\nMODERN F\u0130Z\u0130K :
\n 20.y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ( ilk 30 y\u0131l ) iki yeni geli\u015fme oldu.Bunlar kuantum teorisi ve r\u00f6lativite teorisiydi.Bunlar kendilerinden \u00f6nceki bulu\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131klayabilmelerinin yan\u0131 s\u0131ra yeni ke\u015fiflere de imkan sundular.Fizi\u011fi bug\u00fcn ki durumuna de\u011fi\u015ftirip ta\u015f\u0131d\u0131lar.
\nR\u00d6LAT\u0130V\u0130TE
\nMichelson-Morley deneyi ile ortaya \u00e7\u0131kan ”g\u00f6receli h\u0131z” olay\u0131n\u0131 biraz daha geni\u015fletmek i\u00e7in iki durum kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir : Birinci durumda , 70 km ile giden bir tren ve bu trenin i\u00e7inde 3 km ile trenin ilerledi\u011fi y\u00f6ne do\u011fru y\u00fcr\u00fcyen bir A ki\u015fisi var.D\u0131\u015far\u0131da ki durgun B ki\u015fisine g\u00f6re A ki\u015fisi 73 km’lik bir h\u0131zla ilerliyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.\u0130kinci durumda ise tren durgun ama A ki\u015fisi yine ayn\u0131 y\u00f6ne , ayn\u0131 h\u0131zla y\u00fcr\u00fcyor.D\u0131\u015far\u0131daki B ki\u015fisi de ters y\u00f6ne do\u011fru 70 km ile ko\u015fuyor ( biraz yorulucak… ).Bu durumda da B , A’y\u0131 73 km’lik bir h\u0131zla ilerliyor gibi g\u00f6r\u00fcr.Sonu\u00e7 olarak ; iki referans sistemi birbirine g\u00f6re sabit h\u0131zla hareket ediyorken meydana gelen bir olay , her iki sistemdeki g\u00f6zlemciler taraf\u0131ndan e\u015fit \u00f6zellikte \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.A , B’ye g\u00f6re 73 km ile uzakla\u015f\u0131rken , B de ayn\u0131 h\u0131zla A’dan uzakla\u015f\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.
\n Michelson-Morley deneyi , ”h\u0131zlar\u0131n toplanmas\u0131” kavram\u0131n\u0131 do\u011fru olarak saptayamam\u0131\u015ft\u0131.Dolay\u0131s\u0131 ile biri durgun di\u011feri ise \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131na do\u011fru hareket eden iki g\u00f6zlemcinin \u00f6l\u00e7ece\u011fi \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n ayn\u0131 , c , olaca\u011f\u0131n\u0131 da teyit edemedi.
\n Einstein ise \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n sabitli\u011fi ile r\u00f6lativite teorisini yanyana getirerek birle\u015ftirdi. Zaman ve mekan hakk\u0131ndaki sezgisel fikir ve kabulleni\u015flerimizin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6stererek , yeniden etrafl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesini sa\u011flad\u0131.Einstein’in bu teorisinin sonu\u00e7lar\u0131 olarak ; zamanda , uzunlukta ve k\u00fctlede kayma olmal\u0131yd\u0131.Yani , e\u015f iki saat durgun olduklar\u0131nda ayn\u0131 ancak birbirlerine g\u00f6receli hareket i\u00e7indeyken farkl\u0131 zaman \u00f6l\u00e7ecekti.E\u015fit uzunluktaki iki \u00e7ubuk g\u00f6receli hareket i\u00e7indeyken farkl\u0131 uzunluklarda \u00f6l\u00e7\u00fclecekti.Yine g\u00f6receli hareket halindeki bir cismin k\u00fctlesi,durgun oldu\u011fu zamankinden farkl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclecekti.
\n Zaman ve mekan kavramlar\u0131 , 4-boyutlu bir sistem i\u00e7inde birbirine yak\u0131ndan ba\u011fl\u0131d\u0131r. 3-boyutlu uzay , kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fki halinde oldu\u011fu ”zaman-boyutu” ile geni\u015flemi\u015ftir.Bu teorinin \u00f6nemli iki sonucu vard\u0131r ; birincisi enerji ve k\u00fctlenin e\u015fit oldu\u011funu , yani bibirine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir oldu\u011funu s\u00f6ylemesidir.Bu y\u00fczden n\u00fckleer fizikte \u00e7o\u011fu kez , maddenin k\u00fctlesel miktar\u0131 belirtilmek istenirken enerjisel miktar\u0131 kullan\u0131l\u0131r , eV yada keV gibi.\u0130kinci \u00f6nemli sonu\u00e7 ise \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlamad\u0131r.
