00fc olu\u015fturan yal\u0131tkan maddenin yani dielektrik maddenin “Ba\u011f\u0131l dielektrik sabitesi” ad\u0131 verilir. Yani havan\u0131n yal\u0131tkanl\u0131\u011f\u0131 temel al\u0131narak di\u011fer kondansat\u00f6rler buna k\u0131yasla de\u011ferlendirilir.Kondansat\u00f6r Dolmas\u0131 Burada, kondansat\u00f6r\u00fcn dolmas\u0131 tabir edilen, potansiyel fark\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir zaman gerekir. Bir voltaj – zaman grafi\u011finde bu tabii logaritmik bir fonksiyondur.
\n V = E ( 1- e ( -t\/rc) ) dir. Burada : V kondansat\u00f6r gerilimi,E kaynak gerilimi, e tabi logaritma 2.718 , R ohm olarak devre rezistans\u0131, C farad olarak kapasite, t \u015farj s\u00fcresi saniye olarak Burada teorik olarak kondansat\u00f6r sonsuza kadar doldurulabilir. Fakat pratikte RC time konstant dedi\u011fimiz bir s\u00fcrede kondansat\u00f6r\u00fc dolmu\u015f sayar\u0131z. Form\u00fclde RC = t ise V (rc) = E ( 1- e -1 ) = 0.632 E yani rezistans ve kapasite \u00e7arp\u0131m\u0131 kadar s\u00fcrede kondansat\u00f6r kaynak geriliminin 0.632 si kadar dolar. Pratikte Megaohm ve mikrofarad se\u00e7ildi\u011finde \u00e7arp\u0131mlar\u0131 saniye olarak t olur.
\n Kondansat\u00f6r Bo\u015falmas\u0131:
\n Kondansat\u00f6r\u00fcn bo\u015falmas\u0131 da dolmas\u0131 gibi log e nin bir fonksiyonudur.
\n V = E ( e(-t\/rc)) dir. Yani ayn\u0131 zaman sabiti s\u00fcresince kondansat\u00f6r\u00fcn 0.632’si
\n kadar bo\u015falma ger\u00e7ekle\u015fir.V = 0.368 E kadar gerilim kondansat\u00f6r u\u00e7lar\u0131nda kal\u0131r.
\n S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131 ile kondansat\u00f6r nedir: alternatif ak\u0131m devrelerinde,elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fc biriktirmek, kapasitif reaktans sa\u011flamak amac\u0131yla kullan\u0131lan gere\u00e7.Temelde bir ince yal\u0131tkan ile birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f iki iletken levhadan olu\u015fan ayg\u0131t Bir kondansat\u00f6r\u00fcn elektrik y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131yabilme yetene\u011fi yani kapasitesi C ile g\u00f6sterilir ve levhalarda birikmi\u015f elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fcn(Q=Coulomb) levhalar aras\u0131ndaki potansiyel fark\u0131na( V=volt ) oran\u0131na e\u015fittir.C = Q \/ V Bir kondansat\u00f6rde biriken enerji ise: =\u00bdC V2dir. Buradaki birimler Farad ,volt ,coulomb ,joule olarak kullan\u0131l\u0131r. \u0130ki veya daha \u00e7ok iletken levha ve aralar\u0131na yal\u0131tkan bir madde ko\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4 bir kondansat\u00f6r yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledik. Burada yal\u0131tkan olarak hava da kullan\u0131labilir ve hepimizin \u00e7ok iyi bildi\u011fi haval\u0131 kondansat\u00f6r elde edilir.Konuyu a\u00e7\u0131klamada pratik olsun diye hep iki iletken levha olarak kullanaca\u011f\u0131z. \u015eimdi iki iletken levhay\u0131 birbirine \u00e7ok yak\u0131n olarak koyal\u0131m, arada hava bulunsun. Bu kondansat\u00f6r\u00fcn kapasitesi A olsun.\u015eimdi ayn\u0131 iki levhay\u0131 ayn\u0131 uzakl\u0131kta tutup araya ba\u015fka bir madde (ka\u011f\u0131t, seramik, mika) ko\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4 bir kondansat\u00f6r yapal\u0131m ve bunun kapasitesi B olsun.B\/A oran\u0131na ikinci kondansat\u00f6r\u00fc olu\u015fturan yal\u0131tkan maddenin yani dielektrik maddenin ‘Ba\u011f\u0131l dielektrik sabitesi’ ad\u0131 verilir.Yani havan\u0131n yal\u0131tkanl\u0131\u011f\u0131 temel al\u0131narak di\u011fer kondansat\u00f6rler buna k\u0131yasla de\u011ferlendirilir.Ba\u011f\u0131l dielektrik sabitesinin b\u00fcy\u00fck olmas\u0131, ayn\u0131 plaka y\u00fczeyi ile hava yerine bu madde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc oran\u0131nda y\u00fcksek kapasitede kondansat\u00f6r elde edilmesi anl\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4 gelir. Arada bulunan yal\u0131tkan maddenin bir \u00f6nemli vasf\u0131 da, bu maddenin potansiyel fark\u0131na dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r, buna bozulma veya delinme gerilimi ad\u0131 verilir. Delinme gerilimi d\u00fc\u015f\u00fck ise bu kondansat\u00f6r\u00fcn levhalar\u0131 aras\u0131na verilen daha y\u00fcksek gerilimle kondansat\u00f6r delinir.<\/p>\n
Bir kondansat\u00f6r\u00fcn kapasitesi ; plaka say\u0131s\u0131,plaka y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, dielektrik sabiti ile do\u011fru, plakalar aras\u0131ndaki uzakl\u0131k ile ters orant\u0131l\u0131d\u0131r. Kapasite kullan\u0131m\u0131n\u0131 hesaplamada ki temel form\u00fcl:
\n C = 0,0885 K . A .( n-1 ) \/d
\n Burada birimler: C pikofarad , K dielektrik sabiti , A santimetrekareolarak tek plaka y\u00fczeyi , D santimetre olarak plakalar aras\u0131 mesafe, N plaka say\u0131s\u0131d\u0131r. Kondansat\u00f6rlerde birim olarak kullan\u0131lan Farad \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir de\u011ferdir.pratikte pek kullan\u0131lmaz. Farad\u2019\u0131n milyonda biri olan mikrofarad ve mikrofarad\u0131n milyonda biri olan pikofarad en \u00e7ok kullan\u0131lan birimlerdir. Arada nanofarad vard\u0131r. Bir nanofarad mikrofarad\u0131n 1000 kat\u0131d\u0131r.
