Kal\u0131tsal yap\u0131
\nMoneralar hari\u00e7 di\u011fer canl\u0131larda kal\u0131tsal yap\u0131 kromozomlar halindedir.Moneralarda ve sitoplazmik kal\u0131t\u0131mda rol alan organel kal\u0131tsal yap\u0131lar\u0131 DNA halindedir.
\nMoneralar hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn canl\u0131larda nucleusta bulunur.Moneralarda ve sitoplazmik kal\u0131t\u0131mda rol alan organel kal\u0131tsal yap\u0131lar\u0131 plazmada yer al\u0131r.
\nH\u00fccrelerde canl\u0131 t\u00fcr\u00fcne \u00f6zg\u00fc kromozom say\u0131s\u0131 bulunur.\u00d6rnek:\u0130nsanda=46, G\u00fcvercin=16,Sirke sine\u011fi=8 vb.
\nH\u00fccrelerdeki kromozomlar \u00e7iftler halindedir.Bu \u00e7iftlerden biri anneden biri babadan gelir.Bu kromozom \u00e7iftlerine homolog kromozom denir.
\nCanl\u0131lardaki kromozom \u00e7e\u015fit say\u0131s\u0131na tak\u0131m say\u0131s\u0131 denir ve n ile g\u00f6sterilir.\u00d6rnek:\u0130nsanda n=23, G\u00fcvercinde n=8, Sirke sine\u011finde=4 vb.
\n n say\u0131s\u0131 h\u00fccrelerdeki kromozomlar\u0131n yar\u0131s\u0131d\u0131r ve canl\u0131 t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re de\u011fi\u015fir.\u00d6rnek:\u0130nsanda n=23, G\u00fcvercinde n=8, Sirke sine\u011finde=4 vb.
\nNormalde e\u015feyli \u00fcreyen canl\u0131lar\u0131n h\u00fccrelerinde iki tak\u0131m (2n) kromozom bulunur ve bu h\u00fccrelere diploid h\u00fccreler denir.\u00d6rnek:\u0130nsanda:Epitel h\u00fccresi 2n=46, Kas h\u00fccresi 2n=46,Karaci\u011fer h\u00fccreleri 2n=46 vb.
\n\u00dcremede rol alan h\u00fccreler bir tak\u0131m kromozom ta\u015f\u0131rlar ve bu h\u00fccrelere haploid h\u00fccre denir.\u00d6rnek:Sperm , Ovum , Makrospor , Mikrospor , spor gibi h\u00fccreler bir tak\u0131m kromozom ta\u015f\u0131rlar ve haploid h\u00fccre olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar
\nBaz\u0131 canl\u0131lar\u0131n h\u00fccreleri bir tak\u0131m kromozom ta\u015f\u0131r.Bu t\u00fcr canl\u0131lara haploid canl\u0131lar denir.\u00d6rnek:Erkek ar\u0131lar.Tohumsuz bitkilerin gametofitler (E\u011frelti,karayosunu vb.) , Bakteriler vb canl\u0131lar.
\nHaploid canl\u0131lar gametlerini mitoz b\u00f6l\u00fcnme ile olu\u015ftururlar.<\/p>\n
A)Monoploid h\u00fccreler <\/p>\n
1-n say\u0131da kromozom ta\u015f\u0131rlar.
\n 2-Mayoz b\u00f6l\u00fcnme ile meydana gelirler.
\n 3-Erkek ar\u0131 spermi ve \u00e7i\u00e7eksiz bitkilerde gametler mitoz b\u00f6l\u00fcnme ile olu\u015furlar.
\n 4-Erkek ar\u0131larda ,\u00e7i\u00e7eksiz bitkilerde ve bakterilerde oldu\u011fu gibi v\u00fccudu olu\u015fturabilirler.
\n 5-Sadece mitoz b\u00f6l\u00fcnme ge\u00e7irebilirler.<\/p>\n
B)Diploid h\u00fccreler
\n 1-2n kromozom ta\u015f\u0131rlar.
\n 2-Mitozla olu\u015furlar.
