Mezopotamya matemati\u011fi hakk\u0131ndaki bilgiler, zaman\u0131m\u0131za kadar intikal etmi\u015f tabletlerin de\u011ferlendirilmesi sonucu elde edilmektedir. Bu tabletler bilim tarihinde; Susa, Vatikan 8512, Tell Halman, Plimpor 322, British Museum 85114 ve Elam tabletleri \u015feklinde adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn, Thales Teoremi olarak bilinen teoremin varl\u0131\u011f\u0131, Thales’ten 1700 y\u0131l ve \u00d6klid’ten 2000 y\u0131l kadar \u00f6nce biliniyordu. Bu bilgiye esas olan kaynak tabletteki geometrik resim, gayet do\u011fru ve g\u00fczel \u015fekilde \u00e7izilmi\u015ftir. Ayd\u0131n Say\u0131l\u0131; ad\u0131 ge\u00e7en eserinde, Susa tabletlerine dayanarak; Thales Teoremlerinin nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu teoremlerin, \u00d6klid taraf\u0131ndan bilindi\u011fini ve Elementler adl\u0131 eserinin, 6. ve 8. teoremler olarak a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazar.<\/p>\n
Kaynaklardan \u015fu sonucu \u00e7\u0131karmaktay\u0131z. Bug\u00fcnk\u00fc klasik geometri veya Eski Yunan geometrisinin temsilcileri olarak g\u00f6r\u00fclen, Thales, Pisagor ve \u00d6klid’e dayal\u0131 geometri bilgilerinin temelinde Mezopotamya matemati\u011fi bulunmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir ifade ile; Mezopotamyal\u0131lar taraf\u0131ndan, bu geometri bilgileri, Eski Yunan matematik\u00e7ilerinden, \u00e7ok \u00f6nceki y\u0131llarda bilinmekte oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ayd\u0131n Say\u0131l\u0131, eserlerinde, belirgin \u00f6rnekler verdikten sonra \u015funlar\u0131 yazar: “Mezopotamyal\u0131lar’\u0131n, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu bilgilere, ya da mahiyeti ne olursa olsun, bunlara denk olan bilgilere sahip olmalar\u0131 gerekmektedir.” Ba\u015fka bir yerde de : “Mezopotamya geometrisi ile baz\u0131 m\u00fc\u015fterek vas\u0131flara sahip olmas\u0131 hi\u00e7 de imkans\u0131z olmasa gerek.” Konunun en b\u00fcy\u00fck otoritelerinden Neugebaur’un yorumlanm\u0131\u015f \u015fekline g\u00f6re, yukar\u0131daki sonucu alabilmeleri i\u00e7in, Mezopotamyal\u0131lar’\u0131n a\u015fa\u011f\u0131daki temel bilgilere sahip olmu\u015f olmalar\u0131 gerekmektedir:<\/p>\n
– Kiri\u015fin \u00e7evreye uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 veren do\u011fru par\u00e7as\u0131n\u0131n uzant\u0131s\u0131 \u00e7emberin merkezinden ge\u00e7er.
\n – Bu do\u011fru par\u00e7as\u0131 kiri\u015fe diktir ve kiri\u015fi ortalar.
\n – \u00c7ap\u0131 g\u00f6ren \u00e7evre a\u00e7\u0131s\u0131 diktir.
\n – Ayn\u0131 do\u011fruya ayr\u0131 ayr\u0131 dik olan iki do\u011fru, aralar\u0131nda paraleldir.
\n – Dik \u00fc\u00e7genleri i\u00e7in “Thales Teoremi” m\u00fcnasebeti.
\n – Pythagoras Teoremi.<\/p>\n
Kaynaklar; geometri konusunda \u015fu bilgileri de vermektedir. \u00c7emberi de, ilk \u00f6nce 360 dereceye Mezopotamyal\u0131lar’\u0131n ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bu gelene\u011fin Mezopotamya men\u015feli olup Yunanl\u0131lara, Mezopotamyal\u0131lar’dan ge\u00e7ti\u011fi bilinmektedir. Kesik piramidin hacminin ortaya konmas\u0131 ve ispatlanmas\u0131 geometride \u00f6nemli bir yer tutar. Mezopotamyal\u0131lar, kesik piramit hacmine ek olarak, piramit hacim form\u00fcl\u00fcn\u00fc de bilmi\u015f olmalar\u0131 gerekiyor. Netice itibariyle, Babilliler, bug\u00fcn Eski Yunandan beri Pisagor Ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 diye adland\u0131r\u0131lan teoremi biliyorlardi. M.\u00d6. 18. y\u00fczy\u0131la (Birinci Babil \u0130mparatorlu\u011fu Devri) ait tablette, bug\u00fcn Pisagor Ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 dedi\u011fimiz : b2 + c2 = a2 form\u00fcl\u00fcyle ba\u011fl\u0131; a, b, c gibi say\u0131lar \u00fc\u00e7 s\u00fctun \u00fczerine s\u0131ralanm\u0131\u015f; birinci s\u00fctuna c, ikinci s\u00fctuna a, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u00fctuna da, b gibi say\u0131lar kaydedilmi\u015f, c lere kar\u015f\u0131l\u0131k olan say\u0131lar belirtilmemi\u015f. Fakat \u00f6rne\u011fin; 32 + 42 = 52 ifadesinden ve buna benzer sonu\u00e7lardan yararlanm\u0131\u015flard\u0131r. Bu suretle, Pisagor’dan on iki y\u00fczy\u0131l \u00f6nce, bu gibi say\u0131lara ait \u00f6zellikleri bilen Mezopotamyal\u0131lar’\u0131n soyut aritmetik problemlerine dayanarak, say\u0131lar teorisi esaslar\u0131 \u00fczerinde zihni bir merak a\u015famas\u0131na varm\u0131\u015f olduklar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mezopotamya matemati\u011fi hakk\u0131ndaki bilgiler, zaman\u0131m\u0131za kadar intikal etmi\u015f tabletlerin de\u011ferlendirilmesi sonucu elde edilmektedir. Bu tabletler bilim tarihinde; Susa, Vatikan 8512, Tell Halman, Plimpor 322, British Museum 85114 ve Elam tabletleri \u015feklinde adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn, Thales Teoremi olarak bilinen teoremin varl\u0131\u011f\u0131, Thales’ten 1700 y\u0131l ve \u00d6klid’ten 2000 y\u0131l kadar \u00f6nce biliniyordu. Bu bilgiye esas olan kaynak tabletteki …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1404,1403],"tags":[7271,7243,7221,7272],"class_list":["post-3074","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-matematik-odevleri","category-odevler","tag-mezopotamyalilarda-geometri","tag-oklid","tag-pisagor","tag-thales-teoremi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3074"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3074\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}