\n 1 Mikrofarad 10- 6 farad 1 Nanofarad 10- 9 farad 1 Pikofarad 10-12 farad
\n Bu \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re 0.047 mf = 47 nf = 47.000 pf olur.Amat\u00f6rlerin kulland\u0131\u011f\u0131 kondansat\u00f6rler genelde 1 pf tan 100.000 mf a kadar de\u011fi\u015fen de\u011ferlerdir.Bunca farkl\u0131 kapasitede kondansat\u00f6r ancak de\u011fi\u015fik dielektrik maddeler sayesinde olur.Y\u00fcksek kapasitedeki kondansat\u00f6rlerde kimyasal maddeler,y\u00fcksek voltajl\u0131 kondansat\u00f6rlerde ya\u011f kullan\u0131lmas\u0131 gibi. Bir kondansat\u00f6r\u00fc bir diren\u00e7 ile bir do\u011fru ak\u0131m kayna\u011f\u0131na ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, devrenin a\u00e7\u0131lmas\u0131 ile kondansat\u00f6r levhalar\u0131 \u00fczerinde elektrik y\u00fck\u00fc birikir ve levhalar aras\u0131nda bir potansiyel fark\u0131 meydana gelir. Burada, kondansat\u00f6r\u00fcn dolmas\u0131 tabir edilen, potansiyel fark\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir zaman gerekir. Bir voltage – zaman grafi\u011finde bu tabii logaritmik bir fonksiyondur.
\n V = E (1- e( -t\/rc))
\n Burada: V kondansat\u00f6r gerilimi , E kaynak gerilimi , e tabi logaritma 2.718 , R ohm olarak devre rezistans\u0131, C farad olarak kapasite, t \u015farj s\u00fcresi saniye olarak<\/p>\n
Burada teorik olarak kondansat\u00f6r sonsuza kadar doldurulabilir. Fakat pratikte RC time konstant dedi\u011fimiz bir s\u00fcrede kondansat\u00f6r\u00fc dolmu\u015f sayar\u0131z.
\n Form\u00fclde RC = t ise V (rc) = E 1- e-1 ) = 0.632 E yani rezistans ve kapasite \u00e7arp\u0131m\u0131 kadar s\u00fcrede kondansat\u00f6r kaynak geriliminin 0.632 si kadar dolar. Pratikte Megaohm ve mikrofarad se\u00e7ildi\u011finde \u00e7arp\u0131mlar\u0131 saniye olarak t olur.Kondansat\u00f6r\u00fcn bo\u015falmas\u0131 da dolmas\u0131 gibi log e nin bir fonksiyonudur.
\n V = E ( e (-t \/rc))
\n Yani ayn\u0131 zaman sabiti s\u00fcresince kondansat\u00f6r\u00fcn 0.632 si kadar bo\u015falma ger\u00e7ekle\u015fir.V = 0.368 E kadar gerilim kondansat\u00f6r u\u00e7lar\u0131nda kal\u0131r. Pratikte 3 RC zaman\u0131nda kondansat\u00f6r tamamen dolar veya bo\u015fal\u0131r kabul edilir.
\n Kondansat\u00f6rler elektronik devrelere do\u011fru ak\u0131m\u0131 ay\u0131rmak, alternatif ak\u0131m devrelerinde kapasitif reaktans sebebi ile ak\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bir A.C. devresine bir kondansat\u00f6r ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 zaman. Kapasitif Reaktans =Xc= 12 p f cdir.Yani frekans artt\u0131k\u00e7a ve kondansat\u00f6r\u00fcn kapasitesi artt\u0131k\u00e7a kapasit\u00f6r\u00fcn alternatif ak\u0131ma g\u00f6sterdi\u011fi diren\u00e7 azal\u0131r. Bu nedenle kondansat\u00f6rler alternatif ak\u0131m devrelerinde ak\u0131m s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r.Kondansat\u00f6r\u00fcn bo\u015falmas\u0131 da dolmas\u0131 gibi log e nin bir fonksiyonudur.
\n V = E ( e (-t \/rc))
\n Yani ayn\u0131 zaman sabiti s\u00fcresince kondansat\u00f6r\u00fcn 0.632 si kadar bo\u015falma ger\u00e7ekle\u015fir.V = 0.368 E kadar gerilim kondansat\u00f6r u\u00e7lar\u0131nda kal\u0131r. Pratikte 3 RC zaman\u0131nda kondansat\u00f6r tamamen dolar veya bo\u015fal\u0131r kabul edilir.Pratikte biz amat\u00f6rler pek \u00e7ok tip kondansat\u00f6r kullan\u0131r\u0131z. Kondansat\u00f6rler dielektrik maddeye g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131rlar.Belli ba\u015fl\u0131 kondansat\u00f6rler \u015funlard\u0131r:
\n 1-) Haval\u0131 2-) Ka\u011f\u0131t 3-) Mika 4-) Polistren 5-) Tantal 6-) Ya\u011fl\u0131 7-) Mylar 8-) Seramik 9-) Polyester 10-) Elektrolit
\n Diren\u00e7:
\n Pratik olarak, elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131n ge\u00e7i\u015fine zorluk g\u00f6steren devre eleman\u0131na diren\u00e7 denir. Birimi: OHM (\u2126), 1000 \u2126 = 1K \u2126, 1.000.000. \u2126 = 1M \u2126
\n Diren\u00e7ler \u00e7o\u011funlukla \u00fc\u00e7 ayr\u0131 yap\u0131da imal edilirler.