\n 3-Mitoz veya mayoz b\u00f6l\u00fcnme ge\u00e7irebilirler
\n 4-V\u00fccudu olu\u015fturan h\u00fccrelerdir.<\/p>\n
Not:Baz\u0131 h\u00fccrelerde ve baz\u0131 canl\u0131lar\u0131n v\u00fccudunu olu\u015fturan h\u00fccrelerin kromozom durumlar\u0131 3n ,4n gibi fazla say\u0131da tak\u0131m i\u00e7erebilir bu duruma poliploidi denir. \u00c7o\u011fu k\u00fclt\u00fcr bitkisinde durum b\u00f6yledir.<\/p>\n
H\u00dcCRE B\u00d6L\u00dcNMES\u0130
\n Bir h\u00fccre inter faz veya b\u00f6l\u00fcnme evresinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n \u0130nter faz evresi baz\u0131 h\u00fccrelerde \u00e7ok k\u0131ssa s\u00fcrer. \u00d6rnek bakteri h\u00fccrelerinde 20 dakikad\u0131r. Baz\u0131 h\u00fccrelerde ise \u00e7ok uzun s\u00fcrer. \u00d6rnek sinir h\u00fccrelerinde \u00f6m\u00fcr boyudur. Bu evrede h\u00fccreler kendilerine \u00f6zg\u00fc ya\u015famsal olaylar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcr.
\n Bunlar:
\n 1-Madde al\u0131\u015f- veri\u015fi
\n 2-Anabolik ve katabolik reaksiyonlar
\n 3-Organel olu\u015fumu
\n 4-\u00c7ok h\u00fccrelilerde dokusal i\u015flevler
\n 5-B\u00fcy\u00fcme ve farkl\u0131la\u015fma
\n 6-DNA ve RNA sentezi
\n Ancak ileri d\u00fczeyde \u00f6zelle\u015fen kas sinir vb. h\u00fccrelerde b\u00fcy\u00fcme ve farkl\u0131la\u015fma yoktur.B\u00f6l\u00fcnme yetene\u011fi olan h\u00fccrelerin interfaz\u0131nda g\u00f6r\u00fclen en \u00f6nemli olay DNA sentezidir . B\u00f6l\u00fcnebilen h\u00fccrelerde gerek interfazda ve gerek mitozda de\u011fi\u015fik olaylar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi alt evreler vard\u0131r.Bunlar:
\n1-\u0130nterfazda: G1 \u2013 S \u2013 G2 evreleridir.
\n 2-B\u00f6l\u00fcnme (Mitoz): Profaz \u2013 Metafaz \u2013 Anafaz \u2013 Telofaz evreleridir.
\nH\u00fccrelerde b\u00fcy\u00fcme iki \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr :
\n 1-Sitoplazmik b\u00fcy\u00fcme (Hacimsel b\u00fcy\u00fcme olup r3 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fir.)
\n 2-H\u00fccre zar\u0131 b\u00fcy\u00fcmesi (Alansal b\u00fcy\u00fcme olup r2 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fir.)
\nSitoplazma ve h\u00fccre zar\u0131ndaki bu dengesiz b\u00fcy\u00fcmeden dolay\u0131 h\u00fccrelerde \u015fu sorunlar olu\u015fur.
\n 1-Nucleus yetersizli\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n 2-Madde al\u0131\u015f veri\u015finde yetersizlik g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n 3-H\u00fccre zar\u0131n\u0131n par\u00e7alanma tehlikesi olu\u015fur.
\nH\u00fccreler bu sorunlar\u0131 b\u00f6l\u00fcnerek \u00e7\u00f6zerler .B\u00f6l\u00fcnme \u00f6ncesinde h\u00fccrelerde bir tak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nB\u00f6l\u00fcnmeye haz\u0131rlanan h\u00fccrelerde g\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fiklikler \u015funlard\u0131r:
\n 1-Di\u011fer h\u00fccrelerle ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zer.
\n 2-D\u0131\u015f y\u00fczey \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 kaybeder.
\n 3-Fazla miktarda su alarak \u015fi\u015fer.
\nH\u00fccreleri b\u00f6l\u00fcnmeye y\u00f6nelten temel etkenler \u015funlard\u0131r:
\n 1-Y\u00fczey hacim orans\u0131zl\u0131\u011f\u0131.
\n 2-Nucleus sitoplazma orans\u0131zl\u0131\u011f\u0131.
\n 3-\u0130\u00e7 b\u00f6l\u00fcnme fakt\u00f6rleri (Sitoplazmik fakt\u00f6rler.)
