M\u0131knat\u0131s, manyetik kutup \u00f6zelli\u011fine sahip, demir-nikel-kobalt gibi metalleri \u00e7ekebilen fiziki madde.
\n Genellikle, U \u015feklinde b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f bir metal par\u00e7as\u0131ndan meydana gelir. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 u\u00e7lar\u0131 manyetik \u00e7ekme ve itme kuvvetlerinin merkezidir. \u0130ki uca, m\u0131knat\u0131s\u0131n iki kutbu da denir.
\n M\u0131knat\u0131slar genel olarak \u00fc\u00e7 gruba ayr\u0131l\u0131r:
\n 1. Tabii m\u0131knat\u0131slar: \u00c7ekme ve itme kuvveti m\u0131knat\u0131s\u0131n kendinde mevcuttur.
\n 2. Suni m\u0131knat\u0131slar: Bu m\u0131knat\u0131slar suni vas\u0131talarla manyetik \u00f6zelli\u011fi kazan\u0131rlar. Ya devaml\u0131 veya ge\u00e7ici bir zaman i\u00e7inde m\u0131knat\u0131s haline gelirler.
\n 3. Elektrom\u0131knat\u0131slar: Ham demir \u00e7ubuk etraf\u0131na sar\u0131lm\u0131\u015f ge\u00e7irgen bir sarg\u0131 (selenoit) dan elektrik ak\u0131m\u0131 ge\u00e7mesi halinde meydana gelirler.
\n M\u0131knat\u0131s teorileri
\n Eski ve k\u0131smen g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de kullan\u0131labilen bir teori olan m\u0131knat\u0131s\u0131n molek\u00fcler teorisine g\u00f6re; m\u0131knat\u0131s olmayan ama m\u0131knat\u0131s olma hususiyetine sahip olan bir cisimde (-) ve (+) kutuplar bulunur. Cismin i\u00e7indeki kutuplar cismin m\u0131knat\u0131s olmadan \u00f6nce molek\u00fcl halinde ve d\u00fczensiz gruplar halindedir. Manyetiklik hususiyeti kazand\u0131\u011f\u0131 zaman, cismin i\u00e7indeki molek\u00fcller d\u00fczene girer. (+) kutuplar (kuzey) ve (-) kutuplar (g\u00fcney) z\u0131t istikamete toplan\u0131rlar. B\u00f6ylece tek bir manyetik alan ve tam bir manyetik kutupluluk elde edilir. Modern elektron teorisi de k\u0131smen ayn\u0131 noktalar\u0131 kabul eder ama, y\u00fck fikrini b\u0131rak\u0131r. Domain veya atom gruplar\u0131ndan meydana gelen tanecik fikrine a\u011f\u0131rl\u0131k verir. Manyetiklik durumunun sebebini atom ve molek\u00fcllerin manyetik momentlerine ve d\u0131\u015f tatbiki kuvvetle cismin i\u00e7indeki manyetik kuvvetin paralelle\u015ftirilmesine ba\u011flar.
\n Manyetik \u00e7ekme kuvvetine \u00e7ok az cevap veren cisimlere Paramanyetik cisimler denir. Mesela hava, oksijen, d\u00f6kme demir, ferro s\u00fclfat, ferrik s\u00fclfat ve palladyum b\u00f6yledir. Bo\u015fluktan daha az \u00e7ekilen cisimlere diamanyetik cisimler denir. Bizmut, antimon, \u00e7inko ve cam b\u00f6yledir.
\n Tabii m\u0131knat\u0131slar
\n \u0130lmi ad\u0131 Manyetit’dir. Demiroksittir. D\u00fczg\u00fcn sekiz y\u00fczl\u00fc kristal yap\u0131da, demir cevheridir. \u0130ngilizler eskiden m\u0131knat\u0131sa (Loadstone) derlerdi. M\u0131knat\u0131s kelimesi Latin men\u015felidir. Manyes kelimesi daha sonra Manyesia ta\u015f\u0131 halini ald\u0131. Daha sonra ise, Manyet dediler ki \u0130ngilizce m\u0131knat\u0131s demektir.
\n M.\u00d6. 6. y\u00fczy\u0131lda Milas’l\u0131 Thales taraf\u0131ndan ke\u015ffedilen bu demir cevher par\u00e7as\u0131 ile Thales, deneylerinde bu cevherin ba\u015fka bir demir cevheri par\u00e7as\u0131n\u0131 kendine \u00e7ekebildi\u011fini ispat etmi\u015fti. Bu cevher Ege’deki Magnesia (\u015fimdiki ad\u0131yla Manisa) gelmi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in Thales bu cevhere “Magnesia ta\u015f\u0131” ismini verdi. “Magnet” (m\u0131knat\u0131s) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de buradan gelmektedir.(2)*
\n \u0130lk pusulan\u0131n ke\u015ffi ve kullan\u0131lmas\u0131 on ikinci asr\u0131n sonlar\u0131na do\u011frudur. M\u0131knat\u0131s ta\u015f\u0131 tahta \u00fczerine konur, su dolu bir kaba sal\u0131n\u0131rd\u0131. Kuzey g\u00fcney hatt\u0131 b\u00f6ylece bulunmu\u015f olurdu.