\n 1- Tel sar\u0131ml\u0131 diren\u00e7ler
\n 2- Karbon diren\u00e7ler
\n 3- \u00a4\u00a4\u00a4\u00a4l film diren\u00e7ler
\n Diren\u00e7ler i\u015flev amac\u0131na g\u00f6re iki \u00e7e\u015fittir.
\n 1- Sabit diren\u00e7ler
\n 2- Ayarlanabilir diren\u00e7ler.
\n Sabit Diren\u00e7ler: \u00d6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131cakl\u0131k ve toleransla, de\u011feri sabit olan diren\u00e7lerdir.
\n Ayarlanabilir Diren\u00e7ler: \u00d6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131cakl\u0131k ve toleransla, maksimum ve minimum limitleri dahilindeki herhangi bir de\u011ferinde ayarlanabilir diren\u00e7ler, potansiyometre veya trimpot olaraktan bilinirler.
\n Muayenesi: Diren\u00e7lerin g\u00fcvenli\u011fi, bir avometre (multimetre) ile, diren\u00e7 de\u011ferinin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc suretiyle belirlenir.
\n Sabit diren\u00e7lerde, \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn iki ucundan yap\u0131lmas\u0131 yeterlidir. Ayarlanabilir diren\u00e7ler de ise, \u00fc\u00e7 ucundan da \u00f6l\u00e7\u00fcm yap\u0131lmal\u0131, ayn\u0131 zamanda hareketli mekanizman\u0131n ayar yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol edilmelidir.
\n \u00d6l\u00e7\u00fclen\u2126 Sonu\u00e7 \u00d6l\u00e7\u00fclen \u2126 Sonu\u00e7
\n 0 K\u0131sa devre a\u2192b, b\u2192c, a\u2192b, K\u0131sa devre
\n (Ar\u0131zal\u0131) \u00d6l\u00e7\u00fcmlerinin (Ar\u0131zal\u0131)
\n Herhangi biri (0)
\n \u221e A\u00e7\u0131k devre a\u2192b, b\u2192c, a\u2192b, A\u00e7\u0131k devre
\n (Ar\u0131zal\u0131) \u00d6l\u00e7\u00fcmlerinin (Ar\u0131zal\u0131)
\n R Normal a\u2192b = R1 Normal
\n b\u2192c = R2
\n a\u2192c =R1+R2
\n \u00d6l\u00e7\u00fcmler sistem \u00fczerinde yap\u0131l\u0131yorsa, direncin bir ucu, potansiyometrenin ise iki ucu devreden ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00d6zelli\u011fi: Bir dirence voltaj uyguland\u0131\u011f\u0131nda \u00fczerinden ak\u0131m ge\u00e7er. Bunun sonucu olarak, diren\u00e7 \u00fcst\u00fcnde ge\u00e7en ak\u0131mla, diren\u00e7 de\u011ferinin \u00e7arp\u0131m\u0131na, e\u015fit bir voltaj d\u00fc\u015fer. (U=IxR). B\u00f6ylece, diren\u00e7, ak\u0131m\u0131n ge\u00e7i\u015fine zorluk g\u00f6stererek, onun a\u015f\u0131r\u0131 artmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.
\n Diren\u00e7lerde \u0130\u015faretleme:
\n Gerek diren\u00e7lerin \u00fczerinde, gerekse \u015femalardaki diren\u00e7 sembolleri \u00fczerinde, drencin \u2126 de\u011feri, baz\u0131 harf ve rakamlarla ifade edilir. Baz\u0131 diren\u00e7lerin \u00fczerinde ise \u2126 de\u011ferini belirten renkli bantlar vard\u0131r. Bununla birlikte, drencin \u2126 de\u011ferinin tespitinde en g\u00fcvenilir yol, bir \u00f6l\u00e7\u00fc aletiyle drencin \u00f6l\u00e7\u00fclmesidir. S\u00f6z konusu \u00f6l\u00e7\u00fcm yap\u0131lmaz ise, renk alg\u0131lama ve g\u00f6rme hatas\u0131 veya silinti gibi nedenlerle, hatal\u0131 sonuca var\u0131labilir.<\/p>\n
Bir k\u0131s\u0131m diren\u00e7lerde yaln\u0131zca rakam ve harfler bulunur. Rakam direncin de\u011ferini, harf ise birimini g\u00f6sterir. A\u015fa\u011f\u0131da \u00e7ok kullan\u0131lan s\u00f6z konusu kodlama \u00f6rnekleri g\u00f6sterilmi\u015ftir.
\n 350 \u2126 veya 350R
\n 3.5 \u2126 veya 3R5
\n 3.5 K \u2126 veya 3K5 veya 3.5K
\n 3.5 M \u2126 veya 3M5 veya 3.5M
\n Diren\u00e7 Ba\u011flant\u0131lar\u0131:
\n a) Seri Ba\u011flama : Diren\u00e7lerin ardarda ba\u011flanmas\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir ba\u011flant\u0131da toplam diren\u00e7 artar.<\/p>\n
RT = R1 + R2 V1 = I.R1 V2 = I.R2 VT = V1 + V2
\n Ama\u00e7: Diren\u00e7ler iki ama\u00e7la seri ba\u011flan\u0131rlar.<\/p>\n
1- Sistemdeki bir devrenin direncinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na gerek duyuldu\u011funda, yukar\u0131daki e\u015fitlikler dikkate al\u0131narak, mevcut dirence ba\u015fka diren\u00e7ler seri ba\u011flan\u0131r.