\n 4-Nucleus emri. (Olduk\u00e7a zay\u0131f ihtimal)
\n 5-Hormonlar ve kanserojen maddeler. (\u00d6rnek:Bitkilerde sitokinin hormonu, \u0130nsanlarda ostrojen hormonu.)
\nH\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi tek h\u00fccrelilerde \u00e7o\u011falmaya neden olurken, \u00e7ok h\u00fccrelilerde b\u00fcy\u00fcme ,yenilenme ve onar\u0131lmay\u0131 sa\u011flar.\u0130nterfaz evresinde g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 \u00f6nemli olaylar vard\u0131r.B\u00f6l\u00fcnme yetene\u011fi olmayan
\n h\u00fccrelerde bu evrede b\u00f6l\u00fcnme ile ilgili olaylar hari\u00e7 di\u011fer b\u00fct\u00fcn olaylar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n
B\u00f6l\u00fcnebilen h\u00fccrelerde interfazda g\u00f6r\u00fclen olaylar \u015funlard\u0131r:
\n 1-Baz\u0131 organellerin say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131r. \u00d6rnek: Mitokondri, sentrozom vb.
\n 2-Yap\u0131sal ve i\u015flevsel proteinlerin oran\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131r.
\n 3-B\u00f6l\u00fcnmede g\u00f6rev alacak enzimler sentezlenir.
\n 4-ATP sentezi artarak yedeklenir.
\n 5-DNA sentezi ger\u00e7ekle\u015fir.
\n 6-Bu evrede DNA molek\u00fcl\u00fc aktif olup h\u00fccredeki ya\u015famsal olaylar\u0131 kontrol eder.<\/p>\n
A-\u0130nterfaz
\n 1-DNA molk\u00fcl\u00fc
\n 2-DNA + Protein
\n 3-Kromatin yap\u0131
\n 4-Kromatinin kendini e\u015flemesi ile olu\u015fan karde\u015f kromatidler
\n 5-Kromozomal yap\u0131<\/p>\n
a) G1 evresi:
\n 1-Metabolik olaylar yo\u011fun bir \u015fekilde s\u00fcrer.
\n 2- Madde al\u0131\u015f veri\u015fi , sentez ve y\u0131k\u0131m reaksiyonlar\u0131 , organel yap\u0131m\u0131, RNA sentezi ve dokusal i\u015flevlerin en \u00fcst d\u00fczeyde devam etti\u011fi evredir.
\n 3- En uzun evredir.Bu evrede b\u00f6l\u00fcnebilen h\u00fccrelerde b\u00fcy\u00fcme ger\u00e7ekle\u015fir.
\n 4- B\u00f6l\u00fcnme yeteneklerini kaybeden h\u00fccreler ya\u015fam ve faaliyetlerini bu evrede ger\u00e7ekle\u015ftirirler. \u00d6rnek:Kas ve sinir h\u00fccreleri bu evrede varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler.
\n 5-Bu evrede h\u00fccrede kromozom yap\u0131s\u0131 2n2c dir. ( tak\u0131m say\u0131s\u0131 2. Kromatin say\u0131s\u0131 ise2 dir.)
\n b) S evresi:
\n 1-DNA\u2019 n\u0131n e\u015flendi\u011fi ve kromatin say\u0131s\u0131n\u0131n iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 evredir.
\n 2-Protein sentezinin en yo\u011fun \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi evredir.
\n 3-Sentrozomlar\u0131n e\u015fle\u015fmesi emri bu evrede verilir.
\n 4-Bu evrenin sonunda h\u00fccrenin kromozom yap\u0131s\u0131 2n4c dir.(Tak\u0131m say\u0131s\u0131 2, kromatid say\u0131s\u0131 ise 4 t\u00fcr.)<\/p>\n
c) G2 evresi:
\n 1-B\u00f6l\u00fcnme ile ilgili enzimler sentezlenir.
\n 2-Organel say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131r.
\n 3-DNA sentezi durmu\u015ftur ancak RNA sentezi devam eder.
\n 4-Sentrozomlar\u0131n sentezi bitmi\u015f ve olu\u015fan sentrozom \u00e7ifti z\u0131t kutuplara hareketlenir.