\n Daha \u00f6nce s\u00f6ylendi\u011fi gibi fizik iki ayr\u0131 \u015fekilde ele al\u0131n\u0131r ; klasik fizik ve modern fizik.Bunlar\u0131 r\u00f6lativistik yada non-r\u00f6lativistik olarak ta adland\u0131rabiliriz.R\u00f6lativistik fizikte \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 ile k\u0131yaslanabilecek derecede y\u00fcksek h\u0131zlarda hareket eden cisimlerin hareketi ele al\u0131n\u0131r.Di\u011ferinde ise , yani newton mekani\u011finde , makroskopik cisimlerin hareketi ele al\u0131n\u0131r.Ve bu iki d\u00fcnyan\u0131n yasalar\u0131 birbirinden fark\u0131d\u0131r.Modern fizikte F=ma direk olarak kullan\u0131lamaz \u00e7\u00fcnk\u00fc bu noktada m , yani k\u00fctle de de\u011fi\u015fkendir.Bunun d\u0131\u015f\u0131nda , bu iki h\u0131z birbirinden keskin bir \u00e7izgi ile ayr\u0131lmaz. Bazen 0,85c gibi bir h\u0131z kendisini r\u00f6lativistik olarak g\u00f6sterebilirken , bundan daha b\u00fcy\u00fck olan 0,86c r\u00f6lativistik olmayabilir.Burada son olarak , hi\u00e7bir cismin \u0131\u015f\u0131k yada daha y\u00fcksek h\u0131zlarda var olamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir.
\n Enerji ile k\u00fctle aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131nt\u0131 E=mc2′ dir.I\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in , k\u00fctlenin e\u015f de\u011feri olan enerji de dolay\u0131s\u0131 ile \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r.Bu durum n\u00fckleer reaksiyonlarda ( reakt\u00f6r ve n\u00fckleer silahlarda oldu\u011fu gibi ) ve y\u0131ld\u0131zlarda kendisini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.
\n Einstein’in 1905’teki ilk teorisi \u00f6zel-r\u00f6lativite olarak bilinir.Bu teori , birbirine g\u00f6re sabit h\u0131zlarla hareket eden referans sistemleri i\u00e7indir.Einstein 1915’te teorisini genelle\u015ftirerek genel-r\u00f6lativiteyi form\u00fcle etti.Genel-r\u00f6lativite teorisi ise birbirlerine g\u00f6re ivmeli hareketi olan referans sistemleri i\u00e7indir.Genel-r\u00f6lativite , gravitasyonun , zaman-mekan\u0131n bir geometrisi oldu\u011funu ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u00fctleli ( y\u0131ld\u0131z ) cisimlerin yak\u0131n\u0131ndan ge\u00e7erken b\u00fck\u00fclmesi gerekti\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu.Bu b\u00fck\u00fclme ilk olarak ta 1919’da g\u00f6zlemlendi.Genel r\u00f6lativite , \u00f6zel r\u00f6lativiteden daha az biliniyor olsa da asl\u0131nda evrenin yap\u0131s\u0131 ve evrimi konular\u0131nda \u00e7ok derin \u00f6neme sahiptir.