\n Tabii m\u0131knat\u0131s elde etme: Manyetik kutub \u00f6zelli\u011fine sahip olan kobalt, nikel ve daha ba\u015fka ala\u015f\u0131ml\u0131 sert \u00e7elik a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerden biri veya birka\u00e7\u0131 vas\u0131tas\u0131yla m\u0131knat\u0131s haline getirilebilir:
\n Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn manyetik meridyenine, yani manyetik alana paralel vaziyete koyup, \u00e7ok \u015fiddetli ve keskin bir darbe indirmek.
\n Bir m\u0131knat\u0131sa temas ettirmek veya m\u0131knat\u0131s\u0131n bir kutbuna s\u00fcrtmek.
\n Elektro manyetik bir alana, ferro manyetik bir cisim yerle\u015ftirerek elektrik ak\u0131m\u0131 ge\u00e7irmek (Selenoit vas\u0131tas\u0131yla da yap\u0131labilir).
\n Cismi \u0131s\u0131tmak ve so\u011furken d\u00fcnyan\u0131n manyetik alan\u0131 istikametine \u00e7evirmek.
\n M\u0131knat\u0131s tipleri
\n \u00c7ubuk m\u0131knat\u0131s
\n Bir ucu pozitif, di\u011fer ucu negatif olup, silindir veya dikd\u00f6rtgen \u00e7ubuk \u015feklini alabilir. At nal\u0131 m\u0131knat\u0131s veya U m\u0131knat\u0131s\u0131n iki ucu, z\u0131t kutuplar halindedir. Ancak \u00e7ubuk m\u0131knat\u0131sa nazaran z\u0131t kutuplar birbirine daha yak\u0131nd\u0131r. U m\u0131knat\u0131slar\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerden baz\u0131lar\u0131 aras\u0131nda; manyeto jenerat\u00f6rler, spidometreler, d’arsonval galvanometreleri s\u0131ralanabilir. U m\u0131knat\u0131slar\u0131n\u0131n kutuplar\u0131 aras\u0131nda tel sarg\u0131n\u0131n rotasyonu (d\u00f6nmesi) halinde kutuplar aras\u0131 kuvvet \u00e7izgileri kesilmi\u015f olur ve elektrik ak\u0131m\u0131 husule gelir. Bir sarg\u0131dan elektrik ak\u0131m\u0131 ge\u00e7se, sarg\u0131 U m\u0131knat\u0131s\u0131n iki kolu aras\u0131nda ise d\u00f6nmeye ba\u015flar.murat topalsan
\n Birle\u015fik m\u0131knat\u0131s veya manyetik batarya
\n Ayn\u0131 tip m\u0131knat\u0131slar, e\u015f kutuplar\u0131 \u00fcst \u00fcste gelecek \u015fekilde \u00e7o\u011falt\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece kutup kuvveti artt\u0131r\u0131l\u0131r.
\n Elektrom\u0131knat\u0131slar
\n Bu m\u0131knat\u0131slar, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ince kablolar\u0131n ham demire sar\u0131l\u0131p, kablolardan ak\u0131m ge\u00e7irilmesiyle meydana gelir. Bu sistemin m\u0131knat\u0131sl\u0131k hususiyeti elektri\u011fe ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan an\u0131nda elektrik kesip, m\u0131knat\u0131sl\u0131k hususiyeti ortadan kald\u0131r\u0131labilir. Tersi de olabilir. Mesela tala\u015f nakliyat\u0131, telgraf cihazlar\u0131, kap\u0131 zilleri gibi daha bir\u00e7ok tatbikat sahas\u0131 olan elektrom\u0131knat\u0131slarda kal\u0131c\u0131 bir m\u0131knat\u0131sl\u0131k hususiyeti zaten istenmez.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
M\u0131knat\u0131s, manyetik kutup \u00f6zelli\u011fine sahip, demir-nikel-kobalt gibi metalleri \u00e7ekebilen fiziki madde. Genellikle, U \u015feklinde b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f bir metal par\u00e7as\u0131ndan meydana gelir. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 u\u00e7lar\u0131 manyetik \u00e7ekme ve itme kuvvetlerinin merkezidir. \u0130ki uca, m\u0131knat\u0131s\u0131n iki kutbu da denir. M\u0131knat\u0131slar genel olarak \u00fc\u00e7 gruba ayr\u0131l\u0131r: 1. Tabii m\u0131knat\u0131slar: \u00c7ekme ve itme kuvveti m\u0131knat\u0131s\u0131n kendinde mevcuttur. 2. Suni m\u0131knat\u0131slar: …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[7207,2264,7204,7206,2122,7201,7205,7202,7203,3601],"class_list":["post-3026","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-cubuk-miknatis","tag-demir","tag-elektromiknatislar","tag-ferro-sulfat","tag-kobalt","tag-miknatis-nedir","tag-miknatis-teorileri","tag-miknatis-tipleri","tag-miknatislarin-ozellikleri","tag-nikel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3026","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3026"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3026\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}