\n 2- Sistemdeki ba\u011flanmas\u0131 gereken de\u011ferde tek bir diren\u00e7 temin edilemezse, yukar\u0131daki form\u00fcller g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak birden \u00e7ok diren\u00e7 seri ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n
b) Paralel Ba\u011flama: Diren\u00e7lerin birer u\u00e7lar\u0131n\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 birbirlerine ba\u011flanmas\u0131d\u0131r. B\u00f6yle ba\u011flant\u0131da, toplam diren\u00e7 azal\u0131r.<\/p>\n
1\/Rt = 1\/R1 + 1\/R2 VT=V1=V2 I1=V1\/R1 I2=V2\/R2 IT=I1 + I2
\n Ama\u00e7: Paralel ba\u011flamada ama\u00e7lar seri ba\u011flamadakinin benzeridir.
\n c) Seri- Paralel (Kar\u0131\u015f\u0131k) Ba\u011flama: Seri ve paralel ba\u011flant\u0131daki \u00f6zellik ve ama\u00e7lar\u0131n biraraya getirilmi\u015f halidir.<\/p>\n
RT = (R1+R4)+(R3 x R4)(R3 + R4) VT = V1 + V2 + V3 IT = I1 + I2 + I3<\/p>\n
Bobinler (Coil):
\n Bobin bir yal\u0131tkan makara (mandren veya karkas) \u00fczerine belirli say\u0131daki sar\u0131lm\u0131\u015f tel grubudur.Kullan\u0131m yerine g\u00f6re, makara i\u00e7erisi bo\u015f kal\u0131rsa haval\u0131 bobin, demir bir g\u00f6bek (n\u00fcve) ge\u00e7irilirse n\u00fcveli bobin d\u0131 verilir. Bobinin her bir sar\u0131m\u0131na spir denir. \u015eekil 1’de bobin sembolleri verilmi\u015ftir.A\u015fa\u011f\u0131daki \u00fcst s\u0131rada bulunan semboller eski alt s\u0131rada bulunan semboller yeni g\u00f6sterilim \u015feklidir.<\/p>\n
Bobindeki Elektriksel Olaylar:
\n Bilindi\u011fi gibi bir iletkenden ak\u0131m ge\u00e7irildi\u011finde, iletken etraf\u0131nda bir magnetik alan olu\u015fur. Bu alan ka\u011f\u0131t \u00fczerinde daireler \u015feklindeki kuvvet \u00e7izgileri ile sembolize edilir.<\/p>\n
Ak\u0131m b\u00fcy\u00fcy\u00fcp k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcne ve y\u00f6n de\u011fi\u015ftirmesine ba\u011fl\u0131 olarak bobinden ge\u00e7en kuvvet \u00e7izgileri \u00e7o\u011fal\u0131p azal\u0131r ve y\u00f6n de\u011fi\u015ftirir.Bobine bir DC gerilim uygulan\u0131rsa, manyetik alan meydana gelmeyip bobin devrede bir diren\u00e7 \u00f6zelli\u011fi g\u00f6sterir.<\/p>\n
Z\u0131t Elektro Motor Kuvveti (EMK)
\n Bobin i\u00e7erisindeki kuvvet \u00e7izgilerinin de\u011fi\u015fimi, bobinde z\u0131t elektromotor kuvvet (z\u0131t EMK Ez) ad\u0131 verilen bir gerilim end\u00fckler. Bu gerilimin y\u00f6n\u00fc \u015eekil 3 ‘de g\u00f6sterilmi\u015f oldu\u011fu gibi kaynak gerilimine ters y\u00f6ndedir.Dolay\u0131s\u0131yla da z\u0131t EMK, bobinden, kaynak geriliminin olu\u015fturdu\u011fu ak\u0131ma ters y\u00f6nde bir ak\u0131m ak\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu nedenledir ki, kaynak geriliminin olu\u015fturdu\u011fu “I” devre ak\u0131m\u0131, ancak T\/4 periyot zaman\u0131 kadar ge\u00e7 akmaya ba\u015flar.Z\u0131t EMK ‘n\u0131n i\u015flevi, LENZ kanunu ile \u015f\u00f6yle tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.LENZ kanununa g\u00f6re z\u0131t EMK, b\u00fcy\u00fcmekte olan devre ak\u0131m\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcc\u00fc, k\u00fc\u00e7\u00fclmekte olan devre ak\u0131m\u0131n\u0131 ise b\u00fcy\u00fclt\u00fcc\u00fc y\u00f6nde etki yapar.<\/p>\n
End\u00fcktif Reaktans (XL): Bobinin, i\u00e7inden ge\u00e7en AC ak\u0131ma kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi dirence end\u00fcktif reaktans denir.End\u00fcktif reaktans XL ile g\u00f6sterilir. Birimi “Ohm” dur.
\n \u015e\u00f6yle ifade edilir:
\n XL = \u03c9.L ‘dir. \u03c9 = 2.\u03c0.f olup yerine konulursa, XL = 2.\u03c0.f.L ohm olur.
\n \u03c9 : A\u00e7\u0131sal h\u0131z (Omega) f: Uygulana AC gerilimin frekans\u0131 birimi, Herzt (Hz) ‘dir.
\n L: Bobinin end\u00fcktans\u0131 olup birimi, Henry ‘dir.
\n “L” nin de\u011feri bobinin yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.Bobinin sar\u0131m say\u0131s\u0131 ve kesit alan\u0131 ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa, “L” o kadar b\u00fcy\u00fck olur. Dolay\u0131s\u0131yla AC ak\u0131ma g\u00f6sterdi\u011fi diren\u00e7te o oranda b\u00fcy\u00fcr.”L” nin birimi yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi Henry ‘dir. Ancak genellikle de\u011ferler \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fundan “Henry” olarak yaz\u0131mda \u00e7ok k\u00fcs\u00fcrl\u00fc say\u0131 \u00e7\u0131kar.Bunun i\u00e7in miliHenry (mH) ve mikrohenry (\u00b5H) de\u011ferleri kullan\u0131l\u0131r.Henry, miliHenry ve mikroHenry aras\u0131nda \u015fu ba\u011f\u0131nt\u0131 vard\u0131r.