\nKUANTUM TEOR\u0130S\u0130
\nKat\u0131 cisimlerden yay\u0131nlanan \u0131\u015f\u0131malar tam anlam\u0131 ile a\u00e7\u0131klanamam\u0131\u015ft\u0131.Yine bir fizik\u00e7inin \u00e7\u0131k\u0131p bu konuyu da di\u011fer problemlerde oldu\u011fu gibi fizik ile ambalajlamas\u0131 gerekiyordu. A\u00e7\u0131klamay\u0131 ilk getiren ki\u015fi Alman fizik\u00e7i Max Planck oldu.Klasik fizi\u011fe g\u00f6re , kat\u0131 cisimlerin molek\u00fclleri s\u0131cakl\u0131klar\u0131yla orant\u0131l\u0131 olacak genliklerde titre\u015febilirdi.Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re b\u00fct\u00fcn frekanslar m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131yd\u0131.Malzemeye enerji aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece termal enerjisi elektromanyetik \u0131\u015f\u0131maya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilirdi.Planck ise , molek\u00fcler osilat\u00f6r\u00fcn sadece ayr\u0131k paket\u00e7ikler \u015feklinde elektromanyetik dalga yay\u0131nlayaca\u011f\u0131n\u0131 farz etti.Bug\u00fcn bunlara kuanta yada foton denmektedir.O’na g\u00f6re herbir foton, kendine has bir karakteristik dalga boyuna ve enerjiye sahip olacakt\u0131 ( dalgaboyu=c\/f , f=frekans ve c=\u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 ).Planck bu teorisi ile , \u0131\u015f\u0131k teorisine tekrar bir ikilem kazand\u0131rm\u0131\u015f oldu.\u00c7\u00fcnk\u00fc par\u00e7ac\u0131k olan bir fotonun dalgaboyundan bahsetmi\u015f oluyordu.Oysa y\u00fczy\u0131l boyunca \u0131\u015f\u0131k, dalga olarak kabul g\u00f6rmekteydi.<\/p>\n
KUANTUM MEKAN\u0130\u011e\u0130
\nBir ka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde \u00f6zellikle 1924-1930 aras\u0131nda , atom alt\u0131 d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmek i\u00e7in , dinami\u011fe yeni bir teorik yakla\u015f\u0131m kazand\u0131r\u0131ld\u0131.Buna kuantum mekani\u011fi yada dalga mekani\u011fi denildi.Bu g\u00f6r\u00fc\u015f 1923’te Frans\u0131z fizik\u00e7i L.de Broglie taraf\u0131ndan ortaya at\u0131ld\u0131.Broglie , elektromanyetik radyasyonda oldu\u011fu gibi maddelerin de dalgalara sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc.Maddi par\u00e7ac\u0131\u011fa e\u015flik eden bu dalgan\u0131n dalga boyu h\/mv idi.Bahsedilen madde dalgas\u0131 , par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n hareketine k\u0131lavuzluk eden bir pilot gibi kavrand\u0131.B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesinin nedeni , uygun ko\u015fullar alt\u0131nda g\u00f6zlenen difraksiyondu.Bu da, 1927 y\u0131l\u0131nda Amerikan fizik\u00e7ileri C.Davisson ve L.H.Germer ile \u0130ngiliz fizik\u00e7i P.Thomson’un yapt\u0131klar\u0131 elektron kristal etkile\u015fimi deneyleri ile teyit edildi.Sonradan Alman fizik\u00e7iler W.Hisenberg , M.Born , E.Pascual Jordan ile \u00fcnl\u00fc Avusturyal\u0131 fizik\u00e7i E.Schr\u00f6dinger Broglie’nin fikirlerine matematiksel elbiselerini giydirerek daha ileriye ta\u015f\u0131d\u0131lar.Bu teori art\u0131k bir \u00e7ok fiziksel olay ve klasik fizi\u011fin el bile s\u00fcremedi\u011fi problemlerle ba\u015fa \u00e7\u0131kabilecek kapasitesine y\u00fckselmi\u015fti.Bohr’un atomik enerji d\u00fczeylerinin kuantizasyonunu teyit etmesine ek olarak , \u015fimdi kuantum mekani\u011fi \u00e7o\u011fu kompleks atom i\u00e7in a\u00e7\u0131klamalar getirebiliyor olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra n\u00fckleer fizi\u011fe giden yolun perisi oluyordu.