\n 5-Bu evredeki h\u00fccrenin kromozom yap\u0131s\u0131 2n4c dir.<\/p>\n
B-Mitoz b\u00f6l\u00fcnme evreleri
\n H\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesi iki ayr\u0131 h\u00fccre k\u0131sm\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi ile ger\u00e7ekle\u015fir:
\n 1-Karyokinez: \u00c7ekirdek b\u00f6l\u00fcnmesi.
\n 2-Sitokinez: Sitoplazma b\u00f6l\u00fcnmesi. Sitokinez olay\u0131 bitki ve hayvanlarda farkl\u0131 \u015fekillerde ger\u00e7ekle\u015fir.
\n a)Hayvanlarda: Ortadan bo\u011fumlanarak ger\u00e7ekle\u015fir.
\n b)Bitkilerde: Orta lamel olu\u015fumu ile ger\u00e7ekle\u015fir.
\na) Profaz
\n 1-Nucleus zar\u0131 ve endoplazmik retikulum zar\u0131 erir.
\n 2-Kromozomlar k\u0131sal\u0131r ve kal\u0131nla\u015f\u0131r.
\n 3-Sentrozomlar z\u0131t kutuplara hareket eder.
\n 4-Nucleolus kaybolur.
\n 5-Kutuplardan merkeze i\u011f iplikleri olu\u015fur.
\nb)Metafaz
\n 1-Kromozomlar iyice k\u0131sal\u0131p kal\u0131nla\u015f\u0131rlar.
\n 2-Karde\u015f kromatidler sentromerler vas\u0131tas\u0131 ile bir arada tutulurlar.
\n 3-Kromozomlar ekvatoral d\u00fczlemde yanyana dizilirler.
\n 4-Kromozomlar sentromerleri ile i\u011f ipliklerine tutunurlar.
\n c)Anafaz
\n 1-\u0130\u011f ipliklerinin kas\u0131lma ve gev\u015feme hareketleri ile karde\u015f kromatidleri bir arada tutan sentromeri par\u00e7alar.
\n 2-Karde\u015f kromatidler birbirinden ayr\u0131l\u0131r ve z\u0131t kutuplara ta\u015f\u0131n\u0131r.
\n c)Telofaz
\n 1-Kromozomlar\u0131n hareketi bitmi\u015ftir.
\n 2-Kromozomlar helixlerini \u00e7\u00f6zerek kromatin iplikler haline d\u00f6ner.
\n 3-Nucleolus (\u00c7ekirdek\u00e7ik) \u015fekillenir.
\n 4-RNA ve protein sentezi ba\u015flar.
\n 5-\u0130\u011f iplikleri kaybolur.
\n 6-Nukleus zar\u0131 olu\u015fmaya ba\u015flar ve endoplazmik retikulumlar \u015fekillenir.
\n 7-H\u00fccrede ya\u015famsal olaylar yeniden ba\u015flar.
\n 8-Sitokinez ger\u00e7ekle\u015fir ve b\u00f6l\u00fcnme sonlan\u0131r.
\n A) Mitoz (Normal) b\u00f6l\u00fcnme
\n Nucleus zar\u0131 kaybolarak ger\u00e7ekle\u015fir. Bir karyokinez ve birde sitokinez g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nGenel \u00f6zellikleri:
\n 1-Bir h\u00fccreden iki h\u00fccre olu\u015fur.
\n 2-n, 2n, 3n, vb. gibi farkl\u0131 kromozom say\u0131s\u0131na sahip h\u00fccrelerde g\u00f6r\u00fclebilir.
\n 3-Hem somatik h\u00fccrelerde hemde gametlerde g\u00f6r\u00fclebilir.
\n 4-Kal\u0131tsal \u00e7e\u015fitlilik olu\u015fturmaz ve olu\u015fan b\u00fct\u00fcn h\u00fccreler yap\u0131 ve \u00f6zellik olarak ayn\u0131d\u0131r.( fenotip ve genotip olarak ayn\u0131d\u0131r.)
\n 5-Bir karyokinez birde sitokinez g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n 6-Sadece karde\u015f kromatidler z\u0131t kutuplara \u00e7ekilir.
\n 7-Bir h\u00fccre ard arda defalarca mitoz ge\u00e7irebilir.
\n 8-E\u015feysiz \u00fcreme, yenilenme-onar\u0131lma ve b\u00fcy\u00fcmenin temel mekanizmas\u0131d\u0131r.