\n MiliHenry (mH) :1mH = 10-3 H veya 1H = 103mH
\n MikroHenry (\u00b5H) : 1\u00b5H = 10-6 H veya 1H = 106 \u00b5H ‘dir.<\/p>\n
Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 End\u00fcktans (M):
\n Ayn\u0131 n\u00fcve \u00fczerine sar\u0131l\u0131 iki bobinin birinden ak\u0131m ge\u00e7irildi\u011finde, bunun n\u00fcvede olu\u015fturdu\u011fu kuvvet \u00e7izgileri di\u011fer sarg\u0131y\u0131 da etkileyerek, bu sarg\u0131n\u0131n iki ucu aras\u0131nda bir gerilim olu\u015fturur. Bu gerilime end\u00fcksiyon gerilimi denir.Bu \u015fekilde ileti\u015fim, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 (ortak) end\u00fcktans denen belirli bir de\u011fere g\u00f6re olmaktad\u0131r.Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 end\u00fcktans (M) ile g\u00f6sterilir ve \u015fu \u015fekilde ifade edilir: M=\u221aL1.L2
\n L1 ve L2, iki bobinin self end\u00fcktans\u0131d\u0131r.M ‘in birimi de Henry ‘dir.\u015e\u00f6yle tan\u0131mlan\u0131r:
\n Ayn\u0131 n\u00fcve \u00fczerindeki iki bobinin birincisinden ge\u00e7en 1 amperlik AC ak\u0131m 1 saniyede, ikinci bobinde 1V ‘luk bir gerilim end\u00fckliyorsa iki bobin aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 end\u00fcktans M=1 Henry ‘dir.Bobinler seri ba\u011flan\u0131rsa toplam end\u00fcktans: L=L1+L2+L3+………. olur.Ayn\u0131 n\u00fcve \u00fczerindeki iki bobin seri ba\u011flan\u0131rsa: L = L1+L2 \u00b1 2 M olur.<\/p>\n
Bobinin Kullan\u0131m Alanlar\u0131:
\n Bobinin elektrik ve elektronikte yayg\u0131n bir kullan\u0131m alan\u0131 vard\u0131r. Bunlar kullan\u0131m alanlar\u0131na g\u00f6re \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir.
\n Elektrikte:
\n Do\u011frultucular da \u015fok bobini
\n Transformat\u00f6r
\n Is\u0131t\u0131c\u0131 v.b.
\n Elektrom\u0131knat\u0131s (zil, elektromagnetik vin\u00e7)
\n Elektronikte:
\n Osilat\u00f6r
\n Radyolarda ferrit anten eleman\u0131 (Uzun, orta, k\u0131sa dalga bobini)
\n Telekom\u00fcnikasyonda frekans ayar\u0131 (ayarl\u0131 g\u00f6bekli bobin)
\n Telekom\u00fcnikasyonda r\u00f6le
\n Y\u00fcksek frekans devrelerinde (haval\u0131 bobin)
\n \u00d6zellikle de radyo al\u0131c\u0131 ve vericilerinde de anten ile ba\u011flant\u0131da de\u011fi\u015fik frekanslar\u0131n (U.D,O.D,KD) al\u0131m\u0131 ve g\u00f6nderiminde ayn\u0131 ferrit n\u00fcveyi kullanan de\u011fi\u015fik bobinler ve bunlara paralel ba\u011fl\u0131 kondansat\u00f6rlerden yararlan\u0131r.
\n Alternatif Ak\u0131m:
\n U\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki potansiyel fark\u0131,zaman ba\u011fl\u0131 periyodik de\u011fi\u015fim g\u00f6steren gerilim kayna\u011f\u0131na alternatif gerilim kayna\u011f\u0131 denir.Bu de\u011fi\u015fim genellikle sin\u00fcs bi\u00e7imlidir.Bir alternatif gerilim kayna\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 devredeki ak\u0131m \u015fiddetinin de\u011fi\u015fimi de zamana ba\u011fl\u0131 olarak sin\u00fcs dalgas\u0131 bi\u00e7imindedir.B\u00f6yle ak\u0131mlara alternatif ak\u0131m denir. Alternatif ak\u0131m \u015fiddeti ve gerilimin zaman ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
I = Imsinwz (3) V = Vmsin(wz+\u03a6) (4)<\/p>\n
ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 ile verilir.Burada Im ve Vm ak\u0131m ve gerilimin maksimum de\u011ferleri (genlikleri), w ise de\u011fi\u015fim frekans\u0131d\u0131r ve a\u00e7\u0131sal frekans ad\u0131n\u0131 al\u0131r.A\u00e7\u0131sal frekans, f frekans\u0131 ve T periyoduna<\/p>\n
w = 2\u03c0f =2\u03c0\/T (5)<\/p>\n
ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131yla ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u03a6 a\u00e7\u0131s\u0131,gerilim ve ak\u0131m \u015fiddeti aras\u0131ndaki \u201cfaz fark\u0131\u201d n\u0131 g\u00f6sterir.