\n Her ne kadar kuantum mekani\u011fine genellikle makro de\u011fil de mikro d\u00fcnyada ihtiya\u00e7 duyuluyor olsa da baz\u0131 makroskopik etkilere sadece kuantum mekani\u011fi ba\u015far\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalar getirebiliyordu.De Broglie’nin dalga-par\u00e7ac\u0131k ikileminin \u00f6tesinde, kuantum mekaniksel d\u00fc\u015f\u00fcnce ile \u00e7ok \u00f6nemli kavramlar bir araya getirilmi\u015ftir.Sonu\u00e7ta da , bir elektronun daima bir manyetikli\u011finin ve spin’inin oldu\u011fu ke\u015ffedilmi\u015ftir.Spin temel bir \u00f6zelliktir ve takip eden \u00e7al\u0131\u015fmalarla di\u011fer b\u00fct\u00fcn temel par\u00e7ac\u0131klarda da spin g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.1925’te Avusturyal\u0131 fizik\u00e7i W.Pauli d\u0131\u015farlama ilkesini ilan etti.Bu ilke , ayn\u0131 kuantum say\u0131s\u0131na sahip birden fazla atomik elektronun bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu.Atomik bir elektronu tam olarak tan\u0131mlayabilmek i\u00e7in 4 kuantum say\u0131s\u0131na gerek vard\u0131r.D\u0131\u015farlama ilkesi elementlerin yap\u0131s\u0131n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131 ile periyodik tablonun anla\u015f\u0131labilmesinde hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r.
\n Hisenberg 1927 de belirsizlik ilkesini ilan etti.Bu ilke , iki fiziksel birimin ayn\u0131 anda ve kesinlik i\u00e7inde \u00f6l\u00e7\u00fclebilmesine do\u011fal bir s\u0131n\u0131r\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyordu. \u00d6rne\u011fin atomik bir elektronun , belirli bir anda hem enerjisi hem de pozisyonu kesinlik i\u00e7inde hesaplanamaz.
\n Sonunda kuantum mekani\u011fi ve r\u00f6lativitenin sentezini 1928’de \u0130ngiliz matematiksel fizik\u00e7i P.A. Dirac yapt\u0131.Bu sentez pozitronun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n g\u00f6rmesinin yan\u0131 s\u0131ra geli\u015fmekte olan kuantum mekani\u011fini doruk noktas\u0131na ula\u015ft\u0131rd\u0131.B\u00fcy\u00fck oranda Bohr’un fikirlerinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak fizikte , farkl\u0131 ve istatistik bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirilmi\u015f oldu.\u0130statistiksel olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n gelecek hakk\u0131ndaki kehanetleri , Newton mekani\u011finin deterministik neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerinin aya\u011f\u0131n\u0131 kayd\u0131r\u0131p onun yerine ge\u00e7ti.\u00c7\u00fcnk\u00fc maddenin dalga \u00f6zelli\u011fi (belirsizlik ilkesine de uygun olarak),t\u00fcm kuvvetler biliniyor olsa dahi,par\u00e7ac\u0131klar\u0131n hareketinin ne olaca\u011f\u0131n\u0131n asla bilinemeyece\u011fini s\u00f6yler.\u0130statistik yakla\u015f\u0131m\u0131n etki ve sonu\u00e7lar\u0131 her ne kadar makroskopik hareketlerde tesbit edilemiyor olsa da , molek\u00fcler,atomik ve atom alt\u0131 d\u00fcnyadaki rol\u00fc b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.Yani mikro d\u00fcnyada bask\u0131n olan istatistiksel kuantum mekani\u011fidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
MODERN F\u0130Z\u0130K : 20.y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ( ilk 30 y\u0131l ) iki yeni geli\u015fme oldu.Bunlar kuantum teorisi ve r\u00f6lativite teorisiydi.Bunlar kendilerinden \u00f6nceki bulu\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131klayabilmelerinin yan\u0131 s\u0131ra yeni ke\u015fiflere de imkan sundular.Fizi\u011fi bug\u00fcn ki durumuna de\u011fi\u015ftirip ta\u015f\u0131d\u0131lar. R\u00d6LAT\u0130V\u0130TE Michelson-Morley deneyi ile ortaya \u00e7\u0131kan ”g\u00f6receli h\u0131z” olay\u0131n\u0131 biraz daha geni\u015fletmek i\u00e7in iki durum kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir : Birinci durumda , …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[2230,2722,4921,3037,6861,7102,2775,6722,2160],"class_list":["post-2986","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-atom","tag-einstein","tag-elektromanyetik-radyasyon","tag-foton","tag-isik-hizi","tag-kuantum-mekanigi","tag-kuantum-teorisi","tag-modern-fizik","tag-newton"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2986"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2986\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}