Uzay Meki\u011fi Atlantis bir g\u00f6rev i\u00e7in UU\u0130’ye f\u0131rlat\u0131l\u0131rken g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Mekik D\u00fcnya’n\u0131n gravitasyonal alan\u0131n\u0131 terk etmeyece\u011fi i\u00e7in f\u0131rlat\u0131l\u0131\u015fta kurtulma h\u0131z\u0131na ula\u015fmas\u0131 gerekmez.
\nFizikte kurtulma h\u0131z\u0131, gravitasyon alan\u0131ndaki (yer\u00e7ekimi etkisindeki) herhangi bir cismin kinetik enerjisinin s\u00f6z konusu alana ba\u011f\u0131l potansiyel enerjisine e\u015fit oldu\u011fu andaki h\u0131z\u0131d\u0131r. Genellikle \u00fc\u00e7 boyutlu bir uzayda bulunan cimsin kendisini etkileyen gravitasyon alan\u0131ndan kurtulabilmesi i\u00e7in ula\u015fmas\u0131 gereken s\u00fcrati ifade eder.<\/p>\n
Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 tan\u0131m<\/p>\n
Isaac Newton’un kurtulma h\u0131z\u0131 ile ilgili bu diyagram\u0131 d\u00fcnyan\u0131n ayn\u0131 noktas\u0131ndan, ayn\u0131 y\u00f6nde ancak farkl\u0131 h\u0131zlarda f\u0131rlat\u0131lan cisimlerin izleyecekleri yolu (y\u00f6r\u00fcnge) ill\u00fcstre etmektedir. E y\u00f6r\u00fcngesinin kurtulma h\u0131z\u0131n\u0131n \u00fczerinde f\u0131rlat\u0131lan cisme ait oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu cisim d\u00fcnyan\u0131n yer\u00e7ekiminden ka\u00e7abilecektir.
\nBelirli bir gravitasyonel alan etkisi alt\u0131nda ve pozisyonda, bir cismin gravitasyon kayna\u011f\u0131ndan herhangi bir ek ivme gerektirmeden ka\u00e7abilmesi i\u00e7in sahip olmas\u0131 gereken minimum h\u0131z o cismin kurtulma h\u0131z\u0131d\u0131r. Kurtulma h\u0131z\u0131na sahip cisim ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 k\u00fctleye geri d\u00fc\u015fmez veya o cisim etraf\u0131nda herhangi bir y\u00f6r\u00fcngede (orbit) hareket etmez. Kurtulma h\u0131z\u0131 teoride y\u00f6nden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r; yani bu h\u0131za sahip cisim \u00fc\u00e7 boyutlu bir uzayda hangi y\u00f6nde hareket ediyor olsun \u00e7ekim kayna\u011f\u0131ndan ka\u00e7may\u0131 ba\u015faracakt\u0131r. Ancak y\u00f6n, pratik uzay uygulamalar\u0131nda \u00f6nemlidir \u00e7\u00fcnk\u00fc Uzay M\u00fchendisli\u011fi bilimince de s\u0131k\u00e7a incelendi\u011fi gibi, cimsin f\u0131rlat\u0131l\u0131\u015f h\u0131z\u0131 ile beraber sahip olaca\u011f\u0131 son y\u00f6r\u00fcngeyi belirler. Dolay\u0131s\u0131yla, kutupsal (polar) y\u00f6r\u00fcngeye yerle\u015ftirilecek bir uyduyu ta\u015f\u0131yan f\u00fczeye atmosferdeki y\u00fckseli\u015fi esnas\u0131nda verilecek y\u00f6n ile eliptik bir y\u00f6r\u00fcngeye yerle\u015ftirilecek ba\u015fka bir uyduyu ta\u015f\u0131yan f\u00fczeye verilecek y\u00f6n, hemen hemen ayni y\u00fckseli\u015f h\u0131z\u0131na sahip de olsalar fark\u0131d\u0131r. Kurtulma h\u0131z\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p, d\u00fcnyan\u0131n yer\u00e7ekim alan\u0131n\u0131 terk ettirilecek (\u00f6rn. uzay sondalar\u0131) gibi cisimler f\u0131rlat\u0131l\u0131\u015f\u0131n genellikle t\u00fcm a\u015famalar\u0131n\u0131 atmosfere dik olarak ge\u00e7tikten sonra uzay ortam\u0131nda ate\u015flenen nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck roket motorlar\u0131yla gidecekleri hedef gezegene do\u011fru y\u00f6nlendirilirler.