\n 9-E\u015feyli \u00fcreyebilen monoploid canl\u0131larda (Erkek ar\u0131lar,E\u011freltiler,Karayosunlar\u0131 vb.)Gametleri olu\u015fturur.
\nB)Amitoz b\u00f6l\u00fcnme
\n Nucleus zar\u0131 kaybolmadan ger\u00e7ekle\u015fir.Bir karyokinez ve birde sitokinez g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\n Genel \u00f6zellikleri:
\n 1-Nucleus zar\u0131 kaybolmaz.
\n 2-Kal\u0131tsal materyal ve sitoplazma e\u015fit \u015fekilde da\u011f\u0131lmaz.
\n 3-H\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir.
\n 4-Kanser, akyuvarlar ve protistalarda ger\u00e7ekle\u015fir.
\n C)\u00c7o\u011fa b\u00f6l\u00fcnme
\n Genel \u00f6zellikleri:
\n 1-Nucleus zar\u0131 kaybolmadan ger\u00e7ekle\u015fir.
\n 2-Olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen bir b\u00f6l\u00fcnme \u015feklidir.
\n 3-Bir h\u00fccreden k\u0131sa s\u00fcrede onlarca yeni h\u00fccre olu\u015fur.
\n 4-\u00c7ok miktarda nucleus b\u00f6l\u00fcnmesi (Karyokinez) olmas\u0131na kar\u015f\u0131 sitokinez g\u00f6r\u00fclmez.
\n 5-Ana h\u00fccrenin par\u00e7alanmas\u0131 ile olu\u015fan yeni nukleuslar etraflar\u0131na bir miktar sitoplazma alarak \u00e7ok miktarda yeni h\u00fccreler olu\u015ftururlar.
\n \u00d6rnek: Plazmodiumlarda sporlanma, \u00c7i\u00e7ekli bitkilerde Makrospordan embriyo kesesinin (8 nucleuslu) meydana gelmesi verilebilir. <\/p>\n
D) F\u0131ssyon b\u00f6l\u00fcnme
\n Bakterilerde g\u00f6r\u00fclen ger\u00e7ek anlamda mitoz \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131mayan b\u00f6l\u00fcnmedir. \u00c7ekirdek b\u00f6l\u00fcnmesi olmay\u0131p sadece DNA e\u015flenmesi ve ard\u0131ndan sitokinezle ger\u00e7ekle\u015fen b\u00f6l\u00fcnme \u015feklidir.
\n Mitoz b\u00f6l\u00fcnmenin evrimsel \u00f6nemi
\n 1-Kal\u0131tsal devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flar.
\n 2-Yararl\u0131 kal\u0131tsal \u00f6zelliklerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmesini sa\u011flar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kal\u0131tsal yap\u0131 Moneralar hari\u00e7 di\u011fer canl\u0131larda kal\u0131tsal yap\u0131 kromozomlar halindedir.Moneralarda ve sitoplazmik kal\u0131t\u0131mda rol alan organel kal\u0131tsal yap\u0131lar\u0131 DNA halindedir. Moneralar hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn canl\u0131larda nucleusta bulunur.Moneralarda ve sitoplazmik kal\u0131t\u0131mda rol alan organel kal\u0131tsal yap\u0131lar\u0131 plazmada yer al\u0131r. H\u00fccrelerde canl\u0131 t\u00fcr\u00fcne \u00f6zg\u00fc kromozom say\u0131s\u0131 bulunur.\u00d6rnek:\u0130nsanda=46, G\u00fcvercin=16,Sirke sine\u011fi=8 vb. H\u00fccrelerdeki kromozomlar \u00e7iftler halindedir.Bu \u00e7iftlerden biri anneden biri …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1407,1403],"tags":[7612,7611,7609,7613,2466,3452,6500,7610,2570,5789,2371],"class_list":["post-3317","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-ve-teknoloji-odevleri","category-odevler","tag-anabolik-ve-katabolik-reaksiyonlar","tag-diploid-hucreler","tag-epitel-hucresi","tag-fissyon-bolunme","tag-mitokondri","tag-mitoz-bolunme","tag-monera","tag-monoploid-hucreler","tag-profaz","tag-sentrozom","tag-telofaz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3317"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3317\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.islamidavet.com\/kutuphane\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}