\n \u03a6>0 ise gerilim,ak\u0131m\u0131n ilerisinde,
\n \u03a6<0 ise gerilim,ak\u0131m\u0131n gerisinde,\n \u03a6=0 ise gerilim,ak\u0131m \u015fiddetiyle ayn\u0131 fazdad\u0131r.\n\n Burada, [V] = Volt , [i] = Amper , [T] = s , [f] = [w] = s-1 (Hertz-Hz) birimlerin-dedir.\n\n Birden fazla cinsteki eleman\u0131n (diren\u00e7,bobin,kondansat\u00f6r) seri ,paralel veya seri - paralel ba\u011flanmas\u0131 ile olu\u015fturulan alternatif ak\u0131m devresinin yerine ge\u00e7ebilecek , ayn\u0131 \u00f6zellikleri verebilen tek bir e\u015f dirence \u201cempedans\u201d denir. Empedans Z harfi ile g\u00f6sterilir ve birimi ohm \u2019dur.U\u00e7lar\u0131nda V gerilimi bulunan ve i\u00e7inden I \u015fiddetinde ak\u0131m ge\u00e7en bir alternatif ak\u0131m devresinin Z empedans\u0131, gerilim ve ak\u0131m \u015fiddetlerinin genliklerinin oran\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r.\n Z = Vm\/Im (6)\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu ba\u011f\u0131nt\u0131,Ohm yasas\u0131n\u0131n alternatif ak\u0131m devresindeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r ve empedans,devrenin alternatif ak\u0131ma kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi direnci belirtir.S\u00f6z\u00fc edilen devre eleman\u0131 yaln\u0131zca R de\u011ferinde bir diren\u00e7 ise empedans;\n Z = R (7) Faz fark\u0131 ise ; \u03a6 = 0 olur.Devre eleman\u0131 self-ind\u00fcksiyon katsay\u0131s\u0131 L olan bir bobin ise empedans Z = w.L =XL (8) dir ve faz fark\u0131,\u03a6 = \u03c0\/2 \u2018dir.Bobinin empedans\u0131na \u201cind\u00fcktans\u201d veya \u201cind\u00fcktif reaktans\u201d da denir ve XL ile g\u00f6sterilir.\n\n Burada; [Z] =[XL] = [R] = ohm birimindedir.\n\n Seri R-L Devresi :\n\n Bir R direnci ile bir L bobininin seri ba\u011flanmas\u0131 ile olu\u015fan devrede V toplam gerilimi V = Vmsin(wz+\u03a6) ile verilir.Diren\u00e7 u\u00e7lar\u0131ndaki gerilim , VR = VRmsinwz (9) \n yaz\u0131labilir.Bobin u\u00e7lar\u0131ndaki gerilim ise , VL = VLmsin(wz + \u03c0\/2) (10) \n\n Bu diyagramlardan (6) ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 ile verilmi\u015f olan devrenin empedans\u0131,daha a\u00e7\u0131k olarak \n\n Z = bi\u00e7iminde yaz\u0131labilir.Devrenin faz a\u00e7\u0131s\u0131 ise;\n\n tg \u03a6 = ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 ile verilir.\n Seri R-C Devresi :\n\n Voltaj\u0131n; V = Vm Sinwt ve ak\u0131m\u0131n da; I=Im sin (wt-\u03a6) \u015feklinde verildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek uygun olur.\u03a6,ak\u0131mla uygulanan voltaj aras\u0131ndaki faz a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.Elemanlar devreye seri ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131ndan,herhangi bir anda devrenin her yerindeki ak\u0131m\u0131n ayn\u0131 olmas\u0131 gerekmektedir.Yani bir seri alternatif ak\u0131m devresinin her noktas\u0131ndaki alternatif ak\u0131m,ayn\u0131 genlik ve faza sahiptir.Bu nedenle her eleman\u0131n u\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki voltaj farkl\u0131 genli\u011fe ve farkl\u0131 faza sahip olacakt\u0131r.Direncin u\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki voltaj,ak\u0131mla ayn\u0131 fazdad\u0131r.Kondansat\u00f6r\u00fcn u\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki voltaj ise ak\u0131m\u0131n 90o gerisindedir.Her iki eleman\u0131n u\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki voltaj d\u00fc\u015fmesi a\u015fa\u011f\u0131daki gibi ifade edilebilir;\n\n VR = Im R Sinwt = VRmSinwt \n\n Vc = Im Xc Sin (wt-\u03c0\/2) = -VCmCoswt \n\n Alternatif ak\u0131m devrelerinde b\u00fcy\u00fckl\u00fckler vekt\u00f6rlerle ifade edilebildi\u011finden ;\n\n V = VR + VC dir ve bu \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fckl\u00fck vekt\u00f6r diyagram\u0131yla temsil edilebilir.Diyagramdan;\n\n V = ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 yaz\u0131labilir.Devrenin empedans\u0131 ise ;Z = \n\n bi\u00e7iminde yaz\u0131labilir.Devrenin faz a\u00e7\u0131s\u0131;\n\n tg\u03a6 = \u03a6= arctg ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 ile verilir. \n\n Seri RLC Devresi : \n\n Diren\u00e7 \u00fczerinde gerilim ak\u0131ma g\u00f6re de\u011fi\u015fmez.Bobinin gerilimi 90 derece ileride kondansat\u00f6r\u00fcn gerilimi ise 90 derece geridedir.Bu devrenin diyagram\u0131 \u015fu \u015fekilde g\u00f6sterilir.\n\n Bobin ve kondansat\u00f6r\u00fcn reaktanslar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi birbirlerine z\u0131t y\u00f6ndedir,bu nedenle bu iki reaktans\u0131n fark\u0131 ile rezistans\u0131n vekt\u00f6rsel toplamlar\u0131 bize devrenin empedans\u0131n\u0131 verir. \n Z = Burada;\n XL>XC ise devre ind\u00fcktif; XC> XL ise devre kapasitiftir. XL = XC ise rezonans durumu s\u00f6z konusudur.
\n Faz fark\u0131;tan\u03a6 =
\n Paralel RLC Devresi :<\/p>\n
Seri devrelerde rezonans halinde XL= XC oldu\u011fu i\u00e7in bu devrelerde empedans minimumdur,empedans minimum oldu\u011funda ak\u0131m maksimum olur .<\/p>\n
Paralel rezonans devrelerinde ise rezonans halinde durum tam tersidir ve ak\u0131m minimum,empedans maximumdur.