\n Ayn\u0131 fiziksel teoremi tersten d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak, tek merkezli bir gravitasyonel (yer\u00e7ekim) alan\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131nda ve sonsuz uzakl\u0131ktaki bir cisim, s\u00f6z konusu gravitasyonal alan\u0131 yaratan k\u00fctleye yakla\u015f\u0131rken en fazla o cisimden ka\u00e7arken eri\u015fmesi gereken minimum h\u0131z olan kurtulma h\u0131z\u0131nda seyir edecektir. Kurtulma h\u0131z\u0131 genellikle k\u00fctlelerin y\u00fczeyinde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Yani, “D\u00fcnya’n\u0131n kurtulma h\u0131z\u0131 11.2 km\/s’dir” dedigimizde asl\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n y\u00fczeyinde, deniz seviyesindeki bir konuma relatif kurtulma h\u0131z\u0131ndan bahsederiz. Buna nazaran, \u00f6rne\u011fin 9,000 km y\u00fcksekte (uzayda) cismin d\u00fcnyan\u0131n yer\u00e7ekiminden ka\u00e7mas\u0131 i\u00e7in sahip olmas\u0131 gereken kurtulma h\u0131z\u0131 7.1 km\/s’dir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, cisim yer\u00e7ekim kayna\u011f\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a, o kaynaktan ka\u00e7abilmesi i\u00e7in eri\u015fmesi gereken kurtulma h\u0131z\u0131 azal\u0131r.<\/p>\n
Terimin yanl\u0131\u015f kullan\u0131mlar\u0131
\n Kurtulma H\u0131z\u0131, herhangi bir cismin b\u00fcy\u00fck k\u00fctlenin etraf\u0131ndaki herhangi bir y\u00f6r\u00fcngeden \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in sahip olmas\u0131 gereken h\u0131zla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Belirli bir motor ve hareket kabiliyetine sahip cisim (\u00f6rne\u011fin bir helikopter), b\u00fcy\u00fck k\u00fctlenin k\u00fctle merkezinden istedigi herhangi bir h\u0131zda uzakla\u015fabilir. Uzakl\u0131k artt\u0131k\u00e7a, cismin b\u00fcy\u00fck k\u00fctlenin yer\u00e7ekiminden ilelebet kurtulabilmesi i\u00e7in \u00e7\u0131kmas\u0131 gereken h\u0131z azalacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uzay Meki\u011fi Atlantis bir g\u00f6rev i\u00e7in UU\u0130’ye f\u0131rlat\u0131l\u0131rken g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Mekik D\u00fcnya’n\u0131n gravitasyonal alan\u0131n\u0131 terk etmeyece\u011fi i\u00e7in f\u0131rlat\u0131l\u0131\u015fta kurtulma h\u0131z\u0131na ula\u015fmas\u0131 gerekmez. Fizikte kurtulma h\u0131z\u0131, gravitasyon alan\u0131ndaki (yer\u00e7ekimi etkisindeki) herhangi bir cismin kinetik enerjisinin s\u00f6z konusu alana ba\u011f\u0131l potansiyel enerjisine e\u015fit oldu\u011fu andaki h\u0131z\u0131d\u0131r. Genellikle \u00fc\u00e7 boyutlu bir uzayda bulunan cimsin kendisini etkileyen gravitasyon alan\u0131ndan kurtulabilmesi …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[7142,2753,7140,2160,2141,7141,2752,2879],"class_list":["post-2976","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-gravitasyon","tag-ivme","tag-kurtulma-hizi","tag-newton","tag-uzay","tag-uzay-mekigi","tag-yercekimi","tag-yorunge"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2976"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2976\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}