\n Rezonans halinde maksimum ak\u0131m\u0131n 0.7\u2019si kadar ak\u0131m de\u011ferlerine denk gelen \u0394f aral\u0131\u011f\u0131na da \u2018Bant geni\u015fli\u011fi\u2019 ad\u0131 verilir.Bant geni\u015fli\u011finin az olmas\u0131 devrenin \u2018Q\u2019 kalite fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn y\u00fcksekli\u011fi anl\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4 gelir. Q=XL\/R<\/p>\n
\u015eok Bobinli Filtre:
\n Bobinler “L” self end\u00fcktans\u0131na sahiptirler. Bir bobinden akan ak\u0131m, bir diren\u00e7 \u00fczerinden akan ak\u0131ma g\u00f6re 90\u00b0 daha gecikmelidir. Bobinlerin bu \u00f6zellikleri z\u0131t elektro motor kuvvet (E.M.K.) \u00fcretmelerindendir.Bunun anlam\u0131:
\n Bobinden ak\u0131m ge\u00e7erken bu ak\u0131m\u0131 azalt\u0131c\u0131 etki yapar, Devrenin kesilmesi an\u0131nda d\u00fc\u015fen ak\u0131ma da b\u00fcy\u00fclt\u00fcc\u00fc etki yapar. Bobinin ortas\u0131na ince saclardan olu\u015fturulmu\u015f bir n\u00fcve konulursa bu etkinli\u011fi artar.Demir n\u00fcveli bobine \u015fok bobini denir.\u015eok bobininin z\u0131t EMK \u00fcretme \u00f6zelli\u011finden yararlan\u0131p, \u015eekil 4’te g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi kondansat\u00f6rle birlikte kullan\u0131larak bir filtre devresi olu\u015fturulur. \u015eok bobini, kondansat\u00f6rden \u00f6nce devreye seri olarak ba\u011flan\u0131r. Bu nedenle, filtre devresine, \u015eok giri\u015fli filtrede denmektedir.
\n \u015eok Giri\u015fli Filtrenin \u00dc\u00e7 Avantaj\u0131 Vard\u0131r:
\n 1)Ak\u0131mdaki ani de\u011fi\u015fimleri \u00f6nler:\u015eok bobini, L self end\u00fcktans\u0131 nedeniyle, yukar\u0131da da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, geciktirici etki yapt\u0131\u011f\u0131ndan, ak\u0131mdaki ani de\u011fi\u015fmeleri takip edememekte ve dalgalanmalar\u0131 (ripl ‘leri) \u00f6nleyici etki yapmaktad\u0131r.\u00d6rne\u011fin, \u015eekil 5 (e) ‘de g\u00f6sterildi\u011fi gibi, kondansat\u00f6r\u00fcn \u015farj\u0131 s\u0131ras\u0131nda diyotlara ani ak\u0131m darbeleri gelmektedir. \u015eok bobini bu ani ak\u0131m y\u00fckseli\u015fini k\u0131smen yava\u015flatarak darbe etkisini \u00f6nlemektedir. Benzer \u015fekilde y\u00fck taraf\u0131nda bir k\u0131sa devre olmas\u0131 halinde gelecek ak\u0131m darbesini de yumu\u015fat\u0131r.Sonu\u00e7ta, Transformat\u00f6r\u00fcn fazla \u0131s\u0131nmas\u0131 \u00f6nlenir. Diyotlar\u0131n yanma ihtimali azal\u0131r.<\/p>\n
2. \u00c7\u0131k\u0131\u015f gerilimini giri\u015f gerilimine yakla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etki yapar:Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi yaln\u0131zca kondansat\u00f6r ile olu\u015fturulan filtrede, y\u00fck direnci u\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki gerilim:
\n VRL = 1,414 Vef
\n Yani y\u00fck gerilimi, efektif geriliminin yakla\u015f\u0131k bir bu\u00e7uk kat\u0131 olmaktad\u0131r. Bu \u00f6nemli bir farkt\u0131r. Bu fark transformat\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilimine g\u00f6re devre kurmak isteyenleri yan\u0131ltabilir. \u015eoktaki gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc bu fark\u0131 bir miktar azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. Y\u00fck direncindeki gerilim dalgalanmalar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcc\u00fc etki yapar:\u015eok bobini, y\u00fck direnci \u00fczerindeki ak\u0131m dalgalanmalar\u0131n\u0131 \u015fu iki yoldan k\u00fc\u00e7\u00fcltmektedir:Ani ak\u0131m de\u011fi\u015fimlerini yava\u015flatarak, RL ‘den akan ak\u0131mdaki de\u011fi\u015fimleri ve dolay\u0131s\u0131yla da gerilim de\u011fi\u015fimlerini k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcr. B\u00fcy\u00fck ak\u0131mda b\u00fcy\u00fck gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve k\u00fc\u00e7\u00fck ak\u0131mda k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yapmak suretiyle de RL y\u00fck direnci \u00fczerindeki gerilim dalgalanmalar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcr. \u015eok bobinden sonra ba\u011flanan kondansat\u00f6r de, yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan kondansat\u00f6rl\u00fc filtrenin g\u00f6revini yapmaktad\u0131r. Yani \u00e7\u0131k\u0131\u015f geriliminin sabit tutulmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r.\u015eok bobinin “L” selfi ile kondansat\u00f6r\u00fcn “C” kapasitesi, y\u00fck direncinden akan IRL ak\u0131m\u0131, r dalgalanma katsay\u0131s\u0131 aras\u0131nda \u015fu ba\u011f\u0131nt\u0131 vard\u0131r.
\n L = (\u221a2 \/ 3r). (I \/ \u03c9 2C) (\u03c9:2\u03c0f)
\n Burada f: 50Hz ‘dir. C: Farad I: Amper L: Henry ‘dir.
\n \u015eok Bobinli Filtrelerin Dezavantajlar\u0131:
\n \u015eok bobinin yukar\u0131da s\u0131ralanan avantajlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u015fu dezavantajlar\u0131 da vard\u0131r.
\n Pahal\u0131d\u0131r.
\n A\u011f\u0131rd\u0131r.
\n \u00c7ok yer tutar.
\n Is\u0131n\u0131r.
\n Bu nedenle k\u00fc\u00e7\u00fck hacimli ve k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fc elektronik sistemlerde kullan\u0131m\u0131 pek tercih edilmez. Bu halde \u015fok yerine diren\u00e7 kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Kondansat\u00f6rl\u00fc Filtre:
\n Kondansat\u00f6re gerilim uyguland\u0131\u011f\u0131nda, plakalar\u0131 aras\u0131nda, uygulanan gerilime e\u015fit bir gerilim olu\u015fur. Bu gerilim olu\u015funcaya kadar, devreden giderek azalan bir ak\u0131m akar.Bu olaya \u015earj etme (y\u00fckleme) i\u015flemi denmektedir.Kondansat\u00f6r \u015farj olduktan sonra u\u00e7lar\u0131 aras\u0131na bir diren\u00e7 ba\u011flan\u0131rsa o diren\u00e7 \u00fczerinden de bo\u015fal\u0131r (de\u015farj olur).
\n Kondansat\u00f6rl\u00fc filtrelerde, kondansat\u00f6r\u00fcn \u015farj-de\u015farj \u00f6zelli\u011finden yararlan\u0131lmaktad\u0131r.
\n \u015e\u00f6yle ki: \u015eekil 5 ‘te, kondansat\u00f6r\u00fcn filtre g\u00f6revi yapt\u0131\u011f\u0131 k\u00f6pr\u00fc tipi bir do\u011frultucu ve dalga \u015fekillerindeki de\u011fi\u015fim g\u00f6sterilmi\u015ftir.\u015eekil 5 (a) ‘da do\u011frultucu giri\u015fine, tepe de\u011feri, Vm=14V olan bir AC bir gerilim uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eekil giri\u015finde g\u00f6sterilmi\u015f olan 10V AC efektif de\u011ferdir. Bilindi\u011fi gibi AC \u00f6l\u00e7\u00fc aletleri efektif de\u011ferleri g\u00f6stermektedir. Kodansat\u00f6r bir anahtar yard\u0131m\u0131 ile devreye sokulup \u00e7\u0131kar\u0131labilmektedir.\u015eekil 5 (b) ‘de kondansat\u00f6rs\u00fcz do\u011frultucu \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki, yani anahtar a\u00e7\u0131k haldeki, RL y\u00fck direnci \u00fczerinde olu\u015fan alternanslar g\u00f6r\u00fclmektedir.
\n Kondansat\u00f6r\u00fcn Ba\u011flanmas\u0131 Halinde \u015earj \u0130\u015flemi:
\n \u0130lk alternansta kondansat\u00f6r \u015farj olur.\u015earj i\u015flemi, Vm tepe de\u011ferine, yani 14V ‘a kadar devam eder.<\/p>\n
De\u015farj \u0130\u015flemi:
\n \u0130lk alternans gerilimi ini\u015fe ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman, kondansat\u00f6r de RL y\u00fck direnci \u00fczerinden de\u015farja ba\u015flar. De\u015farj nedeni ile, kondansat\u00f6r\u00fcn ve dolay\u0131s\u0131yla da RL y\u00fck direncinin u\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki gerilim,maksimum de\u011ferden ba\u015fla\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4\u00a4 yava\u015f yava\u015f d\u00fc\u015fer. Kondansat\u00f6r ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa, gerilimdeki d\u00fc\u015fme o oranda az olur.
\n Bir yandan kondansat\u00f6r gerilimi d\u00fc\u015ferken, \u00f6b\u00fcr taraftan, \u015eekil 5 (c) ‘de de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, ikinci alternans\u0131n gerilimi y\u00fckselmektedir.
\n Kondansat\u00f6r\u00fcn de\u015farj i\u015flemi, “VD” de\u015farj gerilimi, ikinci alternans gerilimine e\u015fit oluncaya kadar devam eder.Bu e\u015fitlikten sonra, kondansat\u00f6r ikinci alternans geriliminin tepe de\u011ferine kadar tekrar \u015farj olur. Bu alternans\u0131n gerilimi de tepe de\u011ferinden d\u00fc\u015fmeye ba\u015flay\u0131nca, kondansat\u00f6r de de\u015farja ba\u015flar. Ve bu olay tekrarlanarak devam eder.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
TEOR\u0130K B\u0130LG\u0130: Kondansat\u00f6r: Alternatif ak\u0131m devrelerinde,elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fc biriktirmek kapasitif reaktans sa\u011flamak amac\u0131yla kullan\u0131lan gere\u00e7.Temelde bir ince yal\u0131tkan ile birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f iki iletken levhadan olu\u015fan ayg\u0131t.Bir kondansat\u00f6r\u00fcn elektrik y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131yabilme yetene\u011fi yani kapasitesi C ile g\u00f6sterilir ve levhalarda birikmi\u015f elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fcn (Q = Coulomb ) levhalar aras\u0131ndaki potansiyel fark\u0131na ( V = volt ) oran\u0131na e\u015fittir …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[6992,6970,6987,6984,3130,6982,2247,6989,6983,6991,6986,6985,6990,6824,6988],"class_list":["post-2881","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-alternatif-akim","tag-amper","tag-bobinler","tag-dielektrik-sabiti","tag-elektrik","tag-filtre-devreleri","tag-karbon","tag-karsilikli-enduktans","tag-kondansator","tag-osilator","tag-paralel-baglama","tag-seri-baglama","tag-transformator","tag-voltaj","tag-zit-elektro-motor-kuvveti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2881"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2881\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}